Մուտքի ճամբարի երրորդ օրը սկսեցինք կնսաբանական փորձով։ Անոթի մեջ լցրեցինք սպիրտ, իսկ սպիրտի մեջ դրեցինք տերևներ։ Հետո այդ անոթը դրեցինք մեկ այլ անոթի մեջ, որը լցված էր ջրով, և տեղադրեցինք սպիրտայրոցի վրա։ Որոշ ժամանակ անց տերևները կորցրեցին իրենց գույնը։ Դրանից հետո տերևների վրա լցրեցինք յոդ։ Տերևները դարձան մուգ գույնի, ինչը ցույց տվեց օսլայի առկայությունը։

Այնուհետև ընկեր Անուշի հետ քննարկեցինք «Անհայտ կղզի» ստեղծագործությունը։ Յուրաքանչյուրս հնարավորություն ունեցավ արտահայտելու իր կարծիքը և ներկայացնելու իր տեսակետը պատմվածքի վերաբերյալ։ Քննարկումը հետաքրքիր էր, քանի որ իրար հակասող կարծիքներ լսեցինք։

Հետո խոսեցինք մեր ընտրած հետազոտական աշխատանքների թեմաների մասին։ Ավելի մանրամասն քննարկեցինք դրանք և հստակեցրինք՝ ելնելով հետևյալ կետերից․
1․ Հետաքրքիր

2․ Կոնկրետ

3․ Արդիական

4․ Կիրառելի կրթահամալիրում, որպես ուսումնական նյութ

5․ Սեփական խոսք ասելու հնարավորություն

Նաև օրվա ընթացքում ծանոթացանք թուրքերենի և իտալերենի դասավանդողների հետ։ Նրանք մեզ պատմեցին իրենց լեզուների և մշակույթների մասին։

Օրը անցավ տպավորիչ և հաճելի մթնոլորտում՝ թողնելով նոր գիտելիքներ։

Մուտքի ճամբարի երկրորդ օրը ևս անցավ հագեցած և ուսուցողական միջավայրում։ Օրը սկսեցինք մանրէագիտության դասով։ Նախ ծանոթացանք մանրադիտակին, այնուհետև խոսեցինք մանրէների մասին։ Ուսումնասիրեցինք մանրէների հիմնական տեսակները՝ նախակորիզավորները, բակտերիաները, վիրուսները և որոշ սնկերը։ Դասի ընթացքում մանրադիտակով դիտեցինք արյան ձևավոր տարրեր՝ էրիթրոցիտներ, լեյկոցիտներ, և թրոմբոցիտներ, ինչը դասը դարձրեց ավելի հետաքրքիր և գործնական։

Այնուհետև ընկեր Անուշի հետ կարդացինք «Անհայտ կղզի» պատմվածքը և կատարեցինք առաջադրանքները։

Հաջորդիվ ընկեր Արմենի հետ քննարկեցինք հետազոտական աշխատանքների թեմաները։ Նրանք, ովքեր դեռ չէին որոշել իրենց հետազոտական աշխատանքի թեման, հնարավորություն ունեցան քննարկելու զանազան գաղափարներ և կողմնորոշվելու, ըստ իրենց հետաքրքրությունների։ Քննարկումը օգնեց ավելի հստակ պատկերացնել հետագա աշխատանքը։

Օտար լեզվի դասատուի հետ ծանոթանալուց անմիջապես հետո անցկացրեցինք ինտելեկտուալ խաղ։ Մեծամասնությամբ հարցերը վեբարվում էին աշխարհագրությանը։ Խաղը անցավ ակտիվ մթնոլորտում, միաժամանակ և՛ զվարճալի էր, և՛ ուսուցողական։

Այսպիսով՝ երկրորդ օրը շատ արդյունավետ և բազմազան անցավ։ Սարբեր դասերի և աշխատարանների շնորհիվ ավելի շատ պատկերացում կազմեցինք մեր ապագա ուսումնական աշխատանքի մասին։

1.Ի՞նչ է խորհրդանշում «անհայտ կղզին» պատմվածքում․ արդյո՞ք դա իրական աշխարհագրական վայր է:
Ըստ իս պատվածքում «անհայտ կղզին» խորհրդանշում է փակված մարդ, մինչև ինքդ քեզանից դուրս չգաս, չես իմանա ով ես։

2. Ինչպե՞ս է ներկայացվում մարդու և ինքնաճանաչման կապը («Մարդն ամբողջությամբ մի կղզի է» մտքի միջոցով)։
Մարդը նման է անհայտ կղզու․ ինքնաճանաչման համար նա պետք է դուրս գա իր սահմաններից, փորձի նորը և բացահայտի իրեն։

3. Ինչո՞ւ է հեղինակը ցույց տալիս, որ մարդիկ չեն ցանկանում գնալ անհայտ կղզի որոնելու։ Ի՞նչ է դա ասում մարդկային բնույթի մասին։
Մարդիկ չեն ուզում գնալ, որովհետև վախենում են անհայտից և նախընտրում են ապահովությունը։ Սա ցույց է տալիս, որ մարդուն հաճախ բնորոշ է վախը, զգուշությունը և ամենից խուսափելը։

4. Արդյո՞ք անհայտի որոնումը անհրաժեշտ պայման է մարդու զարգացման համար։ Ինչո՞ւ։
Այո՛, քանի որ անհայտը փնտրելով՝ մարդը նոր բան է սովորում, ճանաչում է իրեն և զարգանում։

5. Նավ խնդրող մարդը ի՞նչ տիպի կերպար է․ իդեալիստ, թե՞ համառ ռեալիստ։ Հիմնավորիր։
Նա իդեալիստ կերպար է, քանի որ հավատում է անհայտ կղզու գոյությանը և չի վախենում անհայտը որոնելուց։ Նա նաև համառ է, քանի որ չի հրաժարվում իր նպատակից։

6.Ինչո՞ւ է սպասուհին թողնում պալատը և միանում տղամարդուն․ արդյո՞ք սա միայն սյուժետային քայլ է, թե ունի ավելի խոր իմաստ։
Սպասուհին միանում է տղամարդուն, որովհետև հոգնել էր նույն կյանքից։

7. Ի՞նչ է խորհրդանշում նավը։ Արդյո՞ք այն պարզապես փոխադրամիջոց է, թե ավելի լայն իմաստ ունի։
Նավը խորհրդանշում է նոր ճանապարհն ու անհայտի որոնումը։ Այն պարզապես փոխադրամիջոց չէ, այլ մարդու ինքնաճանաչման և փոփոխության խորհրդանիշն է։

8.Ի՞նչ է ավելի կարևոր՝ նպատակին հասնելը, թե ճանապարհը։

Ավելի կարևոր է ճանապարհը, որովհետև հենց ճանապարհին մարդը սովորում, փոխվում և ճանաչում է իրեն։

Մուտք ճամբարի առաջին օրը սկսեցինք՝ բաժանվելով ըստ մեր ընտրած աշխատարանների։ Իմ աշխատարանը բնագիտական էր, օրվա ընթացքում մասնակցեցի տարբեր դասերի ու աշխատանքների, որոնք օգնեցին ավելի լավ պատկերացում կազմել ավագ դպրոցի ուսումնական գործընթացի մասին։ Այնուհետև ընկեր Լիլիթի հետ կատարեցինք բլոգավարության աշխատանք, բացեցինք 10-րդ դասարանի համար անհրաժեշտ կարգեր, և օգնեցինք նոր սովորողներին գրանցվել բլոգ։

Ապա ծանոթացանք հետազոտական աշխատանքի կարևորությանը և դրա նպատակին։ Ընկեր Անուշը օգնեց մեզ կողմնորոշվել և ընտրել այն թեման, որի շուրջ ցանկանում ենք կատարել մեր հետազոտականը։ Օրվա վերջում ուսումնասիրեցինք կենսաբանությունը, ֆիզիկան և այլ բնագիտական առարկանները։ Ուսուցիչները պատմեցին, թե ինչպես են վերանորոգել հին գործիքները, և նոր կյանք նվիրել դրանց։ Այդ գործիքներն այնքան հին են եղել, որ այժմ պահպանվում են թանգարաններում։

Որպես օրվա ամփոփում՝ բոլոր դասավանդողները մեզ ծանոթացրեցին ավագ դպրոցի կարևոր հնարավորություններին և այն գործունեություններին, որոնց կարող ենք մասնակցել։

Ես կարծում եմ, որ ավելի լավ է մարդը բարի լինի, քան խելացի։ Խելացի մարդը կարող է շատ բան իմանալ, լավ սովորել և ճիշտ որոշումներ կայացնել։ Բայց եթե նա բարի չէ, իր գիտելիքները միշտ չէ, որ կարող են օգտակար լինել ուրիշներին։ Բարի մարդը միշտ փորձում է օգնել մարդկանց, հարգել նրանց և լավ վերաբերվել բոլորին։ Նա կարող է աջակցել ընկերներին, օգնել դժվարության մեջ գտնվող մարդկանց և ուրախացնել նրանց։ Բարությունը մարդկանց դարձնում է ավելի միաասնական և օգնում է լավ հարաբերություններ ստեղծել։

Իհարկե, խելացի լինելը նույնպես շատ կարևոր է։ Խելացի մարդը կարող է լավ սովորել, լինել նպատակասլաց և այլն։ Բայց միայն խելքը բավարար չէ։ Եթե մարդը չի մտածում ուրիշների մասին, նրա գիտելիքները կարող են ոչ մի օգուտ չտալ։

Իմ կարծիքով՝ ամենալավը բարի և խելացի լինելն է։ Այդ դեպքում մարդը կարող է ոչ միայն շատ բան իմանալ, այլև իր գիտելիքներով օգնել ուրիշներին։ Բայց եթե պետք է ընտրել միայն մեկը, ես կընտրեի բարությունը, որովհետև բարի մարդը իր լավ վերաբերմունքով կարող է ուրիշների կյանքը ավելի լավ դարձնել։

Фраза «Красота спасёт мир» заставляет задуматься о том, какая именно красота может изменить жизнь людей. Ведь речь идёт не только о внешности, а прежде всего о душевной красоте человека.

Душевная красота — это доброта, искренность, умение сочувствовать и помогать другим. Такой человек не стремится к выгоде, он действует по велению сердца. Его поступки делают мир лучше, теплее и светлее.

В жизни мы часто встречаем людей, которые внешне ничем не выделяются, но рядом с ними становится спокойно и хорошо. Именно это и есть настоящая красота — внутренняя. Она проявляется в заботе о близких, в уважении к окружающим, в честности и милосердии.

Я думаю, что именно душевная красота способна «спасти мир», потому что она объединяет людей, учит добру и делает общество человечнее. Если каждый человек будет стремиться быть добрее и искреннее, мир действительно станет лучше.

Таким образом, истинная красота — это красота души, и именно она имеет самую большую силу.

My blog is very important for my school life. In my blog, I write my homework, classwork, and everything I need for school.

First, my blog helps me stay organized. I don’t lose my homework or forget tasks because everything is in one place. I can always find my notes easily. Second, my blog is easy to use. I can open it anytime, at home or at school. If I forget something, I can quickly check my blog. Also, my blog can help my classmates. I can share my notes, and we can learn together.

In conclusion, my blog is very useful. It helps me study better and be more organized.

Արվեստը մարդկության ամենաբարձր արժեքներից մեկն է․ այն արտացոլում է գեղեցկությունը, զգացմունքները և կյանքի խոր իմաստը։ Սակայն երբեմն արվեստը կարող է դառնալ ոչ թե ստեղծագործական ներշնչանքի աղբյուր, այլ կործանարար ուժ, որը խլում է մարդու ամենաթանկը՝ երջանկությունը։ Էդգար Ալան Պոյի ներկայացրած պատմությունը հստակ ցույց է տալիս, թե որքան վտանգավոր կարող է լինել արվեստին կուրորեն նվիրվելը։

Պատմվածքի մեջ նկարիչը ամբողջությամբ տարված էր իր ստեղծագործությամբ։ Նրա համար արվեստը դարձել էր կյանքի միակ նպատակը, իսկ իրականությունը՝ երկրորդական։ Նա սիրում էր իր կնոջը, բայց այդ սերը աստիճանաբար զիջում էր իր արվեստին։ Կինը, լինելով նուրբ, հմայիչ և սիրող, պատրաստ էր զոհաբերել իրեն հանուն ամուսնու երջանկության։ Նա հնազանդորեն ժամերով նստում էր մութ աշտարակում՝ չնայած այն բանին, որ այդ գործընթացը հյուծում էր իր մարմինն ու հոգին։

Ամենաողբերգականն այն է, որ նկարիչը չէր նկատում իր կնոջ տառապանքը։ Նա այնքան էր խորասուզված իր գործի մեջ, որ չէր տեսնում, թե ինչպես է իր ստեղծած գեղեցկությունը խլում իրական կյանքի գեղեցկությունը։ Նրա վրձինը կարծես կյանք էր տալիս կտավին, բայց այդ կյանքի դիմաց խլում էր կենդանի մարդու կյանքը։ Վերջում, երբ նա ավարտեց իր գլուխգործոցը և հիացավ դրա «կենդանությամբ», պարզվեց ամենասարսափելին՝ կինը մահացել էր։ Այսպիսով, արվեստը ստեղծվեց մարդկային երջանկության և կյանքի գնով։

Այս պատմությունը մեզ ստիպում է խորհել՝ արդյոք արդարացվա՞ծ է նման զոհաբերությունը։ Իմ կարծիքով՝ ոչ։ Արվեստը պետք է ծառայի մարդուն, ոչ թե մարդը՝ արվեստին։ Այն չպետք է դառնա պատճառ, որ մարդը կորցնի իր սիրելիներին կամ անտեսի նրանց զգացմունքները։ Ճշմարիտ արժեքը ոչ միայն ստեղծագործության մեջ է, այլ նաև մարդկային հարաբերություններում, սիրո և հոգատարության մեջ։

Եզրափակելով՝ կարելի է ասել, որ արվեստը, որքան էլ բարձր ու գեղեցիկ լինի, չի կարող արդարացնել մարդկային երջանկության զոհաբերությունը։ Պոյի պատմությունը հստակ ցույց է տալիս, որ երբ մարդը կորցնում է չափի զգացումը և ամբողջությամբ նվիրվում է արվեստին, նա կարող է կորցնել ամենաթանկը։ Իսկ իսկական երջանկությունը հենց կյանքի մեջ է, ոչ թե միայն նրա պատկերում։

Մարդու վարքն ու մտածելակերպը հաճախ կախված են այն ժամանակից և միջավայրից, որտեղ նա ապրում է։ Տարբեր պայմաններում մարդիկ կարող են փոխվել՝ դառնալով կամ ավելի ուժեղ, կամ ավելի թույլ։ Այդ պատճառով կարևոր է հասկանալ, թե ինչպիսի ազդեցություն ունեն շրջապատն ու ժամանակաշրջանը մարդու վրա։

Ժամանակաշրջանն ու միջավայրը մեծ ազդեցություն ունեն մարդու բարոյական հատկանիշների վրա, իսկ պետական գործիչը պետք է ունենա բարձր պատասխանատվություն, ազնվություն և հայրենասիրություն՝ երկրի զարգացման համար։

Տեքստում ներկայացված քաղաքային միջավայրը արտաքինից թվում է զարգացած, կազմակերպված և հիասքանչ․ այնտեղ կան համալսարաններ, գիտական կենտրոններ, թատրոններ և մշակութային կառույցներ։ Սակայն այս արտաքին զարգացվածության մեջ նկատվում է նաև գաղափարական խառնաշփոթ՝ մարդիկ տարբեր կերպ են հասկանում նպատակներին հասնելու ճանապարհները, ինչը ցույց է տալիս, որ բարձր զարգացած միջավայրը դեռ չի երաշխավորում միասնական բարոյական համակարգ։ Սա ապացուցում է, որ ժամանակաշրջանը կարող է մարդուն տալ թե՛ հնարավորություն զարգանալու, թե՛ շփոթության մեջ ընկնելու։

Պատմական հատվածում Արամ Մանուկյանի կերպարը ցույց է տալիս, թե ինչպես է ծանր ժամանակաշրջանը ձևավորում ուժեղ բարոյական անձնավորություն։ Պատերազմի և պետականության կերտման պայմաններում նա դրսևորում է պատասխանատվություն, նվիրում և կազմակերպչական բարձր կարողություններ։ Նրա գործունեությունից կարելի է եզրակացնել, որ պետական գործիչը պետք է ունենա արդարություն, հայրենասիրություն, վճռականություն և անձնական շահից վեր հասարակական շահը դնելու կարողություն։ Առանց այդ հատկանիշների հնարավոր չէ ղեկավարել երկիրը դժվարագույն իրավիճակներում։

Եթե պատկերացնենք իմ երազանքի Հայաստանը, ապա դա կլինի մի պետություն, որտեղ օրենքը գործում է բոլորի համար հավասար, մարդիկ վստահում են պետական կառույցներին, իսկ ղեկավարները առաջնորդվում են արդարությամբ և պատասխանատվությամբ։ Դա կլինի կրթված, խաղաղ և անընդհատ զարգացող երկիր, որտեղ յուրաքանչյուր քաղաքացի իրեն զգում է պաշտպանված։ Նման Հայաստանը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ հասարակությունն ու պետական գործիչները միասին պահպանեն բարձր բարոյական արժեքներ։

Այսպիսով` ժամանակաշրջանը և միջավայրը մեծ դեր ունեն մարդու ձևավորման մեջ, իսկ ճիշտ արժեքներ ունեցող անհատները կարող են փոխել պատմությունը և կառուցել ուժեղ պետություն։

Պատերազմի ժամանակ մարդիկ շատ դժվարությունների են հանդիպում և պետք է պայքարեն իրենց կյանքի համար։ Այդպիսի իրավիճակներում շատ կարևոր է թե՛ բոլորի միասնական պայքարը, թե՛ առանձին մարդկանց քաջությունը։ Բայազետի պաշտպանությունը հենց ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են մարդիկ դիմադրել ծանր պայմաններում։

Բայազետի պաշտպանությունը հնարավոր դարձավ ինչպես ընդհանուր դիմադրության, այնպես էլ առանձին անհատների խիզախության շնորհիվ։

Բայազետի պաշտպանությունը հերոսական էր, որովհետև պաշարվածները, լինելով շատ ծանր վիճակում, չեն հանձնվում և շարունակում են պայքարել մինչև վերջ։ Ողջ ժողովուրդը մնացել էր առանց բավարար սննդի և ռազմամթերքի, սակայն նույնիսկ այդ պայմաններում չէին կորցնում պայքարելու կամքը։ Սա վկայում է, որ նրանց միասնականությունը մեծ դեր ունեցան պաշտպանության մեջ։

Գեղարվեստական հատվածում նույնպես երևում է այդ նույն գաղափարը․ զինվորները գիտակցում էին իրենց ծանր դրությունը, բայց հայտարարում էին, որ «անձնատուր չեն լինի, քանի դեռ կենդանի են»։ Հերոսականությունը արտահայտվում է ոչ միայն կռվելով, այլ նաև չհանձնվելու վճռականությամբ։

Միևնույն ժամանակ, պաշտպանության ընթացքում մեծ նշանակություն ունեցավ անհատի դերը։ Պաշարվածների փրկության համար անհրաժեշտ էր օգնություն ստանալ, և դրա համար պետք էր մեկը, ով կհամարձակվեր անցնել թշնամու միջով։ Վեպում այդ պատասխանատվությունը վերցնում է Վարդանը, իսկ պատմության մեջ՝ Սամսոն Տեր-Պողոսյանը։ Նրանց գործողությունները ապացուցում են, որ մեկ մարդու խիզախությունը կարող է փրկել շատերի կյանքը։

Այսպիսով` Բայազետի պաշտպանությունը հերոսական էր, որովհետև այնտեղ համատեղվել էին ժողովրդի ընդհանուր դիմադրությունը և առանձին մարդկանց անձնազոհությունը։ Առանց այդ երկու կարևոր գործոնների դժվար կլիներ հասնել փրկության և հաղթահարել այդ ծանր իրավիճակը։

Իմ կարծիքով՝ United Nations-ը կարևոր դեր ունի աշխարհում, որովհետև օգնում է, որ երկրները համագործակցեն և պատերազմները քիչ լինեն։ ՄԱԿ-ը նաև պաշտպանում է մարդկանց իրավունքները և աջակցում աղքատ ու դժվար իրավիճակում գտնվող երկրներին։ Սակայն երբեմն կազմակերպությունը չի կարող արագ լուծել բոլոր խնդիրները, քանի որ տարբեր երկրներ ունեն տարբեր շահեր։

Հայաստանի համար կարևոր է համագործակցությունը ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարություն-ի և միջազգային կազմակերպությունների միջև, որովհետև դա օգնում է երկրի անվտանգությանը, կրթության զարգացմանը և այլ երկրների հետ լավ հարաբերություններ ունենալուն։

UNICEF-ի աշխատանքը շատ կարևոր եմ համարում, որովհետև երեխաների իրավունքների պաշտպանությունը յուրաքանչյուր երկրի ապագայի հիմքն է։ UNICEF-ը օգնում է, որ երեխաները ստանան կրթություն, առողջապահություն և ապրեն ավելի ապահով պայմաններում։ Սա կարևոր է նաև Հայաստանի երեխաների համար։

Մայիսյան հավաքի շրջանակում հանդիպում-քննարկում Ավագ դպրոցի սովորողների հետ։ 

• Ներման աղոթք,
• Անդրե Մորուա ,,Մաուշակներ ամեն չորեքշաբթի,,

• այս պատմությունն իսկապե՞ս սենտիմենտալ է, թե՞ նման է հեքիաթի: Հիմնավորի՛ր կարծքիդ,

Իմ կարծիքով պատմվածքը սենտիմենտալ է, բայց նաև նման է հեքիաթի։ Այն որոշ մասերում իրական չէ, ավելի իդեալազացված է։ Օրինակ՝ ամեն անգամ նույն օրը և նույն ժամին հանդիպելը սովորական կյանքում չի լինում։ Սերը այստեղ չի փոխվում, մնում է նույնը, ինչը հեքիաթներին է բնորոշ։

• բնութագրել պատմվածքի գլխավոր հերոսուհուն՝ Ջեննի Սորբիեին: Ինչպիսի՞ն էր նա պատմվածքի սկզբում և վերջում,

Սկզբում Ջեննին թեթև էր վերաբերվում ամեն ինչին, սիրում էր ուշադրությունն ու ծաղիկները։ Հետո սկսում է հետաքրքրվել ուսանողով, թեև նրան չէր տեսել։ Վերջում, դժբախտ դեպքից հետո, նա փոխվում է, սկսում է ափսոսալ և իրեն մեղավոր զգալ։

• սիրո ու հավատարմության ի՞նչ օրինակ կարող ես հիշել,

Սիրո և հավատարմության օրինակ է, երբ մարդիկ մինչև վերջ մնում են իրար կողքին, նույնիսկ եթե դժվարություններ կան։ Օրինակ՝ Ռոմեոն և Ջուլիետը, որոնք չհրաժարվեցին իրենց սիրուց։

• կարդա՛ պատմվածքը,  արտահայտի՛ր կարծիք, վերաբերմունք,

Կարծում եմ՝ նման բաներ իրական կյանքում գրեթե չեն լինում։ Բայց պատմվածքը շատ հուզիչ է և հաճելի կարդալ։

• կարդացածդ ստեղծագործության հեղինակի մասին հետաքրքիր փաստե՛ր գտիր համացանցից և հավաքի՛ր քո բլոգում։

Անդրե Մորուա ֆրանսիացի գրող էր։

Նա իր անունը փոխել է պատերազմի ժամանակ։ Գրքերը գրել է այնպես, որ հետաքրքիր լինեն, ոչ թե ձանձրալի։

Նրա «Նամակներ անծանոթուհուն» գրքում «անծանոթուհին» իրական մարդ չէր, այլ հորինված կերպար։

Ինչպե՞ս են Վասիլիկի և Պետրոս Գետադարձի արարքները փոխում Զաբուղոնի և Հայաստանի ճակատագիրը։ Կարո՞ղ էր արդյոք նրանց ընտրությունը փոխել իրադարձությունների ընթացքը։

Մարդու ընտրությունը երբեմն դառնում է ճակատագրի վճիռ։ Այն կարող է ազդել ոչ միայն մեկ մարդու կյանքի վրա, այլև ունենալ շատ ավելի լայն հետևանքներ։ Վասիլիկի և Պետրոս Գետադարձի օրինակները ցույց են տալիս, որ մեկ որոշումը կարող է փոխել ինչպես անձնական, այնպես էլ ազգային ճակատագիրը։

Գրիգոր Զոհրապի «Զաբուղոն» նովելում Վասիլիկի ընտրությունը դառնում է գլխավոր շրջադարձային պահը։ Նրա քայլը՝ հրաժարվել իր սիրուց և ընտրել ուրիշին, առաջին հայացքից կարող է թվալ սովորական անձնական որոշում։ Սակայն այդ ընտրությունը խոր ազդեցություն է ունենում Զաբուղոնի վրա։ Նա, տեսնելով Վասիլիկին այլ տղամարդու հետ, ապրում է ուժեղ հոգեկան ցնցում, վիրավորվում է և կորցնում իր կյանքի հենարանը։ Նրա մեջ առաջանում է վրեժի զգացում, և մի պահ նա նույնիսկ պատրաստ է դիմել բռնության։ Բայց նա կարողանում է կանգ առնել և հրաժարվել այդ քայլից։ Այս դրվագը ցույց է տալիս, որ մարդը կարող է հաղթահարել իր ամենածանր զգացմունքները։ Այնուամենայնիվ, Զաբուղոնի կյանքը փոխվում է դեպի վատը․ նա մնում է միայնակ, հիասթափվում է կյանքից և վերջում վերադառնում է բանտ։ Նրա համար ազատությունն այլևս արժեք չի ունենում։ Այսպիսով, Վասիլիկի ընտրությունը դառնում է Զաբուղոնի կյանքի ողբերգական շրջադարձը։

Պետրոս Գետադարձի գործունեությունը արդեն պատմական մասշտաբ ունի։ Նա, լինելով կաթողիկոս, պետք է պաշտպաներ երկրի շահերը, սակայն իր որոշումներով նպաստեց Անիի թագավորության անկմանը։ Նրա մասնակցությամբ Բյուզանդիայի հետ կնքված պայմանավորվածությունները, որոնք հայտնի են «Ամոթալի կտակ» անունով, հանգեցրին նրան, որ Անիի թագավորությունը անցավ Բյուզանդիային։ Այս քայլը թուլացրեց Հայաստանի պետականությունը և դարձավ նրա անկման կարևոր պատճառներից մեկը։ Բացի այդ, Գետադարձը նաև ազդեց այն բանի վրա, որ Գագիկ II-ը հեռանա Անիից, ինչն էլ ավելի հեշտացրեց թագավորության կործանումը։

Այս երկու օրինակները հստակ ցույց են տալիս, որ ընտրությունը պարզապես անձնական քայլ չէ, այլ պատասխանատվություն, որի հետևանքները կարող են լինել շատ լուրջ և անդառնալի։ Վասիլիկի որոշումը կործանեց մեկ մարդու կյանքը, իսկ Պետրոս Գետադարձինը՝ ազդեց ամբողջ ժողովրդի ճակատագրի վրա։

Եզրափակելով՝ կարելի է ասել, որ նրանց ընտրությունները կարող էին լինել այլ, և այդ դեպքում հնարավոր էր փոխել իրադարձությունների ընթացքը։ Գուցե հնարավոր լիներ խուսափել թե՛ Զաբուղոնի անձնական ողբերգությունից, թե՛ Հայաստանի պատմական ծանր կորուստներից։ Սա ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս, որ յուրաքանչյուր որոշում պետք է լինի մտածված, քանի որ այն կարող է ունենալ մեծ և երբեմն ճակատագրական հետևանքներ։

Հարցեր և առաջադրանքներ

Ինչո՞ւ էին խորհրդային իշխանությունները կարևորում կրթության և մշակույթի զարգացումը: Ե՞րբ սկսվեց անգրագիտության վերացման քաղաքականությունը ՀԽՍՀ-ում :

Քանի որ երկրի ճնշող մեծամասնությունը անգրագետ էր և անգամ չուներ գիր: Հիմնականում 1940թ. վերացվեց տգիտությունը:

Ներկայացրեք խորհրդային դպրոցի ձևավորման ընթացքը և կարևոր միջոցառումները:Ներկայացրեք ազգային փոքրամասնությունների կրթական գործի կազմակերպման ուղղությամբ Խորհրդային Հայստանի իշխանությունների վարած քաղաքականությունը:

Սկզբից կրթական գործի կազմակերպումը շատ դժվար էր, չկային շենքեր, դասագրքեր: Հատուկ դեկրետներով դպրոցը անջատվեց եկեղեցուց, փակվեցին մասնավոր դպրոցները և կրթությունը դարձավ անվճար՝ ինչը ևս նպաստեց անգրագիտության նվազեցմանը

Նշանավոր ի՞նչ ԲՈւՀեր էին գործում Խորհրդային Հայաստանում:

Երևանի պետական համալսարանը

Գիտության զարգացման ի՞նչ նշանավոր կենտրոններ էին ստեղծվել Խորհրդային Հայաստանում. ե՞րբ են դրանք հիմնվել: Թվարկե՛ք ՀԽՍՀ ԳԱ հիմնադիր֊ ակադեմիկոսների . ի՞նչ գիտեք նրանց մասին:

Հովսեփ Օրբելի, Լևոն Օրբելի և այլոք:

Կիրառական և բնական գիտությունների զարգացման գործում ովքե՞ր աչքի ընկան:

Լևոն Օրբելին, Հովհաննես Կարապետյան, Լևոն Ջրբաշյան:

Թվարկե՛ք հայ գիտնականների նվաճումները և արժեքավոր աշխատանքները հայագիտության բնագավառում:

Եռագույն հեռուստատեսությունը, սինթետիկ կաուչուկի արտադրությունը, հէկները և այլն:Հայագիտության մեջ բացառիկ արժեք ունեն Հրաչյա Աճառյանի «Հայերեն արմատական բառարանը» և Մանուկ Աբեղյանի հայ հին գրականության պատմությանը նվիրված կոթողային աշխատությունները:

Թվարկե՛ք հայ բանասերների և լեզվաբանների անուններ: 1920–1930-ական թթ. ինչ խնդիրներ են ուսումնասիրել խորհրդային հայ բանասերները:

Հին սերնդից էին Ալեքսանդր Շիրվանզադեն, Հովհաննես Թումանյաննը, Ավետիք Իսահակյանը և այլոք, իսկ նորից՝ Եղիշե Չարենցը, Ակսել Բակունցը Գուրգեն Մահարին և այլոք, իսկ Գրողների միությունը հիմնադրվեց 1934 թվականին:

Ովքե՞ր էին գրական հին ու նոր սերնդի ներկայացուցիչները. թվարկեք նրանց ստեղծագործություններից : Ե՞րբ է ստեղծվել Հայաստանի գրողների միությունը:

Հին սերնդից էին Ալեքսանդր Շիրվանզադեն, Հովհաննես Թումանյաննը, Ավետիք Իսահակյանը և այլոք, իսկ նորից՝ Եղիշե Չարենցը, Ակսել Բակունցը Գուրգեն Մահարին և այլոք, իսկ Գրողների միությունը հիմնադրվեց 1934 թվականին:

Թվարկե՛ք հայ թատրոնի և կինոյի նշանավոր գործիչների. ի՞նչ գիտեք նրանց մասին: 1920-1930-ական թ.թ. ի՞նչ թատրոններեն հիմնվել Խորհրդային Հայաստանում:

Թատրոնի և կինոյի գործիչներիցէին Վահրամ Փափազյանը, Հրաչյա Ներսիսյանըև այլոք: Այդ տարիներին հիմնվեցին Առաջին պետական թատրոնը և Օպերայի ու բալետի թատրոնը:

Ովքե՞ր են խորհրդահայ կերպարվեստի և երաժշտության ականավոր ներկայացուցիչները :Ե՞րբ է ստեղծվել Հայաստանի խորհրդային կերպարվեստագետների միությունը : Ե՞րբ է կազմակերպվել Հայաստանի կերպարվեստի թանգարանը: Ի՞նչ կարևոր իրադարձություններով է նշանավորվել խորհրդահայ երաժշտական կյանքը : Ո՞վ էր ՀԽՍՀ պետական օրհներգի հեղինակը :

Կերպարվեստի և երաժշտության նշանավոր դեմքերն էին նկարիչներ Մարտիրոս Սարյանն ու Հակոբ Կոջոյանը և կոմպոզիտորներ Ալեքսանդր Սպենդիարյանն ու Արամ Խաչատրյանը:

Ո՞վ էր Երևանի գլխավոր հատակագծի հեղինակը ,ի՞նչ շինություններ են կառուցվել նրա նախագծով:Ե՞րբ է ստեղծվել ճարտարապետների միությունը: Ժամանկաշրջանի ի՞նչ նշանավոր հայ ճարտարապետներ գիտեք:

Երևանի հատակագծի հեղինակն Ալեքսանդր Թամանյանն էր, ում նախագծով կառուցվեցին նաև Կառավարության տունն ու Օպերայի թատրոնը, իսկ ճարտարապետների միությունը ստեղծվեց 1932 թվականին:

Կրթությունը հասարակության զարգացման ամենակարևոր հիմքերից մեկն է։ Այն ձևավորում է գիտակից, զարգացած և պատասխանատու մարդ։

Առանց կրթության անհնար է պատկերացնել ոչ միայն անհատի, այլև ամբողջ ժողովրդի առաջընթացը։

Տարբեր ժամանակաշրջաններում կրթությանը միշտ մեծ դեր է տրվել։ Հայաստանում մեծ խնդիր էր անգրագիտությունը, հատկապես գյուղերում մարդիկ չէին կարողանում կարդալ և գրել։ Պետությունը հասկացավ, որ առանց կրթության չի կարող զարգանալ երկիրը, և սկսեց մեծ աշխատանքներ անել։ Բացվեցին մոտ 1100 դպրոցներ, կազմակերպվեցին դասեր նաև մեծահասակների համար, որպեսզի բոլորը կարողանան կրթվել։ Արդյունքում շատ կարճ ժամանակում մարդկանց մեծ մասը դարձավ գրագետ։ Սա շատ կարևոր էր, որովհետև կրթված մարդիկ կարողանում էին աշխատել, ստեղծել, մասնակցել երկրի զարգացմանը և ավելի լավ ապրել։

Բացի դա, կրթությունը օգնում է մարդուն հասկանալ աշխարհը, տարբերել ճիշտը սխալից և ունենալ սեփական կարծիք։ Կրթված մարդը ավելի վստահ է, կարողանում է լուծել խնդիրներ և օգտակար լինել հասարակությանը։ Հենց դրա համար բոլոր ժամանակներում կրթությունը համարվել է առաջընթացի հիմնական ճանապարհ։

Գեղարվեստական հատվածում՝ Րաֆֆու «Խենթը» վեպում, մենք տեսնում ենք մի դպրոց, որը շատ տարբեր է սովորականից։ Այնտեղ երեխաները ոչ միայն գրքերով էին սովորում, այլ նաև աշխատում էին հողի վրա, ուսումնասիրում էին բույսերը, զբաղվում էին մարմնամարզությամբ։ Այսինքն՝ նրանք սովորում էին ոչ միայն տեսական գիտելիք, այլ նաև իրական կյանքում պետք եկող հմտություններ։ Վարդանը զարմացած էր, որովհետև երեխաները ուրախ էին գնում դպրոց և հաճույքով էին սովորում։ Սա ցույց է տալիս, որ ճիշտ կազմակերպված դպրոցը կարող է երեխաների համար դառնալ սիրելի վայր, որտեղ նրանք զարգանում են ամբողջությամբ։

Ըստ ինձ ապագայի դպրոցը պետք է լինի հետաքրքիր և ժամանակակից։ Այն պետք է ոչ միայն գիտելիք տա, այլ նաև ազատ արտահայտել կարծիք, ստեղծագործել և ինքնուրույն որոշումներ կայացնել։ Բացի այդ, դպրոցները պետք է լինեն այնպիսի վայր, որտեղ երեխաները հաճույքով են գնում, ոչ թե վախենալով և չուզենալով։

Եզրափակելով՝ կարող ենք ասել, որ կրթությունը եղել և մնում է հասարակության զարգացման հիմնական ուժը։ Որքան զարգացած է կրթությունը, այնքան զարգացած է նաև երկիրը։

Ի՞նչ է նշանակում «մետաղ» բառը և որտեղից է այն ծագել։

Մետաղ» բառը ծագել է հունական մետալոն արմատից, որը նշանակում է «հանք»:

Որտե՞ղ է գտնվում մետաղներն ու ոչ մետաղները բաժանող սահմանագիծը պարբերական համակարգում։

Պայմանականորեն, մետաղները ոչ մետաղներից բաժանող սահմանագիծը` բորը աստատին միացնող գիծն է պարբերական համակարգում

Ի՞նչ տարրեր են գտնվում այդ սահմանագծին մոտ և ինչու են դրանք առանձնահատուկ։

B, Si, Ge, As, Sb, Te և այլն։ Ունեն մետաղների և ոչ մետաղների հատկություններ։

Ինչո՞ւ է մետաղների և ոչ մետաղների բաժանումը պայմանական։ Բեր օրինակներ։

Քանի որ որոշ տարրեր ունեն և՛ մետաղների, և՛ ոչ մետաղների հատկություններ (օրինակ՝ սիլիցիումը)։

Ի՞նչ դեր են կատարում մետաղները քիմիական ռեակցիաներում։

Մետաղները քիմիական ռեակցիաներում միայն վերականգնիչներ են, ինչն էլ մետաղները և ոչ մետաղները տարբերակող առանձնահատկություն է:

Ինչո՞ւ են մետաղների ատոմները հեշտությամբ կորցնում էլեկտրոններ։

Արտաքին էլեկտրոնները թույլ են կապված միջուկի հետ և հեշտ են հեռացվում։

Քանի՞ էլեկտրոն ունեն սովորաբար մետաղների արտաքին շերտում։

1-3

Ի՞նչ է մետաղական կապը։

Մետաղի դրական իոնների և ընդհանուր էլեկտրոնային ամպի փոխազդեցությամբ պայմանավորված կապն էլ անվանում են մետաղական:

Ինչպե՞ս է բյուրեղավանդակի կառուցվածքը ազդում մետաղների հատկությունների վրա։

Այն ապահովում է բոլոր ֆիզիկական հատկությունները։

Թվարկիր մետաղների հիմնական ֆիզիկական հատկությունները։

Գույնը, կարծրությունը, հալման ջերմաստիճանը,  խտությունը, էլեկտրահաղորդականությունը և ջերմահաղորդականությունը, մետաղական փայլն ու անթափանցիկությունը, պլաստիկությունը:

