1. Աքեմենյան պետության ստեղծումը
Աքեմենյան պետությունը ստեղծվեց Ք․ ա․ VI դարի մեջտեղում, երբ տարածաշրջանում պատերազմներ էին։ Պարսիկները Մարաստանի տիրապետության տակ էին։ Ք. ա. 550 թվականին պարսից արքա Կյուրոս II Մեծը հաղթեց Մարաստանին և ստեղծեց իր պետությունը։
Կյուրոս Մեծի գլխավոր նվաճումներն էին.
Մարաստանի գրավումը
Լիդիայի գրավումը (Փոքր Ասիա)
Բաբելոնի գրավումը
Նրա քաղաքականությունը. Կյուրոսը շատ բարի էր նվաճված ժողովուրդների հանդեպ։ Նա չէր քանդում նրանց քաղաքները, հարգում էր նրանց կրոնը և թույլ տվեց հրեաներին վերադառնալ հայրենիք ու վերակառուցել իրենց տաճարը։
2. Դարեհ I-ի բարեփոխումները
Դարեհ I-ը հզորացրեց երկիրը հետևյալ քայլերով.
Կառավարում. Երկիրը բաժանեց 20 մասերի՝ սատրապությունների։ Դրանք կառավարում էին սատրապները։ Ստեղծեց «արքայի աչքերն ու ականջները» կոչվող լրտեսների համակարգը։
Փող և ճանապարհ. Ստեղծեց միասնական ոսկե դրամ՝ դարիկ, և կառուցեց «Արքայական ճանապարհը»՝ արագ փոստի ու առևտրի համար։
Բանակ. Զորքի հրամանատարությունը խլեց սատրապներից և տվեց իրեն ենթակա զորավարներին, որպեսզի սատրապները չկարողանան ապստամբել։
Արդյունքը. Այս քայլերը փրկեցին երկիրը քայքայումից և այն դարձրին կենտրոնացված ու կայուն։
3. Պետական կարգը, բանակը և անկումը
Սատրապները տեղական կառավարիչներն էին. նրանք հավաքում էին հարկերը և պահում կարգուկանոնը։
«Անմահների» գունդը արքայի անձնական պահապան զորքն էր, որն ուներ 10,000 զինվոր։ Եթե մեկը մահանում էր, նրան անմիջապես փոխարինում էին նորով, և թիվը երբեք չէր պակասում։
Անկման պատճառները.
Նվաճված ժողովուրդների ապստամբությունները
Հույների դեմ պատերազմներում պարտությունները
Գահի համար ներքին կռիվները
Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքը, որը վերջնականապես կործանեց պետությունը։
4. Մշակույթն ու կրոնը
Իրանցիների կրոնը Զրադաշտականությունն էր։ Դրա հիմքում բարու և չարի պայքարն է.
Բարի աստված՝ Ահուրամազդա
Չար աստված՝ Ահրիման
Սրբազան գիրքը՝ «Ավեստա»
Համեմատություն Բաբելոնի և Եգիպտոսի հետ.
2 ընդհանրություն.
Մեծություն. Բոլորն էլ կառուցում էին հսկայական պալատներ և տաճարներ՝ արքայի հզորությունը ցույց տալու համար։
Պատկերներ. Բոլորի պատերին էլ կային քանդակներ (օրինակ՝ զինվորների կամ կենդանիների երթեր)։
2 տարբերություն.
Սյուներ. Պարսիկները (Պերսեպոլիսում) կառուցում էին շատ բարձր ու գեղեցիկ քարե սյուներով դահլիճներ, ինչը չկար Բաբելոնում կամ Եգիպտոսում։
Խառը ոճ. Պարսիկները իրենց արվեստի մեջ հավաքել և օգտագործել էին իրենց հպատակ բոլոր ժողովուրդների (հույների, եգիպտացիների) լավագույն ոճերը։