Ինչպե՞ս են մետաղները դասակարգվում ըստ խտության։

Թեթևից ծանր։

Ո՞րն է ամենածանր և ամենաթեթև մետաղը։

Թեթևը (ρ<5 գ/սմ³) և ծանրը (ρ>5 գ/սմ³):

Ինչո՞ւ են մետաղները լավ հաղորդիչներ։

Քանի որ ունեն արծաթ, ոսկի և պղինձ։

Ի՞նչն է պայմանավորում մետաղական փայլը։

Լուսային ճառագայթների անդրադարձմամբ:

Ի՞նչ է պլաստիկությունը և ինչով է այն պայմանավորված մետաղներում։

Պլաստիկությունը մետաղների ունակությունն է, որի շնորհիվ փոխում են ձևը առանց կոտրվելու, և դա պայմանավորված է նրանով, որ մետաղների ատոմների շերտերը հեշտությամբ սահում են միմյանց նկատմամբ։

Իսահակյան

Մի մրահոն աղջիկ տեսա
Ռիալտոյի կամուրջին,
Հորդ մազերը – գետ գիշերվա,
Եվ հակինթներ` ականջին:

Աչքերը սև — արևներ սև,
Արևների պես անշեջ,
Գալարում էր մեջքը թեթև
Ծաղկանկար շալի մեջ:

Աչքս դիպավ աչքի բոցին,
Ու գլուխըս կախեցի.
Ժպտաց ժպտով առեղծվածի,
Հավերժական կանացի:

Միամիտ չեմ` հավատամ քեզ.
Տառապանքս փորձ ունի. –
Մի մրահոն կույս էր քեզ պես,
Կոտրեց սիրտս պատանի …

1. Ըստ բանաստեղծության նկարագրի՛ր աղջկան։

Ըստ բանաստեղծության աղջիկը միամիտ չէր, կանացի էր և մրահոն։

2. Մեկնաբանի՛ր ,,առեղծվածային ժպիտ,, արտահայտությունը։

Շատ տպավորվող, գեղեցիկ, որի մեջ կա գաղտնիք կամ անհասկանալի մի բան։

3. Մեկնաբանի՛ր բանաստեղծությունը։

Այս բանաստեղծությունը աղջկա մասին է, և նրա պատճառով կոտրված սրտի։

Ռավեննայում

Արարատի ծեր կատարին
Դար է եկել, վայրկյանի պես,
Ու անցել:

Անհուն թվով կայծակների
Սուրն է բեկվել ադամանդին,
Ու անցել:

Մահախուճապ սերունդների
Աչքն է դիպել լույս գագաթին,
Ու անցել:

Հերթը հիմա քոնն է մի պահ.
Դու էլ նայիր սեգ ճակատին,

Ու անցիր…

1. Ինչպե՞ս է ներկայացվում ժամանակի անցողիկությունը։

Ժամանակը ներկայացվում է որպես շատ արագ անցնող բան։ Բանաստեղծը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ դարերը անցնում են մի վայրկյանի պես։ Ամեն ինչ գալիս է, անցնում է և չի մնում։

2. Ի՞նչ է խորհրդանշում Արարտը։

Արարատ լեռ խորհրդանշում է հավերժություն, ամրություն և հայրենիք։ Այն մնում է անփոփոխ, անկախ նրանից, թե որքան ժամանակ է անցնում։

3. Ի՞նչ ուղերձ է փոխանցում բանաստեղծությունը։

Բանաստեղծությունն ասում է, որ կյանքը կարճ է, և մարդը պետք է արժանի ապրի իր ժամանակը։ Մենք էլ ենք անցողիկ, բայց պետք է թողնենք մեր հետքը։ 

4. Գրել էսսե ,,Մարդը ժամանակի հոսքի մեջ,, վերնագրով։ 

Մարդը ապրում է ժամանակի մեջ, որը անընդհատ շարժվում է առաջ։ Ժամանակը երբեք չի կանգնում, և մարդը չի կարող այն հետ բերել։ Ամեն օր, ամեն պահ անցնում է և դառնում անցյալ։
Մարդիկ գալիս են ու գնում, բայց կյանքը շարունակվում է։ Յուրաքանչյուր սերունդ իր հերթն ունի՝ ապրելու, ստեղծելու և իր հետքը թողնելու։ Ինչպես բանաստեղծության մեջ, հերթը գալիս է յուրաքանչյուրիս, և մենք պետք է ճիշտ օգտագործենք այդ պահը։
Կարևոր է ապրել այնպես, որ մեր կյանքը իմաստ ունենա։ Պետք է գնահատել ժամանակը, որովհետև այն ամենաթանկ բաներից մեկն է, որ մարդն ունի։
Վերջում մարդը անցնում է, բայց նրա գործերը կարող են մնալ։ Այդ պատճառով պետք է ապրել արժանապատիվ և օգտակար կյանք։

Ցեղասպանությունից հետո հայ ժողովուրդը հայտնվեց շատ ծանր վիճակում։ Շատ մարդիկ կորցրին իրենց տները, ընտանիքները և դարձան գաղթական։ Նրանք ապրում էին սոված, առանց հագուստի և առանց նորմալ պայմանների։ Շատ երեխաներ մնացել էին որբ և անպաշտպան։ Պետությունը փորձում էր օգնել, բայց դա շատ դժվար էր, որովհետև մարդկանց թիվը մեծ էր, իսկ հնարավորությունները՝ քիչ։

Նույնիսկ ամենածանր պայմաններում մարդը կարող է պահպանել իր ուժը և հաղթահարել դժվարությունները, եթե ունի կամք, հավատ և բարություն։

Գուրգեն Մահարու «Էջմիածնում» հատվածում ևս պարզ երևում է այդ ծանր կյանքը։ Էջմիածինը, որը պետք է գեղեցիկ ու սուրբ վայր լիներ, դարձել էր տխուր և կեղտոտ տեղ։ Ամենուր գաղթականներ էին, մարդիկ ապրում էին դժվար պայմաններում։ Երեխաները կորցրել էին իրենց շորերը և ստիպված էին հարմարվել այդ իրավիճակին։ Սակայն այս ամենի մեջ երևում է նաև մարդկային լավ կողմը․ Կուշոն օգնում է Գուրգենին և դառնում նրա ընկերը, ինչը ցույց է տալիս, որ մարդիկ նույնիսկ ամենադժվար պահերին կարող են լինել բարի։

Այսպիսով, հայ ժողովուրդը շատ դժվարությունների միջով է անցել, բայց չի հանձնվել և շարունակել է ապրել ու պայքարել։

1․ Լրատվության ի՞նչ միջոցներից եք ավելի շատ օգտվում /հեռուստատեսություն, թերթեր, ամսագրեր, համացանց, այլ աղբյուր/։ Ինչո՞վ է լրատվության այդ աղբյուրը նախընտրելի։

Հիմնականում չեմ հետևում լուրերին, բայց լսում եմ խոսակցություններ որոնք ստացված են լինում հեռուստաընկերության և համացանցի պաշտոնական աղբյուրներից։
2․ Փորձե՛ք պարզաբանել, թե որոնք են համացանցային լրատվության դրական և բացասական կողմերը։ Հիմնավորե՛ք Ձեր տեսակետը օրինակներով։

Կարծում եմ դրական կողմը այն է, որ բոլորին հասանելի է լրատվության արագ տարբերակը, բայց պետք է հետևողական լինել, որպեսզի չշփոթել կեղծ լուրերը պաշտոնական աղբյուրներից վերցրած լուրերի հետ։

(-oo;1]

Լուծում չունի

Լուծում չունի

(3;3,5]

(4,5;12]

(-oo;1)

Լուծում չունի

Հայերը, որոնք հայրենազրկվել էին և հայտնվել էին օտար երկրներում, բախվում էին բազմաթիվ դժվարությունների։ Ամենամեծ խնդիրներից մեկը կյանքի պայմաններն էին։ Նրանք հաճախ չունեին աշխատանք, գումար և բնակվելու հարմար վայր։ Շատերը ստիպված էին կատարել ծանր և ցածր վարձատրվող աշխատանքներ, որպեսզի կարողանան պարզապես ապրել։ Բացի այդ, օտար երկրներում մարդիկ միշտ չէ, որ լավ էին ընդունում հայերին, և դա ավելի էր բարդացնում նրանց կյանքը։

Մյուս կարևոր խնդիրը ազգային ինքնության պահպանումն էր։ Հայերը հայտնվում էին մի միջավայրում, որտեղ լեզուն, մշակույթը և սովորույթները տարբեր էին։ Այդ պատճառով վտանգ կար, որ ժամանակի ընթացքում կարող էին մոռանալ իրենց լեզուն և ավանդույթները։ Հատկապես երիտասարդ սերունդը հեշտ էր ենթարկվում այդ ազդեցությանը։

Վիլյամ Սարոյանի «Նռնենիները» պատմվածքում այս ցավը ներկայացված է խորհրդանշական ձևով։ Նռնենիները կարծես հայրենիքի խորհրդանիշ լինեն։ Երբ այգին չորանում է, դա ցույց է տալիս, թե ինչքան դժվար է պահպանել կապը հայրենիքի հետ օտար հողի վրա։ Հերոսները շատ բան ունեն ասելու, բայց լռում են, որովհետև իրենց ցավը շատ խորն է։

Ես կարծում եմ, որ սփյուռքահայերի համար շատ կարևոր է պահպանել իրենց ազգային ինքնությունը։ Թեպետ նրանք ապրում են տարբեր երկրներում, կարող են սովորել հայերեն, պահպանել իրենց ավանդույթները և հիշել իրենց պատմությունը։ Շատ տեղերում հայերը ստեղծել են դպրոցներ և համայնքներ, որոնք օգնում են պահպանել իրենց մշակույթը։

Այսպիսով` թեև սփյուռքահայերի կյանքը լի էր դժվարություններով, նրանք կարողացան պահել իրենց ինքնությունը և մնալ հայ։ Դա շատ կարևոր է, որովհետև առանց ինքնության ժողովուրդը չի կարող պահպանվել։

1)Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 2 և 20 են, մակերեսը՝ 132։
Գտե՛ք սեղանի սրունքը:

15
Գտե՛ք սեղանի պարագիծը։

52
Գտե՛ք սեղանի անկյունագծի քառակուսին:

265

2)K կետը AB հատվածի կետ է, իսկ C կետը՝ KB հատվածի:
AK ։ KC ։ CB = 2 ։ 5 ։ 7: Գտե՛ք KC հատվածի երկարությունը, եթե AB = 28։

10

3)CD-ն ABC եռանկյան կիսորդն է: Գտե՛ք այդ եռանկյան պարագիծը, եթե BD = 5, AD = 9, AC = 27:

56

4)Գտե՛ք a {4; -3} և b{2;4} վեկտորների սկալյար արտադրյալը:

-4

5)ABCD զուգահեռագծում BC = 8, <BAD = 45^o, BD = BC:
Գտե՛ք զուգահեռագծի մակերեսը։

64
Գտե՛ք զուգահեռագծին հավասարամեծ քառակուսու կողմի երկարությունը։

8

6)Նշված ֆունկցիաներից որի՞ գրաֆիկն է զուգահեռ y = 3x — 4 ֆունկցիայի գրաֆիկին:
1) y = 2x — 4
2) y = 4x — 4
3) y = x — 4
4) y = 3x — 1

7)Շեղանկյան փոքր անկյունագիծը 9 է, իսկ փոքր անկյունը՝ 60^o:
Գտե՛ք շեղանկյան մակերեսը։

81V3/2
Գտե՛ք շեղանկյան պարագիծը:

36
Գտե՛ք շեղանկյան բարձրությունը։

9V3/2

1.Կարդացե՛ք Սահյանի բանաստեղծությունները, վերլուծե՛ք ։
Անտառում,
Մասրենի,
Անունդ տալիս

Անտառում`

Այս բանաստեղծությունում Համո Սահյանը պատկերում է բնությունը՝ որպես կենդանի և հոգևոր աշխարհ։ Անտառը պարզապես միջավայր չէ, այլ մի վայր, որտեղ մարդը կարող է հանդիպել ինքն իրեն, զգալ խաղաղություն և մտորել կյանքի մասին։ Բանաստեղծը մանրամասն նկարագրում է աշնանային անտառը՝ տերևներ, խոնավություն, կրակ, մարդկանց ներկայություն։

Մասրենի`

«Մասրենի» բանաստեղծությունում մասրենին հանդես է գալիս որպես խորհրդանիշ։ Այն մի փոքր, բայց ուժեղ բույս է, որը դիմանում է դժվարություններին։ Սահյանը մասրենու միջոցով ցույց է տալիս հայ ժողովրդի դիմացկունությունը և ապրելու կամքը։
Մասրենին նաև կապված է հայրենի բնության հետ՝ դառնալով հիշողության, ցավի և հույսի միաժամանակյա պատկեր։

Անունդ տալիս`

Այս բանաստեղծությունը նվիրված է Հայաստանին։ Բանաստեղծը, արտասանելով հայրենիքի անունը, հիշում է նրա բնությունը, անցյալը և ցավալի ճակատագիրը։ Ներկայացվում են ավերված տներ, լքված թոնիր, հին եկեղեցիներ, բայց նաև՝ գեղեցիկ բնապատկերներ։
Այսպիսով, բանաստեղծությունը միաժամանակ արտահայտում է թե՛ ցավ, թե՛ սեր և հույս հայրենիքի հանդեպ։

2. Ընթերցե՛ք Սահայանի բանաստեղծությունները համացանցից, ընտրե՛ք ձեզ դուր եկածները։

«Հայաստան ասելիս»
«Մի բուռ ես»
«Աշխարհում ամենից առաջ»
Այս ստեղծագործությունները միավորում են հայրենասիրությունը, բնության գեղեցկությունը և խոր զգացմունքները։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց շատ հուզիչ ու պատկերավոր։
3. Բնությունը Սահյանի պոեզիայում։ Ներկայացրե՛ք ձեր մտորումները։

Սահյանի մոտ բնությունը կենդանի է և կապված է մարդու ու հայրենիքի հետ։ Այն արտահայտում է զգացմունքներ՝ սեր, ցավ, հույս։ Բնության միջոցով բանաստեղծը ցույց է տալիս մեր ինքնությունը և հայրենիքի գեղեցկությունը։

1)Երկու զուգահեռ ուղիղները երրորդով հատելիս առաջացած միակողմանի անկյուններից մեկը 26°-ով մեծ է մյուսից։ Գտնել այդ անկյուններից փոքրի աստիճանային չափը:

77°

2)Շրջանագծի երկու իրար հատող լարերից մեկը տրոհված է 12 մ և 3 մ հատվածների, իսկ մյուսը կիսվում է: Գտնել երկրորդ լարի երկարությունը:

12

3)Գտնել խորանարդի ծավալը, եթե նրա կողմնային մակերևույթի մակերեսը 100 է։

125

4)Գտնել x-ը, եթե A (2; 3), B(x; 1) կետերի հեռավորությունը 2 է:

2

5)Գտնել 3a-ն, եթե a {5;-2}:

{15;-6}

6)Գտնել AB հատվածի միջակետի կոորդինատները, եթե A (2;3), B(4; 1):

(3;2)

7)Շեղանկյան մակերեսը 96 սմ² է, իսկ անկյունագծերից մեկի երկարությունը՝ 12 սմ: Գտնել շեղանկյան կողմի երկարությունը։

10

Գտնել շեղանկյան բարձրության երկարությունը։

9.6

1)Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² — 2x — a = 0
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:

-1
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:

(-1;oo)
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
(-oo;-1)
2)Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² — 6x + a = 0
a-ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:

-9
a-ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:

(9;oo)
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:

(-oo;9)

3)Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² + ax + 1 = 0
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:

4
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:

(4;oo)
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
(-oo;4)
4)Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² + ax + 100 = 0
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:

400
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:

(400;oo)
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
(-oo;400)
5)Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² = 4a² — 100
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:

±5
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:

(-oo;-5)U(5;oo)
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
(-5;5)
6)Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² = a² — 1
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:

±1
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:

(-oo;-1)U(1;oo)
a-ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:

(-1;1)

Доброта это не просто черта характера, а внутренняя сила человека, способная менять окружающий мир. Она не требует богатства или особых условий, но её влияние часто оказывается сильнее любых слов и поступков.

Сила доброты прежде всего проявляется в её способности поддерживать человека в трудные моменты. Иногда одно искреннее слово или жест могут вернуть надежду тому, кто почти её потерял. Например, когда человек сталкивается с неудачей или разочарованием, именно поддержка близких и друзей помогает ему не опустить руки и двигаться дальше. В такие моменты доброта становится настоящей опорой.

Кроме того, доброта объединяет людей. В сложных ситуациях будь то война, природные катастрофы или просто жизненные трудности люди начинают помогать друг другу, забывая о различиях. История знает множество примеров, когда незнакомые люди рисковали собой ради спасения других. Это доказывает, что доброта сильнее страха и эгоизма. Особую силу доброта имеет в бескорыстных поступках. Волонтёры, помогающие нуждающимся, люди, приютившие бездомных животных, или те, кто просто ежедневно делает маленькие добрые дела, не ожидая награды, — все они меняют мир к лучшему. Их поступки показывают, что добро возвращается и вдохновляет других.

Таким образом, сила доброты заключается в её способности исцелять, объединять и вдохновлять. Даже самый маленький добрый поступок может стать началом больших перемен, поэтому каждый человек способен сделать этот мир светлее.

• Ո՞ր թվականին սկսվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը։

1939 թ. սեպտեմբերի 1-ին, երբ Գերմանիան խախտելով պայմանագիրը հարձակվեց Լեհաստանի վրա:

• Ո՞ր թվականին սկսվեց ԽՍՀՄ-ի Հայրենական մեծ պատերազմը։

1941 թ. հունիսի 22-ին Գերմանիայի հարձակմամբ ԽՍՀՄ-ի վրա:

• Որքա՞ն է տևել Երկրորդ համաշխարհային և Հայրենական մեծ պատերազմները։

Երկրորդ համաշխարհային՝ 6 տարի

Հայրենական մեծ պատերազմ՝ մոտ 4 տարի

• Որքա՞ն հայ է մասնակցել պատերազմին, և մոտ քանի՞ զոհ է եղել։

Մասնակցել է շուրջ 600 հազար հայ, որոնցից 200 հազարը-ը զոհվել են:

• Որքա՞ն հայ է արժանացել ԽՍՀՄ հերոսի կոչման։

100-ից ավել

• Նշե՛ք երեք ամենահայտնի հայ հերոսների անունները։

Հովհաննես Բաղրամյան, Նելսոն Ստեփանյան, Համազասպ Բաբաջանյան

• Ո՞ր հայկական դիվիզիան կազմավորվեց Երևանում 1942 թ․ հոկտեմբերին։

51-րդ

• Ո՞ր դիվիզիան հայտնի դարձավ որպես «Թամանյան»։

89-րդ

• Նշե՛ք գեներալ Հովհաննես Բաղրամյանի պաշտոնը և կոչումը։

Կոչումը՝ Խորհրդային Միության մարշալ

Պաշտոնը՝ ռազմաճակատի հրամանատար

• Ո՞ր քաղաքներում էին տեղակայված հայկական զորամասերը պատերազմի նախօրեին։

Երևանում, Գյումրիում և Վաղարշապատում

• Ինչո՞ւ Հայրենական մեծ պատերազմը հայ ժողովրդի համար ուներ առանձնահատուկ նշանակություն։

Սա գոյաբանական պայքար էր։ Գերմանիայի դաշնակից Թուրքիան սպասում էր ԽՍՀՄ-ի պարտությանը՝ Հայաստան ներխուժելու համար։ Հաղթանակը նշանակում էր կանխել նոր ցեղասպանությունը և պահպանել հայկական պետականությունը (թեկուզ ԽՍՀՄ կազմում)։

• Ինչպե՞ս է արտահայտվել հայ ժողովրդի ներդրումը ֆաշիզմի դեմ պայքարում։

600 հազար զինվոր

• Ինչպիսի՞ նշանակություն ունեցավ հաղթանակը ԽՍՀՄ-ի ժողովուրդների և աշխարհի ժողովուրդների համար։

Այն փրկեց քաղաքակրթությունը կործանումից և ռասայական խտրականության վրա հիմնված գերիշխանությունից։ ԽՍՀՄ ժողովուրդների համար դա նշանակեց ֆիզիկական գոյության իրավունքի պահպանում, իսկ աշխարհի համար՝ գաղութատիրական համակարգի փլուզման սկիզբ։

• Ինչո՞ւ էր կարևոր հայկական ազգային դիվիզիաների մասնակցությունը։

Դա բարձրացնում էր զինվորների մարտական ոգին, քանի որ նրանք կռվում էին կողք կողքի՝ հարազատ լեզվով և մշակութային ընդհանրությամբ։ Դիվիզիաները դարձան հայկական ռազմարվեստի շարունակողները։

• Ինչպիսի՞ մարտական ուղի են անցել հայկական զորամասերը։ Որո՞նք են նրանց ամենահայտնի ճակատամարտերը։

Նրանք անցել են Կովկասի նախալեռներից մինչև Բեռլին։

• Ինչպե՞ս է դրսևորվել հայ գեներալների ղեկավարական տաղանդը։

Հայ զորահրամանատարները աչքի են ընկել ռազմավարական ճկունությամբ և վճռականությամբ։

Պատմվածքը ցույց է տալիս, որ պատերազմում անգամ մարդիկ կարող են մնալ մարդ։ Զինվորները կռվում են իրար դեմ, բայց երբ ծարավում են, ջուրը դառնում է ամենակարևորը։ Բաղդասարը վտանգելով կյանքը՝ գնում է ջրհորից ջուր բերելու, և թշնամիները չեն կրակում նրա վրա, որովհետև հասկանում են նրա վիճակը։ Ավելի ուշ երկու կողմի զինվորները միասին են ջուր խմում, խոսում, ծիծաղում։ Այդ պահին նրանք մոռանում են, որ թշնամիներ են։ Սա ցույց է տալիս, որ բոլոր մարդիկ նույնն են և ունեն նույն կարիքները։ Բայց հետո նրանց ստիպում են նորից կռվել, և նրանք արդեն դժվարությամբ են կրակում իրար վրա։ Վասիլի Վլասիչին, ով լավ մարդ էր և թույլ էր տվել այս ամենը, սպանում են։ Պատմվածքի հիմնական միտքն այն է, որ մարդկայնությունը ավելի ուժեղ է, քան պատերազմը, բայց պատերազմը հաճախ հաղթում է մարդկանց վրա։

Ի՞նչ են ալկոհոլները (սպիրտները):

Ալկոհոլները օրգանական նյութեր են, որոնք պարունակում են հիդրօքսիլ խումբ (–OH)՝ կապված ածխածնային շղթայի հետ։

Ո՞րն է ալկոհոլների ընդհանուր բանաձևը:
Սովորաբար գրվում է՝ R–OH,
որտեղ R-ը ածխաջրածնային մնացորդ է (ածխածիններից կազմված շղթա)։

Ի՞նչ ֆունկցիոնալ խումբ ունեն ալկոհոլները:
Ալկոհոլների ֆունկցիոնալ խումբը հիդրօքսիլ խումբն է (–OH)։

Ինչպե՞ս են դասակարգվում ալկոհոլները:
Ալկոհոլները դասակարգվում են մի քանի ձևով, հիմնականը՝

ըստ այն ածխածնի տեսակի, որին կցված է –OH-ը

ըստ –OH խմբերի քանակի

Ի՞նչ են առաջնային, երկրորդային և երրորդային սպիրտները:

Սա կախված է, թե քանի ածխածնի է կապված այն ածխածինը, որի վրա կա –OH խումբը։

Երրորդային սպիրտ (3°) – կապված է երեք ածխածնի հետ

Առաջնային սպիրտ (1°) – այդ ածխածինը կապված է միայն մեկ այլ ածխածնի հետ

Երկրորդային սպիրտ (2°) – կապված է երկու ածխածնի հետ

Ի՞նչ տարբերություն կա միատոմ և բազմատոմ սպիրտների միջև:
Միատոմ սպիրտներ – ունեն միայն մեկ –OH խումբ
(օրինակ՝ էթանոլ) Բազմատոմ սպիրտներ – ունեն երկու կամ ավելի –OH խմբեր
(օրինակ՝ գլիցերին)

Ո՞ր տարրերն են մտնում ածխածնի ենթախմբի մեջ։

Ածխածին, սիլիցիում, գերմանիում, անագ, կապար

Ո՞ր խմբին են պատկանում այս տարրերը պարբերական համակարգում։

4-րդ

Ո՞ր տարրերն են ոչ մետաղներ, մետաղներ և կիսամետաղներ այս ենթախմբում։

Ոչ մետաղ`ածխածին

Կիսամետաղ` սիլիցիում, գերմանիում

Մետաղ`անագ, կապար

Քանի՞ էլեկտրոն կա այս տարրերի արտաքին էներգիական մակարդակում։

4

Ի՞նչ ընդհանուր օքսիդացման աստիճաններ ունեն IVA խմբի տարրերը։

+2 +4

Ո՞րն է այդ տարրերի բարձրագույն օքսիդների ընդհանուր բանաձևը։

RO2

Ի՞նչ բանաձև ունեն համապատասխան թթուները։

H2CO3

H2SiO3

H2GeO3

Sn(OH)4

pb(OH)4

Ինչու՞ ածխածինը և սիլիցիումը համարվում են ոչ մետաղներ, իսկ անագն ու կապարը՝ մետաղներ։

Խմբում կարգաթվի և ատոմային շառավղի մեծացմանը զուգընթաց արտաքին շերտի էլեկտրոնների կապը միջուկի հետ թուլանում է, ինչի հետևանքով ոչ մետաղական հատկությունները փոխարինվում են մետաղականով։

Գրիր ածխածնի բոլոր օքսիդների բանաձևերը։

CO

CO2

Գրիր սիլիցիումի համապատասխան թթվի բանաձևը։

H2SiO3

Որոշիր օքսիդացման աստիճանը՝ SiO₂ միացությունում։

O -2 Si+4

Որ տարրն է ունենալու ավելի կայուն ջրածնային միացություն՝ CH₄ թե՞ SnH₄։

CH4

Տրված նյութերից ո՞րն է երկդիմի՝ Sn(OH)₄ թե՞ H₂CO₃։

Sn(OH)4

Քանի՞ գրամ է 2 մոլ O₂։

2մոլ×Mr32=64գ

Քանի՞ մոլ է 160 գ SO₂։

160գ/Mr64=2.5մոլ

Ինչպե՞ս է փոխվում տարրերի մետաղական հատկությունը խմբում ներքև իջնելիս։

Մեծանում է։

Ինչու՞ RH₄ տիպի ջրածնային միացություն՝ CH₄ թե՞ SnH₄։

CH4

Տրված նյութերից ո՞րն է երկդիմի՝ Sn(OH)₄ թե՞ H₂CO₃։

Sn(OH)4

Քանի՞ գրամ է 2 մոլ O₂։

2մոլ×Mr32=64գ

Քանի՞ մոլ է 160 գ SO₂։

160գ/Mr64=2.5մոլ

Ինչպե՞ս է փոխվում տարրերի մետաղական հատկությունը խմբում ներքև իջնելիս։

Մեծանում է։

Ինչու՞ RH₄ տիպի ջրածնային միացությունների կայունությունը նվազում է կարգաթվի աճման հետ։

Դա կապված է ատոմային շառավղի մեծացմամբ և կապի նվազեցմամբ։

Ինչու՞ կապարը չի առաջացնում ջրածնային միացություն։

Քանի որ կապի էներգիան ցածր է և մետաղական հատկությունները բարձր են։

Ինչպե՞ս է փոխվում թթվային հատկությունը H₂RO₃ թթուների համար խմբում ներքև իջնելիս։

Թթվային հատկությունները թուլանում են։

Կարդացե՛ք Հրանտ Մաթևոսյանի ,,Կանաչ դաշտը,, ստեղծագործությունը։

1. Համառոտ, հինգ-վեց նախադասությամբ ներկայացրե՛ք ստեղծագործություն սյուժեն։

Կանաչ հովտում արածում էին պառավ կարմիր ձին և իր սիրուն քուռակը: Հանկարծ հայտնվում է մի քաղցած գայլ և փորձում է հարձակվել փոքրիկ քուռակի վրա: Մայր ձին, չնայած իր ծերությանը, կտրում է պարանը և ամբողջ ուժով պայքարում գայլի դեմ, որպեսզի փրկի իր ձագին: Կռիվը տևում է մինչև երեկո, մինչև հովիվն ու շները հասնում են օգնության և քշում գայլին: Քուռակը փրկվում է, բայց մայր ձիու սիրտը չի դիմանում վախին ու լարվածությանը, և նա սատկում է: Տարիներ անց քուռակը մեծանում է և դառնում է նույնքան գեղեցիկ ձի, ինչպիսին իր մայրն էր:

2. Ի՞նչ է ցանկացել ցույց տալ հեղինակը, գրի՛ր քո մտորումները վերջաբանի վերաբերյալ։

Հեղինակը ցանկացել է ցույց տալ, որ բնության մեջ բոլորն ունեն իրենց պայքարը և մայրական սերը բնորոշ է բոլորին: Մենք տեսնում ենք, որ ոչ միայն ձին է իր կյանքը վտանգում քուռակի համար, այլև գայլն է մտածում իր ձագերի մասին: Գայլը չէր ուզում պարտված հետ գնալ, որովհետև տանը նրան սպասում էին իր քաղցած ձագերը, և նա պետք է սնունդ տաներ նրանց, որպեսզի նրանք որբ չմնային ու չմեռնեին: Հեղինակը սրանով ցույց է տալիս, որ կյանքը դաժան է, և յուրաքանչյուրն իր ձևով է փորձում պաշտպանել իր ընտանիքը:

Վերջաբանը թեև տխուր է, բայց շատ իմաստուն է: Ինձ դուր եկավ, որ հեղինակը ցույց տվեց ,,կյանքի շղթան,,. մայր ձին մեռավ, բայց քուռակը մեծացավ ու նորից լցրեց հովիտը: Նույնիսկ գայլը փախավ, որպեսզի իր ձագերին պահի: Սա նշանակում է, որ կյանքում ամենակարևորը սերն է և սերունդը շարունակելը: Թեև մայր ձին չկա, նրա գեղեցկությունն ու ուժը հիմա ապրում են մեծացած քուռակի մեջ:

3. Ի՞նչ է նշանակում պայքար, մեկնաբանի՛ր, բառարանից դո՛ւրս գրիր բառի հոմանիշը:

Պայքարը նշանակում է ուժ գործադրել մի դժվարություն հաղթահարելու կամ թշնամուն հաղթելու համար: Դա կարող է լինել և՛ ֆիզիկակակն կռիվ, և՛ կամքի ուժով կռիվ:

1)Երկու զուգահեռ ուղիղներ հատողով հատելիս խաչադիր անկյունների գումարը 160° է։ Գտնել այդ անկյունների կից անկյունների աստիճանային չափը:

100°

2)Հավասարասրուն սեղանի մեծ հիմքը 8 մ է, սրունքը՝ 4 մ, իսկ դրանց կազմած անկյունը՝ 60°։ Գտնել սեղանի փոքր հիմքի երկարությունը։

4

3)AB կիսաշրջանագծի վրա վերցված են CD կետերն այնպես, որ UAC = 57o, UBD = 63o։ Շրջանագծի շառավիղը 12 սմ է:
ա)Գտնել CD լարի երկարությունը։

12
բ)Գտնել COD եռանկյան մակերեսը, որտեղ O-ն շրջանագծի կենտրոնն է։

36V3

4)Ուռուցիկ քառանկյան անկյունագծերը 10 սմ և 14 սմ։ Գտնել այն քառանկյան պարագիծը, որի գագաթները տրված քառանկյան կողմերի միջնակետերն են։

24

5)Շրջանագծին ներգծված է BC հիմքով ABC հավասարասրուն եռանկյուն: Գտնել եռանկյան անկյունները, եթե UBC = 112o:

56, 62

6)Խորանարդի մակերևույթի մակերեսը 96 սմ2 է։ Գտնել խորանարդի կողի երկարությունը:

4

7)Տրված են a = 2i — j և b = 6i — 3j վեկտորները:
ա)Գտնել k -ն, եթե b = k * a:

3
բ)Գտնել a − 2b վեկտորի կոորդինատները:

(-10;5)

1)

√x > 2

[2;∞)

√x < 2

[0;4)

√x ≤ 0

0

√x > -10

[0;∞)

√x < 7

[0;49)

√x > 9

[0;81)

√(2x — 4) > -2

[2;∞)

√(2x — 4) < -3

լուծում չունի

√(2x — 2) < 0

լուծում չունի

√(2x — 8) ≥ 0

[4;∞)

√(7x — 7) < 2

[1;11/7)

√(2x — 4) < -4

լուծում չունի

2)700 կգ շաքար վաճառվելուց հետո խանութում մնաց ամբողջ շաքարի 65 %–ը:
ա) Սկզբում որքա՞ն շաքար կար խանութում:

2000
բ) Վերջում որքա՞ն շաքար մնաց խանեւթում:

1300
3)240 կգ շաքար վաճառվելուց հետո խանութում մնաց ամբողջ շաքարի 20 %–ը։

ա) Սկզբում որքա՞ն շաքար կար խանութում:

300
բ) Վերջում որքա՞ն շաքար մնաց խանութում:

60

Однажды Солнце и сердитый северный Ветер затеяли спор о том, кто из них сильнее. Долго спорили они и, наконец, решились померяться силами над путешественником, который в это самое время ехал верхом по большой дороге.

— Посмотри, — сказал Ветер, — как я налечу на него: мигом сорву с него плащ.

Сказал, — и начал дуть, что было мочи. Но чем более старался Ветер, тем крепче закутывался путешественник в свой плащ: он ворчал на непогоду, но ехал всё дальше и дальше. Ветер сердился, свирепел, осыпал бедного путника дождем и снегом; проклиная Ветер, путешественник надел свой плащ в рукава и подвязался поясом. Тут уж Ветер и сам убедился, что ему плаща не сдернуть.

Солнце, видя бессилие своего соперника, улыбнулось, выглянуло из-за облаков, обогрело, осушило землю, а вместе с тем и бедного полузамерзшего путешественника. Почувствовав теплоту солнечных лучей, он приободрился, благословил Солнце, сам снял свой плащ, свернул его и привязал к седлу.

— Видишь ли, — сказало тогда кроткое Солнце сердитому Ветру, — лаской и добротой можно сделать гораздо более, чем гневом.

1.Озаглавить

Солнце и Ветер

2.План текста:

Однажды Солнце и сердитый северный Ветер затеяли спор о том, кто из них сильнее. Долго спорили они и, наконец, решились померяться силами над путешественником, который в это самое время ехал верхом по большой дороге.

Что затеяли Солнце и Ветер?

— Посмотри, — сказал Ветер, — как я налечу на него: мигом сорву с него плащ.

Сказал, — и начал дуть, что было мочи. Но чем более старался Ветер, тем крепче закутывался путешественник в свой плащ: он ворчал на непогоду, но ехал всё дальше и дальше. Ветер сердился, свирепел, осыпал бедного путника дождем и снегом; проклиная Ветер, путешественник надел свой плащ в рукава и подвязался поясом. Тут уж Ветер и сам убедился, что ему плаща не сдернуть.

Что сделал путешественник, что Ветер сдался?

Солнце, видя бессилие своего соперника, улыбнулось, выглянуло из-за облаков, обогрело, осушило землю, а вместе с тем и бедного полузамерзшего путешественника. Почувствовав теплоту солнечных лучей, он приободрился, благословил Солнце, сам снял свой плащ, свернул его и привязал к седлу.

Чему обрадовался путешественник?

— Видишь ли, — сказало тогда кроткое Солнце сердитому Ветру, — лаской и добротой можно сделать гораздо более, чем гневом.

Что сказало Солнце Ветру?

3.Антонимы:

сердитый-ласковый

северный — южный

сердился — радовался

теплота — холода

доброта — злоба

Ե՞րբ է ալկոհոլը դառում առողջական խնդիր

Բազմաթիվ մարդիկ ալկոհոլ օգտագործում են այն քանակներով, որոնք կարող են վնասել իրենց առողջությունը։ Ալկոհոլի օգտագործման նման բնույթը կարող է դառնալ վնասվածքների և հիվանդությունների, անգամ մահվան պատճառ, ինչպես նաև հանգեցնել սոցիալական տարբեր հետևանքների ու անախորժությունների։

Ալկոհոլի կարճաժամկետ առողջական հետևանքները

Մարդկանց կեսից ավելին առիթի դեպքում խմում է ալկոհոլի «նորման» գերազանցող քանակներ, որը բերում է հարբեցման։ Հարբածությունն ալկոհոլի կարճաժամկետ ազդեցությունն է, որը կարող է ներառել հետևյալը՝

• Գլխապտույտ
• Ինքնահսկման և իրադրությունը քննադատաբար գնահատելու ունակության կորուստ
• Հավասարակշռության խախտում
• Հիշողության կորուստ
• Սրտխառնոց
• Ալկոհոլի օգտագոծման հաջորդ օրը՝ գլխացավեր
• Պատահական վնասվածքներ (հարբած վիճակում կարող եք պատահաբար վնասել ձեզ կամ այլոց)
• Նպատակադրված վնասվածքներ (հարբած վիճակում դուք կարող եք վնասել ձեզ կամ այլոց)
• Ճանապարհատրանսպորտային պատահարներ
• Ալկոհոլային թունավորում (կարող է ունենալ նաև մահացու ելք):

Ալկոհոլի երկարաժամկետ առողջական հետևանքները

Երկար ժամանակ օրական ավելի քան 2 ստանդարտ «չափ» ոգելից խմիչքների օգտագործումը կարող է լրջորեն վնասել ձեր առողջությունը։ Նման իրավիճակներն անվանում են «ալկոհոլի չարաշահում» կամ «ալկոհոլի վնասաբեր օգտագործում»։

Ալկոհոլի չարաշահումը կարող է առաջացնել ալկոհոլի նկատմամբ հակում և քրոնիկ ալկոհոլիզմ։ Ալկոհոլից կախվածության առաջացմանը զգալիորեն նպաստում են դեպրեսիան կամ տագնապի խանգարումերը։ Ալկոհոլիզմն կարող է բերել հոգեկան տարբեր շեղումների, այդ թվում՝ բարձրացել ինքնասպանության ռիսկը։

Ալկոհոլի չարաշահումը ժամանակի ընթացքում վնասում է գրեթե բոլոր օրգան-համակարգերը՝ զարգացնելով տարաբնույթ առողջական խնդիրներ։ Ահա դրանցից ամենակարևորները։

Թեթև աստիճանում աչքերը փայլում են, դեմքը՝ կարմրում, լինում է ճարպագեղձերի և քրտնագեղձերի գերարտադրություն, անոթազարկը դանդաղում է։ Հարբածն զգում է ջերմություն և հաճելի թուլություն, ախորժակը լավանում է։ Առաջանում է հոգեկան և ֆիզիկական ընդհանուր բավարարվածություն (այսպես կոչված՝ լավազգացություն), տրամադրության բարձրացում, հոգեկան և շարժողական ակտիվության անկում։

Միջին աստիճանի ալկոհոլային հարբեցմանման դեպքում առաջանում են շշմածություն և գիտակցության ոլորտի նեղացում, շարժողական արգելակում, համաձայնեցման խանգարում, քնկոտություն, թորշոմածություն, ջարդվածություն, ապա վրա է հասնում խոր քունը։

Հարբեցման ծանր ձևի ժամանակ կորչում է շրջապատում կողմնորոշման ունակությունը, խոսքը դանդաղում է և ընդմիջվում դադարներով, խզվում է ապրումների միջև կապը, հուզական և դիմախաղային արտահայտչությունը։ Մեծ մասամբ, որպես օրգանիզմի պաշտպանական հակազդեցություն, առաջանում է փսխում։

Ալկոհոլի ազդեցությունը օրգանիզմի վրա (քիմիայի տեսանկյունից)

Ալկոհոլը օրգանական միացություն է, որը պատկանում է ալկոհոլների դասին։ Ամենատարածված ալկոհոլը, որը կա ալկոհոլային խմիչքներում, էթանոլն է։ Էթանոլի քիմիական բանաձևն է (C₂H₅OH) ։

Երբ ալկոհոլը մտնում է մարդու օրգանիզմ, այն քիմիական ռեակցիաների միջոցով քայքայվում է լյարդում։ Սկզբում էթանոլը վերածվում է ացետալդեհիդի, որը թունավոր նյութ է։ Այն կարող է վնասել բջիջները և առաջացնել գլխացավ, սրտխառնոց և թուլություն։ Հետագայում այդ նյութը վերածվում է քացախաթթվի, որը արդեն ավելի քիչ վնասակար է։ Ալկոհոլը ազդում է նաև նյարդային համակարգի վրա․ այն դանդաղեցնում է ուղեղի աշխատանքը, վատացնում է մտածողությունը և շարժումների համակարգումը։ Քիմիական տեսանկյունից ալկոհոլը լուծիչ է և կարող է փոխել բջիջների թաղանթների կառուցվածքը։

Երկար ժամանակ ալկոհոլ օգտագործելը կարող է վնասել լյարդը, սիրտը և նյարդային համակարգը, որովհետև օրգանիզմում առաջանում են թունավոր միջանկյալ նյութեր։

Ալկոհոլի չարաշահումը առաջացնում է ինտոքսիկացիա, նպաստում է կանխամտածված և ոչ կանխամտածված վնասվածքների առաջացմանը, ինչպես նաև բռնության և հանցագործության աճին:

Ալկոհոլի սպառմանը նպաստող հանգամանքներ են համարվում կոնոնավոր ալկոհոլ օգտագործող մարդկանց հետ շփումը, վաղ սեռական կյանքի սկիզբը, ընտանիքում հաճախակի կոնֆլիկտներն ու ցածր եկամուտը, դպրոցում վատ առաջադիմությունը, սովորելու դժկամությունը, հասակակիցների և հարազատների հետ շփվելու դժկամությունը և այլն:

Ալկոհոլի սպառման ծավալների կրճատմանը նպաստելու համար անհրաժեշտ է.

Ընտանեկան բարօրություն, համերաշխություն, լավ կրթություն, ընտանիքում հակամարտության բացակայություն,

Ինտելեկտի բարձր մակարդակ, ֆիզիկական և հոգեկան առողջություն, սթրեսի նկատմամբ դիմադրություն,

Լավ եկամուտ, բնակարանային ապահովվածություն,

Բժշկական կանոնավոր հետազոտություններ,

Հասարակական և բնակության վայրում քրեականացման ցածր մակարդակ,

Բարձր ինքնագնահատական, առաջացած խնդիրների արդյունավետ լուծման կարողություն, ճնշման դիմադրություն, վարքագծի և զգացմունքների վերահսկման կարողություն,

Սոցիալական կանոնների պահպանում:

View All Posts

Предыдущая записьՔԵՐԱԿԱՆԱԿԱՆ ԱՇԽԱՏԱՆ

Ընթերցե՛ք Գրիգոր Զոհրապի ,,Զաբուղոն,, ստեղծագործությունը։
1. Ի՞նչ է նովելը։

Նովելը փոքր ծավալի արձակ ստեղծագործություն է, որը պատմում է մեկ հիմնական դեպքի կամ կյանքի մի կարևոր պահի մասին։ Այն ունի քիչ հերոսներ և սյուժեն զարգանում է արագ, բայց ունի խոր իմաստ։
2. Ո՞րն է ստեղծագործության ասելիքը, գաղափարը, ի՞նչ ուղերձ կարող ես նկատել։

Հիմնական գաղափարն այն է, որ մարդկային զգացմունքները միշտ չէ, որ հավատարիմ են և կարող են փոխվել։

Մարդիկ երբեմն ընտրում են իրենց հարմար կյանքը, ոչ թե հավատարմությունը։
3. Ներկայացրե՛ք ստեղծագործության հերոսներին՝ առանձին-առանձին բնութագրելով։
Գրե՛ք ձեր կարծիքը նրանց արարքների վերաբերյալ։

Զաբուղոն`ճարպիկ և խելացի գող է, բայց նաև հավատարիմ ու զգացմունքային մարդ։ Նա վատ գործեր է անում, բայց լավ սիրտ ունի։

Վասիլիկը` գեղեցիկ աղջիկ է, սիրում է ուշադրություն, բայց վերջում դավաճանում է։ Նա սխալ է վարվում, որովհետև չի գնահատում սիրո արժեքը։

Վասիլիկի նոր սիրած տղան` պարզ երիտասարդ է, որը ցանկանում է ամուսնանալ Վասիլիկի հետ։ Նա հակադրվում է Զաբուղոնին՝ սովորական կյանք ներկայացնելով։

1)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին տարված բարձրությունը 8 է, իսկ սրունքը՝ 16:
ա) Գտնել եռանկյան հիմքին առընթեր անկյան աստիճանային չափը:

30°
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

64V3
գ) Գտնել եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը:

4

2)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին տարված բարձրությունը
10 է, իսկ սրունքը՝ 20:
ա) Գտնել եռանկյան հիմքին առընթեր անկյան աստիճանային չափը:

30
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

200V3
գ) Գտնել եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը:

10

3)Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 2 և 18 են, սրունքը` 10:
ա) Գտնել սեղանի բարձրությունը:

6
բ) Գտնել սեղանի մակերեսը:

60
գ) Գտնել սեղանի անկյունագծի երկարության քառակուսին:

136

4)Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 4 և 28 են, սրունքը՝ 13:
ա) Գտնել սեղանի բարձրությունը:

5
բ) Գտնել սեղանի մակերեսը:

80
գ) Գտնել սեղանի անկյունագծի երկարության քառակուսին:

281

5)Հավասարասրուն սեղանի փոքր հիմքը 8 է, բարձրությունը՝ 6
իսկ սուր անկյունը՝ 45°։
ա) Գտնել սեղանի մեծ հիմքը:

20
բ) Գտնել սեղանի միջին գիծը:

14
գ) Գտնել սեղանի մակերեսը:
84
6)Հավասարասրուն սեղանի փոքր հիմքը 10 է, բարձրությունը՝ 6, իսկ սուր անկյունը՝ 45°:
ա) Գտնել սեղանի մեծ հիմքը:

22
բ) Գտնել սեղանի միջին գիծը:

16.5
գ) Գտնել սեղանի մակերեսը:

99

Война — это одно из самых страшных явлений в жизни человечества. Она приносит разрушения, боль и страдания, оставляя глубокий след в судьбах людей. За этим словом скрываются миллионы трагедий, слёзы и утраты.

С древних времён люди воевали за власть, территории и ресурсы. Но ни одна война не проходит без последствий: разрушаются города, гибнут люди, страдают мирные жители. Особенно тяжело приходится детям, которые сталкиваются с жестокостью, не успев по-настоящему узнать жизнь.

Одной из самых тяжёлых страниц истории является Великая Отечественная война. Она принесла огромные потери многим семьям. Люди переживали голод, холод и разлуку, но всё равно находили силы бороться и верить в победу. Солдаты проявляли мужество на фронте, а люди в тылу трудились ради общего будущего.

Однако война — это не только героизм, но и боль утрат. Матери теряют сыновей, дети остаются без родителей, а города превращаются в руины. Эти последствия невозможно забыть.

Очень важно помнить о войне, чтобы не допустить её повторения. Мы должны ценить мир и стараться решать конфликты без насилия. Только так можно сохранить будущее человечества.

Мир — это самое ценное, что есть у людей, и его нужно беречь.

1)Լուծել հավասարումները․

|x| = 3

x=±3
|x| = 9

x=±9
|x| = 0

x=0
|x| = -5

լուծում չունի
|x| = 18

x=±18
|x| — 2 = 5

x=±7
|x| — 5 = — 3

x=±2
|x| + 6 = 3

x=լուծում չունի
|x| — 3 = 3

x=±6
|x| + 10 = 5

x=լուծում չունի
|x + 6| = 0

x=-6
|x — 5| = 2

x=+7
|x + 9| = 7

x=-2
|4x — 8| = — 6

x=0,5
|5x — 5| = 0

x=1
|x — 5| + 3 = — 4

x=լուծում չունի
|x + 8| + 3 = 1

x=լուծում չունի
|2x — 6| — 5 = 3

x=7

2)Լուծել հավասարումները․

√(x) = 2

4
√(x) = 5

25
√(x) = 0

0
√(x) — 2 = 6

16
√(x) — 4 = 1

25
√(x) + 4 = 2

լուծումչ չունի
√(x — 2) = 2

6
√(x + 3) = 3

6
√(x — 8) = — 3

լուծում չունի
√(2x — 5) = 2

4,5
√(4x — 4) = 0

1
√(3x — 1) = 3

10/3
√(2x — 4) = √(x + 2)

6
√(5x + 3) =√(3x — 4)

լուծում չունի
√(2x + 6) = √(x + 2)

լուծում չունի
√(6x — 6) = √(4x — 8)

լուծում չունի
√(4 — x) = √(1 — 2x)

-3
√(5x — 5) = √(3x + 6)

5,5

3)Լուծել հավասարումները․

x — √(x) — 6 = 0

9
2x — 3√(x) — 2 = 0

16

If I could change one important thing in Armenia, I would improve the education system. Education is very important because it helps young people build their future. In many schools, students learn by memorizing, but they do not always understand the material. I think lessons should be more interesting and practical. Students should ask questions, think freely, and learn how to use their knowledge in real life.

Also, some schools do not have enough technology or good conditions. I would make schools better and give all students equal opportunities. Teachers are very important too. They should have higher salaries and better support, so they can teach well and feel motivated.
In conclusion, improving the education system in Armenia would help create a smarter, more confident, and successful generation. This change would strengthen the country and give young people more chances to achieve their dreams.

Every school day at 9:00 we have a «general training» where we sing Armenian folk songs and dance Armenian folk dances. I am always present in our general classes, and I actively participate in song and dance. I really like Armenian folk dances, of course, the songs are amazing too, but dances are another world for me. I like the power and the energy we are participating in our dances. And of course, it’s very important to learn about your country’s culture which’s Inseparable part is making its folk dances and songs.

One of my favorite Armenian folk dances is <<Alashkert Kochari>>, I like dancing with energy, and getting energy when you’re dancing, I also like those sharp movements in that dance, but my taste in Armenian folk songs is the right opposite. I like the mild sounds, the high notes, but also the feeling of that quiet voice. So my favorite Armenian folk song is Komitas’s <<Hoy Nazan>> and <<Sareri Hovin Mernem>>.

Կարդացե՛ք Շիրվանզադեի ,,Արտիստը,, ստեղծագործությունն ամբողջությամբ և պատասխանե՛ք հարցերին։

1. Համոզի՞չ  է ստեղծագործության ավարտը։

Այո, ստեղծագործության ավարտը համոզիչ է։ Արտիստը ամբողջ կյանքում ապրում է դժվարություններով և չի ստանում այն գնահատանքը, որին արժանի է։ Նա նվիրված է իր գործին, բայց մարդիկ չեն հասկանում նրան։ Այդ պատճառով նրա տխուր ավարտը բնական է թվում։ Այն ցույց է տալիս, որ կյանքում միշտ չէ, որ լավ մարդիկ և տաղանդավորները երջանիկ են լինում։

2. Գրի՛ր քո հիմնավորված կարծիքը ստեղծագործության վերաբերյալ։

Իմ կարծիքով, «Արտիստը» շատ հետաքրքիր և հուզիչ պատմություն է։ Այն պատմում է մի մարդու մասին, ով սիրում է իր գործը, բայց չի գնահատվում։ Սա ցույց է տալիս, որ մարդիկ հաճախ չեն նկատում իսկական տաղանդը և ավելի շատ մտածում են փողի մասին։

Մարդու գոյությունը կապված է իր հայրենի հողի և ինքնության հետ․ երբ վտանգվում են դրանք, մարդը սկսում է պայքարել՝ երբեմն լուռ, երբեմն՝ բացահայտ։

Թե՛ պատմության մեջ, թե՛ գրականության մեջ մարդու պայքարը հայրենի հողի համար դրսևորվում է զգոնության, միասնության և անձնազոհության միջոցով։

«Կանաչ դաշտը» պատմվածքում պայքարը ներկայացվում է ոչ թե բաց ճակատամարտով, այլ ներքին լարվածությամբ և սպասումով։ Մայր ձին զգում է թշնամու ներկայությունը, թեև այն տեսանելի չէ։ Նրա անհանգստությունը և  լարվածությունը խորհրդանշում են այն մարդուն, որը պատրաստ է պաշտպանել իր տարածքը նույնիսկ այն ժամանակ, երբ վտանգը դեռ չի բացահայտվել։ Սա ցույց է տալիս, որ հայրենիքի պահպանությունը պահանջում է խոր զգացողություն, ներքին պատասխանատվություն և մշտական պատրաստակամություն։ Շատ կարևոր է նաև քուռակի կերպարը։ Քուռակը դեռ փոքր է, անփորձ և անպաշտպան, նա չի զգում վտանգը, բայց հենց դա է ընդգծում իրական խնդիրը՝ ապագան միշտ ամենախոցելին է։ Պառավ ձիու վարքը ցույց է տալիս պաշտպանողի կերպարը, այն մեկին, ով պատասխանատվություն է զգում ոչ միայն իր, այլ նաև ապագա սերնդի համար։

Մայիսյան հերոսամարտերում այս նույն գաղափարը արդեն իրական կյանքում է դառնում պայքար։ Երբ թշնամին մոտենում է Երևանին, ժողովուրդը կանգնում է շատ ծանր ընտրության առաջ կամ պայքարել, կամ կորցնել հայրենիքը։ Սարդարապատի ճակատամարտում հայերը միավորվում են՝ զինվորները, գյուղացիները, կանայք, նույնիսկ հոգևորականները։ Սա արդեն միայն զինվորական կռիվ չէ, այլ ամբողջ ժողովրդի գոյության պայքար։ Այստեղ պայքարը ունի շատ հստակ նպատակ՝ պահպանել ոչ միայն հողը, այլ նաև ինքնությունը, լեզուն, ապրելակերպը։ Հենց այդ պատճառով մարդիկ պատրաստ էին ամեն ինչի՝ հասկանալով, որ եթե չկռվեն, կարող են կորցնել իրենց պատմությունը և ապագան։

Երկու դեպքերում էլ տեսնում ենք մի կարևոր ընդհանրություն․ պայքարը սկսվում է ներսից՝ զգացողությունից, գիտակցությունից, և վերածվում գործողության։ Կարմիր ձին դեռ միայն զգում է վտանգը, իսկ Սարդարապատում այդ զգացումը արդեն դարձել է իրական պայքար։

Եզրափակելով՝ կարելի է ասել, որ հայրենի հողի և ինքնության պաշտպանությունը մարդու ամենախոր և ուժեղ բնազդներից է։ Անկախ նրանից՝ պայքարը լուռ է, թե բարձրաձայն, այն միշտ ծնվում է սիրուց դեպի հայրենիքը և պատասխանատվությունից՝ նրա ապագայի հանդեպ։ Այսպիսով, և՛ «Կանաչ դաշտը», և՛ Մայիսյան հերոսամարտերը վկայում են, որ ժողովուրդը կարող է գոյատևել միայն այն դեպքում, երբ պատրաստ է պաշտպանել իր ինքնությունն ու հողը՝ մինչև վերջ։

 

1)72 էջը մուտքագրելու համար աշխատակիցներից առաջինը ծախսում է 8 ժ, իսկ երկրորդը՝ 9ժ:
ա) Քանի՞ էջ կարող են նրանք միասին մուտքագրել 3 ժամում:

51
բ) Համատեղ աշխատելով նրանք քանի՞ ժամում կմուտքագրեն 340 էջ:

20

2)90 էջը մուտքագրելու համար աշխատակիցներից առաջինը ծախսում է 9 ժ, իսկ երկրորդը՝ 10 ժ:
ա) Քանի՞ էջ կարող են նրանք միասին մուտքագրել 4 ժամում:

76
բ) Համատեղ աշխատելով՝ նրանք քանի՞ ժամում կմուտքագրեն 190 էջ:

10

3)Առաջին տակառում կա 100 լ հեղուկ, իսկ երկրորդում՝ 75 լ: Առաջին տակառից օրական դատարկվում է 2 լ հեղուկ, իսկ երկրորդից 1,5 լ:
ա) Քանի՞ օր հետո կդատարկվի առաջին տակառը:

50
բ) Քանի՞ օր հետո տակառների հեղուկները կհավասարվեն:

50

4)Առաջին տակառում կա 120 լ հեղուկ, իսկ երկրորդում՝ 100 լ: Առաջին տակառից՝ օրական դատարկվում է 3 լ հեղուկ, իսկ երկրորդից 2 լ:
ա) Քանի՞ օր հետո կդատարկվի երկրորդ տակառը:

50
բ) Քանի՞ օր հետո տակառների հեղուկները կհավասարվեն:

40

5)Մի քանի գրքերի համար վճարել են 600 դրամ: Գրքերից մեկի արժեքը վճարված գումարի 30 %-ն է, իսկ մյուսինը` 40 %–ը:
ա) Առաջին գիրքը քանի՞ դրամով է էժան երկրորդից:

60
բ) Որքա՞ն դրամ են վճարել մնացած գրքերի համար:

600

6)Մի քանի գրքերի համար վճարել են 900 դրամ: Գրքերից մեկի արժեքը վճարված գումարի 20 %-ն է, իսկ մյուսինը` 30 %-ը:
ա) Առաջին գիրքը քանի՞ դրամով է էժան երկրորդից:

90
բ) Որքա՞ն դրամ են վճարել մնացած գրքերի համար:

450

7)Երկու օրում շտեմարան բերին 300 տ հացահատիկ, ընդ որում՝ երկրորդ օրը բերեցին առաջին օրը բերածի 20 %-ը:
ա) Քանի՞ տոննա հացահատիկ բերեցին շտեմարան առաջին օրը:

250
բ) Երկրորդ օրը բերված հացահատիկը առաջին օրվա հացահատիկի ո՞ր մասն է կազմում:

1\5

8)Երկու օրում շտեմարան բերին 400 տ հացահատիկ, ընդ որում՝ երկրորդ օրը բերեցին առաջին օրը բերածի 30 %-ը:
ա) Քանի՞ տոննա հացահատիկ բերեցին շտեմարան առաջին օրը:

4010\3
բ) Երկրորդ օրը բերված հացահատիկը առաջին օրվա հացահատիկի ո՞ր մասն է կազմում:

3\10

Կարդա՛ Դ․ Դեմիրճյանի ,,Ավելորդը,, պատմվածքը։

1. Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր։

Մփանեթ – հին դրամական միավոր։
Բաշլըղ – գլխարկի նման գլխաշոր։
Մինդար – նստելու փափուկ բարձ կամ տեղ։
Մութաքա – երկար բարձ, պատին դրված։

2. Բնութագրի՛ր Հաճի աղային։

Կարգուկանոնի սիրահար, ճշտապահ, փորձառու, սկզբում թվում էր սառնասիրտ, բայց հետո գիտակցում է իր մեղքը և դառնում է խոնարհ մարդ։

3. Ներկայացրո՛ւ քո վերաբերմունքը Հաճի աղայի արարքի վերաբերյալ։

Հաճի աղայի արարքը սխալ էր և անարդար։ Նա իր անդամալույծ քրոջը թողեց միայն՝ վտանգի մեջ, ինչը շատ դաժան քայլ է։ Դա ցույց տվեց, թե ոնց կարող է ազդել մարդու որոշման վրա` վախը։

4. Մեկնաբանի՛ր ստեղծագործության ավարտը։

Վերջում Հաճի աղան հասկանում է իր մեղքը և շատ զղջում է։ Նույնիսկ տալիս է իր ունեցվածքը աղքատներին։ Ասում է՝ «ավելորդին հոգուն համար»

5. Ինչո՞ւ է ստեղծագործությունը կոչվում ,,Ավելորդը,, ։

«Ավելորդ» են համարում Սրբունին, որովհետև
նա չի կարող աշխատել, չի կարող փախչել, ծանրություն է թվում ընտանիքի համար։

6. Ո՞րն է ստեղծագործության գաղափարը, ի՞նչ է ուզում ասել հեղինակը։

Վտանգի պահին մարդը կարող է վախից կորցնել իր մարդկային արժեքները և սխալ որոշում կայացնել։ Սակայն խիղճը միշտ հետապնդում է մարդուն և ստիպում հասկանալ իր մեղքը։ Հեղինակը մեզ ասում է, որ մարդասիրությունն ու հոգու արժեքները պետք է միշտ վեր լինեն նյութականից։

1)Տրված է f(x) = 4/x ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 1, բ) –2, գ) 10 կետում:

4, -2, 2/5

2)Տրված է f(x) = 1/(x — 5) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 4, բ) 8, գ) -5 կետում:

-1, 1/3, 1/-10

3)Տրված է f(x)= 1/(4x + 2) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի որոշման տիրույթը։ Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 1, բ) 0.1, գ) -1/2 արժեքը:

-0,25, 2, -1

4)Տրված է f(x) = — 2/(3x + 1) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի որոշման տիրույթը։ Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) -2, բ) -1/3 գ) 0.2 արժեքը:

0, 5/3, -11/3

5)Տրված է f(x) = 4/(x — 2) — 3 ֆունկցիան: Գրե՛ք ա) f(x + 2) բ) f(x — 4) + 1 գ) f(x + 1) — 5 ֆունկցիայի բանաձևը։

(4/x)-3, (-4/6)-2, (4/x-1)-8

6)Տրված է f(x) = 1/(x — 10) + 6 ֆունկցիան: Գրե՛ք ա) 2f(x), բ) 3f(x) + 15 գ)- 5f(x) + 13 ֆունկցիայի բանաձևը:

2/(2x-20)+12

3/(3x-30)+33

-5/(-5x+50)-17

Տևողությունը` շուրջտարյա

Մասնակիցներ՝ Ավագ դպրոցի 9-12 րդ դասարանի սովորողներ

Նպատակը՝

1. Իմանալ, թե ինչպես է մագնիսական դաշտն ազդում Երկրի կենսաբանական օբյեկտների վրա

Նևրոֆիզիոլոգիական ազդեցություն. Մագնիսական դաշտը կարող է ազդել նյարդային համակարգի գործունեության վրա, ինչի արդյունքում խախտվում են կենսաբանական ռիթմերը, սթրեսի մակարդակը և քնի որակը։

Մագնիսական դաշտի ազդեցություն կենսաբանական գործառույթների վրա. Բարձր մագնիսական դաշտերը կարող են խանգարել արյան շրջանառությունը և փոխել մոլեկուլային մակարդակով որոշ կենսաբանական գործընթացներ, ինչպիսիք են օքսիդացման կամ ռադիկալների մակարդակը։

Նավիգացիա և ուղղություն. Երկրի մագնիսական դաշտը կարևոր է որոշ կենդանիների, օրինակ՝ թռչունների ու միրգերի համար, որոնք օգտագործում են այն՝ հստակեցնելու իրենց տեղադրությունը և ուղղությունը, հատկապես միգրացիայի ժամանակ։

1. Սովորել աշխատել տեղեկատվության հետ
2. Բացահայտել մագնիսական դաշտերի հատկությունները և վերլուծել ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմների վրա

Մագնիսական դաշտերի հատկությունները

1. Դաշտի աղբյուրներ՝ Մագնիսական դաշտեր ստեղծվում են շարժվող էլեկտրական լիցքերով, օրինակ՝ Երկրի միջուկի երկաթից և նիկելից։
2. Ուղղություն՝ Դաշտում կան երկու բևեռ՝ հյուսիսային և հարավային։
3. Դաշտի ուժը՝ Երկրի մագնիսական դաշտը համեմատաբար թույլ է մյուս աղբյուրների համեմատ։
4. Զանգվածի վրա ազդեցություն՝ Դաշտը ազդեցություն է ունենում մագնիսական նյութերի վրա։

Մագնիսական դաշտի ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմների վրա

1. Նյարդային համակարգ՝ Մագնիսական դաշտերը կարող են խանգարել նյարդային հաղորդումները, ստեղծելով գլխապտույտ կամ սթրես։
2. Արյան շրջանառություն՝ Դաշտերը կարող են փոփոխել արյան հոսքը և խախտել արյան շրջանառությունը։
3. Բույսերի և կենդանիների միգրացիա՝ Դաշտը կարևոր է միգրացիայի համար, և փոփոխությունը կարող է խոչընդոտել շարժումը։
4. Ռադիացիայի զգայունություն՝ Մագնիսական դաշտերը կարող են ազդել օրգանիզմի ռադիացիայի նկատմամբ զգայունության վրա։
5. Բուժական օգտագործում՝ Մագնիսական դաշտերը օգտագործվում են ցավի մեղմացման և վերականգնման նպատակով։

Խնդիրները՝

1. Ուսումնասիրել մագնիսական դաշտերի ազդեցությունը բուսական և կենդանական օրգանիզմների վրա
2. Ուսումնասիրել մագնիսական դաշտի ազդեցության աստիճանը մարդու առողջության վրա

Մագնիսական դաշտի ազդեցությունը մարդու առողջության վրա կախված է դաշտի ուժից և տևողությունից:

1. Բարձր ինտենսիվ դաշտեր՝ կարող են առաջացնել գլխապտույտ, խանգարել արյան շրջանառությունը և բարձրացնել ռադիացիայի ազդեցությունը։
2. Բուժական օգտագործում՝ մագնիսական դաշտերը օգտագործվում են ցավի մեղմացման և բորբոքումների բուժման համար։
3. Տեղի դաշտերը՝ թույլ դաշտերը (ինչպիսիք են Երկրի բնական դաշտը) անվտանգ են առողջության համար։
4. Բացահայտել մագնիսական դաշտերի դրական և բացասական կողմերը

Դրական կողմեր

1. Բուժում՝ ցավի մեղմացում, վերականգնում։
2. Արյան շրջանառություն՝ բարելավում։
3. Սթրեսի նվազեցում՝ հանգստացնում նյարդային համակարգը։

Բացասական կողմեր

1. Առողջական խնդիրներ՝ գլխապտույտ, սթրես։
2. Ռադիացիա՝ բարձրացնում ռադիացիայի ազդեցությունը։
3. Մաշկի և մազերի խնդիրներ՝ երկարատև ազդեցությամբ
4. Գտնել արդյունավետ միջոց՝ լուծելու մագնիսական դաշտերի ազդեցության խնդիրը

1. Բարձր ինտենսիվ դաշտեր
   • Պաշտպանիչ էկրաններ՝ դաշտի ուժը նվազեցնելու համար։
   • Հաշվառման համակարգեր՝ մոնիտորինգի համար։
2. Բուժում
   • Սահմանափակ օգտագործում՝ միայն բժիշկի հսկողությամբ։
   • Թույլ դաշտեր՝ անվտանգ բուժման համար։
3. Անվտանգություն
   • Նորմատիվ կարգավորումներ՝ ոլորտում անվտանգության կանոններով։

4o mini

Ընթացքը՝

1. Մագնիսական դաշտը և դրա հատկությունները

Մագնիսական դաշտը տարածություն է, որտեղ մագնիսական ուժերն ազդում են նյութերի վրա։ Այն ունի երկու բևեռ՝ հյուսիսային և հարավային, ուժը չափվում է ինտենսիվությամբ, և ազդում է մագնիսական նյութերի վրա։ Շարժվող էլեկտրական լիցքերը ստեղծում են մագնիսական դաշտ, որը տարածվում է անվերջ տարածության մեջ։

1. Մագնիսական դաշտի ազդեցությունը բույսերի վրա

Մագնիսական դաշտը կարող է ազդել բույսերի աճի, ծաղկման և ջրային ռեժիմի վրա։ Դաշտը բարելավում է նյութափոխանակությունը, բայց բարձր ինտենսիվությամբ կարող է խոչընդոտել բույսերի բնական աճին։

1. Մագնիսական դաշտ և ջուր

Մագնիսական դաշտը կարող է փոփոխել ջրի կառուցվածքը, ազդել նրա վազքը և աղը լուծելու ունակությունը։ Դա կարող է բարելավել ջրի որակը կամ նույնիսկ խթանել բույսերի և կենդանիների զարգացմանը։

1. Մագնիսական դաշտի ազդեցությունը մարդու վրա

Մագնիսական դաշտը կարող է ազդեցություն ունենալ մարդու նյարդային համակարգի, արյան շրջանառության ու ընդհանուր առողջության վրա։ Թույլ դաշտերը չեն վտանգում, բայց ուժեղ դաշտերը կարող են առաջացնել գլխապտույտ ու սթրես։

1. Մագնիսական փոթորիկներ

Մագնիսական փոթորիկները ուժեղ մագնիսական դաշտերի խառնուրդ են, որոնք կարող են խանգարել մագնիսական նավարկության համակարգերին, ազդել էլեկտրական սարքերին և առաջացնել առողջական խնդիրներ։

1. Ինչ՞ տեղի կունենա, եթե Երկրի մագնիսական դաշտն անհետանա:

Եթե Երկրի մագնիսական դաշտը անհետանա, կավելանան ռադիացիան, մթնոլորտի խանգարումները և խառնաշփոթները։

1. Մագնիսների կիրառումը մարդու կյանքում

Մագնիսները օգտագործվում են էլեկտրական սարքերում, բժշկությունում (մագնիսաթերապիա), արդյունաբերությունում (հանքերի պաշարներ), ինչպես նաև նավարկության համակարգերում։

1. Մագնիսական դաշտի ազդեցությունը կենդանիների վրա

Մագնիսական դաշտը կարող է ազդել կենդանիների միգրացիայի, նավարկության և վարքագծի վրա, ինչպես նաև խանգարել նյարդային համակարգին։

1․ Ի՞նչ նյութեր են ձգվում մագնիսից։
Մագնիսից ձգվում են երկաթը, պողպատը, նիկելը և կոբալտը։

2․ Ո՞ր մարմիններն են կոչվում հաստատուն մագնիսներ։
Հաստատուն մագնիսներ են այն մարմինները, որոնք երկար ժամանակ պահպանում են իրենց մագնիսական հատկությունները և կարող են ձգել մագնիսական նյութեր։

3․ Մագնիսի ո՞ր մասերն են կոչվում մագնիսի բևեռներ։
Մագնիսի ծայրամասերը, որտեղ մագնիսական ազդեցությունն ամենաուժեղն է, կոչվում են մագնիսի բևեռներ։

4․ Ինչպե՞ս են փոխազդում մագնիսների բևեռները։
ա) Նույնանուն բևեռները իրար վանում են։
բ) Տարանուն բևեռները իրար ձգում են։

5․ Ինչպե՞ս կարելի է որոշել մագնիսի բևեռները, եթե դրանք նշված չեն։
Մագնիսը կախում են թելից․ այն ուղղվում է հյուսիս-հարավ ուղղությամբ։ Հյուսիս ցույց տվող ծայրը հյուսիսային բևեռն է, մյուսը՝ հարավային։

6․ Ինչպե՞ս տարբերել մագնիսացված չորսունը։
Չորսուններից մեկի ծայրը մոտեցնում են մյուսի միջին մասին։ Եթե ձգում լինի, ապա առաջինը մագնիսացված է, իսկ եթե ոչ՝ ապա երկրորդը։

Зелёную лампу в моей жизни зажигают мои мечты и цели. Когда у человека есть мечта, у него появляется свет, который помогает идти вперёд и не сдаваться. Для меня таким светом является желание хорошо учиться и добиться большего успеха в будущем.

Большую роль в моей жизни играет и моя будущая профессия. Я хочу стать стоматологом, поэтому стараюсь уделять внимание учёбе, особенно таким предметам, как химия и биология. Когда я думаю о своей цели, у меня появляется мотивация стараться больше. Это и есть та самая «зелёная лампа», которая освещает мой путь.

Также мою «зелёную лампу» зажигают мои близкие люди, это семья и друзья. Их поддержка помогает мне верить в себя и не бояться трудностей. Когда рядом есть люди, которые верят в тебя, становится легче идти к своей мечте.

Таким образом, зелёная лампа в моей жизни — это мои мечты, цели и поддержка близких. Именно они дают мне надежду, силы и желание двигаться вперёд.

1)Լուծել հավասարումները․

4(x — 6) = 10

x=8,5
5(x + 3) = -25

x=-8
4(x — 5) = 2(x + 2)

x=12
8(x + 1) = 6(x — 5)

x=-19
4(x — 8) + 8 = 2(x — 2)

x=10
4(x + 5) = 2 — 2(x — 2)

x=7/3
5(x — 8) — 1 = 5(x + 3) + 8

լուծում չունի
4(x + 6) + 2(x — 7) = — 8

x=-3

2)Լուծել հավասարումները․

x/2 + x/3 = 5

x=6
x/3 + x/4 = 7

x=12
x/4 + x/5 = 9

x=20
x/5 + x/6 = 11

x=30
(2x — 6)/3 = 4

x=9
(3x + 4)/5 = 2

x=2
(x + 2)/3 = (x — 4)/2

x=16
(2x — 1)/3 = (3x — 2)/4

x=2
(x — 1)/2 + (x — 2)/3 = 2

x=7/5
(2x — 3)/2 + (3x — 1)/3 = -2

x=1/12

․

Նաիրի Զարյան ․ Հայրենի տուն 

Այս գիշեր տեսա մի անուշ երազ.  
Ես իմ հայրենի տունն էի նորոգում, 
 Մանկության երկինքն էր բացվել վրաս,
  Եվ արշալույսներ կային իմ հոգում։ 
 Այնտեղ էր մայրս, հայացքը պայծառ,
  Մայրենի լեզվով խոսում էր առուն,
  Խշշում էր բակում հինավուրց մի ծառ…
  Այնպես ծանո՜թ էր և այնպես գարո՜ւն… 
 Երդիկից կաթած շողն արեգական 
Թվում էր հոգուս ոսկյա բանալի,
  Արևն էր նայում աչքով մայրական, 
 Եվ քաղցր էր աշխարհն ու հասկանալի… 

1. Ինչո՞ւ է հայրենի տունը կապվում մանկության հիշողության հետ։

Հայրենի տունը կապում է մանկության հիշողության հետ, քանի որ այնտեղ իմ մայրն էր, որի հետ բոլոր պայծառ պահերն էին կապված։

2. Ի՞նչ հիմնական գաղափար կամ ուղերձ է փոխանցում բանաստեղծությունը։

Հայերեն

Ինչու՞ չես խոսում հայերեն.
Ես երգ եմ հյուսում քեզ համար,
Հոնքերդ հպարտ ու կամար՝
Իջնում ես հայոց լեռներեն:
Ինչու՞ չես խոսում հայերեն:

Ես երգ եմ հյուսում քեզ համար,
Դու չես հասկանում իմ լեզուն:
Ես խորթ եմ, օտար քո հոգուն,
Բայց քո տեսիլքով խանդավառ,
Ես երգ եմ հյուսում քեզ համար:

Հոնքերդ հպարտ ու կամար
Հանց վեհ տաճարները հայոց
Հայացքդ մաղում է ամառ.
Հայքից են աչքերը քո բոց,
Հոնքերդ հպարտ ու կամար…

Իջնում ես հայոց լեռներեն
Ինչպես թեթևոտ մեր պախրան,
Նայվացքդ այնպես նաիրյան
Հմայքդ այնպես հայերեն՝
Իջնում ես հայոց լեռներեն:

Ինչու՞ չես խոսում հայերեն:
Նորքից ես թռել դու իմ լոր,
Զանգուն է երգել քեզ օրոր,
Մասիսն է հսկել վեհորեն:
Ինչու՞ չես խոսում հայերեն:

1. Քո կարծիքով ո՞ւմ է դիմում բանաստեղծը։

Հայ մարդուն, ով հայերեն չի խոսում.

2. Ո՞ր հարցն է կրկնվում, ի՞նչ նպատակով։

Ինչու՞ չես խոսում հայերեն: Որպեսզի հասկանա, իմչու այդ մարդը չի խոսում իր լեզվով։

3. Առանձնացրո՛ւ արտաքինի նկարագրությունները։ Ի՞նչ զուգորդումներ է անում հեղինակը։

4.  Ինչո՞ւ է կարևոր խոսել և սովորել մայրենի լեզուն։  Ի՞նչ դեր ունի մայրենի լեզուն ազգային ինքնության պահպանման գործընթացում։

Լեզուն դա մշակույթ է, որը ոչ բոլոր երկրները ունեն։ Մենք ունենք և պետք է օգտագործենք, որպեսզի այն չկորչի։ Ազգային ինքնության համար շատ կարևոր է։

5. Ժամանակակից աշխարհում պահպանված և ապահո՞վ է քո մայրենի լեզուն կամ ի՞նչ վտանգների առջև է կանգնած։ Երիտասարդները, այլ մարդիկ խոսո՞ւմ և գրո՞ւմ են մայրենի լեզվով , ի՞նչ խնդիրներ ես նկատում։ 

Հիմնականում հայերի մեծ մասը գրում է լատիներեն, այլ ոչ հայերեն տառերով։ Դա է ամենամեծ խնդիրը, որը կարող է  ազդել մեր երկրի ինքնության վրա։

Գիշեր-ցերեկ նույն երգն է իմ ունկերում,

Ձայնի տեղակ ծուխ է ելնում այդ երգից,

Ու ծխի մեջ կսկծում է մի ծերուկ

«Քելե լաո, քելե էրթանք մըր էրգիր»..

Արնոտել է ոտքը ճամփից քարքարոտ,

Մանգաղն ուսած, գաղթի մախաղը մեջքին,

Դեռ քայլում է սարով, ձորով, աշխարհով

«Քելե լաո, քելե էրթանք մըր էրգիր»…

Աչքերի մեջ համառ մի ուխտ ու հարցում,

Ու մի զարմանք, խեղճ մի զարմանք անմեկին

Հարցնում է իրեն, բախտին, Աստծուն

«Իմա՞լ կեղնի, իմա՞լ չերթանք մըր էրգիր»…

Իր ի՞նչ գործն է` թե կա սահման ու կա վեճ

Իր ի՞նչ գործն է` թե կան ռումբեր ու հրթիռ

Հողի, հոգու միամիտ կանչն է իր մեջ

«Իմա՞լ կեղնի, իմա՞լ չերթանք մըր էրգիր»…

Իմա՞լ կեղնի..

Ինքը` այստեղ, հողն` այնտեղ

Արտը կծղել, սպասում է իր ձեռքին..

Ինչպե՞ս թողնենք տունն ու ջաղացը անտեր

«Իմա՞լ կեղնի, իմա՞լ չերթանք մըր էրգիր»…

Ինչպե՞ս խեղդենք խև խռովքը Սասնա տան,

Ինչպե՞ս մարենք այսքան կարոտ, վառք ու կիրք,

Այսքան երազ ինչպե՞ս թաղենք գետնի տակ,

«Իմա՞լ կեղնի, իմա՞լ չերթանք մըր էրգիր»..

Թե աշխարհում արդարություն կա վերուստ,

Ու թե դաշն են Աստված, երկիր ու երկինք,

Պիտի փլվի ամեն պատնեշ, ամեն սուտ,

Պիտի էրթանք, պիտի էրթանք մեր էրգիր…

1. Բացատրի՛ր բառերը՝ ունկ, կսկծալ, մախաղ, ուխտ, անմեկին, խև, խռովք։

Ականջ, ցավ տալ, տոպրակ, երդում, անբաժան, խենթ, խուճապ

2. Բացատրի՛ր իմալ, քելե բարբառային բառերը։

Ինչպես, արի

3. Ի՞նչ նկատի ունի ,,մեր երկիր,, ասելով։ Ո՞րն է մեր երկիրը։

Հայրենիքը, Արևմտյան Հայաստանը։

4. Քո կարծիքով ՝ ինչի մասին է բանաստեղծությունը։

Բանաստեղծությունը հայրենասիրական էր։ Նկարագրվում էր հույսը, կարոտը, որոշ չափով տագնապը որ հայրենիքը այլևս իրենց չէր պատկանում։ Օտար երկրներում նա իրեն օտար էր զգում։

5. Նկարագրի՛ր քո երկիրը 5 բառով, բնութագրի՛ր քո երկիրը 5 բառով։

Հայրենասեր, հյուրասեր, չհանձնվող, հին, արվեստասեր։

6. Ինչպե՞ս կներկայացնես քո երկիրը օտարերկրացիներին։

Իմ երկիրը օտարերկրացիներին կներկայացնեմ, որպես շատ հին, արվեստասեր երկիր։ Այն ունի շատ ծավալուն պատմություն, որը պետք է ուսումնասիրել։ Շատ լեռնային է և եկեղեցիներով լի։

Կարդացե՛ք Չարենցի բանաստեղծությունները և գրավոր վերլուծե՛ք ։ 

• Ես իմ անուշ Հայաստանի

Բանաստեղծը մեծ սիրով է խոսում իր հայրենիքի՝ Հայաստանի մասին։ Նա նկարագրում է հայրենի երկրի բնությունը՝ սարերը, քարքարոտ ճանապարհները, գետերը։ Թեպետ Հայաստանը փոքր է և երբեմն դժվարություններով լի, բանաստեղծը այն անվանում է «անուշ Հայաստան» և ցույց է տալիս, որ իր համար այն ամենաթանկ տեղն է։
Բանաստեղծության հիմնական գաղափարն այն է, որ մարդը պետք է սիրի իր հայրենիքը և հպարտանա նրանով։

• Հայրենիքում

Այս բանաստեղծության մեջ Չարենցը ներկայացնում է իր զգացմունքները, երբ գտնվում է հայրենիքում։ Նա զգում է խաղաղություն, ջերմություն և մտերմություն։ Հայրենիքը նրա համար ոչ միայն տարածք է, այլ նաև հիշողություններ, հարազատ մարդիկ և մանկության աշխարհ։
Բանաստեղծը ցույց է տալիս, որ հայրենի հողում մարդը իրեն ավելի ապահով ու երջանիկ է զգում։

• Տաղ անձնական

«Տաղ անձնական» բանաստեղծությունը ավելի շատ վերաբերում է բանաստեղծի անձնական զգացմունքներին։ Այստեղ Չարենցը խոսում է սիրո, երիտասարդության և կյանքի մասին։ Բանաստեղծությունը քնքուշ և մեղմ տրամադրություն ունի։
Բանաստեղծը կարծես բացում է իր սիրտը և կիսվում իր ապրումներով։ Գլխավոր միտքն այն է, որ մարդու կյանքում սերն ու զգացմունքները մեծ դեր ունեն։

• Մորս համար գազել

Այս ստեղծագործությունը նվիրված է բանաստեղծի մորը։ Չարենցը մեծ սիրով և հարգանքով է խոսում նրա մասին։ Մայրը նրա համար ամենաթանկ մարդն է, ով միշտ հոգ է տարել նրա մասին և սիրել նրան։
Բանաստեղծությունը արտահայտում է որդու երախտագիտությունն ու սերը մոր նկատմամբ։ Այն ցույց է տալիս, թե որքան կարևոր է մայրական սերը մարդու կյանքում։

• Էլի գարուն կգա

Այս բանաստեղծությունում Չարենցը խոսում է կյանքի դժվարությունների և հույսի մասին։ Նա ասում է, որ նույնիսկ եթե կյանքում լինեն դժվար ժամանակներ, մի օր դրանք կանցնեն, և նոր ուրախություն կգա։
Գարունը այստեղ խորհրդանշում է նոր կյանք, հույս և ապագայի հավատ։ Բանաստեղծությունը մարդկանց հույս և լավատեսություն է տալիս։

1)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)f(x) = √(x + 5)

[-5;∞)

բ)f(x) = √(x + 9)

[-9;∞)

գ)f(x) = √(2 — x)

(-∞;2]

դ)f(x) = √(4 — x)

(-∞;4]

ե)f(x) = √(8 — 2x)

(-∞;4]

զ)f(x) = √(6 — 3x)

(-∞;2]

2)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)y = √(x — 3) + √(x — 5)

[5;∞)

բ)y = √(x — 9) + √(x + 2)

[9;∞]

գ)y = √(2x + 8) — √(4x + 4)

[-1;∞)

դ)y = √(5x — 5) — √x

[1;∞)

3)Հաշվել f(-1), եթե

ա)f(x) = 4 / (x + 3)

2

բ)f(x) = 5 / (x — 3)

-5/4

4)Հաշվել f(-2), եթե

ա)f(x) = |2x — 3| + 2

9

բ)f(x) = |2x + 4| + 5

5

գ)f(x) = |3x — 2| + 2

10

դ)f(x) = |5x — 4| — 3

11

5)Հաշվել f(4), եթե

ա)f(x) = √(2x + 1) + 5

8

բ)f(x) = √(3x + 4) — 6

-2

գ)f(x) =√(5x — 4) + 2

6

դ)f(x) = √(7x — 3) + 3

8

Խնդիր 9.1.15

​Հարց.

Ո՞ր լամպի պարուրակով է անցնում ավելի մեծ հոսանք, եթե լարումը նույնն է:

​Պատասխան.

Ավելի մեծ հոսանք անցնում է այն լամպով, որի հզորությունը (P) ավելի մեծ է:

Դա բխում է I = P / U բանաձևից. որքան մեծ է հզորությունը նույն լարման դեպքում, այնքան մեծ է հոսանքի ուժը:

Խնդիր 9.1.14

​Տրված է.

P1 = 60 Վտ

P2 = 150 Վտ

U = 220 Վ (նույնն է երկուսի համար)

​Գտնել.

Քանի՞ անգամ են տարբերվում դիմադրությունները:

​Լուծում.

Քանի որ լարումը նույնն է, դիմադրությունների հարաբերությունը հակադարձ համեմատական է հզորությունների հարաբերությանը.

​Բաժանենք մեծ հզորությունը փոքրի վրա.

150 / 60 = 2.5 անգամ

​Պատասխան՝ 2.5 անգամ:

Խնդիր 9.1.14

​Տրված է.

P = 25 Վտ

U = 12 Վ

​Գտնել.

R = ?

​Լուծում.

​Հաշվենք լարման քառակուսին.

12 * 12 = 144

​Բաժանենք հզորության վրա.

144 / 25 = 5.76 Օմ

​Պատասխան՝ 5.76 Օմ:

Խնդիր 9.1.12

​Տրված է.

U = 220 Վ

P = 1200 Վտ

​Գտնել.

R = ?

​Լուծում.

Դիմադրությունը գտնելու համար լարման քառակուսին բաժանում ենք հզորության վրա.

R = U² / P

​Հաշվենք լարման քառակուսին.

220 * 220 = 48400

​Բաժանենք հզորության վրա.

48400 / 1200 ≈ 40.3 Օմ

​Պատասխան՝ ≈ 40 Օմ:

Խնդիր 9.1.11

​Տրված է.

P = 2000 Վտ

I = 5 Ա

​Գտնել.

R = ?

​Լուծում.

Դիմադրությունը գտնելու համար հզորությունը բաժանում ենք հոսանքի ուժի քառակուսու վրա.

R = P / I²

​Հաշվենք հոսանքի ուժի քառակուսին.

5 * 5 = 25

​Բաժանենք հզորությունը ստացված թվի վրա.

2000 / 25 = 80 Օմ

​Պատասխան՝ 80 Օմ:

Խնդիր 9.1.10

​Տրված է.

P = 1000 Վտ

I = 8 Ա

​Գտնել.

U = ?

​Լուծում.

U = P / I

​Կատարենք հաշվարկը.

1000 / 8 = 125 Վ

​Պատասխան՝ 125 Վ:

Խնդիր 9.1.10

​Տրված է.

P = 2 կՎտ = 2000 Վտ

I = 10 Ա

​Գտնել.

U = ?

​Լուծում.

Լարումը գտնելու համար հզորությունը բաժանում ենք հոսանքի ուժի վրա.

U = P / I

​Կատարենք հաշվարկը.

2000 / 10 = 200 Վ

​Պատասխան՝ 200 Վ:

1)ABCD զուգահեռագծի B անկյունը 135° է: Այդ անկյան գագաթից AD կողմին տարված BE բարձրությունը զուգահեռագծի կողմը բաժանում է AE = 6 սմ և ED = 10 սմ երկարությամբ հատվածների: Գտե՛ք զուգահեռագծի մակերեսը:

48

2)Զուգահեռագծի բարձրությունները 5 դմ և 4 դմ են, իսկ պարագիծը՝ 54 դմ: Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը:

60

3)BC և AD հիմքերով ABCD սեղանի բարձրությունը 8 սմ է, AD հիմքը՝ 14 սմ: Գտեք սեղանի միջին գիծը, եթե S_BCD = 16 սմ²:

9

4)AH-ը ABC հավասարասրուն (AB = BC) եռանկյան BC կողմին տարված բարձրությունն է: Գտեք ABC եռանկյան մակերեսը, եթե BH = 8 դմ, CH = 2 դմ:

30

5)AK-ն AB = BC կողմերով ABC եռանկյան A անկյան կիսորդն է: Գտեք AC-ն, եթե BK = 4 սմ, CK = 6 սմ:

15

6)AK-ն ABC եռանկյան A անկյան կիսորդն է: Գտե՛ք KC-ն, եթե AB = 12 սմ, BK ^. AC = 120 սմ²:

10

1. Ո՞ր տարրերն են մտնում ազոտի ենթախմբի մեջ։
   N, P. As, Sb, Bi
2. Ի՞նչ ընդհանուր բան ունեն այդ տարրերի արտաքին էլեկտրոնային կառուցվածքները։
   Բոլորի արտաքին էլեկտրոնային կառուցվածքը 5 է։
3. Քանի՞ էլեկտրոն կա ազոտի ենթախմբի տարրերի արտաքին շերտում։
   5 s2p3
4. Պարբերական աղյուսակի ո՞ր խմբում են գտնվում ազոտի ենթախմբի տարրերը։
   V
5. Ո՞րն է այդ ենթախմբի ամենաթեթև տարրը։
   N ազոտ
6. Ինչպե՞ս են փոխվում ազոտի ենթախմբի տարրերի մետաղական հատկությունները վերևից ներքև։
   Կարգաթվի հետ մեծանում է։
7. Ի՞նչ օքսիդացման աստիճաններ են առավել բնորոշ այս ենթախմբի տարրերին։
   N2O5, P2O5, As2O5, Sb2O5, Bi2O5
8. Ինչպիսի՞ հիդրիդներ են առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը։
   NH3, PH3, AsH3, SbH3, BiH3
9. Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմային շառավիղը խմբում վերևից ներքև շարժվելիս։
   Այս տարրերի ատոմի շառավիղը կարքաթվի մեծացման հետ մեծանում է։
10. Ինչպիսի՞ օքսիդներ են առաջացնում այս ենթախմբի տարրերը
    N2O5, P2O5, As2O5, Sb2O5, Bi2O5
11. Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմների զանգվածը խմբում վերևից ներքև։
    Մեծանում է
12. Ինչպիսի՞ կապ են սովորաբար առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը՝ կովալենտ թե իոնային
    Կովալենտ
13. Ո՞ր տարրն է ազոտի ենթախմբում ամենաէլեկտրաբացասականը։
    Բիսմութ (Bi)
14. Ի՞նչ գազ է կազմում մթնոլորտի մեծ մասը՝։
    Ազոտ N2
15. Ի՞նչ կարևոր կենսաբանական նշանակություն ունի ազոտը։
    Ազոտը կարևոր տարր է բոլոր կենդանի օրգանիզմների համար, որովհետև այն մասնակցում է կյանքի համար անհրաժեշտ բազմաթիվ նյութերի կազմությանը՝ սպիտակուցների, նուկլեինաթթուների, վիտամինների և հորմոնների։
16. Որտե՞ղ է կիրառվում արսենը։Ինչպիսի՞ հատկություններ ունի մետաղական թե ոչ մետաղական։
    Մետաղական հատկություններ է ցուցաբերում։ Մկնդեղ, կրծողներից պաշտպանելու համար։
17. Ո՞րն է ենթախմբի ամենածանր տարրը:
    Bi բիսմութ Ar = 208, 9

1)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)f(x) = √(x — 1)

x€[1;∞)

բ)f(x) = √(x — 3)

[3;∞)

գ)f(x) = √(x — 2)

[2;∞)

դ)f(x) = √(x + 2)

[-2;∞)

2)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)f(x) = 2/(2x + 6)

(-∞;-3)U(-3;∞)

բ)f(x) = (2x + 3)/(4x — 8)

(-∞;2)U(2;-∞)

գ)f(x) = 8/√(x — 5)

(5;∞)

դ)f(x) = (5x — 6)/√(2x — 6)

(3;∞)

3)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)y = √(2x — 8) + √(10 — x) + 3

(4;10)

բ)y = — √(x + 3) — 5 + √(8 — x)

(-3;8)

գ)f(x) = √(x — 3) + 8/(x — 5)

(3;5)U(5;∞)

դ)f(x) = √(x + 6) + x/(x — 1)

(-6;1)U(1;∞)

4)Տրված է f(x) = 5x + 10 ֆունկցիան:

ա)Ֆունկցիան ո՞ր կետում է հատում օրդինատների առանցքը:

10 կետում

բ)Ֆունկցիան ո՞ր կետում է հատում աբսցիսների առանցքը:

-2 կետում

գ)Ո՞ր քառորդով չի անցնում ֆունկցիայի գրաֆիկը:

4

5)Տրված է f(x) = — 12x — 48 ֆունկցիան։

ա)Ֆունկցիան ո՞ր կետում է հատում օրդինատների առանցքը:

-48 կետում

բ)Ֆունկցիան ո՞ր կետում է հատում աբսցիսների առանցքը:

-4 կետում

գ)Ո՞ր քառորդով չի անցնում ֆունկցիայի գրաֆիկը:

առաջինով

6)a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում (4; 6) կետը պատկանում է y = ax + 2 ֆունկցիայի գրաֆիկին:

a=1

7)a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում (2; 5) կետը պատկանում է y = ax + 3 ֆունկցիայի գրաֆիկին:

a=1

8)a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում (3; 6) կետը պատկանում է y = ax — 8 ֆունկցիայի գրաֆիկին:

a=14/3

9)Հաշվել f(-2), եթե

ա)f(x) = x² — 3x — 9

1

բ)f(x) = -x² + 3x + 1

-9

գ)f(x) = 2x² — x — 6

4

դ)f(x) = -x³ — 2x² + 7x — 5

-19

1)Ինչպե՞ս կփոխվի շրջանի մակերեսը, եթե նրա շառավիղը` ա) մեծացվի 2 անգամ, բ) փոքրացվի 0,5 անգամ, գ) մեծացվի 0,2 անգամ:

4 անգամ կմեծածվի, կմեծանա 4 անգամ, 25 անգամ փոքրանումա

2)Գտե՛ք 36π սմ² մակերես ունեցող շրջանը եզերող շրջանագծի երկարությունը:

12п

3)Որքա՞ն է այն սեկտորի մակերեսը, որի շառավիղը 3 սմ է, իսկ աղեղի աստիճանային չափը` ա) 45°, բ) 36°, գ) 120°:

1,125

0,9

3

4)Գտե՛ք 45°- ի աղեղով այն սեկտորի մակերեսը, որի շառավիղը 5√2 սմ է:

25п/4

5)240°- ի աղեղով սեկտորի մակերեսը 270π սմ² է: Գտե՛ք այդ սեկտորի շառավիղը:

√405

6)10π սմ² մակերեսով սեկտորի աղեղի աստիճանային չափը 36° է: Գտե՛ք սեկտորի շառավիղը:

10

7)Հաշվե՛ք 15π դմ երկարությամբ շրջանագծով եզերված շրջանի մակերեսը:

56,25п

8)Գտե՛ք այն զուգահեռագծի պարագիծը, որի կողմերը հավասար են 49π սմ² և 64π սմ² մակերեսներով շրջանների շառավիղներին:

30

9)Գտե՛ք շրջանաձև այն խաղահրապարակի տրամագիծը, որը հավասարամեծ է 17,72 մ կողմով քառակուսաձև խաղադաշտին:

20

Раскройте скобки. Напишите словосочетания в нужной форме.

1. Здание (наш университет) нашего университета
   построено в XIX веке. 2. Преподаватель (русский язык) русского языка заболел. 3. Окна (наша квартира) нашей квартиры выходят на восток. 4. Улицы (Москва) Москвы широкие и современные. 5. Петербург расположен на берегу (Балтийское море) Балтийского моря.
2. Это комната (твой брат) твоего брата? 7. Сту-
   денты (ваша группа) вашей группы уже были на

экскурсии? 8. Выставка картин (этот французский художник) этого французского художника открылась в Эрмитаже. 9. Имя (эта знаменитая писательница) этой знаменитой писательницы знают все. 10. Муж (моя лучшая подруга) моей лучшей подруги стал чемпи-
оном мира.

6 Найдите соответствия. 

1. один яблок
2. сколько доллара
3. десять студента
4. шесть стульев
5. двадцать три рублей
6. пятьдесят пять дом
7. сорок четыре друзей
8. тридцать один лет
9. двенадцать сестры
10. две месяцев
11. двадцать семь дней
12. много год

один дом, сколько яблок, десять рублей, шесть месяцев, двадцать три доллара, пятьдесят пять дней, сорок четыре студента, тридцать один год, двенадцать стульев, две сестры, двадцать семь лет, много друзей

7 Напишите нужный предлог. 

1. У нашего университета находится станция метро.
2. Садись со мной, это место свободно. 3. У Веры хорошие друзья. 4. У окна мы поставили стол. 5. Он всегда пьёт чай без сахара 6. В нашей группе 20 студентов. 7. Давай пойдём с занятий в кино. 8. До начала урока ещё 20 минут,

мы успеем выпить кофе. 9. Я учусь на втором курсе. 10. Он работает с утра до вечера. 11. Где ты познакомился  с Аней?

8 Напишите глагол в нужной форме. 

1. Куда ты обычно (класть) кладёшь свою сумку?
2. (Положить) Положи , пожалуйста, сыр в холодильник!
3. Не (ставить) ставь цветы в эту вазу! Она очень маленькая.
4. Где (лежать) лежит мой свитер?
5. Книги (стоять) стоят на полке.
6. Студенты (положить) положите свои тетради на стол.
7. Не (вешать) вешай куртку на вешалку, (повесить) повесь её в шкаф!
8. Катя всегда (ставить) ставит эту вазу на окно.
9. Чашки (стоять) стоят на столе.
10. Ты уже (повесить) повесил новые шторы? Кто (поставить) поставил сюда кресло?

Поставьте глагол в нужной форме.
1. Молоко стоит в холодильнике. 2. Мама уже
повесила моё пальто в шкаф. 3. Инна всегда ставит
книги на свою полку. 4. Почему газеты лежат на полу?
5. Мы повесили картину в гостиную. 6. Надо поставить
свои вещи на место. 7. Игрушки весят на ёлке. 8. Где
находятся документы? 9. Ты уже положила соль в суп?
10. Не ставь сюда свои бумаги, положи их в ящик
стола!

1)Տրված է f(x) = √(x — 2) + 1 ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 6, բ) 2, գ) 4 կետում։

3, 1, √2+1

2)Տրված է f(x) = √(x + 1) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 0, բ) -1, գ) 8 կետում:

1, 0, 3

3)Տրված է f(x) = -√(2x) ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 3, բ) —1, գ) –10 արժեքը:

լուծում չունի, 1/2, 50

4)Տրված է f(x) = -√(x+6)ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) −1, բ) 0, գ) −4, դ) 3 արժեքը:

-5, — 6, 10, լուծում չունի

5)Նկարում պատկերված է y =√(x — x₀) + y₀ ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գտե՛ք x₀ և y₀ թվերը.

ա) x0=0, y0=6

բ) x0=4 y0=0

գ) x0=6, y0=8

դ) x0=-12, y0=6

ե) x0=-6, y0=-14

զ) x0=6, y0=-4

6)Կառուցե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.

ա) y = √(x) — 2

բ) y = √(x) + 3

գ) y = √(x + 5)

դ) y = √(x — 3) + 5

ե) y = √(x + 2) — 8

զ) y = — √(x — 10) + 6

Խնդիր 9.1.3

Տրված է.

R = 80 Օմ

I = 5 Ա

Գտնել.

P = ?

Լուծում.

Հզորությունը հաշվարկվում է հետևյալ բանաձևով.

P = I² * R

Հաշվենք հոսանքի ուժի քառակուսին.

5 * 5 = 25

Բազմապատկենք դիմադրությամբ.

25 * 80 = 2000 Վտ

Արդյունքը վերածենք կիլովատտի.

2000 Վտ = 2 կՎտ

Պատասխան՝ 2 կՎտ:

Տրված է. Խնդիր 9.1.4

U = 220 Վ

I = 0.5 Ա

Գտնել.

P = ?

Լուծում.

Հզորությունը հաշվարկվում է լարման և հոսանքի ուժի արտադրյալով.

P = U * I

Բազմապատկենք լարումը հոսանքի ուժով.

220 * 0.5 = 110 Վտ

Պատասխան՝ 110 Վտ:Խնդիր 9.1.5

Տրված է.

P = 500 Վտ

E (Էներգիա) = 600 կՋ = 600000 Ջ

Գտնել.

t (ժամանակ) = ?

Լուծում.

Ժամանակը գտնելու համար էներգիան պետք է բաժանել հզորության վրա.

t = E / P

Վերածենք կիլոջոուլները ջոուլների.

600 * 1000 = 600000 Ջ

Բաժանենք հզորության վրա.

600000 / 500 = 1200 վայրկյան

Վայրկյանները վերածենք րոպեների (բաժանելով 60-ի).

1200 / 60 = 20 րոպե

Պատասխան՝ 20 ր:

Խնդիր 9.1.6

Տրված է.

P = 150 Վտ

t = 1 ժ (ժամ) = 3600 վ (վայրկյան)

Գտնել.

E (Էներգիա) = ?

Լուծում.

Էներգիան գտնելու համար հզորությունը բազմապատկում ենք ժամանակով.

E = P * t

Հաշվենք էներգիան ջոուլներով.

150 * 3600 = 540,000 Ջ

Վերածենք կիլոջոուլների (բաժանելով 1000-ի).

540,000 / 1000 = 540 կՋ

Պատասխան՝ 540 կՋ (կամ 0.15 կՎտ*ժ):

1. Ներկայացնել Սասունցի Դավթի և Մսրա Մելիքի կռվի տեսարանը՝ երկուսի արարքները մեկնաբանելով և բնութագրելով։

Մսրա Մելիքը եկել էր մեծ բանակով՝ Սասունը նվաճելու համար։ Նա ուժեղ էր և վստահ իր ուժերին։ Բայց Սասունցի Դավիթը քաջությամբ դուրս է գալիս նրա դեմ կռվելու և պաշտպանելու իր հայրենիքը։Կռվի ժամանակ Դավիթը նստում է իր հուր ձին և հարձակվում թշնամու վրա։ Նրա Թուր-Կայծակ սուրը շատ ուժեղ հարված է տալիս Մելիքին։ Սուրը անցնում է քառասուն գոմշի կաշվի և քարերի միջով ու կտրում թշնամուն։ Սա ցույց է տալիս Դավթի մեծ ուժն ու քաջությունը։ Մսրա Մելիքը սկզբում փորձում է դիմադրել, բայց վերջում պարտվում է Դավթին։ Նա նույնիսկ հորի տակից գոռում է, որ դեռ կենդանի է։ Այդ ժամանակ Դավիթը նորից հարվածում է և վերջապես հաղթում նրան։ Այս կռվի մեջ երևում է Դավթի քաջությունը, ուժը և հայրենիքը պաշտպանելու պատրաստակամությունը։ Իսկ Մսրա Մելիքը ներկայացվում է որպես հպարտ և դաժան թշնամի, որը ուզում էր նվաճել ուրիշների երկիրը։

2. Ըստ Թումանյանի պոեմի բնութագրիր Դավիթին՝ մեջբերելով համապատասխան հատվածներ։ 

Դավիթը քաջ, ուժեղ  հերոս է։ Նրա ուժը երևում է այս հատվածներում`

«Թըռավ, ցոլաց Դավթի հուր ձին,
Ձին փոթորկեց, փայլատակեց
Ու ցած իջավ Թուր-Կայծակին»։

Միևնույն ժամանակ նա մտածում է մարդկանց կյանքի մասին․

«Չէ՞ որ մենք էլ ունենք տուն-տեղ,
Մենք էլ ունենք մանուկ ու ծեր»։

Դավիթը ոչ միայն քաջ է, այլ նաև մարդասեր և արդար։

• 
  Բոլոր կայքերը

• Ընթերցիչ
• Ողջույն, eva-miqayelyan@mskh.am
• Որոնել

ՄաթեմատիկաՄխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրПерейти к содержимому

• Գլխավոր
• Կամավորական աշխատանք
• Մենթորական աշխատանք
• Մուտքի ճամբար
• Մանկավարժական ակումբ
• Անհատական աշխատաժամանակ
• Անհատական աշխատանքային փաթեթ
• Վերապատրաստում
• Բանավոր մաթեմատիկա
  • Մաթեմատիկա առանց բանաձև
• Ճամփորդություններ
• Հանրահաշիվ 8․2
• Հանրահաշիվ 9-2
• Հանրահաշիվ 9-3
• Հանրահաշիվ 9-4
• Հանրահաշիվ 9-9
• Երկրաչափություն 8.2
• Երկրաչափություն 9-2
• Երկրաչափություն 9-3
• Երկրաչափություն 9-4
• Երկրաչափություն 9-9
• Հեռավար ուսուցում
  • Հանրահաշիվ հ․
  • Երկրաչափություն հ․
• Նախագծեր 2025-2026
• Ուսումնական նախագիծ
• Ձմեռային ճամբար 2026
• Արխիվ
  • 2022-2023թթ․
    • Հանրահաշիվ 7-1
    • Երկրաչափություն 7-1
    • Հանրահաշիվ 7-3
    • Երկրաչափություն 7-3
    • Հանրահաշիվ 8-2
    • Երկրաչափություն 8-2
    • Ամառային ճամբար
    • Ձմեռային ճամբար
    • Նախագծեր 2022-2023
  • 2023-2024թթ․
    • Մաթեմատիկա 6-2
    • Մաթեմատիկա 6-10
    • Հանրահաշիվ 7-9
    • Երկրաչափություն 7-9
    • Հանրահաշիվ 8-1
    • Երկրաչափություն 8-1
    • Հանրահաշիվ 8-3+
    • Երկրաչափություն 8-3+
    • Նախագծեր
    • Ձմեռային ճամբար 2024
    • Ամառային ճամբար 2024
  • 2024-2025թթ․
    • Հանրահաշիվ 7-2
    • Հանրահաշիվ 7-10
    • Հանրահաշիվ 8-3
    • Հանրահաշիվ 8-4
    • Հանրահաշիվ 8-9
    • Երկրաչափություն 7-2
    • Երկրաչափություն 7-10
    • Երկրաչափություն 8-3
    • Երկրաչափություն 8-4
    • Երկրաչափություն 8-9
    • Ձմեռային ճամբար 2025
    • Ամառային ճամբար 2025
    • Նախագծեր 2024-2025
      • Ուսումնական նախագիծ

Поиск:

• 
  1)Քանի՞ երկնիշ թիվ կա, որոնց թվանշանների գումարը կենտ է:
  1) 44
  3) 46
  2) 45
  4) 47
  
  2)Գտնել բոլոր այն երկնիշ թվերի քանակը, որոնք հավասար են իրարից տարբեր 2 պարզ թվերի արտադրյալի, որոնցից մեկը 13-ն է:
  1) 3
  2) 4
  3) 5
  4) 6
  
  3)Քանի՞ վայրկյան է րոպեի 2/5-ը։
  1) 12
  2) 15
  3) 24
• 4) 30
• 4)Քանի՞ անգամ 325,6 թիվը պետք է բազմապատկել 0,1-ով, որպեսզի ստացվի 0,03256:
  1) 1
  2) 4
  3) 2
  4) 3
  
  5)Ջրի և աղի 300 գրամանոց խառնուրդում աղը 120 գրամ է: Ինչպե՞ս են հարաբերում աղի և ջրի քանակները:
  1) 2:4
  2) 3:2
  3) 4:2
  4) 2:3
  
  6)Գտնել 3a4b²c միանդամի կարգը:
  1) 2
  2) 4
  3) 5
  4) 6
• 7)a³ — 3a² + a — 3 արտահայտությունը վերլուծել արտադրիչների:
  1) (a — 3)(a² — 1)
  2) (a + 3)(a² + 1)
  3) (a — 3)(a² + 1)
  4) (a + 3)(a² — 1)
  
  8)A-ն միանիշ պարզ թվերի բազմությունն է։ Քանի՞ տարր ունի Z∩A բազմությունը:
  1) 2
  2) 3
  3) 1
  4) 4
  
  9)Գտնել y = (x — 3)² + 1 պարաբոլի համաչափության առանցքի հավասարումը։
  1) x = — 3
  2) x = 3
  3) x = — 1
  4) x = 1
• 10)Գտնել x² — 2x — 5 = 0 հավասարման արմատների գումարը:
  1) 5
  2) -5
  3) 2
  4) -2
  
  11)y = √x ֆունկցիայի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է ճիշտ:
  1) Ֆունկցիան նվազող է։
  2) Ֆունկցիայի գրաֆիկը x > 0 դեպքում դասավորված է Ox առանցքից ներքև:
  3) Եթե 0 < x < 1 ապա x < √x:
  4) Ֆունկցիայի որոշման տիրույթը դրական թվերի բազմությունն է:
• 12)Քանի՞ եղանակով է հնարավոր 4 կապույտ և 4 սև գրիչներից ընտրել 1-ական կապույտ և սև գրիչ։
  1) 12
  2) 14
  3) 16
  4) 10
  
  (13-15)Գտնել արտահայտության արժեքը:

• 13)1) -0,25
  2) -0,4
  3) 0,25
  4) 1/9
• 14)

• 1)2
  2)3
  3)-3
  4)1
• 15)

• 1) 12
  2) 2
  3) 16
  4) 8
• (16-18) Հավասարումներ և անհավասարումներ:
  
  16)Գտնել 3 + 2x > x + 1 անհավասարման լուծումների բազմությունը:
  1) (-∞; -2)
  2) (-2; +∞)
  3) (-∞; 2)
  4) (2; +∞)
• 17)Գտնել √(3x -2) ≤ 4 անհավասարման լուծումների բազմությունը:
  1) [2/3; +∞)
  2) (-∞; 6]
  3)[2/3; 6]
  4)[2/3; 14/3]
• 18)Լուծել x² + 5x — 6 < 0 անհավասարումը:
  1) (-1; 6)
  2) (-∞;-1)U(6; +∞)
  3) (-6; 1)
  4) (-∞; -6)U(1; +∞)
• (19-20) Պրոգրեսիա
  19)Գտնել (a_n) թվաբանական պրոգրեսիայի Տ₉ -ը, եթե a₃ + a₇ = 22 : 99
  20) Գտնել (b_n) երկրաչափական պրոգրեսիայի b₁₀-ը, եթե (b₆)² ∙ b₁₈ = 125: 5
• (21–22) Ավազանին միացված են երկու լցնող խողովակ: Առաջին խողովակով դատարկ ավազանը լցվում է 10 ժամում, իսկ երկրորդով՝ 15 ժամում։
  21)Քանի՞ ժամում կլցվի դատարկ ավազանը, եթե երկու խողովակները բացեն միաժամանակ:
• 6
  22)Առաջին խողովակը բացեցին 8 ժամով, այնուհետև փակեցին: Քանի՞ ժամ պետք է բացել երկրորդ խողովակը, որպեսզի ավազանը լցվի:

12

Сила доброты заключается в том, что она делает человека человечным, помогает поддержать другого в трудную минуту и не причинять боль окружающим. Доброта может изменить жизнь человека и сделать мир лучше.

В рассказе Ивана Бунина «Красавица» мы видим, как отсутствие доброты приносит страдание. Молодая жена чиновника была красивой внешне, но внутри она была жестокой. Она возненавидела маленького мальчика — сына мужа от первого брака. Женщина делала вид, что не замечает его, и мальчик стал чувствовать себя ненужным.

Отец мальчика тоже не проявил доброты. Он боялся своей новой жены и поэтому притворился, будто у него нет сына. Из-за этого ребёнок остался совсем один. Его переселили из комнаты отца и заставили спать на полу. Мальчик тихо жил в уголке комнаты, рисовал, читал одну и ту же книжку и старался никому не мешать. Этот пример показывает, как важна доброта. Если бы отец защитил сына и проявил любовь, мальчик не чувствовал бы такого одиночества. Доброта могла бы изменить его жизнь и сделать её счастливее.

Таким образом, сила доброты заключается в поддержке, заботе и любви к другим людям. Даже один добрый поступок может помочь человеку и сделать его жизнь лучше.

1)Գտե՛ք ֆունկցիայի զրոները.
ա) y = |x|

x=0
բ) y = |x + 2| — 8

x=6, x=-10
գ) y = — 2|x| — 4

լուծում չունի
դ) y = 3|x — 1| — 6

x=3, x=-1
ե) y = 0.5|x + 2| — 3

x=4, x=-8
զ) y = — 5|x| + 10

x=±2

2)Գծե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա) y = |x + 1|

բ) y = |x — 5|

գ) y = |x + 6|

դ) y = |x — 3|

3)Գծե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա) y = |x| + 1

բ) y = |x| + 4

գ) y = |x| — 3

դ) y= |x| — 1

4)Գծե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա) y = |x — 1| + 1

բ) y = |x + 4| — 2

գ) y = |x — 3| — 3

դ) y = |x + 6| — 1

1)Օգտագործելով R շառավիղով շրջանագծի C երկարության բանաձևը, լրացրեք աղյուսակի դատարկ վանդակները։ Օգտվեք π = 3, 14 արժեքից։

2)Ինչպե՞ս կփոխվի շրջանագծի երկարությունը, եթե շրջանագծի շառավիղը`
ա)մեծացվի երեք անգամ,

Երեք անգամ մեծանում է։
բ) փոքրացվի երկու անգամ,

Կփոքրանա երկու անգամ
գ) մեծացվի k անգամ,

Կմեծացվի k անգամ
դ) փոքրացվի k անգամ։

Կփոքրացվի k անգամ

3)Ինչպե՞ս կփոխվի շրջանագծի շառավիղը, եթե շրջանագծի երկարությունը`
ա) մեծացվի k անգամ,

Կմեծացվի k անգամ
բ) փոքրացվի k անգամ։

Կփոքրացվի k անգամ

4)Որոշեք շրջանագծի շառավիղը, եթե շրջանագիծն իր տրամագծից 107 սմ–ով երկար է։

25

5)Շոգեքարշն անցավ 1413 մ։ Գտեք շոգեքարշի անիվի տրամագիծը, եթե հայտնի է, որ այն կատարել է 300 պտույտ։

1,5

6)4 սմ շառավիղ ունեցող շրջանային աղեղը, որի աստիճանային չափը 120° է, հավասար է մեկ այլ շրջանագծի երկարությանը։ Գտեք այդ շրջանագծի շառավիղը։

8,37

Со временем люди меняются. Иван Бунин сравнивает два периода жизни. Юность и старость показывая, что вместе с возрастом меняется не только внешность, но и внутренний мир человека. Молодость это время движения вперёд, стремления к будущему. Человек почти не задумывается о старости и смерти, ему кажется, что впереди ещё очень много времени. Но проходят годы, наступает старость. Человек уже иначе смотрит на жизнь. У него появляется опыт, мудрость, но вместе с этим усталость. Многие мечты остаются несбывшимися, многое уже невозможно вернуть. Внешность меняется, силы уходят. Если в молодости человек живёт будущим, то в старости — прошлым.

Бунин показывает, что время не щадит никого. Оно постепенно меняет характер, взгляды, отношение к людям и к самому себе. Каждый возраст по-своему важен. Молодость прекрасна своей свежестью и искренностью, а старость глубиной и пониманием жизни.

1)Տրված է f(x) = |x — 1| ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 2, բ) 0, գ) –2 կետում:

1, 1, 3

2)Տրված է f(x) = 2|x + 3| ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) – 5, բ) 1, գ) –3 կետում:

4, 8, 0

3)Տրված է f(x) = |x — 4| ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 2, բ) 0, գ) -4, դ) 7 արժեքը:

{2;6}, 4, չունի լուծում, {11;3}

4)Տրված է f(x) = |x + 9| ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 1, բ) 8, գ) -1, դ) 5 արժեքը:

{-10;-8}, {-17;-1}, լուծում չունի, {-14;-4}

5)Նկարում պատկերված է y = f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գծե՛ք y = |f(x)| ֆունկցիայի գրաֆիկը.

Միահիբրիդային խաչասերումը ուսումնասիրում է՝
ա) երկու հատկանիշի ժառանգում
բ) մեկ հատկանիշի ժառանգում
գ) երեք հատկանիշի ժառանգում
դ) միջավայրի ազդեցությունը

Դոմինանտ է կոչվում այն ալելը, որը՝
ա) չի արտահայտվում
բ) արտահայտվում է միայն հոմոզիգոտ վիճակում
գ) արտահայտվում է նաև հետերոզիգոտ վիճակում
դ) միշտ թույլ է

Հետերոզիգոտ օրգանիզմը ունի՝
ա) երկու միանման ալել
բ) մեկ ալել
գ) տարբեր ալելներ
դ) երեք ալել

Գենոտիպը նշանակում է՝
ա) օրգանիզմի արտաքին տեսքը
բ) գեների ամբողջությունը
գ) օրգանիզմի չափերը
դ) միջավայրի ազդեցությունը

Միահիբրիդային խաչասերման երկրորդ սերնդում ֆենոտիպային հարաբերակցությունը սովորաբար լինում է՝
ա) 1:1
բ) 3:1
գ) 1:2:1
դ) 9:3:3:1

Ոչ լրիվ դոմինանտության դեպքում հետերոզիգոտի ֆենոտիպը՝
ա) դոմինանտ է
բ) ռեցեսիվ է
գ) միջանկյալ է
դ) չի արտահայտվում

Ոչ լրիվ դոմինանտության դեպքում երկրորդ սերնդում ֆենոտիպային հարաբերակցությունը լինում է՝
ա) 3:1
բ) 1:1
գ) 1:2:1
դ) 9:3:3:1

Հոմոզիգոտ է կոչվում այն օրգանիզմը, որը ունի՝
ա) տարբեր ալելներ
բ) մեկ գեն
գ) երկու միանման ալել
դ) երեք ալել

Ռեցեսիվ հատկանիշը արտահայտվում է՝
ա) միայն հոմոզիգոտ վիճակում
բ) միշտ
գ) միայն հետերոզիգոտ վիճակում
դ) երբեք

Երկու հետերոզիգոտ օրգանիզմների խաչասերման դեպքում գենոտիպային հարաբերակցությունը կլինի՝
ա) 3:1
բ) 1:2:1
գ) 1:1
դ) 9:3:3:1

1. Ի՞նչ նշանակություն ունի ջուրը էսպոսում։ Ի՞նչ գիտես ջրի պաշտամունքի մասին:                                                      Էպոսում ջուրը հանդես է գալիս, որպես վերածննդի, կյանքի և մաքրության խորհրդանիշ։ Այն համարվում էր սրբազան ուժ, և մարդիկ հավատում էին, որ ջուրը մաքրում է մեղքերից։
2. Ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշներ և դեր ունեն կին հերոսները էպոսի տարբեր ճյուղերում։                                                      Էպոսի տարբեր ճյուղերում կին հերոսները խելացի, ուժեղ և արժանապատիվ են։ Նրանք պաշտպանում են իրենց պատիվը և աջակցում հերոսներին։ Շատ հաճախ նրանք խորհրդանշում են հայրենիքը։ Կանայք էպոսում ոչ թե թույլ են, այլ՝ ուժի ու իմաստության կրողներ։
3. Ինչո՞ւ է Դավիթը  ժողովրդի կողմից ամենասիրված կերպարը համարվում։                                                                    Սասունցի Դավիթ շատ արդար, բարի, քաջ հերոս է, որը ուներ ժողովրդին նման մտածելակերպ։ Նա պաշտպանում է ժողովրդին և պայքարում է անարդարության դեմ։ Նրա պարզ ու ուժեղ կերպարը մարդկանց մոտ սիրելի է դարձնում նրան։
4. Մեկնաբանի՛ր Մհերի՝ Ագառավաքարում փակվելը։ Ինչո՞ւ է հայ ժողովուրդը էպոսին այս ավարտը տվել։ Գրի՛ր քո կարծիքը վերջաբանի վերաբերյալ։ 

Փոքր Մհերը փակվում է Ագռավաքարում, որովհետև աշխարհը չի դիմանում նրա ուժին։ Նա մնում է քարի մեջ, մինչև լավ ու արդար ժամանակներ գան։ Ժողովուրդը այսպես է ավարտել էպոսը, որ ցույց տա՝ հույսը դեռ կա։ Իմ կարծիքով, վերջաբանը տխուր է, բայց նաև հույս տվող։

1)Գտե՛ք թվային տվյալների լայնքը, մոդն (եթե ունի) ու մեդիանը.
ա) 2, 2, 2, 5, 5, 8, 10

լայնք-8, մոդ-2, մեդիան-5
բ) -5, 4, 2, 6, 6, 8, 8, 8

13, 8, 6
գ)-105, 12, 12, 250, 233, 205, 12

լայնք-355, մոդ-12, մեդիան-12
դ) -20, -120, 0, 15, 7, 7, 120, 500

լայնք-380, մոդ-7, մեդիան-7

2)Հաշվե՛ք թվային տվյալների միջին թվաբանականն ու մեդիանը.
ա) 1, 3, 3, 5, 7

Միջին թվաբանական-3,8, մեդիան-3
բ) 5, 2, 1, -2, 7, -4

Միջին թվաբանական-1,5, մեդիան-1,5
գ) 4,5,7,5,-8, 45

-8 4 5 5 7 45

Միջին թվաբանական-9,6, մեդիան-5
դ) 2, 2, 8, 8, 8, 250, -120

Միջին թվաբանական-22,5, մեդիան-8
ե) 1, 1, 1, 1, 5, 5, -6, -10

Միջին թվաբանական-(-0,25), մեդիան-1

3)Գտե՛ք թվային տվյալների միջինը, մոդը, մեդիանը և լայնքը.
ա) 0, 0, 5, 5, 10, 10, 10, 10, 10

Միջին-6,6, մոդ-10, մեդիա-10, լայնք-10
բ) 1, 1, 2, 2, 2, 19, 20, 21

Միջին-8,5, մոդ-2, մեդիա-2, լայնք-20
գ)-6, 6, 0, -3, 3

Միջին-0, մոդ-չունի, մեդիա-0, լայնք-9
դ) –10, 0, 0, 12, 13, 12, 12

Միջին-5,5, մոդ-12, մեդիա-12, լայնք-23

4)Գտե՛ք a-ի թվային արժեքը, եթե հայտնի է, որ a, 1, 1, 2, 2, 4 բնական թվերի՝
ա) մոդը 2 է

a=2
բ) մեդիանը 1.5 է

a=0
գ) լայնքը 4 է

a=0
դ) միջինը 3 է

8
ե) մեդիանը մեծ է մոդից

a=1

CO2, H2O, Fe2O3

CO2

Mr=12•1+16•2=44

w(C) = 12/44•100 = 27,27

w(O2) = 16•2/44•100 = 72,72

H2O

Mr=1•2+16•1=18

w(H2) = 2/18•100 = 11,11

w(O) = 16/18•100=88,88

Fe2O3

Mr=55•2+16•3=158

w(Fe2) = 110/158•100=69,62

w(O3) = 48/158•100=30,37

Մեր ճամփեն խավար, մեր ճամփեն գիշեր,
Ու մենք անհատնում
Էն անլույս մըթնում
Երկա՜ր դարերով գընում ենք դեպ վեր
Հայոց լեռներում,
Դըժար լեռներում։

Տանում ենք հընուց մեր գանձերն անգին,
Մեր գանձերը ծով,
Ինչ որ դարերով
Երկնել է, ծընել մեր խորունկ հոգին
Հայոց լեռներում,
Բարձըր լեռներում։

Բայց քանի անգամ շեկ անապատի
Օրդուները սև
Իրարու ետև
Եկա՜ն, զարկեցին մեր քարվանն ազնիվ
Հայոց լեռներում,
Արնոտ լեռներում։

Ու մեր քարվանը շըփոթ, սոսկահար,
Թալանված, ջարդված
Ու հատված-հատված
Տանում է իրեն վերքերն անհամար
Հայոց լեռներում,
Սուգի լեռներում։

Ու մեր աչքերը նայում են կարոտ
Հեռու աստղերին,
Երկընքի ծերին,
Թե երբ կըբացվի պայծառ առավոտ
Հայոց լեռներում,
Կանաչ լեռներում։

1.  Ո՞վ է ,,Մենք,,-ը բանաստեղծության մեջ։ 

Հայերը, հայ ժողովուրդը

2. Տեքստում նշվում է ,,Մեր ճամփեն,, ․ ի՞նչ ճանապարհի մասին է խոսքը։ 

Հայաստանի պատմության ճանապարհի, կյանքի ճանապարհի մասին

3. Ի՞նչ նկատի ունի ,,պայծառ առավոտ,, ասելով։

ազատություն, խաղաղություն, խաղաղություն և անկախություն

4.Բացատրի՛ր բառերի հուզական երանգը.խավար, արնոտ, սուգ, պայծառ, կանաչ
Ինչպիսի՞ տրամադրություն են ստեղծում դրանք։

խավար, արնոտ և սուգ բառերը անդրադառնում են դժվարություններին, տխրությանը և անհույս լինելուն, իսկ պայծառ և կանաչ բառերը հաղորդում են հպարտ և փարթամ տրամադրություն:

5. Առանձնացրո՛ւ կրկնվող տողերը։ 

Հայոց լեռներում, … լեռներում

6. Ինչպիսի՞նն են Հայոց լեռները` ըստ բանաստեղծության։

Դրանք ամեն անգամ տարբեր են և ասես փոխանցում են ժողովրդի տրամադրությունը: Բանաստեղծության մեջ Հայոց լեռները դժար են, բարձր են, արնոտ են, սգավոր են և կանաչ են:

7. Քո կարծիքով ինչի՞ մասին է բանաստեղծությունը։ 

Իմ կարծիքով բանաստեղծությունը հիմնականում հայ ժողովրդի պատմության, ցավի և դժվարությունների մասին է: Բանաստեղծությունը արտահայտում է մեր դժվարությունները ,,խավար,, ,,արնոտ,, ,,սգավոր,, և այլ բառերի միջոցով:

1)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 100 է, իսկ հիմքը և սրունքը հարաբերում են, ինչպես 24:13 :
ա) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

240
բ) Գտնել եռանկյան փոքր կողմը:

26
գ) Գտնել եռանկյան մեծ բարձրությունը:

240/13

2)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 8-ով փոքր է սրունքների գումարից, իսկ պարագիծը 72 է:
ա) Գտնել եռանկյան սրունքի երկարությունը:

20
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

192
գ) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը:

16/3

3)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը՝ 36 է, իսկ սրունքը հավասար է այն քառակուսու կողմին, որի պարագիծը 40 է:
ա) Գտնել եռանկյան սրունքը:

10
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

48
գ) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը:

8/3

4)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին տարված բարձրությունը 6 է, իսկ սրունքը՝ 12:
ա) Գտնել եռանկյան հիմքին առընթեր անկյան աստիճանային
չափը:

30°
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

12V3
գ) Գտնել եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը:

12

1)Տրված է {a_n} երկրաչափական պրոգրեսիան։ Հաշվե՛ք.

ա)S₇ -ը, եթե a₁ = 1, q = 2

127

բ)S₈ -ը, եթե a₁ = -1, q = 3

-3280

գ)S₄ -ը, եթե a₁ = 8, q = 1/2

S4=8• 1/2,4-1/1/2-1

15

դ)S₆ -ը, եթե a₁ = 4, q = -3

S6=4•-3,6-1/-3-1

-728

2)Տրված է {a_n} երկրաչափական պրոգրեսիան։ Հաշվե՛ք S₅ -ը.

ա) a₂ = 4, q = 3

S5=4/3•3,5-1/3-1

484/3

բ) a₃ = 9, a₄ = 27

S5=1•3,5-1/3-1=121
գ) a₂ = 8, q = -1/2

s5=-16•-1/2,5-1/-1/2-1=-11

3)Տրված է {a_n} երկրաչափական պրոգրեսիան։ Գտե՛ք a₁ — ը, եթե

ա)S₄ = 30, q = 2

բ)S₆ = -2184, q = 3

գ)S₇ = 5, q = -1

դ)S₃ = 91, q = -4

4)Տրված է b_n = 3 * 2^{n — 1} երկրաչափական պրոգրեսիան: Հաշվե՛ք.

ա)b₃ + b₄

բ)b₅ + b₆

5){a_n} երկրաչափական պրոգրեսիայում a₁ = 6, q = -1: Հաշվե՛ք.

ա)S₂₀₂₅ — ը

բ)S₂₀₂₆ — ը

1.Ներկայացնել օրգանիզմների անհատական զարգացումը`սաղմնային և հետսաղմնային զարգացում։

Սաղմնային զարգացում`տեղի է ունենում բեղմնավորումից մինչև ծնունդ։ Այս ընթացքում ձևավորվում են սաղմնային շերտերը և օրգանները։

Հետսաղմնային զարգացում`սկսվում է ծնունդից հետո և շարունակվում մինչև կյանքի վերջը։ Այս փուլում օրգանիզմը աճում է, զարգանում և հասունանում։

2. Լրիվ և թերի կերպարանափոխություն։

Լրիվ կերպարանափոխություն
ձու → թրթուր → բոժոժ → հասուն միջատ
Թրթուրը շատ է տարբերվում հասուն միջատից։

Թերի կերպարանափոխություն

ձու → թրթուր (նիմֆա) → հասուն միջատ
Թրթուրը նման է հասունին, բայց փոքր է և առանց թևերի։

3. Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառանգականություն և փոփոխականություն։

Գենը`ժառանգականության միավորն է։

Քրոմոսոմ`բջջի կառուցվածք, որի մեջ գտնվում են գեները։

ԴՆԹ` նյութ, որը կրում է ժառանգական տեղեկությունը։

Գենոտիպ`օրգանիզմի արտաքին և ներքին արտահայտված հատկանիշները։

Ֆենոտիպ`օրգանիզմի արտաքին և ներքին արտահայտված հատկանիշները։

Ժառանգականություն`օրգանիզմների հատկությունն է ծնողներից սերունդներին փոխանցելու իրենց հատկանիշները։
Օրինակ՝ մազերի գույն, աչքերի գույն։

Փոփոխականություն`օրգանիզմների հատկությունն է տարբերվելու միմյանցից և իրենց ծնողներից։
Օրինակ՝ եղբայրները կարող են տարբեր լինել արտաքինով։

4. Օրգանիզմների բազմացման եղանակաները` սեռական և անսեռ եղանակներ դրանց կենսաբանական նշանակությունը։

Անսեռը տեղի է ունենում մեկ ծնող օրգանիզմից, առանց սեռական բջիջների միացման։ Սերունդները լինում են գրեթե նույնը, ինչ ծնողը։

Սեռականը տեղի է ունենում արական և իգական սեռական բջիջների բեղմնավորում։ Սերունդը ստանում է հատկանիշներ երկու ծնողներից։

5. Մենդելի առաջին օրենք։

Եթե խաչասերվում են երկու հոմոզիգոտ ծնողներ, որոնք տարբերվում են մեկ հատկանիշով, ապա
առաջին սերունդը լինում է միատեսակ և դրսևորում է միայն գերիշխող հատկանիշը։

6. Մենդելի երկրորդ օրենք։

Երբ առաջին սերնդի հիբրիդները խաչասերվում են միմյանց հետ, ապա երկրորդ սերնդում հատկանիշները բաժանվում են որոշակի հարաբերությամբ։

7. Ներկայացնել փետրվար ամսվա բլոգային աշխատանքները։

Օրգանիզմների բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ, դրանց կենսաբանական նշանակությունը, առավելությունները և թերությունները։

Գենետիկայի հիմնական հասկացություններ

Խնդիր 1․ Որոշեք նկարում պատկերված շղթայի տեղամասի դիմադրությունը, եթե միմյանց միացված ռեզիստորների դիմադրությունները համապատասխանաբար հավասար են՝ R₁= 6 Օմ, իսկ R₂= 6 Օմ:

Եթե R₁ = 6 Օմ և R₂ = 6 Օմ ռեզիստորները զուգահեռ են միացված, ապա՝1R=16+16=26=13⇒R=3 ՕմR1​=61​+61​=62​=31​⇒R=3 Օմ

Պատասխան․ շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը 3 Օմ է։

---

Խնդիր 2․ Շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը 84 Օմ է: Շղթայի տեղամասը բաղկացած է միմյանց հաջորդաբար միացված 2 միատեսակ լամպերից և ռեոստատից: Որոշեք լամպերից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը, եթե ռեոստատի դիմադրությունը՝ 2 Օմ է:

Rհամ​=RL​+RL​+Rr​=2RL​+284=2RL+284=2RL​+22RL=822RL​=82RL=41 ΩRL​=41Ω

Պատասխանը: 41 Օմ

---

Խնդիր 3․Որքա՞ն է նկարում պատկերված շղթայի տեղամասով անցնող հոսանքի ուժը, եթե հաղորդիչներից առաջինի դիմադրությունը՝ R₁= 11 Օմ է, երկրորդինը՝ R₂= 9 Օմ: Լարումը տեղամասի ծայրերում՝ U= 40 Վ:

R1​=11Ω,R2​=9Ω,U=40VRհամ=R1+R2=11+9=20 ΩRհամ​=R1​+R2​=11+9=20Ω

I=URհամ=4020=2 AI=Rհամ​U​=2040​=2A

Խնդիր 4․Բնակարանի տաքացման համար օգտագործվող 100 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական վառարանը նախատեսված է 3.5 Ա հոսանքի ուժի համար: Որքա՞ն էներգիա կծախսի այդ վառարանը5 ժամ անընդհատ աշխատելու դեպքում:

Լուծում

1. Միավորների փոխակերպում:$t = 5 \text{ ժ} = 5 \times 3600 \text{ վ} = 18,000 \text{ վ}$
2. Էներգիայի հաշվարկ ($Q = I^2 R t$):$Q = (3.5)^2 \cdot 100 \cdot 18,000$$Q = 12.25 \cdot 100 \cdot 18,000$$Q = 1,225 \cdot 18,000 = 22,050,000 \text{ Ջ}$

---

Պատասխան՝ 22,050,000 Ջ (կամ 22.05 ՄՋ):

---

Խնդիր 5․Շքամուտքում էլեկտրական լամպը մոռացել էին անջատել: Որքա՞ն աշխատանք էր իզուր կատարվել 8 ժամում, եթե լամպը միացված էր 220 Վ լարման ցանցին և նրանով անցնող հոսանքի ուժը 1 Ա էր:

Լուծում

1. Միավորների փոխակերպում:$t = 8 \text{ ժ} = 8 \times 3600 \text{ վ} = 28,800 \text{ վ}$
2. Աշխատանքի հաշվարկ ($A = U \cdot I \cdot t$):$A = 220 \cdot 1 \cdot 28,800$$A = 6,336,000 \text{ Ջ}$

1. Ներկայացրո՛ւ արքայադստերը, ինչպիսի՞նն էր, ի՞նչ էր ցանկանում, ինչպիսի՞ բանավորություն ուներ։

Արքայադուստրը շատ գեղեցիկ, հպարտ ու խորհրդավոր աղջիկ էր։Նա ցանկանում էր գտնել մի այնպիսի երիտասարդ, որը կկարողանար կատարել իր պահանջը՝ բերել անշեջ հուր։

2. Ի՞նչ է խորհրդանշում անշեջ հուրը։

Անշեջ հուրը խորհրդանշում է հավերժ սեր, հավատարմություն, կամք և իրական, մաքուր զգացմունքներ։ Այն նաև նշանակում է մի բան, որը դժվար է ձեռք բերել, գրեթե անհնար։

3. Ի՞նչ կարծիքի ես արքայադստեր պահանջի վերաբերյալ, քո կարծիքով ի՞նչ էր իրականում ցանկանում արքայադուստրը։

Արքայադստեր պահանջը շատ դժվար և գրեթե անհնար էր։Կարծում եմ՝ նա իրականում ուզում էր գտնել մի մարդու, ով իսկապես կսիրեր իրեն և կկարողանար ամեն ինչի գնալ նրա համար։

4. Նկարագրի՛ր Փարվանա լիճը։

Փարվանա լիճը ներկայացվում է որպես գեղեցիկ, սառն ու խոր լիճ։Այն ստեղծվում է արքայադստեր արցունքներից։ Լիճը խորհրդավոր է, տխուր և խաղաղ, կարծես պահպանում է արքայադստեր ցավն ու պատմությունը։

5. Պատմի՛ր այս պատմությունը փեսացուներից մեկի անունից։

Ես հեռավոր երկրից էի եկել, որովհետև լսել էի արքայադստեր գեղեցկության մասին։Երբ տեսա նրան, անմիջապես սիրահարվեցի։ Բայց նա մեզ ասաց, որ միայն նա կդառնա իր ամուսինը, ով կբերի անշեջ հուրը։Մենք բոլորս ճանապարհ ընկանք։ Ճանապարհը դժվար էր, երկար ու վտանգավոր։ Ես շատ փորձեցի գտնել այդ հուրը, բայց չկարողացա։Երբ վերադարձա, իմացա, որ արքայադուստրը լացից դարձել է լիճ։ Այդ պահին հասկացա, որ կորցրել ենք նրան ընդմիշտ։

6. Դո՛ւրս բեր անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։

Անշեջ-Մշտավառ

7. Ըստ քեզ՝ ո՞րն է ստեղծագործության ասելիքը, գաղափարը։

Ստեղծագործությունը ցույց է տալիս, որ չափազանց մեծ պահանջները և հպարտությունը կարող են բերել դժբախտության։Այն նաև խոսում է սիրո, հավատարմության և մարդկային զգացմունքների մասին։Գաղափարն այն է, որ պետք է գնահատել իրական զգացմունքները

8. Գրի՛ր էսսե կամ ստեղծագործական աշխատանք (հիմնվելով այս ստեղծագործության վրա)՝ ,,Արցունքներից ծնված լիճը,, վերնագրով

Փարվանայի արքայադուստրը գեղեցիկ էր, բայց նրա սիրտը լի էր միայնակությամբ։ Նա ուզում էր գտնել մի սեր, որը երբեք չէր մարի։ Այդ պատճառով պահանջեց անշեջ հուր։Շատերը եկան նրա մոտ, բայց ոչ ոք չկարողացավ բերել այդ հուրը։ Ժամանակն անցնում էր, և արքայադուստրը սկսեց հասկանալ, որ իր պահանջը չափազանց ծանր էր։ Նա մնաց մենակ՝ իր հպարտության հետ։Տխրությունից նրա աչքերից հոսեցին արցունքներ։ Այդ արցունքները լցվեցին ու դարձան մի մեծ լիճ։ Այդպես ծնվեց Փարվանա լիճը՝ արցունքներից ծնված լիճը։Այս պատմությունը հիշեցնում է, որ երբեմն մարդը երջանկությունը կորցնում է՝ չափազանց մեծ պահանջներ ունենալով։ Իսկ իրական սերը պետք է կարողանալ տեսնել և գնահատել ժամանակին։

Ընթերցել  Թումանյանի ,,Սասունցի Դավիթ,, պոեմը։ 

Համացանիցի գտնել տեղեկություններ, մշակել և պատասխանել հարցերին։ 

1.Ի՞նչ է էպոսը։

Էպոսը ժողովրդական բանավոր ստեղծագործություն է, որը պատմում է հերոսների սխրագործությունների և ժողովրդի պայքարի մասին։

2. Քանի՞ ճյուղից է բաղկացած ,,Սասնա ծռեր,, էպոսը։

Էպոսը բաղկացած է 4 ճյուղից։

3. Ներկայացրո՛ւ յուրաքանչյուր ճյուղի գլխավոր հերոսին, նրա կատարած սխրագործությունները։

Սանասար և Բաղդասար – հիմնում են Սասունը, պայքարում են թշնամիների դեմ։

Մհեր Մեծ (Առյուծաձև Մհեր) – պաշտպանում է Սասունը, հաղթում թշնամիներին։

Սասունցի Դավիթ – ամենահայտնի հերոսն է, սպանում է Մսրա Մելիքին և ազատում ժողովրդին։

Մհեր Փոքր – շատ ուժեղ է, բայց աշխարհը չի ընդունում նրան, և նա փակվում է Ագռավաքարում։

4. Ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշներ ունեն էպոսի գլխավոր հերոսները։

Բոլոր հերոսները քաջ են, ուժեղ, արդար և պաշտպանում են հայրենիքն ու ժողովրդին։

5. Ո՞վ է քո սիրելի հերոսը, ինչո՞ւ։ 

Իմ սիրելի հերոսը Սասունցի Դավիթն է, որովհետև նա խիզախ է, արդար և պայքարում է ժողովրդի ազատության համար։

Հայ ժողովրդի պատմության ընթացքում տարբեր ժամանակներում եղել են մարդիկ, որոնք ցանկացել են բարելավել ժողովրդի կյանքը և նրան հասցնել ազատության ու զարգացման։ Այդպիսի գաղափարներ տեսնում ենք Մուրացանի «Առաքյալ» ստեղծագործության մեջ և Մադրասի խմբակի գործունեության մեջ։ Սակայն նրանց առաջ քաշած ծրագրերը իրենց ժամանակում կյանքի չկոչվեցին։

Լուսավոր գաղափարները չիրականացվեցին, որովհետև դրանք միայն լավ ցանկությունների վրա էին հիմնված և բավարար պայմաններ չկային դրանք գործնականում իրականացնելու համար։

Մուրացանի «Առաքյալ» ստեղծագործության մեջ Պետրոս Կամսարյանը համոզված է, որ գյուղացու ծանր կյանքի պատճառը տգիտությունն է։ Նա որոշում է գյուղ գնալ, կրթել գյուղացիներին, պաշտպանել նրանց իրավունքները և բարելավել նրանց կյանքը։ Նա մեծ ոգևորությամբ ծրագրեր է կազմում և նույնիսկ իրեն համեմատում է առաքյալի հետ։ Սակայն գյուղ հասնելուն պես բախվում է իրականությանը․ այնտեղ կան աղքատություն, ծանր կենցաղ և դժվար պայմաններ։ Կամսարյանը չի կարողանում դիմանալ այդ կյանքին և հասկանում է, որ իր պատկերացրածը տարբեր է իրականությունից։ Ի վերջո նա թողնում է գյուղը, իսկ իր ծրագրերը մնում են անկատար։ Սա ցույց է տալիս, որ միայն գաղափար ունենալը բավարար չէ, եթե մարդը պատրաստ չէ գործելու և դժվարություններ հաղթահարելու։

Նման իրավիճակ է նաև Մադրասի խմբակի դեպքում։ Խմբակի անդամները ցանկանում էին վերականգնել հայկական պետականությունը։ Նրանք գրել են «Նոր տետրակ, որ կոչի Յորդորակ» և «Որոգայթ փառաց» գրքերը, որտեղ կարևորում էին ժողովրդի կրթությունն ու լուսավորությունը։ Նրանք կարծում էին, որ նախ պետք է ժողովուրդը ազատվի տգիտությունից, ապա կարողանա հասնել քաղաքական ազատության։ Սակայն նրանց ծրագրերը կյանքի չկոչվեցին։ Այդ գաղափարները մնացին գրքերի մեջ, բայց պահպանեցին ազատագրության միտքը և փոխանցեցին այն հետագա սերունդներին։

Այսպիսով կարելի է ասել, որ լուսավոր գաղափարները չեն իրականանում միայն բարձր նպատակներ ունենալու շնորհիվ։ Դրանց համար անհրաժեշտ են ոչ միայն ցանկություն և հավատ, այլ նաև համապատասխան պայմաններ, պատրաստվածություն և գործնական քայլեր։ Թեև այդ գաղափարները իրենց ժամանակում չիրականացվեցին, դրանք կարևոր դեր ունեցան հայ ժողովրդի ազգային մտածողության զարգացման մեջ։

Լաբարատոր պայմաններում թթվածին ստանալու համար օգտագործեցինք կալիումի պերմանգանատ՝ KMnO4, մի քանի գդալ լցրեցինք անոթի մեջ, գազատար խողովակով փակեցինք այդ անոթը և մյուս ծայրը դրեցինք մեկ այլ անոթի մեջ: Վառեցինք առաջին անոթը, և ձեռքով փակեցինք մյուս անոթը, որ թթվածինը միջից դուրս չգա։ Ստուգելու համար վառեցինք փայտիկ, հանգեցրեցինք այն, որ մնա միայն կայծը և այդ փայտիկը մտցրինք թթվածնով անոթի մեջ։ Թթվածնի շնորհիվ այն կրկին վառվեց, այդպես մենք համոզվեցինք, որ մեր փորձը ստացվել է:

1)Շրջանագծին արտագծած հավասարասրուն սեղանի բարձրությունը 4 սմ է, իսկ մակերեսը՝ 60 սմ²: Գտեք սեղանի սրունքը:

Սրունք=15

2)Շրջանագծին արտագծած հավասարասրուն սեղանի սրունքը 12 դմ է, իսկ ներգծած շրջանագծի շառավիղը՝ 5 դմ: Գտեք սեղանի մակերեսը։

120

3)Շրջանագծին արտագծած ուղղանկյուն սեղանի կողմնային կողմերը 12 սմ և 16 սմ են: Գտե՛ք սեղանի մակերեսը:

168

4)Ուռուցիկ քառանկյան 12 դմ և 18 դմ երկարությամբ անկյունագծերի կազմած անկյունը 45° է: Գտե՛ք քառանկյան մակերեսը:

54V2

5)Զուգահեռագծի 7 սմ և 16 սմ երկարությամբ անկյունագծերի կազմած անկյունը 30° է: Գտե՛ք զուգահեռագծի մակերեսը:

28

6)Գտեք սեղանի 6 սմ և 10 սմ երկարությամբ անկյունագծերի կազմած անկյունը, եթե դրա մակերեսը 15√3 սմ է:

60°

7)Ուղղանկյան մակերեսը 36 դմ է, անկյունագիծը՝ 12 դմ: Գտեք անկյունագծերի կազմած անկյունը:

30°

8)Ուղղանկյան կողմերը 6 սմ և 8 սմ են: Գտե՛ք անկյունագծերի կազմած անկյան սինուսը:

48/50

Առաջադրանքներ

Առաջադրանք 1.

1. Թթվածնի ենթախմբի տարրերը կոչվում են խալկոգեններ։
2. Թթվածնի ենթախմբի ընդհանուր վալենտ էլեկտրոնների թիվը՝ 6։
3. Թթվածինը բնության մեջ հանդիպում է հիմնականում միացությունների վիճակում։
4. Թթվածնի քիմիական նշանն է O։

Առաջադրանք 2. Ընտրիր ճիշտ պատասխանը

Ո՞ր տարրերն են պատկանում թթվածնի ենթախմբին ասա անունները

ա) O, S, Se, Te

O – թթվածին

S – ծծումբ

Se – սելեն

Te – տելուր

Առաջադրանք 3. Ճիշտ է, թե սխալ

Նշիր՝ Ճիշտ է (Ճ) թե Սխալ (Ս).

1. Թթվածինը գազ է սենյակային ջերմաստիճանում։ — Ճ
2. Թթվածնի ենթախմբի բոլոր տարրերը մետաղներ են։ — Ս
3. Թթվածինը մասնակցում է այրման ռեակցիաներին։ — Ճ
4. Ծծումբը թթվածնի ենթախմբի տարր է։ — Ճ

Առաջադրանք 4. Գրիր ռեակցիայի հավասարումը

1. Մագնեզիումի այրումը թթվածնում2Mg+O2→2MgO
2. Ծծմբի այրումը թթվածնումS+O2→SO2

(գրիր հավասարեցված ռեակցիաները)

Առաջադրանք 5. 

Լրացրու աղյուսակը.

Հատկություն Թթվածին (O) Ծծումբ (S)

Ֆիզիկականվիճակ

Գազ  Պինդ

Գույն

Անգույն Դեղին

Քիմիական ակտիվություն

Շատ ակտիվ է, մասնակցում է այրմանը

Բարդ(միջին)

Հաշվի՛ր 2 մոլ H₂O նյութի զանգվածը

H₂O-ի մոլային զանգվածը՝
2×1+16=18 գ/մոլ

2 մոլ H₂O-ի զանգվածը՝
2×18=36 գ 2×18=36 գ

Որքա՞ն մոլ է պարունակում 48 գ O₂ գազը

Որքա՞ն մոլ է կազմում 11.2 լ O₂ գազը (ն.պ.)

Որքա՞ն ծավալ է զբաղեցնում 16 գ O₂ գազը (ն.պ.)

Բարդ

1.Թթվածնի ենթախմբի տարրերի ոչմետաղական հատկությունները թուլանում, իսկ մետաղական հատկություններն ուժեղանում են: Ինչպես դա կբացատրեք: 

2. Ներկայացրեք O, S և տարրերի լրիվ էլեկտրոնային բանաձևերը և էլեկտրոնաբջջային սխեմաները: Ինչո՞ւ են VI խմբի գլխավոր ենթախմբերի տարրերը կոչվում p–տարրեր: 

3. Թթվածինը չի փոխազդում՝ ստորև բերված ոչմետաղական հետևյալ պարզ նյութի հետ. 1. ալմաստ 2. գրաֆիտ 3. ֆոսֆոր 4. քլոր

Ալմաստը թույլ, կայուն չցանցավորված կարբոնային կառուցվածք ունի, որտեղ բոլոր ածխածնային աթոմները կապված են ամուր կովալենտ կապերով եռանկյունաձև ցանցում։

Այդ պատճառով թթվածինը (O₂) չի կարող ուղիղ հարվածել և փոխազդել՝ այս կառուցվածքի հետ։

Այլ ոչմետաղներ, ինչպես գրաֆիտը, ֆոսֆորը կամ քլորը, ավելի ակտիվ են, և դրանց հետ թթվածինը կարող է փոխազդել։

4.Ամբողջացրե՛ք ստորև բերված հավասարումը րեն դնելով քիմիական միացության բանաձևը. 2*+ 502 = 4CO₂ + 2H₂O          

2C2​H2​+5O2​→4CO2​+2H2​O                                                             

5. Ի՞նչ ծավալով թթվածին է ստացվել 19,75 գ 

2C2​H2​+5O2​→4CO2​+2H2​O

Հայ ժողովրդի պատմության մեջ շատ են եղել պատերազմներ և դժվար ժամանակներ։ XII դարում սելջուկ-թուրքերը հարձակվում էին Հայաստանի վրա։ 1124 թվականին պաշարվեց Անի քաղաքը։ Պատմիչ Սամվել Անեցիը գրում է, որ պաշարումը տևել է մեկ տարի։ Քաղաքում սով էր, ավերածություններ կային, բայց մարդիկ չէին հանձնվում։ Այդ ժամանակ Անիի պատերի վրա կռվում էր Այծեմնիկ անունով մի քաջ կին։ Նա վիրավորվում էր, սակայն չէր հեռանում կռվից։ Նետերը հանում էր իր մարմնից և նորից մասնակցում պաշտպանությանը։ Նրա սխրանքի մասին հիշատակում է նաև Նիկողայոս Մառը՝ նշելով, որ Անիում կանայք նույնպես մասնակցում էին քաղաքի պաշտպանությանը։ Այծեմնիկը դարձավ հայրենասիրության և քաջության օրինակ։

Այծեմնիկի կերպարը շատ է տարբերվում Հովհաննես Թումանյանի «Թմկաբերդի առումը» ստեղծագործության Թմկա տիրուհուց։ Երբ Թմկաբերդը պաշարվեց, Թմկա տիրուհին այլ ճանապարհ ընտրեց։ Նա դժգոհ էր իր կյանքից և ուզում էր ավելի մեծ փառք ու իշխանություն։ Այդ պատճառով նա գաղտնի կապ հաստատեց թշնամու հետ և օգնեց նրանց մտնել բերդ։ Նրա դավաճանության պատճառով բերդը ընկավ։ Վերջում նա հասկացավ իր սխալը, բայց արդեն ուշ էր։

Այսպիսով, երկու կանայք հայտնվել էին նման իրավիճակում՝ պաշարման մեջ։ Բայց նրանց ընտրությունը տարբեր էր։ Թմկա տիրուհին ընտրեց դավաճանությունը և մտածեց իր շահի մասին։ Իսկ Այծեմնիկը ընտրեց պայքարը և մտածեց իր ժողովրդի մասին։ Մեկը դարձավ դավաճանության օրինակ, մյուսը՝ հերոսության։

Այս պատմությունները մեզ սովորեցնում են, որ դժվար պահին մարդու իրական բնավորությունը երևում է նրա արարքներով։ Եթե մարդը սիրում է իր հայրենիքը, նա պատրաստ է զոհվելու նրա համար։ Իսկ եթե մտածում է միայն իր մասին, կարող է սխալ քայլ անել։ Այդ պատճառով Այծեմնիկի անունը հիշվում է հպարտությամբ, իսկ Թմկա տիրուհու պատմությունը հիշեցնում է, թե ինչի կարող է բերել դավաճանությունը։

Ժամանակի ընթացքում որոշ գեղեցիկ և հին բառեր դուրս են եկել գործածությունից։ Դրանք պահպանվել են հին գրականության և բանաստեղծությունների մեջ, բայց այսօր քիչ են օգտագործվում։
Նախագծի նպատակն է հավաքել մոռացված բառերը, բացատրել դրանց իմաստը և ցույց տալ, որ դրանք կարևոր են մեր լեզվի հարստության պահպանման համար։

Անդաստան – արտ, դաշտ, գյուղական տարածք։
Շառավիղ – ճառագայթ, լույսի շող։
Ծիրանի – ծիրանի գույն ունեցող, մուգ կարմրավուն։
Գեղարդ– նիզակ, սուր զենք։
Գեղջուկ – գյուղացի մարդ։
Ճեմել – հանգիստ քայլել, զբոսնել։
Իղձ– մեծ ցանկություն, երազանք։
Վիհ – խոր ձոր կամ անդունդ։
Ոգիացյալ – ոգեշնչված, ներշնչված։
Մշուշապատ– մշուշով ծածկված։

A blog is a website where we can write and share our work. It is very useful in school. We use our blog to do homework and classwork.When we write in the blog, all our lessons are saved in one place. We can easily find old tasks and read them again. If someone is absent, they can open the blog and see what we did in class.
The blog also helps us write better. We try to write clearly and without mistakes because our teacher and classmates can read it. We can also read other students’ work and learn from them.
Another good thing is that we can leave comments. We share our ideas and help each other. This makes learning more interesting and fun.

In conclusion, a blog is a good educational tool. It helps us learn, write better, and work together. I like doing homework and classwork in the blog.

1)Տրված է 1, 3, 9, 27, … երկրաչափական պրոգրեսիան։ Գտեք նրա հայտարարը և հինգերորդ, վեցերորդ ու յոթերորդ անդամները:

q=3, a5=81, a6=243, a7=729

2)Հաջորդականությունն արդյոք երկրաչափական պրոգրեսիա՞ է.
ա) 1, 8, 15, 21, 26, …;

Ոչ
բ) 4, 2, 1, 0,5, 0,25, …;

Այո
գ) -2, 2, -2, 2, -2, …։

Այո
դ) 0, 4, 16, 64, 256, …:

Ոչ

3)Գտեք a_n երկրաչափական պրոգրեսիայի առաջին չորս անդամները, եթե a₁ = 2, q = 0,25 :

2, 0,5, 0,125, 0,03125

4)Տրված է a_n երկրաչափական պրոգրեսիան։ Հաշվեք.
ա)a₃ — ը, եթե a₁= 0,5, q = — 2;

-2
բ)a₄ — ը, եթե a₁ = -2, q = 3;

-54
գ) a₃ — ը և q — ն, եթե a₁ = 3, a₂ = 4;

a3=16/3, q=4/3
դ) a₃ — ը և q — ն, եթե a₁ = — 4, a₂ = 6

a3=-9, q=-1,5

5)Տրված են երկրաչափական պրոգրեսիայի երեք իրար հաջորդող անդամներ.
ա) 7, x, 63։ Գտեք x — ը, եթե x > 0 :

21
բ) 2, x, 18։ Գտեք x — ը, եթե x < 0 :

-6
գ) 3,2; x; 0,2։ Գտեք x — ը ։

0,8

1)Զուգահեռագծի կից կողմերը 10 սմ և 14 սմ են, անկյուններից մեկը` 60°։ Գտե՛ք զուգահեռագծի մակերեսը:

70V3

2)Զուգահեռագծի կից կողմերը 6 սմ և 12 սմ են, անկյուններից մեկը՝ 150°։ Գտե՛ք զուգահեռագծի մակերեսը:

36

3)135√2 դմ² մակերեսով զուգահեռագծի կից կողմերը 15 դմ և 18 դմ են: Գտե՛ք զուգահեռագծի անկյունները:

45, 135

4)Զուգահեռագծի կողմերից մեկը 2 սմ-ով մեծ է մյուսից, իսկ դրանց կազմած անկյունը 60° է: Գտե՛ք զուգահեռագծի կողմերը, եթե դրա մակերեսը 24√3 սմ² է:

8, 10

5)Գտեք շեղանկյան մակերեսը, եթե նրա կողմը հավասար է 12 սմ, իսկ անկյունը`60^o :

72V3

6)Գտեք շեղանկյան կողմը, եթե նրա մակերեսը հավասար է 8√2 սմ², իսկ անկյունը` 45^o։

4

7)322√2 սմ² մակերեսով շեղանկյան անկյուններից մեկը 45° է: Գտե՛ք շեղանկյան կողմը:

V644

Ընթերցել ,,Թմկաբերդի առումը,, ստեղծագործությունը։

1. Առանձնացնել անհասկանալի բառերը և բացատրել։

Հավլունի-առասպելական մեծ սուր`գերբնական հատկություններով, աննըկուն-դիմացկուն, բաբան-կատապուլտ, մըրափել-քնել

2. Մեկնաբանել ,,Նախերգանքը,, ՝ ներկայացնելով սեփական տեսակետն արտահայտված գաղափարների շուրջ։

Սա մի զրույց է, որն իրականում գեղեցիկ արևմտահայերենով ներկայացնում է կյանքի իմաստը, թե իրականում ինչերն են մնայուն լինելու քո մահից հետո, ու թե որքան անիմաստ ժամանակ ենք տրամադրում մեր կյանքից մոռացվող անիմաստ արարքների։ Նախերգանքն ամբողջովին արտահայտում է իմ տեսակետը, վերջիվերջո բոլորիս վերջն էլ մահն է, և ավելի հաճելի կլինի մահից առաջ երախտապարտ լինել սեփական քեզ՝ ապրածդ կյանքի, մնայուն գործի և միայն ինքդ քեզ համար կարևոր զգացմունքների և վայելքների։

3. Ներկայացնել և բնութագրել բոլոր հերոսներին։

Թաթուլը հայրենասեր և քաջ իշխան էր։ Թմկա տիրուհին գեղեցիկ էր, բայց դավաճան։ Նադիր մահը շատ խորամանկ էր և դաժան։

4. Ներկայացրո՛ւ Թմկա տիրուհու շարժառիթները, դավաճանության ճանապարհն ընտրելու պատճառները։ Փորձի՛ր արդարացնել։

Դավաճանության ճանապարհն ընտրելն երբեք պատճառներ չի պահանջում, այն պարզապես խոսում է մարդու ինքն իրեն չհարգելու, իր ընտրությունը չհարգելու և ստացած սերը չգնահատելու մասին։ Կնոջ դավաճանությունն պատժվում է, ոչ ամուսնու, բայց Աստծո կողմից։ Որպես արդարացնող կողմ կարող եմ ասել, որ երբեմն մարդիկ անում են քայլեր, որոնց համար չունեն պատճառներ, քայլի մասին մտածում են երկար ժամանակ, սակայն գործելու պահին գործում են անմտածված։

5. Ո՞րն է ստեղծագործության գաղափարը /կամ գաղափարները/։

Գաղափարը կայանում է երբեք ոչ ոքին չվստահելու, ինքդ քեզ վրա հենվելու ու այդպես առաջ գնալու վրա։Սա ամենաապահով ճանապարհն է հաջող կյանքի, սակայն ոչ ամենաերջանիկ։

6. Ո՞ր հատվածներն են քեզ համար գեղավեստական կարևոր նշանակություն ունեցող։

Մենք ամենքըս հյուր ենք կյանքում
Մեր ծնընդյան փուչ օրից,
Հերթով գալիս, անց ենք կենում
Էս անցավոր աշխարհից։

Դահիճն եկավ ոտից գըլուխ
270Կարմիր հագած ու արյուն,
Ու դուրս տարան իր պալատից
Թըմկա չըքնաղ տիրուհուն։

Աշխարհում հաստատ չըկա ոչ մի բան,
Ու մի՛ հավատալ երբեք ոչ մեկին,
Ոչ բախտի, փառքի, ոչ մեծ հաղթության,
Ոչ սիրած կնկա տըված բաժակին…

ՀԱՅՈՑ ԼԵՌՆԵՐՈՒՄ
Մեր ճամփեն խավար, մեր ճամփեն գիշեր,
Ու մենք անհատնում
Էն անլույս մըթնում
Երկա՜ր դարերով գընում ենք դեպ վեր
Հայոց լեռներում,
Դըժար լեռներում։Տանում ենք հընուց մեր գանձերն անգին,
Մեր գանձերը ծով,
Ինչ որ դարերով
Երկնել է, ծընել մեր խորունկ հոգին
Հայոց լեռներում,
Բարձըր լեռներում։Բայց քանի անգամ շեկ անապատի
Օրդուները սև
Իրարու ետև
Եկա՜ն, զարկեցին մեր քարվանն ազնիվ
Հայոց լեռներում,
Արնոտ լեռներում։Ու մեր քարվանը շըփոթ, սոսկահար,
Թալանված, ջարդված
Ու հատված-հատված
Տանում է իրեն վերքերն անհամար
Հայոց լեռներում,
Սուգի լեռներում։Ու մեր աչքերը նայում են կարոտ
Հեռու աստղերին,
Երկընքի ծերին,
Թե երբ կըբացվի պայծառ առավոտ
Հայոց լեռներում,
Կանաչ լեռներում։

1.  Ո՞վ է ,,Մենք,,-ը բանաստեղծության մեջ։ 

«Մենք»-ը հայ ժողովուրդն է, մեր պատմությունն ու անցյալը կրող մարդիկ։

2. Տեքստում նշվում է ,,Մեր ճամփեն,, ․ ի՞նչ ճանապարհի մասին է խոսքը։

Բանաստեղծությունում «ճամփեն» խորհրդանշում է հայ ժողովրդի ծանր անցած պատմությունը, դժվարությունները, գաղթերը, պայքարը և կորուստները։

3. Ի՞նչ նկատի ունի ,,պայծառ առավոտ,, ասելով։

Իմ կարծիքով «Պայծառ առավոտը» խորհրդանշում է լավ օրերը, խաղաղությունը, ազատությունն ու երջանկությունը, որը հայ ժողովուրդը հույս ունի տեսնել իր պատմական դժվարություններից հետո։

4.Բացատրի՛ր բառերի հուզական երանգը.խավար, արնոտ, սուգ, պայծառ, կանաչ
Ինչպիսի՞ տրամադրություն են ստեղծում դրանք։

Խավար – վախ, անհայտություն, ծանր իրավիճակ
Արնոտ – ցավ, զոհեր, պատերազմ, պայքար
Սուգ – տխրություն, կորստի զգացում
Պայծառ – հույս, լույս, խաղաղություն
Կանաչ – կյանք, վերածնունդ, խաղաղություն

5. Առանձնացրո՛ւ կրկնվող տողերը։

«Հայոց լեռներում»

6. Ինչպիսի՞նն են Հայոց լեռները` ըստ բանաստեղծության։

Դժվար, արնոտ, ցավալի, բայց նաև ուժեղ, անքառավ և հույսի խորհրդանիշ: Այնտեղ պահվում է հայ ժողովրդի հոգին, պատմությունն ու գանձերը։

7. Քո կարծիքով ինչի՞ մասին է բանաստեղծությունը։ 

Բանաստեղծությունը պատմում է հայ ժողովրդի դժվարությունների, պայքարի ու կորուստների մասին, հիշեցնում անցյալը և ցույց տալիս հույսը խաղաղ ու պայծառ ապագայի համար։

1)Արտահայտությունն արտահայտե´ք a₁-ով ու d-ով.
ա) a₅ + a₁₀

2a1+13d
բ) a₃ + 2a₇

3a1+14d
գ) a₇ + a₈ — 2a₆

3d
դ) a₁₅ + a₁₇ — 2a₁₆

0

2){a_n} թվաբանական պրոգրեսիայում գտեք
ա) a₂ և d-ն, եթե a₁ = 5, a₃ = 13 ;

a2=9, d=4
բ) a₁ և d-ն, եթե a₂ = 3 , a₁₀ = 19 ;

a1=1, d=2
գ) a₂ և d-ն, եթե a₁₂ = — 2 , a₃ = 7 ;

d=-1, a2=8
դ) a₁₀₁ և d-ն, եթե a₁₂ = 20,5 ; a₇ = 10, 5 :

d=2, a1=198,5

3)Տրված է {a_n} թվաբանական պրոգրեսիան։ Հաշվեք․
ա) S₂₀ — ը, եթե a₁ = 1 , a₂₀ = 20 ;

S20=210
բ) S₁₃, եթե a₁ = 17, a₁₃ = 13 ;

S13=195
գ) S₃₀, եթե a₁ = — 10 a₃₀ = 20 ;

S30=150
դ) S₁₇, եթե a₁ = 11, a₁₇ = 19 :

S17=255

1. Գենետիկան ուսումնասիրում է
   ա. կենդանիների վարքը
   բ. ժառանգականությունն ու փոփոխականությունը
   գ. բույսերի կառուցվածքը
   դ. Երկրի կառուցվածքը
2. Ժառանգականությունը նշանակում է
   ա. օրգանիզմի շարժվելու ունակություն
   բ. ծնողներից սերունդներին հատկանիշների փոխանցում
   գ. սննդի մարսում
   դ. շնչառություն
3. Փոփոխականությունը նշանակում է
   ա. օրգանիզմների նմանությունը
   բ. օրգանիզմների տարբերությունները
   գ. միայն աճը
   դ. միայն բազմացումը
4. Ժառանգական տեղեկատվության հիմնական միավորը կոչվում է
   ա. հյուսվածք
   բ. գեն
   գ. օրգան
   դ. բջիջ
5. Գեները գտնվում են
   ա. ցիտոպլազմայում
   բ. կորիզում
   գ. թաղանթում
   դ. վակուոլում
6. Քրոմոսոմները գտնվում են
   ա. բջջաթաղանթում
   բ. կորիզում
   գ. ցիտոպլազմայում
   դ. ռիբոսոմներում
7. Մարդու մարմնի բջիջներում քրոմոսոմների թիվը
   ա. 23 է
   բ. 46 է
   գ. 44 է
   դ. 48 է
8. Օրգանիզմների տարբերությունները կարող են առաջանալ
   ա. միայն ժառանգականության պատճառով
   բ. միայն միջավայրի ազդեցությամբ
   գ. ժառանգականության և միջավայրի ազդեցությամբ
   դ. միայն սննդի պատճառով
9. Ժառանգական փոփոխականության օրինակ է
   ա. մաշկի արևայրուքը
   բ. աչքերի գույնը
   գ. մկանների զարգացումը մարզումից
   դ. վերքի լավացումը
10. Գենետիկական հատկանիշները փոխանցվում են
    ա. շնչառության միջոցով
    բ. արյան միջոցով
    գ. ծնողներից սերունդներին
    դ. սննդի միջոցով

Լաբարատոր պայմաններում քլորը ստանում են տաքացման պայմաններում աղաթթուն օքսիդացնելով մանգանի երկօքսիդով: Քանի որ քլորը թունավոր գազ է և պետք չի որ այն լաբարատորիայում տարածվի, փորձը կատարեցինք քարշիչի պահարանում և այն որսացինք ալկալու լուծույթով՝ NaOH: Երբ քլորը փոխազդեց ալկալու հետ այն առաջացրեց անվնաս աղեր:

§20. ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ՀՈՍԱՆՔԻ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆ ՈՒ ՀԶՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ 

§21. ՋՈՈՒԼ-ԼԵՆՑԻ ՕՐԵՆՔԸ։ ՇԻԿԱՑՄԱՆ ԼԱՄՊ,ԿԱՐՃ ՄԻԱՑՈՒՄ, ԱՊԱՀՈՎԻՉՆԵՐ

§20Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքի աշխատանքը։

Էլեկտրական հոսանքի աշխատանքը՝ A, հաշվվում է այսպես՝A=U⋅I⋅tA=U⋅I⋅t

որտեղ

• AA — աշխատանք (Ջոուլ),
• UU — լարում (Վոլտ),
• II — հոսանքի ուժ (Ամպեր),
• tt — ժամանակ (վայրկյան)։

---

2. Ինչ է էլեկտրական հոսանքի հզորությունը և ինչ բանաձևով է հաշվվում։

Էլեկտրական հոսանքի հզորությունը ցույց է տալիս, թե ինչքան աշխատանք է կատարում հոսանքը մեկ վայրկյանում։

Հզորությունն հաշվվում է՝P=AtP=tA​

Եվ երբ աշխատանքը փոխարինում ենք վերևի բանաձևով՝P=U⋅IP=U⋅I

---

3. Հզորության միավորներ և նրանց կապը Վատտի հետ։

null

Հզորության հիմնական միավորն է՝ Վատտ ։
Այլ միավորներ՝

• քիլիոն վատտ (կՎտ)՝ 1 կՎտ = 1000 Վատտ
• մեգավատտ (ՄՎտ)՝ 1 ՄՎտ = 1 000 000 Վատտ

Այսինքն՝1 կՎտ=1000 W1կՎտ=1000W

---

4. Հոսանքի աշխատանքի ոչ համակարգային միավորը և նրա կապը ջոուլի հետ։

Ոչ համակարգային միավոր է՝ կիլոՎատ-ժամ (կՎտ·ժ)։

Կապը ջոուլի հետ՝1 կՎտ⋅ժ=1000 W⋅3600 s=3 600 000 J1կՎտ⋅ժ=1000W⋅3600s=3600000J

---

null

5. Լամպի հաշվարկներ (օրինակով)

Քայլ առ քայլ․

ա) Գտնել լամպի դիմադրությունը
Կարդացեք լամպի վրա նշված՝ լարում (U) և հզորություն (P)։
Եթե նշված է, օրինակ՝

• U = 220 Վ
• P = 60 Վտ

Դիմադրությունը՝R=U2P=220260≈806.7 ΩR=PU2​=602202​≈806.7Ω

---

բ) Էներգիա 1 ամսում (30 օր՝ օրական 3 ժամ)

Էներգիան՝E=P⋅tE=P⋅t

t-ն՝t=30 օր⋅3 ժ=90 ժt=30օր⋅3ժ=90ժ

դուք պետք է ստանաք՝E=60 W⋅90 ժ=5400 W⋅ժ=5.4 կՎտ⋅ժE=60W⋅90ժ=5400W⋅ժ=5.4կՎտ⋅ժ

---

գ) Պոպիկ բյուջեի կորուստը

Տվյալներով՝ մեկ կՎտ·ժ-ի սակագինը համացանցում գտեք (օրինակ՝ 1 կՎտ·ժ ≈ 0.15 € կամ տեղական դրամով):

Եթե սակագինը՝1 կՎտ⋅ժ=0.15 €1կՎտ⋅ժ=0.15€

ապա5.4 կՎտ⋅ժ⋅0.15=0.81 €5.4կՎտ⋅ժ⋅0.15=0.81€

Այսինքն՝ մոտ 0.81 € է ծախսվել լամպի աշխատանքի վրա 1 ամսում։

 §21 Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքակիր հաղորդիչում անջատվող ջերմաքա-նակը:

2. Ձևակերպե՛ք Ջոուլ-Լենցի օրենքը։

3. Բացատրեք, թե ինչու է տաքանում հաղորդիչը, երբ նրա միջով հոսանք է անցնում:

4. Ինչպիսի՞ն է շիկացման լամպի կառուցվածքը:

5. Ի՞նչ է Էլեկտրական շղթայի կարճ միացումը: Ի՞նչ անցանկալի երևույթների կարող է հանգեցնել այն:

6. Ի՞նչ նպատակով են օգտագործում էլեկտրական ապահովիչը:

7. Ըստ փաստաթղթերի՝ որոշեք ձեր տանն օգտագործվող էլեկտրական թեյնիկի հզորությունը: Թեյնիկի մեջ ջուր լցրեք: Չափեք ջրի սկզբնական ջերմաստի-ճանը։ Միացրեք էլեկտրական թեյնիկը՝ ջուրը հասցնելով մինչև եռման ջեր-մաստիճանի և գրանցեք տաքացման ժամանակը։ Հաշվեք ջրի տաքացման համար անհրաժեշտ ջերմաքանակը, և այն ջերմաքանակը, որն անջատվում է թեյնիկի ջեռուցող սարքում՝ շնորհիվ հոսանքի ջերմային ազդեցության:

Համեմատեք այդ երկու ջերմաքանակները:

Թեմատիկ խնդիրներ

1. Բնակարանի տաքացման համար օգտագործվող 140 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական ջերմատաքացուցիչը  նախատեսված է 3.5 Ա հոսանքի ուժի համար: Որքա՞ն էներգիա կծախսի այդ ջերմատաքացուցիչը  8 ժամ անընդհատ աշխատելու դեպքում:

2. Ավտոտնակում  էլեկտրական լամպը մոռացել էին անջատել: Որքա՞ն աշխատանք էր իզուր կատարվել 24 ժամում, եթե լամպը միացված էր 110 Վ լարման ցանցին և նրանով անցնող հոսանքի ուժը 0.8 Ա էր:

3. 50 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական վարսահարդարիչը միացրեցին 127 Վ լարման ցանցին: Որքա՞ն աշխատանք կկատարի նրանում հոսանքը 15 րոպեի ընթացքում: 

4. 6 Վ լարման և 2 Ա հոսանքի ուժի դեպքում համակարգչի մարտկոցի լիցքավորումը տևեց 1.5 ժամ: Որոշե՛ք հոսանքի կատարած աշխատանքը այդ ընթացքում: 

5. 450 Վտ հզորություն ունեցող հեռուստացույցը, ըստ հաշվիչի ցուցմունքի, ծախսել է 360 կՋ էներգիա: Որքա՞ն ժամանակ է միացված եղել հեռուստացույցը:

6. Ճեպընթաց էլեկտրագնացքը, որի շարժիչների ընդհանուր հզորությունը 200 կՎտ է, շարժվում է 180 կմ/ժ միջին արագությամբ: Որքա՞ն աշխատանք են կատարում նրա էլեկտրաշարժիչները 560 կմ ճանապարհ անցնելիս:

7. Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի 80 վ-ում 40 Օմ դիմադրություն ունեցող ջեռուցիչ տարրում, եթե այն միացված է 120 Վ լարման ցանցին: 

8. Հաղորդչի  դիմադրությունը 150 Օմ է, նրանով անցնող հոսանքի ուժը՝ 1.6 Ա: Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի նրանում 10 վ-ի ընթացքում: 

9. Շղթայի տեղամասում միմյանց հաջորդաբար միացված են R₁=40 Օմ և R₂ =60 Օմ դիմադրություններով ռեզիստորներ: Տեղամասի ծայրերում լարումը 100 Վ է: 2 րոպեի ընթացքում ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի հաղորդիչներից յուրաքանչյուրում: Պատասխանը գրել ամբողջ թվի ճշտությամբ: 

10. Էլեկտրական ջեռուցչի0.017 Օմ⋅մմ² /մ տեսակարար դիմադրությամբ պղնձե  սնուցող հաղորդալարի երկարությունը 1.5 մ է, լայնական հատույթի մակերեսը՝ 2 մմ² : Որքա՞ն ջերմաքանակ կանջատվի այդ հաղորդալարում 25 րոպեի ընթացքում, եթե շղթայում հոսանքի ուժը 4 Ա է: 

1)Գտե՛ք տրված թվաբանական պրոգրեսիայի տարբերությունը.

ա) 9, 11, 13, …,

d=2
բ) 1, 0, -1, ….

d=-1
գ) 3, 7, 11, …,

d=4
դ) 4, 1, -2, …,

d=-3
ե) 1, 1.5, 2, …,

d=0,5
զ) 7.5, 6.2, 4.9, …,

d=1,3

2)Տրված է {a_n} թվաբանական պրոգրեսիայի անդամներից ինչ-որ մեկը և d տարբերությունը: Գտե՛ք պրոգրեսիայի առաջին չորս անդամները.

ա)a₁ = 2 d = 5

2, 7, 12, 17
բ)a₁ = 9 d = — 3

9, 6, 3, 0
գ)a₂ = — 2 d = 1.5

-3,5, -2, -0,5, 1
դ)a₃ = — 7 d = — 3.5

-14, — 10,5, -7, -3,5

3)Տրված է {a_n} թվաբանական պրոգրեսիան։ Հաշվե՛ք.

ա)S₁₂ — ը, եթե a₁ = 5, a₁₂ = 35

240
բ)S₉ — ը, եթե a₁ = 4, a₉ = 28

144
գ)S₁₇ — ը, եթե a₁ = 4, a₁₇ = 45

416,5
դ)S₅ — ը, եթե a₁ = 2, a₅ = -8

-15

4)Տրված է {a_n} թվաբանական պրոգրեսիան։ Հաշվե՛ք.

ա)S₁₀ — ը, եթե a₁ = 3, d = 4

210
բ)S₈ — ը, եթե a₁ = 7, d = 1

84
գ)S₁₃ — ը, եթե a₁ = 4, d = -1

-26
դ)S₅ — ը, եթե a₁ = -4, d = 2

0

Раскройте скобки, поставьте слова и словосочетания в нужной форме. 

1. Не открывайте (окно) окна! На улице холодно.
2. У моей жены завтра день рождения, мы пригласили (гости)
   гостей .
3. Я жду (твоя сестра) твою сестру уже 15 ми-
   нут! Где она?
4. Ирина любит (торты и пирожные) торты и пирожные .
5. Сергей плохо знает (свой двоюродный брат) своего двоюродного брата. Его брат давно живёт в другом городе.
6. (Какая девушка) Какую девушку ты встречал
   вчера на вокзале?
7. Алексей уже много лет не видел (свои родители)
   своих родителей. .
8. Я потеряла (библиотечная книга) библиотечную книгу!
9. Позовите, пожалуйста, к телефону (Александр) Александра !
10. Она знает (я и моя жена) меня и мою жену уже много лет.
11. Завтра мы пойдём в (филармония) филармонию .
12. Я очень люблю (классическая музыка) классичесную музыка .
13. Галя вышла замуж за (свой школьный друг)
    своего школьного друга.

1. читать — читать большую книгу, читать интересный журнал.
2. писать — писать длинное письмо, писать сложное эссе.
3. знать — знать лёгкую грамматику, знать всю математику.
4. открыть — открыть деревянную дверь, открыть белый сейф.
5. взять — взять дорогую книгу, взять школьную

сумку.
6. купить — купить золотой сувенир, купить красивые украшения.
7. подарить — подарить свежие цветы, подарить лучший подарок.
8. ждать — ждать старого друга, ждать любимых родственников.
9. фотографировать — фотографировать моих родителей, фотографировать сногсшибательную подругу
10. любить — любить маленького сына, любить 

спокойных одноклассников.
11. поздравить — поздравить хорошего преподавателя, поздравить молодую тёту.

Напишите личные местоимения в винительном падеже.
1. (Я) Меня зовут Андрей. 2. Эта куртка теплее, чем та.
Надень (она) ее ! 3. Какие прекрасные стихи! Я хочу (они)
их выучить. 4. Вы не можете познакомить (мы) нас с этим человеком? 5. Я не видел (вы) вас вчера в универси-
тете. Вы болели? 6. Ира, (ты) тебя просила позвонить мама. 7. Это ваш новый преподаватель? Как (он) его зовут?

Напишите притяжательные и указательные местоимения в
винительном падеже.
1. Дайте мне, пожалуйста, (ваш) ваш новый номер
телефона! 2. Напишите (своя) свою автобиографию. 3. Куда
ты положила (моя) мою ручку? 4. Он проводил (свои)
своих гостей до метро. 5. Это очень хороший композитор.
Я люблю слушать (он) его песни. 6. Ты видел (наша) нашу новую машину? 7. Открой (эта) эту короб-
ку! 8. Ты знаешь (эти) этих новых студентов? 9. (Тот)
Того человека я видел раньше. 10. (Твои) Твоих роди-
телей очень любят все дети. 11. Куда она убрала (мои) мои документы? 12. (Та) Ту сказку я уже слышал: её расска-
зывала мне бабушка. 13. Лена похожа на (свой) своего отца.

Задайте вопросы к выделенным словам/словосочета-
ниям.

1. Я очень люблю народную музыку.

---

2. Он поздравил брата с днём рождения.

---

3. Я не видел своего старого друга уже 5 лет.

---

4. Мы с отцом открыли новый китайский ресторан.

---

5. Клаус пригласил танцевать свою новую учительницу.

---

6. Мама купила чайные чашки.

---

7. Я не люблю скучных людей.

---

8. Ольга вышла замуж за Виктора.

---

9. Она всегда хотела выйти замуж за серьёзного человека.

---

10. Преподаватель дал нам трудное задание.

---

1)Եռանկյան կողմերն են՝ 5, 12, 13:

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

30

բ)Գտնել եռանկյանը արտագծած շրջանագծի շառավիղը։

6,5

գ)Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։

2

2)Հավասարասրուն եռանկյան սրունքը 13 է, իսկ հիմքին տարած բարձրությունը՝ 5։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

60

բ)Գտնել եռանկյան պարագիծը։

50

գ)Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։

2,4

3)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 48 է, հիմքին իջեցրած բարձրությունը՝ 7։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

168

բ)Գտնել եռանկյան պարագիծը։

98

գ)Գտնել եռանկյանը արտագծած շրջանագծի շառավիղը։

44,6

4)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 14 է, սրունքը՝ 25։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

168

բ)Գտնել եռանկյան փոքր բարձրությունը։

13,44

գ)Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը։

5,25

5)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 100 է, իսկ հիմքը և սրունքը հարաբերում են, ինչպես 24:13։

ա)Գտնել եռանկյան մակերեսը։

240

բ)Գտնել եռանկյան փոքր կողմը։

26

գ)Գտնել եռանկյան մեծ բարձրությունը։

18,46

Կարդում ենք Տերյան

Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի,
Մա՞հն է արդյոք, թե նի՞նջը քեզ
Պատել, պայծառ Նաիրի։
     
Վտարանդի, երկրում աղոտ,
Լուսեղ, քեզ եմ երազում,
Եվ հնչում է, որպես աղոթք
Արքայական քո լեզուն։
     
Հնչում է միշտ խոր ու պայծառ,
Եվ խոցում է, և այրում,
Արդյոք բոցե վարդե՞րդ են վառ,
Թե՞ վերքերն իմ հրահրուն։
     
Ահով ահա կանչում եմ քեզ
Ցոլա, ցնորք Նաիրի՛, —
Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի…

1.  Ի՞նչ տրամադրություն է գերիշխում՝ հույս, ցավ, հավատ, վախ, այլ։

Գերիշխում է ցավ, տխրություն, պոետը շատ անհանգիստ է իր երկրի համար։

2.  Ո՞ր նախադասությունը կարող ես համարել հռետորական հարց։

«Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի»։

3.  Բանաստեղծն իրեն վերջին պոետն է համարում․ դա հուսահատությո՞ւն է, թե՞ պատասխանատվություն։

Հուսահատություն է, քանի որ նա զգում է միայնություն, թե հայրենիքը կկորի։ Պատասխանատվութուն, որովհետև նա իրեն զգում է ժողովրդի փրկիչ, ուզում է պահպանել հայրենիքը։

4. Գրի՛ր Նաիրի երկրի պատասխանը պոետին։

Ես չեմ մահացել քո շնորհիվ, քանի քո սերը ապրում է, ես չեմ կորչի։

5. Ինչպիսի՞ն է Նաիրին՝ ըստ այս բանաստեղծության։

Ըստ բանաստեղծության Նաիրին պայծառ, խոր և արքայական է, բայց նաև ցավ է ապրում, տառապանքների մեջ է, և շատ քիչ հույս ունի։

ԳԱՐՆԱՆԱՄՈՒՏ

Քնքշաբույր ծաղկանց հրեղեն խաղով
Ժպտում են նորից անտառ ու ձորակ,
Եվ հեղեղները խոսուն-սառնորակ
Ողջունում են ինձ զվարթ ծիծաղով։

Զուգել ես նորից դաշտ, անտառ ու լեռ,
Գարո՜ւն, ամեն տեղ նոր կյանք ես վառել
Իմ սրտում էլ ես թևերըդ փռել,
Իմ հոգում էլ ես հրդեհել նոր սեր։

Եվ ահա կրկին զվարթ ու ջահել,
Դուրս ելա տխուր մենության բանտից.
Պայծառ աչքերըդ ողջունում են ինձ,
Եվ ես չեմ կարող իմ ճիչը պահել։

Բացել ես իմ դեմ ոսկեղեն հեռուն,
Ծաղկել ես սարո՛ւմ, անտառո՛ւմ, արտո՛ւմ,
Ուրիշ երգեր են հնչում իմ սրտում —
Ողջո՛ւյն քեզ, արև, ողջո՛ւյն քեզ, գարուն…

1. Ո՞ր բառերն ու արտահայտություններն են ցույց տալիս գարնան գալուստը։

«քնքշաբույր ծաղկանց», «ժպտում են անտառ ու ձորակ», «նոր կյանք», «ծաղկել ես», «զվարթ ու ջահել», «ողջույն քեզ, գարուն»։

2.Ներկայացրո՛ւ բանաստեղծության քնարական հերոսի զգացումները, նաև առանձնացրո՛ւ այդ զգացումները նկարագրող տողերը։

Ուրախություն, ազատություն, սեր։

«հրդեհել նոր սեր»
«դուրս ելա տխուր մենության բանտից»
«ուրիշ երգեր են հնչում իմ սրտում»

3. Բացատրի՛ր ,,մենության բանտ,, արտահայտությունը։

Շատ միայնակ և տխուր վիճակ։

4. Դո՛ւրս գրիր մակդիրներ։

Քնքշաբույր, հրեղեն, զվարթ, տխուր, ոսկեղեն, պայծառ։

5. Ինչո՞ւ է գարունը հաճախ ներկայացվում  նոր կյանքի և հույսի խորհրդանիշ։

Քանի որ գարնանը բնությունը արթնանում է, ծաղիկները ծաղկում են, ամեն ինչ կենդանանում է։

6.Քո կարծիքով՝ բանաստեղծությունը ավելի շատ բնությա՞ն, թե՞ մարդու ներաշխարհի մասին է։ Հիմնավորի՛ր։

Բնության բնութագրության շնորհիվ խոսվում է մարդու ներաշխարհի մասին է։ Գարունը փոխում է հերոսի հոգեվիճակը, նրա սրտում նոր սեր է ծնվում, և նա ազատվում է տխրությունից։

7. Կարո՞ղ է բնությունն ազդել մարդու հոգեվիճակի վրա:

Այո՛, կարող է։ Բնության փոփոխությունները հաճախ փոխում են մարդու տրամադրությունը։

8. Բացատրի՛ր ահասկանալի բառերը։ 

9. Բանաստեղծության  վերջին տողը փոխի՛ր՝ ոճը պահելով։

Բարի գալուստ`քնքշաբույր ծաղիկներ, բարի գալուստ`գարուն։

Իմ խաղաղ երեկոն է հիմա

Իմ խաղաղ երեկոն է հիմա
Մեղմալույս, և՛ տըխուր, և՛ անուշ.
Քեզ երբեք սիրտըս չի մոռանա,
Իմ մաքո՛ւր, առաջին իմ անուրջ…

Տարիներ, տարիներ կըսահեն,
Կըմեռնեն երազները բոլոր —
Քո պա՛տկերը անեղծ կըպահեմ
Օրերում անհաստատ ու մոլոր։

Ե՛վ տանջանք, և՛ բեկում, և՛ թախիծ —
Սև օրեր ես դեռ շա՜տ կըտեսնեմ.
Անունըդ թող փարոս լինի ինձ
Սուտ կյանքի և դառը մահու դեմ…

1. Բացատրի՛ր բառերը՝ մեղմալույս, անուրջ, անեղծ, փարոս։

Նուրբ լույս, երազանք, մաքուր, ուղղություն տվող լույս։

2. Ի՞նչ հոգեվիճակ է արտահայտում ,,իմ խաղաղ երեկոն է,, արտահայտությունը։

Հանգիստ, խաղաղ հոգեվիճակ։ Կյանքի պահ լցված հիշողությամբ։

3. Ըստ քեզ ՝ ո՞ւմ է դիմում հեղինակը։

Ըստ ինձ դիմում է իր առաջին սիրո։

4. Մեկնաբանի՛ր այս քառատողը՝ 

Ե՛վ տանջանք, և՛ բեկում, և՛ թախիծ —
Սև օրեր ես դեռ շա՜տ կըտեսնեմ.
Անունըդ թող փարոս լինի ինձ
Սուտ կյանքի և դառը մահու դեմ…

Բանաստեղծը ասում է, որ իր կյանքում դեռ շատ դժվարություն և տխուր օրեր կլինեն, բայց այդ մարդու անունը նրա համար լույս կլինի, որը կօգնի հաղթահարել սուտ կյանքը և նույնիսկ մահվան վախը։

5. 4-5 նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ բանաստեղծության բովանդակությունը, ասելիքը։

Հեղինակը հիշում է իր առաջին մաքուր սերը։ Ասում է, որ տարիները կանցնեն, երազները կվերանան, բայց այդ հիշողությունը կմնա իր սրտում։ Նա գիտի, որ կյանքում դժվարություններ կլինեն, բայց այդ սիրո հիշատակը նրան ուժ և լույս կտա ապրելու համար։

Ընթերցել 

Տխրություն

Սահուն քայլերով, աննշմար, որպես քնքուշ մութի թև,
Մի ըստվեր անցավ ծաղիկ ու կանաչ մեղմիվ շոյելով.
Իրիկնաժամին թփերն օրորող հովի պես թեթև
Մի ուրու անցավ, մի գունատ աղջիկ ճերմակ շորերով…
Արձակ դաշտերի ամայության մեջ նա մեղմ շշնջաց,
Կարծես թե սիրո քնքուշ խոսք ասաց նիրհող դաշտերին.—
Ծաղիկների մեջ այդ անուրջ կույսի շշուկը մնաց
Եվ ծաղիկները այդ սուրբ շշուկով իմ սիրտը լցրին…

1)Գտեք 5 սմ, 7 սմ, 10 սմ կողմերով եռանկյան մակերեսը:

√264

2)Գտեք 13 դմ, 9 դմ, 6 դմ կողմերով եռանկյան մակերեսը:

√560

3)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 32 դմ է, իսկ հիմքը և սրունքը հարաբերում են, ինչպես 6:5: Գտե՛ք եռանկյան մակերեսը:

48դմ

4)Եռանկյան կողմերը հարաբերում են, ինչպես 21:10:17, իսկ մակերեսը 84 սմ է: Գտեք եռանկյան կողմերը:

21, 10, 17

5)Եռանկյան կողմերը 10 դմ, 17 դմ, 21 դմ են: Գտե՛ք այդ եռանկյան մեծ կողմին տարած բարձրությունը:

8դմ

6)Գտե՛ք 9 սմ, 12 սմ, 15 սմ կողմերով եռանկյան մակերեսը և արտագծած շրջանագծի շառավիղը:

S=54, R=7,5

7)Գտե՛ք եռանկյան մակերեսը, եթե դրա կողմերի երկարությունները հարաբերում են, ինչպես 7:15:20, իսկ ներգծած շրջանագծի շառավիղը 10 սմ է։

S=1050

1.Բացատրել <<աշխատանքային ռեսուրսներ>> և <<տնտեսապես ակտիվ բնակչություն>> հասկացությունը:

Աշխատանքային ռեսուրսներ՝ մարդիկ, որոնք կարող են աշխատել (տարիքով և առողջությամբ հարմար են աշխատանքի համար)։

Տնտեսապես ակտիվ բնակչություն՝ մարդիկ, որոնք աշխատում են կամ աշխատանք են փնտրում։

2.Նշե’լ ՀՀ աշխատանքային ռեսուրսների քանակական և որակական բնութագիրը:

Քանակական՝ աշխատունակ մարդկանց թիվը նվազում է ծնելիության ցածր լինելու և արտագաղթի պատճառով։

Որակական՝ շատերը կրթված են, բայց կան մասնագետների պակաս և աշխատանքից դուրս եկող մարդիկ։

3.Ի՞նչ փոփոխություն է կրել ՀՀ բնակչության զբաղվածության կառուցվածքը:

Գյուղատնտեսությունում աշխատողները քիչ են դարձել։
Ծառայությունների ոլորտում աշխատողները շատացել են։
Արդյունաբերությունում մեծ փոփոխություն չկա։

1)

a1=2, a2=1, x1=±√2, x2=±1

a1=3, a2=1, x1=9, x2=1

a1=4, a2=1, x1=4, x2=1

a1=5, a2=1, x1=25, x2=1

a1=2, a2=4, x1=4, x2=16

լուծում չունի

2)

±√2

±4

±4

3)Գտեք 7 հայտարարով այն ամենափոքր կոտորակը, որ մեծ է 1/3-ից, բայց փոքր է 2/3-ից։

3/7

4)Գտեք 100 — 1/9 թվից 9 անգամ մեծ թիվը։

899

5)[1;2] միջակայքում 9 հայտարարով քանի՞ անկրճատելի կոտորակ կա։

6 հատ թիվ։

1)Գտե՛ք եռանկյան մակերեսը, եթե դրա 7 սմ և 16 սմ երկարությամբ կողմերը կազմում են 45° անկյուն:
28√2
2)Գտե՛ք եռանկյան մակերեսը, եթե դրա 11 դմ և 8 դմ երկարությամբ կողմերը կազմում են 150° անկյուն:

22

3)Եռանկյան կողմերի արտադրյալը 3570 սմ³ է: Գտե՛ք այդ եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը, եթե դրա մակերեսը 84 սմ² է:

10.625

4)Եռանկյան կողմերի արտադրյալը 150√5սմ է: Գտե՛ք այդ եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը, եթե դրա մակերեսը 15 սմ² է:

2.5√5

5)Գտե՛ք 5 դմ, 5 դմ, 8 դմ կողմերով եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը:

25/6

6)Գտե՛ք եռանկյան մակերեսը, եթե դրա պարագիծը 40 սմ է, իսկ ներգծած շրջանագծի շառավիղը՝ 3 սմ:

60սմ²

7)Գտե՛ք եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը, եթե դրա մակերեսը 210 դմ² է, իսկ պարագիծը՝ 84 դմ:

5դմ

8)Եռանկյան կողմերից մեկը 24 դմ է, իսկ մյուս երկու կողմերի գումարը՝ 32 դմ: Գտեք այդ եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը, եթե դրա մակերեսը 84 դմ² է։

3դմ

9)Գտե՛ք 10 սմ, 10 սմ, 16 սմ կողմերով եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը:

8/33ս

Ինչ նպատակով է քլորը օգտագործվում խմելու ջրի մեջ։
Քլորն ունի լայն կիրառություն, և այդ պատճառով արդյունաբերության մեջ ստանում են մեծ քանակներով’ էլեկտրոլիզի ենթարկելով նատրիումի քլորիդի ջրային լուծույթը:
Որտե՞ղ են կիրառվում ֆտորի միացությունները։
Ֆտորի միացությունները կիրառվում են՝
ատամի մածուկներում (ատամները ամրացնելու համար), բժշկությունում, քիմիական արդյունաբերությունում (պլաստմասսա, տեֆլոն)։
Ինչո՞ւ է սննդի մեջ ավելացվում յոդ (յոդացված աղ)։
Յոդը անհրաժեշտ է վահանաձև գեղձի ճիշտ աշխատանքի համար։ Յոդացված աղը կանխում է յոդի պակասից առաջացող հիվանդությունները։
Ո՞ր հալոգենի միացություններն են օգտագործվում լուսանկարչության մեջ։
Լուսանկարչության մեջ օգտագործվում են արծաթի բրոմիդը (AgBr) և արծաթի քլորիդը (AgCl)։
Ինչ նյութի արտադրության մեջ է օգտագործվում քլորը (նշել մեկ օրինակ)։
Քլորը օգտագործվում է պլաստմասսայի (PVC) արտադրության մեջ։
Ինչո՞ւ քլորը, լինելով թունավոր գազ, լայնորեն կիրառվում է կենցաղում։
Քանի որ փոքր քանակներով քլորը շատ արդյունավետ ախտահանիչ է և ճիշտ օգտագործման դեպքում անվտանգ։
Ինչո՞ւ չի կարելի օգտագործել ֆտոր պարունակող նյութեր մեծ քանակով։
Քանի որ ֆտորի մեծ քանակը թունավոր է և կարող է վնասել ատամներին, ոսկորներին ու օրգանիզմին։
Ինչո՞ւ է հալոգենների կիրառությունը կարևոր ինչպես արդյունաբերության, այնպես էլ բժշկության մեջ։
Որովհետև հալոգենները ունեն՝
ախտահանիչ հատկություններ (բժշկություն), լայն կիրառություն նյութերի արտադրության մեջ (արդյունաբերություն)։

1)Լուծեք հավասարումը․

2x-5/(x+2)(x-1)

20/13

0

-10/3

1/5

3/41

3)Կոտորակի համարիչը հայտարարից մեծ է 1-ով։ Գտե՛ք կոտորակը, եթե համարիչը կրկնապատկելիս կոտորակը դառնում է 2.4։

-0,4

4)Մեքենան անցավ 120 կմ ճանապարհ։ Եթե մեքենայի արագությունը լիներ 10 կմ/ժ-ով ավելի, ապա նույն ճանապարհը կանցներ 1 ժամով ավելի շուտ։ Գտե՛ք մեքենայի արագությունը։

x²+10x-1200=0

1)Լուծե՛ք ռացիոնալ հավասարումը.

ա) x=0

բ) x=2

x=3

x=5, x=-6

x=-2, x=1

x=1

2)Լուծե՛ք ռացիոնալ հավասարումը.

x1=3, x2=-7

x1=5 չի բավարարում, x2=4

x1=-1, x2=-4

x1=-1

x1=-2

x1=-1, x2=-7 չի բավարարում

լուծում չունի

3)Լուծե՛ք ռացիոնալ հավասարումը.

լուծում չունի, լուծում չունի, լուծում չունի

4)c-ն փոխարինե՛ք այնպիսի թվով, որ հավասարումն ունենա մեկ լուծում․

c=1 կամ 3

c=-4 կամ 13

c=2.5 կամ -1

c=15 կամ 24

The camp was very fun and full of trips. My favorite period at school is the January camp. My squad leader was miss Tatev, the teacher of mother language. During it, we do quizzes, go to the ice skating. It is also educational, we do lots of interesting projects. I like it, and 2 weeks is really enough to relax and play educational games.

1. 
2. Շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը 84 Օմ է: Շղթայի տեղամասը բաղկացած է միմյանց հաջորդաբար միացված 2 միատեսակ լամպերից և ռեոստատից: Որոշեք լամպերից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը, եթե ռեոստատի դիմադրությունը՝ 2 Օմ է:
    
    Ընդհանուր դիմադրություն՝ 84 Օմ
3. Ռեոստատի դիմադրություն՝ 2 Օմ
4. Լամպերը՝ 2 միատեսակ, հաջորդաբար միացված
5. Ընդհանուր դիմադրությունը․
6. Rընդ = Rլ₁ + Rլ₂ + Rռ
7. Քանի որ լամպերը միատեսակ են՝ Rլ₁ = Rլ₂ = Rլ
8. 84 = 2Rլ + 2
9. 2Rլ = 82
10. Rլ = 41 Օմ
11. Պատասխան․ յուրաքանչյուր լամպի դիմադրությունը 41 Օմ է։
12. 

1. Ո՞ր բազմացումն է կոչվում անսեռ` բերել օրինակներ։

Անսեռ բազմացում է կոչվում այն բազմացումը, որի ժամանակ
նոր օրգանիզմը առաջանում է միայն մեկ ծնող օրգանիզմից, առանց սեռական բջիջների միավորման։ Բազմակի բաժանվելու արդյունքում առաջացնում են նոր օրգանիզմ։

2. Ինչպե՞ս կսահմանեք սեռական բազմացումը , նկարագրել  բացառությունները։

Սեռական բազմացում է կոչվում այն բազմացումը, որի ժամանակ նոր օրգանիզմը առաջանում է արական և իգական սեռական բջիջների միավորման արդյունքում, առաջանում է զիգոտ։

Կույսածնություն նոր օրգանիզմը զարգանում է չբեղմնավորված ձվաբջջից։ Օրինակ՝ մեղուների արուները։

Որոշ օրգանիզմներ կարող են բազմանալ և՛ սեռական, և՛ անսեռ ճանապարհով։

3. Նկարագրել սեռական և անսեռ բազմացման առավելությունները և թերությունները։

Առավելություններ `

Անսեռ` արագ է, պահանջում է քիչ էներգիա, հնարավոր է մեկ ծնողով։

Սեռական` առաջացնում է գենետիկորեն տարբեր սերունդ, բարձրացնում է տեսակների հարմարվողականությունը։

Թերություններ`

Անսեռ` գենետիկական բազմազանություն չկա, սերունդը շատ նման է ծնողին։

Սեռական` անհրաժեշտ է երկու ծնող, ինչը դանդաղեցնում է ընթացքը։

1)Լուծե՛ք վերածվող հավասարումը.

ա) (x + 5)(x — 7) = 0

x∈{-5;7}

բ) 4x² = 0

x∈{0}

գ) 2(x — 5)

² = 0

x∈{5}

դ) (3x + 12)(4 — x) = 0

x∈{-4;4}

ե) — 2x²(x + 1) = 0

x∈{0;-1}

զ) (5 — x)(x — 9) = 0

x∈{5;9}

2)Լուծեք հավասարումը․

ա)(x² + 5x + 6)(x + 2) = 0

x∈{-3;-2}

բ)(x² — 9x + 14)(x — 7) = 0

x∈={2;7}

գ)(x² + 7x + 10)(x² — 25) = 0

x∈(-5;-2;5)

դ)(x² — 7x + 12)(x² — 6x + 10) = 0

x∈={3;4}

ե)(x² — 15x — 16)(x² + 8x + 7) = 0

x∈={-7;-1;16}

զ)(x² — 4x + 3)(x² + 4x + 3) = 0

x∈={-3;-1;1;3}

Մուրացան ,,Առաքյալը,, 

Ստեղծագործությունը համառոտ։

Ստեղծագործությունը ամբողջական՝ էլեկտրոնային տարբերակով։ 

Վիքիպեդիայի հոդվածը։ 

1. Ի՞նչ է նշանակում ,,առաքյալ,, ։

Առաքյալ դա այն մարդն է, որը ինքն իրեն համարում է, թե պետք է օգնի ուրիշներին և տարածի գիտելիք։

2. Ի՞նչ նպատակներ ուներ Պետրոս Կամսարյանը, ի՞նչն էր դրդում նրան գնալ գյուղ։ Բնութագրի՛ր նրան ստեղծագործության սկզբում և վերջում։

Կամսարյանը կազմել էր նոթատետր իր նպատակներով գյուղի համար։ Նա սկզբում պլանավորում էր գյուղական հասարակության իրավունքները պաշտպան էր, լուսավորության գործը հիմնադր էր և գյուղացու տնտեսական դրությունը բարվոք էր։ Ինքը նույնիսկ համեմատում էր իրեն առաքյալի հետ։ Սակայն վերջում նա սկսեց կասկածել և հասկացավ, որ չի կարող օգնել այդ ավերանոցին։ Կամսարյանը փախչում է գյուղից, իսկ նոթատետրը հայտնվում է գետում:

3. Ինչպիսինն էր հայկական գյուղը։

Պատմվածքում հայկական գյուղը ներկայացված է, որպես շատ մաքուր, գեղեցիկ, սպիտակ պատեր և բարձր շենքեր։

4. Ստեղծագործության մեջ գյուղի ի՞նչ խնդիրներ է ներկայացնում Մուրացանը։ Ներկայացված խնդիրներն արդիակա՞ն են։

Մուրացանը ներկայացնում է անգրագիտության, աղքատության խնդիրները։ Այդ խնդիրները մինչ այսօր լինում են, հատկապես գյուղերում։

5. Ո՞րն է ստեղծագործության գաղափարը, ի՞նչ է ուզում ցույց տալ Մուրացանը։

Մուրացանը ուզում է ցույց տալ, որ եթե մեծ խոսք ես ասում պետք է բոլոր տարբերակները մշակես, այլ ոչ փախչես։ Նաև այն թեման է բարձրացնում, որ գյուղերը ունեն օգնության և զարգացման կարիք։

6. Կարևո՞ր է գաղափարը, թե՞ մարդը, որ այն կրում է։ Քննարկել։ 

Եթե մարդը թույլ է կամ պատրաստ չէ զոհողությունների, ապա նույնիսկ ամենալավ գաղափարը կարող է մնալ պարզապես խոսք։ Ավելի կարևոր է այն, թե ինչ մարդ է գաղափար կրողը:

Երկրորդ ուսումնական շրջանը կարճ լինելով հանդերձ, մեզ հասցրեց տալ շատ-շատ հիշողություններ։ Մենք գնացել էինք թատրոն և դիտել «Մուսալեռան 40 օրը» ներկայացումը։ Այն ներկայացնում էր ինքնապաշտպանության կարևորությունը։ Ոտքով թափառման ժամանակ նաև հաճախեցինք կինոթատրոն և դիտեցինք «Թանկարժեք Տղաները» ։ Ճամբարին ունեցանք մի քանի հանդիպում, օրինակ՝ մեր դպրոցի շրջանավարտ Սարգիս Մարկոսյանի հետ, որը ներկայացնում էր, թե ինչքան կարող է արհեստական բանականությունը օգնել մարդու կյանքին, ներկայացնելով coursera, chatgpt և այլ մի քանի արհեստական բանականությամբ աշխատող ծրագրեր։ Ընկեր Էմանուելի հետ խաղացել ենք խաղեր և՛ աշխարհագրության թեմայով, և՛ ուրիշ հետաքրքիր թեմաներով։ Ճամբարային վերջին օրը անցկացրեցինք inecobank-ից հյուր եկած մարդկանց հետ, որոնց հետ ունեցանք հետաքրքիր քննարկում ընդհանուր փողի, ավանդի, ներդրման, խնայելու և ճիշտ ֆինանսագիտության մասին։ Դրանից հետո հաստատվելու համար, որ իրենց տված տեղեկատվությունը մնացել է մեր գլխերում խաղացինք մի քանի ստուգիչ խաղեր։

Այսօր`հունվարի 13-ին առաջին երկու դասաժամվա ընթացքում լուծել ենք տարբեր հանելուկներ։ Այնուհետև գնացել էինք կինոթատրոն կինո դիտելու։ Իսկ ավելի կոնկրետ «Թանկարժեք տղաները»։ Այնտեղ ներկա էին նաև ուրիշ ջոկատներ։ Ըստ ինձ ֆիլմը ուներ հասարակ սյուժե, բայց շատ հետաքրքիր էր, ծիծաղելի, սակայն ավարտը մի քիչ տխուր էր։

Սեպտեմբեր

Առաջին Աշխարհամարտ

Հայոց Ցեղասպանություն

Հոկտեմբեր

Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը`որպես արդարության վերականգնում։

Մայիսյան Հերոսամարտերը

Հայաստանի առաջին հանրապետությունը

Նոյեմբեր

ՀՀ հարաբերությունները 1918-1920 թթ․ և այսօր

Դեկտեմբեր

Հայաստանի առաջին հանրապետության ներքին դրությունը

One of the unique features of our school is the summer and winter camps. These are my favorite times because they are not only educational but also creative and full of fun. The camps help us develop knowledge, learn to work in teams, carry out new projects, and have a great time with friends.

During the summer camp, we often go on various trips, which are very interesting and give us the opportunity to learn new things. We carry out cooking projects, collaborative projects with other groups, participate in fun activities, and work as a team. The atmosphere is always warm and lively, and it’s exciting that we get to decide what projects to do and have the chance to be involved in them.

The winter camp has its own special features as well. We often go to the ice skating, take part in winter games and intellectual competitions, attend events like “Santa Claus,” carry out creative projects, and spend memorable moments together. The camp is always joyful, inspiring, and interesting, and I feel that here students can express their ideas and skills.

For me, these camps are very valuable because we learn to work in teams, take responsibility, try new things, and make friends. The summer and winter camps are the most memorable and fun parts of school life, helping me grow and discover new opportunities.

Գիլո ցաֆտ ախալ ծենս-շնորհամոր ամանոր

Գիլո ցաֆտ-շնորհավոր ենք

Միղվարս-սիրել

Մե միղվարս-սիրում եմ

Նաձ վիս խե-տոնածառ

Թովլի-ձյուն

Թովլիս պապա-ձմեռ պապի

Փիփկիյա-ձյունանուշ

Մե միղվարս ախալի ծենի-ես սիրում եմ նոր տարի

Չիչիլակին Վրաստանի ավանդական տոնածառի (կամ Սուրբ Ծննդյան ծառի) յուրահատուկ ձև է, որը երկար պատմություն ու խորհրդանշական նշանակություն ունի։

Չիչիլակին պատրաստվում է ընձյուղից կտրած ընկուզենի (կամ հացենի) ճյուղից, որն ապա հատուկ եղանակով թելով քերմվում ու ոլորվում է, մինչև ձեռք է բերում փափուկ, սպիտակավուն, “մազածածկ” տեսք։ Վերջում այն դառնում է ձյուն հիշեցնող փափուկ ծառիկ։

• Խաղաղություն և բարօրություն — սիմվոլ է նոր տարվա լավ սկիզբի և մաքրագործման։
• Հիշատակում նախնիներին — Վրաստանի որոշ շրջաններում այն նվիրում են նախնիներին հարգանքի նշանով։
• Մաքրություն ու վերածնունդ — սպիտակ գույնը խորհրդանշում է նոր կյանքի սկիզբը։

Վրացական ավանդական Սուրբ Ծնունդը նշվում է հունվարի 7-ին, և Չիչիլակին հենց այդ ժամանակաշրջանում է տարածված։

Այն հաճախ զարդարվում է մրգերով, կոնֆետներով, գունավոր ժապավեններով։

Ըստ ավանդույթի, տոներից հետո Չիչիլակին այրում են, ինչը նշանակում է բաց թողնել անցած տարվա բացասականը և մաքուր մտքով սկսել նոր տարին։

Չիչիլակին ունի հին, նախաքրիստոնեական արմատներ և կապված է Վրաստանի արևմտյան շրջանների՝ հատկապես Գուրիայի և Իմերեթի, մշակույթին։ Վերջին տարիներին այն կրկին վերածնվել է որպես ազգային խորհրդանիշ և դարձել է կարևոր մշակութային ժառանգություն։

Գիտե՞ս, արդյոք, որ  մարդը միայնակ է այն ժամանակ,  երբ ոչ մեկին չի սիրում, որովհետև սերը նման է թելի, որը մեզ կապում է սիրելի մարդու  հետ: Նույն ձևով էլ  մենք   ծաղկեփունջ ենք պատրաստում: Մարդիկ ծաղիկներ են, իսկ ծաղկեփնջի ծաղիկները միայնակ չեն կարող լինել: Եվ հենց ծաղիկը  ծաղկում է  և սկսում անուշ բուրել,, այգեպանը այն դնում է  ծաղկեփնջի մեջ:

Այս հատվածը ասում է, որ սիրելը կարևոր է, եթե չես ուզում առանց ընկերների և միայնակ կյանք ունենալ։ Սերը մարդկանց կապում է իրար հետ։ Մարդիկ ծաղիկներ են, իսկ ծաղկեփունջ ունենալու համար, պետք է բույսերը ծաղկեն։

Вопросы для Анализа (Понимание и Интерпретация)

1. Контраст: Как О. Генри описывает квартиру Деллы и Джима? Почему писатель так детально останавливается на описании их бедности (8 долларов в неделю, старый диван)? Как это влияет на восприятие их подарков?

Писатель описывает что они бедные, чтобы читателям понять, что у них нету денег и у них не было почти нечего чтобы продать за хорошую сумму.

1. Сокровища: Какими двумя «сокровищами» обладала семья Янг? Почему именно эти вещи были для них самыми ценными?

Одно — золотые часы Джима, принадлежавшие его отцу и деду, другое — волосы Деллы.

1. Мотив Жертвы: Проанализируйте решение Деллы и Джима. Было ли им легко расстаться со своими сокровищами? Почему они пошли на эту жертву ради другого?

Им не было легко расставаться со сокровищами, но они из-за сильной любви и желания друг друга порадовать, пошли на эти жертвы.

1. Сюжетный Пуант: В чём заключается ирония и неожиданность финала? Что делает эту развязку такой трогательной?

Ирония заключается не в подарках, которые оказались бесполезными а в том, что они попрощались со своими ценностями, чтобы хоть как то порадывать друг-дружку.

1. Роль Волхвов: Объясните заглавие рассказа. Почему автор называет молодых супругов «волхвами»? Какую мудрость они продемонстрировали?

О. Генри называет Деллу и Джима волхвами, потому что, как и библейские мудрецы, они преподносят подарки из любви, жертвуют самым дорогим, что у них есть, думают не о себе, а о другом тоже.

1. Главная Идея: Что, по мнению О. Генри, является истинным Даром Рождества? Что в итоге получили супруги — материальную потерю или духовное приобретение?

Материальная потеря превратилась в духовное приобретение, а настоящие «дары» — это сердце и самопожертвование, а не вещи.

1)Հաշվե՛ք տրված բազմանդամը x − 1-ի և x + 2-ի բաժանելիս ստացվող մնացորդները.
ա) x + 7

8, 5
բ) x

1, -2
գ) x² + x − 2

0, 0
դ) x² − 3x + 7

5, 17
ե) 6 x³ − 2x² + 5

9, -51
զ) 5x⁵ − 3x² + x

3, -174
է) 2 x⁴ + x − 12.5

-9,5, 17,5

2)Լրացրեք բաց թողնված թիվը․

29

14

ԼՈՒԾՈՒՄ. զ) Հարմարության համար *-ի փոխարեն գրենք b: Տրված հավասարությունից երևում է, որ P(x) = 3 x⁴ − 11x + b բազմանդամը (x + 1)-ի բաժանելիս մնացորդում ստացվել է 19։ Համաձայն Բեզուի թեորեմի՝ P(−1) = 19։ Ուրեմն՝ 3 ⋅ (−1)⁴ − 11 ⋅ ( − 1) + b = 19: Այստեղից՝ b = 19 − 3 − 11 = 5:

Կարդա՛ ստեղծագործությունները և դրանց արտահայտած գաղափարների շուրջ ձևակերպի՛ր պնդումներ։ 

Վիշապը ո´ղջ է, հաղթեց վիշապը։ Չինական առակ

Չինական մի նահանգում կար մի վիշապ: Մարդիկ յուրաքանչյուր ամիս նրան տուրք էին վճարում և զոհում ամենագեղեցիկ աղջկան: Այդ ժամանակ նահանգում կային նաև քաջ երիտասարդներ, որ գնում էին վիշապի պալատը և կռվում էին նրա դեմ, բայց ամեն անգամ մունետիկը դուրս էր գալիս պալատի պատշգամբ և հայտարարում՝ «Վիշապը ո´ղջ է, հաղթե´ց վիշապը»:

Օրերից մի օր հայտնվում է մի խիզախ երիտասարդ, որը գալիս է վիշապի պալատ՝ իր սիրելի աղջկա հետևից: Սպանելով վիշապին՝ նա գնում է փնտրելու իր հարսնացուին: Պալատի պատերի ողջ երկայնքով շարված են մեծաքանակ սնդուկներ՝ լցված ոսկով և թանկարժեք քարերով: Որքան ավելի է նա հիանում այդ ահռելի հարստությամբ, որն արդեն իրեն է պատկանում, այնքան աճում են նրա պոչը, ճանկերը ժանիքները, թեփուկները… Երիտասարդը ձեռքերը մտցնում է ոսկու սարերի մեջ և չի կարողանում զսպել իրեն: Այդ ժամանակ պատշգամբի դուռը բացվում է, իսկ ներքևում հավաքված է ժողովրդի բազմությունը:

Մունետիկը (ինչպես սովորաբար) հայտարարում է. «Վիշապը ո´ղջ է, հաղթեց վիշապը»: Երիտասարդը փորձում է համոզել, որ վիշապը սրից ընկած, հաղթված է: Մունետիկը նրան է տալիս հայելին և երիտասարդը նրա մեջ տեսնում է սոված ու կատաղի վիշապին:

Մարդը կարող է հաղթել արտաքին չարին, բայց պարտվել սեփական ագահությանը։

Կրիան ու կարիճը

Մի անգամ կարիճը խնդրեց կրիային անցկացնել իրեն գետը։Կրիան մերժեց, բայց կարիճը աղաչեց նրան։
-Լավ , -համաձայնեց կրիան,- միայն խոսք տուր, որ ինձ չես խայթի։
Կարիճը խոսք տվեց։ Այդ ժամանակ կրիան դրեց նրան իր մեջքին և սկսեց լողալ։
Կարիճը ամբողջ ճանապարհին խաղաղ նստած էր, բայց երբ մոտեցան ափին, նա կրիային խայթեց։
-Ինչպե՞ս չես ամաչում, կարի՛ճ․ չէ՞ որ դու ինձ խոստացել էիր,- բղավեց կրիան։
-Հետո՞ ինչ,- սառնասրտորեն ասաց կարիճը կրիային,-  ասա ինձ՝ ինչու՞  համաձայեցիր ինձ գետն անցկացնել՝ իմանալով իմ բնավորությունը։
— Ես միշտ օգնում եմ յուրաքանչյուրին․ դա է իմ բնույթը,- ասաց կրիան։
— Ի՛մ ընկեր,- պատասխանեց կարիճը, — քո բնույթը բոլորին օգնելն է , իսկ իմը՝ խայթելը։ Իսկ ինչո՞ւ ես քո բնույթը ներկայացնում մեծ բարություն, իսկ իմը՝ ստորություն։

Պետք չէ բոլորին հավատալ, այն էլ վատ բնավորությամբ մարդկանց:

Աշխարհը և մենք

Շատ վաղուց մի արքա կառուցեց պալատ, որի բոլոր պատերը, հատակը և առաստաղը հայելուց էին: Այնպես պատահեց, որ  պալատ մտավ մի շուն:  Իր շուրջը նայելով՝ նա տեսավ բազմաթիվ շներ: Լինելով շատ խելացի և զգուշավոր՝ համենայն դեպս ատամ ցույց տվեց, որպեսզի իրեն պաշտպանի այդ միլիոնավոր շներից և վախեցնի նրանց: Ի պատասխան նրան՝ բոլոր շները անմիջապես իրենք էլ ատամ ցույց տվեցին: Շունը կամացուկ հաչեց: Մյուսները սպառնալիքով պատասխանեցին նրան (պալատում արձագանք կար): Հիմա շունը հաստատ համոզված էր, որ իր կյանքը վտանգված է, և սկսեց բարձր հաչել: Սակայն երբ նա հաչում էր, հայելիների միջի շները նրան պատասխանում էին հուսահատ հաչոցով: Եվ որքան շատ էր նա հաչում, այնքան բարձր էին նրանք պատասխանում, ինչպես թվում էր խեղճ շանը: Առավոտյան շանը գտան սատկած: Սակայն նա պալատում միայնակ էր եղել: Ոչ ոք չէր կռվել նրա հետ, որովհետև պալատը դատարկ էր: Ուղղակի նա տեսել էր ինքն իրեն բազմաթիվ հայելիների մեջ և վախեցել: Եվ երբ նա սկսել էր կռվել, հայելիների միջի արտացոլանքները պայքարի մեջ էին մտել: Նա սատկել էր իր միլիոնավոր սեփական  արտացոլանքների հետ պայքարում:

Ինչպես դու վերաբերվես հասարակությանը, այդպես էլ այն կվերաբերվի քեզ:

Ազատության և ազգային ինքնության պահպանման համար ավելի շատ ուշադրություն են պարգևել տղամարդկանց, բայց ես ուզում եմ շեշտ էլ, որ միայն տղամարդիկ չեն այդ ամենին մասնակցել, այլ կանայք նույնպես։ Դա մեզ ցույց են տալիս «Իտալացի աղջկա երգը» և «Փառանձեմ թագուհի» պատմությունների մեջ։ Երկու ստեղծագործություններում էլ գլխավոր դեր է զբաղեցնում կնոջ կերպարը, որին չեն պատկերում, որպես թույլ էակ։ Թե՛ իտալացի օրիորդը, թե՛ Փառանձեմ թագուհին հանդես են գալիս որպես`հայրենասեր, քաջ և հայրենիքի համար զոհաբերություններին գնացող։

«Իտալացի աղջկա երգ» ստեղծագործության մեջ կինը իր ձեռքով գործում է դրոշը և ճանապարհում եղբորը պատերազմի՝ գիտակցելով, որ նա կարող է զոհվել։ Նրա սերը հայրենիքի հանդեպ այնքան մեծ էր, որ վերադասում էր անձնական ցավը։ Նա հասկանում է, որ ազատության համար պետք է գնալ նույնիսկ զոհաբերությունների։

Նույն կերպ Փառանձեմ թագուհին, կորցնելով ամուսնուն, դառնում է Մեծ Հայքի առաջնորդը։ Նա ոչ միայն չի ենթարկվում Շապուհի խաբեությանը, այլ նաև կազմակերպում է երկրի պաշտպանությունը, ավելի ճանաչվում Արտագերսում, դիվանագիտական քայլեր է ձեռնարկում և ի վերջո իր կյանքը զոհաբերում հայրենիքի համար։ Նրա մահը պարտություն չէր, այլ հիշվող և հերոսական ավարտ։

Այսպիսով` երկու կերպարները ցույց են տալիս, որ ազգի ուժը միայն զինվորների մեջ չէ, այլ նաև կանանց սիրո և հոգու մեջ։ Հեղինակների հիմնական գաղափաարն այն է, որ երբ կինը գիտակցում է իր դերը հայրենիքի ճակատագրում, ազգը դառնում է անպարտելի։

1. Բացատրի՛ր բառերը՝ քեն-ատելություն, ոխ-վրեժն առնել, յուր-իր, գանչում է-կանչել, նորան-նրան, սորա-սրա։

2. Ի՞նչ է ուզում ասել հեղինակը, ի՞նչ ուղերձ ունի ստեղծագործությունը։

Հեղինակը ուզում է ասել, որ հայրենիքի ազատությունը ամենաբարձր արժեքն է։ Ազգը կարող է ազատ լինել միայն այն դեպքում, երբ որդիներն ու կանայք պատրաստ են գնալ զոհերի։ Կնոջ կերպարը ցույց է տալիս, որ հայրենասիրությունը միայն խոսքերով չէ։ Վերջում հեղինակը ցավով համեմատում է իր ազգը իտալացիների հետ։

3. Գրի՛ր կարծիքդ այս տողերի վերաբերյալ՝

«Ամենայն տեղ մահը մի է,
Մարդ մի անգամ պիտ մեռնե.
Բայց երանի՜, որ յուր ազգին
Ազատությամբ կը զոհվի»

Այս տողերը ասում են, որ մահը անխուսափելի է, բայց պատվով մահը՝ հայրենիքի ազատության համար, ամենաերջանիկ մահն է։ Այդպիսի զոհաբերությունը մարդուն դարձնում է անմահ իր ազգի հիշողության մեջ։

1)

Միայն դրական և զրո։

2)

Բացասական, զրո, դրական

3)

ա) +

բ) —

գ) +

դ) —

4)

ա) cosa

բ) sina

գ) cosa

դ) — sina

5)

sin120=cos30=√3/2

cos120=-sin30=-1/2

tg120=tg60=-√3

ctg120=-1/√3

Հարցեր.

• Ի՞նչ է աղը: Ինչպե՞ս է այն սովորաբար առաջանում:       Աղերն այն էլեկտրոլիտերն են, որոնց դիսոցման ժամանակ գոյանում են մետաղի կատիոններ և թթվային մնացորդի անիոններ։ Աղը դա այն բարդ անօրգանական միացությունն է, որը կազմված է մետաղի ատոմից և թթվային մնացորդից։ Սովորաբար այն առաջանում է չեզոքացման ռեակցիայով` հիմքի և թթվի փոխազդեցությամբ։
• Ո՞րն է ամենահայտնի աղը, որը մենք օգտագործում ենք ամեն օր: Ի՞նչն է դրա քիմիական բանաձևը, և ի՞նչ դեր ունի այն մարդու օրգանիզմում:                                    Ամենահայտնի աղերից մեկն է NaCl(նատրիումի քլորիդը)։ Մարդու օրգանիզմի համար հարկավոր է աղ, որը օգնում է մարսողությանը, ջրի հավասարակշռության և արյան ճնշման պահպանմանը։
• Ի՞նչ տարբերություն կա չեզոք, թթու և հիմնային աղերի միջև (օրինակներով): Ինչո՞վ է դա պայմանավորված:         Չեզոք աղերը, ստանում են թթուների լրիվ չեզոքացման արդյունքում։ Օրինակ` NaCl.                                        Թթվային աղերը ստացվում են բազմահիմն թթուների ոչ լրիվ չեզոքացման արդյունքում։ Օրինակ`H2SO4+NaOH=NaHSO4+H2O                                 Հիմնային աղերը կարող են ստացվել բազմաթթվային հիմքերի ոչ լրիվ չեզոքացման արդյունքում։ Օրինակ`Cu(OH)2•CuCO3
• Ինչպե՞ս է կոչվում այն պրոցեսը, երբ աղը ջրում լուծվելիս փոխազդում է ջրի հետ և փոխում լուծույթի pH-ը:
• Ներկայացրե՛ք աղերի կիրառման երեք տարբեր ոլորտ (բացի սննդից), օրինակ՝ շինարարություն, գյուղատնտեսություն, կամ արդյունաբերություն:    Գյուղատնտեսության մեջ աղը կարող է կիրառվել, որպես պարարտանյութ։ Շինարարության մեջ կարող է կիրառվել, որպես`գիպս։ Արդյունաբերության մեջ` մետաղագործությամ և ապակու արտադրության։

Հայոց գրերի ստեղծումը Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից, դարձավ այն մեծ գործը, որի շնորհիվ պահպանվեց լեզուն, մշակույթը և պատմությունը։ Մաշտոցը զգում էր, որ առանց գրերի մենք չենք կարող առաջ գնալ։ Մեծ ջանքեր գործադրելով նա ստեղծեց այբուբենը, հիմնեց բավականաչափ դպրոցներ և տարածեց մայրենի լեզուն։

Այս գաղափարը, որ այբուբենը միայն նշաններ չեն այլ նաև սրբություն են Հայ ազգի համար, պահպանված է «Մափրե Արքա» պատմվածքի մեջ։ Գուցե և Մափրեն չգիտեր կարդալ, գրել, բայց միևնույն է պահում էր հոգում այն հին երգվող այբուբենը(այբ, բեն, գիմ..) , որը մանկուց իր հետ է: Այդ երգը նրա համար հիշողություն էր, մանկություն։ Երբ Մափրեն նկատում էր, որ թոռնիկներին այլ կերպ են սովորեցնում, նա մտածում էր, թե գիրքն է սխալ գրված։ Իր հետ նա պահում էր այն կարմիր տառերը, որոնք վարժապետը գրում էր սպիտակ կավի վրա և միաժամանակ ասում, որ դա Մաշտոցի տառերն են։ Հինգերորդ դարում ստեղծվեց այբուբենը , իսկ «Մափրե արքան» քսաներորդ դարի սկիզբ։ Մեզ ցույց են տալիս, որ հայոց գրերի կարևորությունը չի կորում այդքան տարիների ընթացքում։

Այսպիսով`երկու ստեղծագործությունն էլ մեզ ցույց են տալիս, որ հայոց գրերը սովորական տառեր չեն, դա սրբություն է և ազգային հիշողություն։ Եթե Մաշտոցը ստեղծեց այբուբենը` միավորելով Հայաստանը, ապա Մափրեն հիշեցնում է, որ այն պետք է պահել մեր սրտերում, ապագա սերունդների համար։

1․ Հիմնական հարցեր

• Նկարագրեք Հայաստանի առաջին հանրապետության ստեղծման պայմանները։
• Ի՞նչ ներքին խնդիրների առաջ կանգնեց նորաստեղծ պետությունը։
• Ինչպիսի՞ն էր քաղաքական ուժերի դերը հանրապետության ներքին կյանքում։
• Ինչպե՞ս էր արտահայտվում սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը։

Ստեղծման պայմանները
Հայաստանի առաջին հանրապետությունը ստեղծվեց 1918 թ․ մայիսի 28-ին՝ պատերազմի և կայսրության փլուզման պայմաններում։ Երկիրը գտնվում էր ծանր ռազմական վիճակում։ Անկախությունը հնարավոր դարձավ հերոսամարտերի շնորհիվ։
Ներքին խնդիրները
Պետությունը բախվեց սովի, համաճարակների և փախստականների խնդրին։ Տնտեսությունը քայքայված էր։ Կային ներքին անկարգություններ։
Քաղաքական ուժերը
Առաջատար ուժը Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունն էր։ Գործում էին նաև այլ կուսակցություններ։ Քաղաքական պայքարը երբեմն խանգարում էր կայունությանը։
Սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը
Կար սննդի պակաս և գործազրկություն։ Դրամը արժեզրկված էր։ Ժողովուրդը ապրում էր ծանր պայմաններում։

2․ Համեմատական վարժություններ

• Համեմատեք Հայաստանի առաջին հանրապետության ներքին վիճակը և Կիլիկյան Հայաստանի ներքին քաղաքականությունը։
• Ներկայացրեք տարբերությունները՝ ինչպիսի խնդիրներ ուներ նորաստեղծ հանրապետությունը, որոնք չուներ միջնադարյան հայկական պետությունը։

Առաջին հանրապետություն և Կիլիկյան Հայաստան
Առաջին հանրապետությունը նորաստեղծ և թույլ պետություն էր։ Կիլիկյան Հայաստանը կայացած ու զարգացած էր։ Վերջինս ուներ ուժեղ տնտեսություն։

Տարբերությունները
Նոր հանրապետությունը ուներ սով և փախստականներ։ Կիլիկյան Հայաստանում այդպիսի ճգնաժամ չկար։ Իշխանությունը այնտեղ ավելի կայուն էր։

3․ Քարտեզային աշխատանք

• Քարտեզի վրա նշեք Հայաստանի առաջին հանրապետության սահմանները։
• Նշեք այն տարածքները, որտեղ ներքին հակասությունները առավել սուր էին։

4․ Աղբյուրային վերլուծություն

• Կարդացեք դասագրքում բերված փաստաթղթերը (օրինակ՝ կառավարության որոշումներ, մամուլի հրապարակումներ) և վերլուծեք՝ ինչ խնդիրներ են արտացոլում դրանք։
• Գրեք կարճ մեկնաբանություն՝ ինչպե՞ս են այդ փաստաթղթերը ցույց տալիս հանրապետության ներքին վիճակը։

5․ Խմբային քննարկում

• Խմբերով քննարկեք․ եթե դուք լինեիք Հայաստանի առաջին հանրապետության ղեկավարները, ինչպիսի քայլեր կձեռնարկեիք ներքին ճգնաժամը հաղթահարելու համար։
• Ներկայացրեք ձեր առաջարկները որպես «կառավարության ծրագիր»։

Փաստաթղթերը ցույց են տալիս սովը և դժգոհությունը։ Կառավարությունը չուներ բավարար միջոցներ։ Երկիրը ապրում էր ճգնաժամի մեջ։

6․ Ստեղծագործական առաջադրանք

• Գրեք օրագիր կամ նամակ՝ իբրև 1918-1920 թթ․ ապրող երիտասարդ, որտեղ արտացոլված են ձեր մտահոգությունները և հույսերը։
• Պատկերացրեք, որ դուք լրագրող եք այդ տարիներին․ կազմեք կարճ հոդված հանրապետության ներքին վիճակի մասին։

1918–1920 թթ․ երիտասարդը ապրում էր անորոշության մեջ։ Նա մտահոգված էր սովով և պատերազմով։ Սակայն անկախ պետության գոյությունը հույս էր տալիս։ Շատերը հավատում էին, որ դժվարությունները ժամանակավոր են։ Ազատությունը ուժ էր տալիս դիմանալու։

7․ Ներքին կայունությանը սպառնացող վտանգներ

• Վերլուծեք, թե ինչու էին թուրք-թաթարական խռովությունները վտանգավոր Հայաստանի առաջին հանրապետության համար։
• Քննարկեք՝ ինչ հետևանքներ ունեցավ 1920 թ․ մայիսյան ապստամբությունը։
• Ներկայացրեք, թե ինչպես էր սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը խանգարում պետության կայունությանը։

Թուրք-թաթարական խռովությունները վտանգում էին երկրի անվտանգությունը։ Դրանք խաթարում էին պետական իշխանությունը։ 1920 թ․ մայիսյան ապստամբությունը թուլացրեց կառավարությունը։ Սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամը խորացնում էր ներքին լարվածությունը։ Այս ամենը նպաստեց հանրապետության անկմանը։

8․ Մշակութային կյանք

• Ներկայացրեք, թե ինչ դեր ուներ մշակութային կյանքը հանրապետության գոյատևման համար։
• Վերլուծեք՝ ինչպե՞ս էին թատրոնը, դպրոցները և մամուլը պահպանում ազգային ոգին։
• Գրեք կարճ էսսե՝ «Մշակութային դիմադրությունը որպես ազգային ինքնության պահպանման միջոց»։

Մշակութային կյանքը կարևոր դեր ուներ ժողովրդի ոգին պահպանելու համար։ Դպրոցները կրթում էին նոր սերունդ։ Թատրոնը և մամուլը տարածում էին ազգային գաղափարներ։ Մշակույթը միավորում էր հասարակությանը։ Այն օգնում էր հաղթահարել հոգևոր ճգնաժամը։

9․ Վերլուծական էսսե

• «Հայաստանի առաջին հանրապետության ներքին խնդիրները՝ որպես պետականության կայացման փորձ» թեմայով գրեք կարճ էսսե։
• Ներկայացրեք, թե ինչ դասեր կարող ենք քաղել այդ շրջանից։

Հայաստանի առաջին հանրապետությունը ստեղծվեց ծայրահեղ ծանր պայմաններում՝ պատերազմից, սովից և քաղաքական քայքայումից հետո։ Նորաստեղծ պետությունը չուներ կայացած կառավարման համակարգ և բավարար տնտեսական ռեսուրսներ։ Երկիրը բախվեց փախստականների մեծ հոսքի, համաճարակների և սննդի պակասի։ Ներքին քաղաքական պայքարն ու ապստամբությունները ևս թուլացնում էին հանրապետության դիրքերը։

Չնայած այս դժվարություններին՝ առաջին հանրապետությունը կարևոր քայլ էր հայկական պետականության վերականգնման գործում։ Այն ձևավորեց անկախ պետական մտածողություն և ազգային պատասխանատվության զգացում։ Այդ տարիների փորձը ցույց տվեց, որ պետականությունը պահպանելու համար անհրաժեշտ են միասնություն, կազմակերպվածություն և սոցիալական արդարություն։ Հայաստանի առաջին հանրապետությունը, թեև կարճ կյանք ունեցավ, կարևոր դասեր թողեց ապագա սերունդներին։

1․ Որքանո՞վ են պաշտպանված հաշմանդամների իրավունքները մեր երկրում։

Հաշմանդամները իրավունքները մեր երկրում լիովին պաշտպանված են։ Նրանց համար երկիրը ստեղծում է հարմարավետ պայմաններ, որոնք շատ են օգնում և հեշտացնում նրանց կյանքը։ Հաշմանդամները նույնպես ունեն բազմազան հնարավորություններ կրթվելու համար, ինչպես նաև աշխատելու համար։

1)Գրե՛ք բազմանդամի կատարյալ տեսքը, որոշեք կարգը, ավագ անդամն ու ազատ անդամը․

3×7-x²+6x կարգը-7, անդամ-3×7, ազատ անդամ-0

16a³+5a² կարգը-3, անդամ-16a³, ազատ անդամ-0

3x²+5x-7 կարգը-2, անդամ-3x², ազատ անդամ- -7

4x³+4x կարգը-3,անդամ-4x³, ազատ անդամ-0

y+7y² կարգը-2, անդամ-7y², ազատ անդամ-0

-5x⁴+4x կարգը-4, անդամը—5x⁴, ազատ անդամ-0

2x⁴+4,5x կարգը-4, անդամը-2x⁴, ազատ անդամ-0

4n³ կարգը-3, անդամը-4n³, ազատ անդամը-0

Կարդա՛ Մ․ Գալշոյանի ,,Մամփրե արքան,, ստեղծագործությունը։ 
1.Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը, բարբառային բառերը և բացատրի՛ր։

Պիղծ – կեղտոտ

Ասկյար – օտար թշնամական զինվորներ

Նենգ — դավաճան
2. Ինչի՞ հետ է համեմատում հայոց գրերը։ 

Գալշոյանը ստեղծագործության մեծ հայոց գրերը համեմատում է զինվորների հետ։
3. Բացատրի՛ր ասացվածքը՝ Ուսումն եփած հաց է, մարդու թևի տակ դրած։ 

Ուսումը մարդու համար ամենաանհրաժեշտ է, ինչպես սնունդը։
4. Ինչպե՞ս ես հասկանում այս հատվածը՝  Հայոց գրերը հայոց զինվորներն են։ Իսկ թագավորը, թագավորը Մամփրեն է, Մամփրեն է արքան, այսինքն նա, ով այդ զինվորներն ունի իր հրամանի տակ և նրանց կռիվ է տանում հանուն հայրենիքի, հանուն արդարության, հանուն ճշմարտության, հանուն գեղեցիկի։ Իսկ Մամփրե արքան կարող է հանկարծ փսլնքոտի մեկը լինել և զինվորներին հիմար հրամաններ տալ, այդ դեպքում նա արդեն արքա չէ, այլ սովորական մի փսլնքոտ և հրաման տալու իրավունք չունի, այլ ամենաշատը, ամենաշատը, պետք է հետևի, թե իսկական արքայի հրամանի տակ զինվորներն ինչպես են շարժվում, դեպի ուր են շարժվում և ինչ են անում և եթե կարող է, թող մաքրի իր փսլինքը: Այդ Մամփրե արքան կարող է հանկարծ նենգ, մի ավազակ լինել, իսկ ավազակն արդեն արքա չէ, ավազակ է ու կա, և նրա պիղծ հրամանի տակ այդ զինվորները կարող են դառնալ ասկյարներ։

Այս հատվածում գիրը ներկայացվում է որպես ուժեղ և կենդանի արժեք։ Հայոց գրերը զինվորներ են, իսկ Մամփրեն՝ նրանց արքան, այսինքն՝ նա, ով ճիշտ է ղեկավարում գրերը՝ ծառայեցնելով հայրենիքին, ճշմարտությանն ու արդարությանը։ Սակայն եթե մարդը անպատասխանատու, նենգ կամ անազնիվ է, նա չի կարող ղեկավարել գրերը։ Այդ դեպքում գրերը կորցնում են իրենց նշանակությունը և կարող են ծառայել չար նպատակների։ Հեղինակը նշում է, որ միայն արժանի մարդը կարող է իսկական “արքա” լինել։

5. Ըստ Մամփրեի՝ ինչի համար էին գրերը, ինչպես էր իրեն զգում, երբ արդեն ճանաչում և տիրապետում էր գրին։ 

Մամփրեի համար գրերը ուժ էին, ազատություն և ինքնարտահայտման միջոց։ Երբ նա սկսեց ճանաչել և տիրապետել գրին, իրեն զգում էր հպարտ, ուժեղ և ամբողջական մարդ, քանի որ կարողանում էր հասկանալ աշխարհը և իրեն զգալ իր ժողովրդի լիարժեք անդամ։

6. Ինչպե՞ս կմեկնաբանես ստեղծագործության ավարտը՝ Մամփրեի կարմիր գլխատառերով գիրը։ 

7. Մամփրեի՝ տառեր սովորելու ցանկությանն ինչպես վերաբերվեցին գյուղացիները, ինչիպիսի՞ վերաբերմունք  ունես դու։

Գյուղացիները սկզբում Մամփրեի ցանկությանը վերաբերվում էին հեգնանքով և անհավատությամբ։ Նրանց համար տարօրինակ էր, որ մեծահասակ մարդը ուզում է տառեր սովորել։ Իմ կարծիքով, Մամփրեի ցանկությունը արժանի է մեծ հարգանքի, որովհետև գիտելիք սովորելու ցանկությունը միշտ կարևոր է՝ անկախ տարիքից։

8. Ինչպիսի՞ ուսուցչուհի էր թոռնուհին։

Թոռնուհին համբերատար, բարի և նվիրված ուսուցչուհի էր։ Նա հավատում էր Մամփրեին, չէր ծաղրում նրան և սիրով օգնում էր սովորել տառերը։

9. Հայոց գրերի ստեղծման մասին ի՞նչ պատմություններ գիտես, ներկայացրո՛ւ, եթե չգիտես, ուսումնասիրություն արա համացանցում։ 

Հայոց գրերը ստեղծվել են 405 թվականին։ Ստեղծողը Մեսրոպ Մաշտոցն է։ Նրան աջակցել են կաթողիկոս Սահակ Պարթևը և թագավոր Վռամշապուհը։ Գրերի ստեղծումը նպաստեց հայ ժողովրդի հոգևոր, մշակութային և ազգային ինքնության պահպանմանը։
10. Քո կարծիքով, ինչո՞ւ է կարևոր սեփական գիր, տառեր ունենալը։ 

Սեփական գիր ունենալը կարևոր է, որովհետև այն պահպանում է ժողովրդի լեզուն, պատմությունը և ինքնությունը։ Առանց գրի ազգը կարող է կորցնել իր մշակույթը և ձուլվել ուրիշներին։ Գիրը ժողովրդի հոգևոր զենքն է։

1. Կարդա՛ մտքերը՝ յուրաքանչյուրի դիմաց գրելով փա՞ստ է, թե՞ պնդում։ 

Հայոց գրերը ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը 405 թվականին։ Փաստ

Հայոց գրերի ստեղծումը նպաստեց հայ ազգային ինքնության և մշակույթի պահպանմանը։ Պնդում

Մուրացանը 19-րդ դարի հայ գրող է, ով իր ,,Առաքյալը,, վիպակում ցույց է տալիս գյուղի այնպիսի պատկեր, որը տարբերվում է գլխավոր հերոսի պատկերացումներից։ Փաստ

Ցանկացած մարդ, հանդիպելով իր սպասումները չարդարացնող իրադրության, պարտավոր է մտածել, որ ինքը ևս պատասխանատու է իրավիճակը փոխելու հարցում։ Պնդում

Գուրգեն Մահարին 20-րդ դարի հայ գրականության խոշոր դեմքերից է, ով իր ,,Էջմիածին,, ստեղծագործությունում պատմել է գաղթի և որբության մասին։ Փաստ

Ողբերգական իրադարձությունների հետևանքով ուժեղ անհատը ստեղծում է ապրելու իր բանաձևը։ Պնդում

Տարբեր ժամանակներում որբությունն ու գաղթն ունեն նույն դեմքը։ Պպնդում

Հրանտ Մաթևոսյանը արձակագիր է, ով ,,Կանաչ դաշտը,, ստեղծագործության մեջ արտացոլել է գոյության կռիվը, նկարագրել մայրական սիրո դրսևորումը։ Փաստ

Մայրական սերը բնության ամենահզոր գործիքն է՝ կյանքի հավերժությունն ապահովող։ Պնդում

,,Նռնենիներ,, պատմվածքը գրել է Վ․ Սարոյանը։ Փաստ

Նռնենիների այգի տնկելը հայրենիքը վերագտնելու երազանքի խորհրդանիշն էր։ Պնդում

Արտաշես թագավորը իրականցրեց հողային բարեփոխումներ, որով տարանջատեց մասնավոր հողատիրությունը համայնքային հողերից։ Փաստ

Արտաշես Ա թագավորը բանիմաց տնտեսագետ էր։ Պնդում

2. Պնդում ձևակերպիր հետևյալ թեմաների շուրջ։ 

Ա․ Անգաղթ խալիֆան համանուն ստեղծագործության հերոսն է, ով կարևորոում է երաժշտությունը։ 

Անգաղթ խալիֆան շատ էր կարևորում երաժշտությունը։

Բ․ Հետաքրքրասեր Բասեին սիրում էր տարբեր հարցեր տալ և քննել պատասխանները։ 

Բասսեինը հետաքրքրասեր երեխա էր։

Գ․ ,,Մի հին չինական զրույց,, ստեղծագործության կայսրը հրամայեց սև գլխարկները փոխարինել սպիտակներով։ 

Կայսրը հրամայեց սև գլխարկները փոխարինել սպիտակ։

1)AB և CD հատվածները հատվում են M կետում այնպես, որ MA = 7 սմ, MB = 21 սմ, MC = 3 սմ և MD = 16 սմ: A, B, C և D կետերը գտնվու՞մ են, արդյոք, միևնույն շրջանագծի վրա։

7•21≠3•16

2)Շրջանագծի երկու լարեր հատվում են: Մի լարի հատվածները հավասար են 24 սմ և 14 սմ, իսկ մյուս լարի հատվածներից մեկը`28 սմ: Գտեք երկրորդ լարի երկարությունը:

24•14=336

336/28=12

12 սմ

3)Երկու իրար հատող լարերից մեկը տրոհված է 48 մ և 3 մ հատվածների, իսկ մյուսը` կիսվում է։ Որոշեք երկրորդ լարի երկարությունը։

24 սմ

4)Երկու իրար հատող լարերից մեկը տրոհված է 12 մ և 18 մ հատվածների, իսկ երկրորդը` 3 : 8 հարաբերությամբ։ Որոշեք երկրորդ լարի երկարությունը։

33 սմ

5)Իրար հատող երկու լարերից առաջինը 32 սմ է, իսկ երկրորդ լարի հատվածներն են 12 սմ և 16 սմ: Որոշեք առաջին լարի հատվածները։

8 և 24

6)Մի կետից շրջանագծին տարված են հատող և շոշափող: Որոշել շոշափողի երկարությունը, եթե հատողի արտաքին և ներքին մասերի երկարությունները համապատասխանաբար հավասար են՝ ա) 4 սմ և 5 սմ, բ) 2,25 դմ և 1,75 դմ, գ) 1 մ և 2 մ։

ա)6սմ

բ)3դմ

գ) V3

7)Շոշափողը 20 սմ է, իսկ նույն կետից տարված և շրջանագծի կենտրոնով անցնող հատողը` 50 սմ։ Գտեք շրջանագծի շառավիղը։

21սմ

Առավելագույն միավորը՝ 20

Բովանդակություն- 14
Նյութի իմացություն՝ 4 միավոր, 1

Հիմնավորվածություն /պնդում, ապացույց/ ՝ 4 միավոր, 4
Ստեղծագործականություն /սեփական մտքերի, դիրքորոշումների ներկայացում/ 3 միավոր, 3
Վերլուծական, քննական մտածողության առկայություն՝ 3 միավոր։ 3
Կառուցվածքը՝ 6 միավոր
տրամաբանական հաջորդականություն /նախաբան, հիմնամաս, եզրակացություն/ 3 միավոր 3
պահանջի հստակ կատարում /ամբողջական արտահայտված մտքեր՝ տրամաբանական շարունակությամբ և մտքերի հանգուցալուծմամբ / 3 միավոր։ 3

Էսսեյի մեջ պահպանված էր կառուցվածքը։ Շատ լավ էր նկարագրված հեղինակը միտքը և կարծիքը։ Այն գրված էր ազատության թեմայով, բայց «Հայկ և Բել» առասպելը և «Ազատություն» ստեղծագործությունը ընդգրկված չէին։

Ազատությունը միշտ եղել է հայ ժողովրդի համար կարևոր արժեք։ «Հայկ և Բել» առասպելը ցույց է տալիս, թե ինչպես են հայերը ծնվել ազատության գաղափարով։ Հայկը՝ Թորգոմ նահապետի որդին, չի ենթարկվում բռնակալ Բելին, որը ցանկանում էր բոլորին տիրել։ Հայկը Բաբելոնից հեռանում է, կառուցում իր բնակավայրը և պաշտպանություն տալիս ժողովրդին։ Վերջում Վանա լճի ափին ճակատամարտում նա հաղթում է Բելին և նվաճում ազատությունը։ Այս պատմությունը ցույց է տալիս, որ ազատությունը հայի ինքնության կարևոր հիմք է և ժողովրդի գոյության պայման։

Միքայել Նալբանդյանի «Ազատություն» բանաստեղծությունում ազատությունը ներկայացվում է որպես մարդու հոգու, մտքի և սրտի անկախություն։ Այն օգնում է մարդուն լինել ճիշտ ու խիզախ՝ նույնիսկ դժվար ժամանակներում։ Ազատությունը ոչ միայն արտաքինից, այլ նաև ներսից է ստեղծում ուժ ու համառություն՝ պահպանելու ազգային արժանապատվությունը։

Պատմության տարբեր ժամանակներում հայ ժողովուրդը միշտ պաշտպանել է իր ազատությունը։ Օտար տիրապետությունները չեն կարողացել կոտրել հայերին, քանի որ նրանք պայքարել են իրենց լեզվի, մշակույթի ու հայրենիքի համար։ Ազատությունը դարձել է այն ուղենիշը, որը միավորել է ժողովրդին, պահել նրա ինքնությունը և փոխանցել սերունդներին։

Այսպիսով` թե՛ «Հայկ և Բել» առասպելում, թե՛ Նալբանդյանի բանաստեղծությունում, թե՛ իրական պատմության ընթացքում, ազատությունը հայ ժողովրդի համար եղել է ազգային ինքնության պահպանման գլխավոր ուղենիշը։ Այն ցույց է տալիս, թե ով են հայերը և ինչպես պետք է ապրեն՝ ազատ ու արժանապատիվ։

Ազատության գաղափարը հայ ժողովրդի պատմության և գրականության մեջ միշտ եղել է ազգային ինքնությունը պահպանելու գլխավոր ուղենիշը։ Դեռ «Հայկ և Բել» առասպելում Հայկը հրաժարվում է ենթարկվել բռնակալ Բելին և ընտրում է ազատ կյանքը։ Այս հաղթանակը դառնում է ոչ միայն պատմական սկիզբ, այլ այն համոզումը, որ հայ մարդը կարող է գոյատևել միայն ազատ և անկախ լինելով։

Գրականության մեջ նույն գաղափարը շարունակում է ապրել։ Նալբանդյանի «Ազատություն» բանաստեղծությունը ցույց է տալիս, որ ազատությունը սերունդների համար դարձել է հոգևոր արժեք, առանց որի անհնար է պատկերացնել մարդու և ազգի ճշմարիտ կյանքը։

Այսպիսով` տարբեր ժամանակներում ազատությունը եղել է հայ ինքնության հիմնասյունը։ Ազատության շնորհիվ է պահպանվել լեզուն, արվեստը, մշակույթը և ժողովրդի միասնականությունը։

1. Կարդա՛ ,,Հայկ և Բել,, առասպելը։
2. Բնութագրի՛ր Հայկին։

Հայկը շատ ազատասեր, քաջ և արդար է։ Հզոր առաջնորդ է, որը պաշտպանում է իր ժողվուրդը։
3. Համեմատի՛ր Հայկի և Բելի կերպարները՝ որպես ,,ազատության,, և ,,տիրապետության,, խորհրդանիշներ։

Հայկը ինչպես ազատություն։ Արդարություն, անկախություն, ազատ ապրել։
Բել ինչպես տիրապետություն։ Ուրիշներին ստիպել, իշխել, ճնշել։

4. Ներկայացրո՛ւ այս առասպելի նշանակությունը՝ հայ իքնության ձևավորման գործընթացում՝ քո մեկնաբանություններով։

Այս պատմությունը ցույց է տալիս, որ հայերը դեռ սկզբից սիրել են ազատությունը և միշտ պայքարել են իրենց երկրի ու ինքնության համար։ Այն օգնում է հասկանալ, թե ինչու է հայ ժողովուրդը կարևորում անկախությունը։

5. Պատկերացրո՛ւ առասպելում նշված ճակատամարտի մասնակից ես, գրի՛ր նամակ ճակատամարտից առաջ կամ հետո՝ ներկայացնելով քո մտորումները տեղի ունեցող իրադարձությունների վերաբերյալ։

«Սիրելի՛ ընտանիք, վաղը ճակատամարտ է։ Մենք կանգնած ենք մեր հողի վրա և պաշտպանում ենք մեր ազատությունը։ Թեպետ Բելի զորքը մեծ է և ավելի հզոր, բայց Հայկի կողքին ուժ ենք զգում։ Մեր պայքարը կորոշի մեր ժողովրդի ապագան։ Թող հաղթանակը մեզ լինի ազատության համար։»

1. Կարդա՛ Միքայել Նալբանդյանի ,,Ազատություն,, բանաստեղծությունը։
2. Բացատրի՛ր բառերը՝ հաճեցավ, հողանյութ, պարգևել, նորանից, բազուկ, բերկրեցան, դավ։

հաճեցավ – ցանկացավ, հաճելի համարեց

հողանյութ – հիմք, հիմքային նյութ

պարգևել – նվիրել

նորանից – նրանցից մեկից

բազուկ – ձեռք, ուժ

բերկրեցան – ուրախացան

դավ – խորամանկություն, դավաճանություն

3. Ներկայացրո՛ւ և բնութագրի՛ր բանաստեղծության քնարական հերոսին։

Քնարական հերոսը մարդ է, որ ծննդյան առաջին վայրկանից սիրել է ազատությունը։ Նա ազատությունը տեսնում է որպես իր կյանքի գլխավոր արժեք։
4. Ազատության գաղափարը 21-րդ դարում։ Արտահայտի՛ր մտքերդ։

21-րդ դարում ազատությունը նշանակում է՝ իր կարծիքը ազատ արտահայտել, ընտրության իրավունք ունենալ, ապրել առանց ճնշման, բռնության ու վախի։

1. Գրիր հետևյալ հիդրօքսիդների բանաձևերը.

ա) նատրիումի հիդրօքսիդ. NaOH
բ) կալցիումի հիդրօքսիդ. Ca(OH)₂
գ) երկաթ(III)-ի հիդրօքսիդ Fe(OH)3

2.Դասակարգիր՝ հիմք, թթու,աղ.

NaOH-հիմք, HCl-թթու,KOH-հիմք,Cu(OH)₂-հիմք

3. Նշիր՝ լուծելի, թե ոչ.

ա) NaOH-լուծելի
բ) Ba(OH)₂-լուծելի
գ) Fe(OH)₃- ոչ
դ) Al(OH)₃-ոչ

4. Գրիր ռեակցիաները.

ա) NaOH + HCl →NaCi+H2O
բ) Ca(OH)₂ + CO₂ →CaCO3+H2O
գ) Fe(OH)₃ → (տաքացնելիս)
դ) Al(OH)₃ + HNO₃ →AI(NO3)3+H2O

1)O-ն ABC եռանկյան միջնագծերի հատման կետն է: Գտե՛ք AO հատվածի երկարությունը, եթե AK միջնագիծը 18 դմ է:

2+1=3

18/3=6

6•2=12

AO=12

2)O-ն ABC եռանկյան միջնագծերի հատման կետն է: Գտե՛ք AK միջնագծի երկարությունը, եթե OK-ն 5 սմ է:

OK=5

AO=2•5=10

AK=15

3)Տարված է C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյան CH բարձրությունը: Գտե՛ք AB ներքնաձիգը, եթե AC = 6 սմ, AH = 3 սմ:

AB=12

4)Ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգին տարված բարձրությունը այն բաժանում է 4 սմ և 5 սմ երկարությամբ հատվածների: Գտե՛ք եռանկյան էջերը:

Էջերը=6 ու V45

5)Տարված է C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյան CH բարձրությունը:
Գտեք AB ներքնաձիգը, եթե AH:HB=4:5, AC = 6 դմ:

AB=9

6)Ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգին տարված բարձրությունն այն բաժանում է 9 սմ և 16 սմ երկարությամբ հատվածների: Գտե՛ք այդ եռանկյան պարագիծը:

60

1. Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում գլիկոլիզը։

Գլիկոլիզը տեղի է ունենում ցիտոպլազմայում։ Գլիկոլիզի ընթացքում գլյուկոզան բաժանվում է երկու պիրուվաթթվի մոլեկուլի։ Այն չի պահանջում թթվածին։ Նաև տալիս է բջջին արագ էներգիա։ Աշխատում է ինչպես թթվածնի առկայության, այնպես էլ բացակայության դեպքում։

2. Ներկայացնել ավտոտրոֆ և հետերոտրոֆ օրգանիզմներին։

Ըստ էներգիայի ստացման եղանակների` կենդանական օրգանիզմները բաժանվում են երկու հիմանակն խմբի` ավտոտրոֆ և հետերոտրոֆ։ Ավտոտրոֆները ըստ բնույթի բաժանվում են նույնպես երկու խմբի`ֆոտոտրոֆ և քեմոտրոֆ։ Ֆոտոտրոֆների համար էներգիայի աղբյուր է ծառայումլույսը, իսկ քեմոտրոֆների համար`քիմիական ռեակցիաները։ Հետերոտրոֆների կենսագործունեության համար անհրաժեշտ օրգանական նյութերը։ Օրինակ`ածխաջրերը, լիպիդները, սպիտակուցները և այլն։ Հետերոտրոֆ սննդառության եղանակներից են՝ սապրոֆիտները և մակաբույծները։

3. Ի՞նչ է իրենցից ներկայացնում Ֆոտոսինթեզը և Քեմոսինթեզ։

Ֆոտոսինթեզի ընթացքում բույսերը լույսի էներգիայից և ջրից արտադրում են օրգանական նյութեր և թթվածին, իսկ քեմոսինթեզի ընթացքում որոշ բակտերիաներ քիմիական ռեակցիաների էներգիայով սինթեզում են օրգանական նյութեր, առանց լույսի։

4. Ներկայացնել քրոմոսոմի կառուցվացքը և ֆունկցիան։

Քրոմոսոմը պատրաստված է ԴՆԹ-ից և սպիտակուցներից, ունի կենտրոնոմ և քրոմատիդներ։ Պահպանում և փոխանցում է գենետիկական ինֆորմացիա և վերահսկում բջջի բաժանումն ու զարգացումը։

5. Ի՞նչ է կարիոտիպը։

Կարիոտիպը ցույց է տալիս բջջի բոլոր քրոմոսոմների ամբողջական հավաքածուն՝ ըստ չափի և ձևի։
Օգնում է հասկանալու՝ քանի քրոմոսոմ կա։

6. Կյանքի ոչ բջջային ձևեր`վիրուսներ։

Վիրուսները ոչ բջջային են։ Նրանք ունեն DNA կամ RNA և սպիտակուցային ծածկույթ։ Չեն կարող ինքնուրույն ապրել և բազմանալ։ Կարող եմ միայն ներթափանցելով բջջի մեջ:

7. Բջջի բաժանում` Միտոզ։

Միտոզը բջջի բաժանում է, որի ընթացքում մեկ մայր բջջից առաջանում են երկու նույնօրինակ դուստր բջիջ։ Փուլերը՝ պրոֆազ, մեթաֆազ, անաֆազ, թելոֆազ։

8. Ներկայացնել նոյեմբեր ամսվա բլոգային աշխատանքները։

Վիրուսներ

Քրոմոսոմներ

1․Թեստ 1

Ի՞նչ է միտոզը։
ա) Բջջի բաժանումը երկու դուստր բջիջների
բ) Սերմի աճը
գ) Սննդի սինթեզը
դ) Շնչառությունը

2․Միտոզի արդյունքում ստացվող բջիջները լինում են․
ա) Տարբեր գենետիկ կազմով
բ) Նույն գենետիկ կազմով
գ) Առանց միջուկի
դ) Առանց քրոմոսոմների

3․Միտոզը տեղի է ունենում․
ա) Սոմատիկ բջիջներում (մարմնի բջիջներ)
բ) Սեռական բջիջներում
գ) Միտոքոնդրիումներում
դ) Քլորոպլաստներում

4․Միտոզի հիմնական նշանակությունը․
ա) Էներգիայի առաջացում
բ) Աճ և վերականգնում
գ) Տեղաշարժ
դ) Սննդի մարսում

5․Միտոզի վերջում ձևավորվում են․
ա) Չորս բջիջ
բ) Երկու նույնական բջիջ
գ) Մի մեծ բջիջ
դ) Սերմաբջիջ

6․Միտոզի ընթացքում բջջի քրոմոսոմների թիվը․
ա) Կրկնվում է
բ) Պակասում է երկու անգամ
գ) Աճում է չորս անգամ
դ) Անհետանում է

7․Ո՞ր գործընթացն է հաջորդում միտոզին․
ա) Ցիտոկինեզ
բ) Ֆոտոսինթեզ
գ) Սերմնավորում
դ) Ֆերմենտացում

«Անհաղթ Խալիվան» ստեղծագործությունը պատմում է, թե ինչպես կարող է արվեստը լինել իրականությունից փախչելու ճանապարհ։ Խալիվան երաժշտության շնորհիվ կտրվում էր իրականությունից։ Նա չէր պատերազմում, այլ կարծում էր, որ դա կպաշտպանի պետությունը, թեպետ ապրում էր երազանքների աշխարհում։

Ամեն անգամ, երբ Խալիվային լուր էին հայտնում, որ  թշնամիները ներխուժել են երկիր և գրավել ինչ-որ նահանգ, նա հրամայում էր շարունակել նվագել։ Իր երևակայության մեջ նա հաղթում էր առանց ջանք գործադրելու։ Խալիֆան չտեսավ վտանգը, քանի որ չէր ուզում տեսնել։ Նա չպաշտպանեց իր ժողովրդին, քանի որ ընտրեց երազը իրականության փոխարեն։ Եվ հենց այդ պահին արվեստը կորցրեց իր պաշտպանիչ ուժը և վերածվեց փախուստի։

Այս ստեղծագործությունը ցույց է տալիս, որ արվեստն ինքնին մեղավոր չէ։ Մեղավորը նրա սխալ օգտագործումն է։ Արվեստը պետք է օգնի մարդուն հասկանալ աշխարհը, ուժ տա պայքարելու, դիմանալու դժվարություններին։ Բայց երբ այն դառնում է պատնեշ, որը մարդը կանգնեցնում է իր և իրականության միջև, այն կարող է դառնալ վտանգավոր։

1. Ինչպե՞ս էր Խալիֆան  վերաբերվում իշխանությանը։

Խալիֆան իշխանությունը ազատ էր թողել։

2.  Քո կարծիքով՝ ինչո՞ւ էր խալիֆան համոզված, որ երաժշտությունը պաշտպանում է իր պետությունը։

Նա համոզված էր, որ երաժշտությունը կփրկի աշխարհը, որովհետև ինքը կարծես ապրեր իր երազանաքների մեջ։

3. Ինչպե՞ս է արտացոլվում իրատեսությունն ու երազախաբությունը ստեղծագործության մեջ։

4.Կարելի՞ է խալիֆային համարել դրական կերպար, թե ոչ։ Ինչո՞ւ։

Խալիվային ես չեմ համարում դրական կերպար, քանի որ նրան չեր հետաքտքրում ինչ է կատարվում երկրի և ժողովրդի հետ։

5. Կարծիք հայտնիր խալիֆայի այս հրամանի վերաբերյալ՝ -Թո՛ղ ապրի ամեն մարդ, ինչպես ուզում է, միայն թե թողնի, որ ուրիշն էլ ապրի։ Արդյո՞ք հնարավոր է խաղաղ համակեցություն։

Իմ կարծիքով այս հրամանը մեծ մասը համարում է խելամիտ, քանի որ այն ազատության մասին է։ Ինձ թվում է հնարավոր է խաղաղ համակեցություն։

6. Ըստ ձեզ՝ ո՞րն է հեղինակի ասելիքը։

7. Մեկնաբանե՛ք այս տողը՝ -Նվագեցե՛ք, մի՛ դադարեք. երբ դուք դադարեք, այն ժամանակ է, որ կնվաճվի իմ պետությունը…

Ըստ Խալիվայի նրա անվտանգությունը կապված է երաժշտության հետ։ Երբ երաժշտությունը դադար տա, իր պետության խաղաղությունը նույնպես։

8. Ըստ ստեղծագործության գրի՛ր էսսե վերնագրերից մեկով՝

• Երբ արվեստը դառնում է փախուստ, 
• Հաղթանակի և պարտության սահմանները, 
• Արվեստն ընդդեմ պատերազմի,
• Գեղեցկության պաշտպանմունքը՝ պետության կործանման պատճառ։ 

1)Լուծե՛ք անհավասարումը.
ա) x² + 4x + 6 > 0

x E R
բ) 3x² + 8x + 22 ≥ 0

x E R
գ) — 2x² + 4x — 10 < — 2

x E R
դ) x² + 6x + 15 ≤ 5

Լուծում չունի
ե) x² + 6x + 14 < 3x — 1

Լուծում չունի
զ) — 4x² + 6x — 9 < 1 — x

x E R

2)Լուծե՛ք անհավասարումը.
ա) x² — 8x + 16 ≥ 0

xE(-∞;4)U(4;∞)
բ) x² — 7x + 10 ≥ 1 — x

xER
գ) 3x² + 12x + 10 ≥- 2

xE(-∞;-2)U(-2;∞)
դ) — 4x² + 6x — 2 ≥ 2x — 1 ,

xE(

1. Ներկայացրե՛ք H2CO3, H₂SiO3, HNO3, H3PO4 և HCIO4, թթուների էլեկտրոլիտային դիսոցման հավասարումները և թթու առաջացնող տար րերի օքսիդացման աստիճանները:
   • Դիսոցում
   • 
     H₂CO₃ ⇄ H⁺ + HCO₃⁻
     HCO₃⁻ ⇄ H⁺ + CO₃²⁻
   • 
     H₂SiO₃ ⇄ H⁺ + HSiO₃⁻
     HSiO₃⁻ ⇄ H⁺ + SiO₃²⁻
   • 
     HNO₃ → H⁺ + NO₃⁻
   • 
     H₃PO₄ ⇄ H⁺ + H₂PO₄⁻
     H₂PO₄⁻ ⇄ H⁺ + HPO₄²⁻
     HPO₄²⁻ ⇄ H⁺ + PO₄³⁻
   • 
     HClO₄ → H⁺ + ClO₄⁻
   • ՕԱ
   • 4, 4, 5, 5, 7

2. Որոն՞ք են H3PO4, H3BO3, HClO , HMnO4 թթուներին համապատասխանող օքսիդների բանաձևերը:

P₂O₅, B₂O₃, Cl₂O, Mn₂O₇

3. Արտածե՛ք այն թթուների բանաձևերը, որոնց բաղադրությունը (ըստ զանգվածի) ներկայացված է ստորև.

ա)Н` 1,59%

N 22,22%,

Ο` 76,19%

1.59/1=1.59, 22,22/14=1.587, 76,19/16=4.76

բ) H` 3,06%,

P` 31,63%,

Ο` 65,31%

3.06/1=3.06, 31,63/31=1.02, 65,31/16=4.08

4. Ավտոմեքենայի կուտակիչում որպես թթու օգտագործվում է`

1. աղաթթու

3. ազոտական թթու

2. քացախաթթու

4. ծծմբական թթու

5. 4 գ MgO-ն լուծել են ազոտական թթվի լուծույթի մեջ: Որոշե՛ք ստացված աղի նյութաքանակը և զանգվածը:

1. MgO + 2HNO₃ → Mg(NO₃)₂ + H₂O
2. 
   M(MgO) = 24 + 16 = 40 գ/մոլ
   n(MgO) = 4 գ / 40 գ/մոլ = 0,1 մոլ
3. 
   n(Mg(NO₃)₂) = n(MgO) = 0,1 մոլ
4. 
   M(Mg(NO₃)₂) = 24 + 2×(14 + 48) = 148 գ/մոլ
   m(Mg(NO₃)₂) = 0,1 մոլ × 148 գ/մոլ = 14,8 գ

Սիրո իդեալականացումը հաճախ կարող ենք հանդիպել` գրքերում, կինոներում, ինչպես նաև մեր մտքերում: Սովորաբար սիրո պատմությունները ունենում են լավ ավարտ, որտեղ բոլոր խնդիրները վերջում լուծվում են հեքիաթային ձևով՝ առանց այն բարդությունների, որոնք լինում են իրական կյանքում։ Անընդհատ այն տեսնելիս, լսելիս և կարդալիս մեզ մոտ կառուցվում է իդեալիզացված կարծիք սիրո մասին, որը չի համապատասխանում իրական կյանքին։ Մեծ դրությամբ սերը ներառում է իր մեջ շատ դժվարություններ, պայքարներ և սխալներ։ Սիրո ընթացքում մարդիկ բացահայտում են իրենց թերությունները, որը չէին կարող տեսնել ի սկզբանե։

Մի կողմից իդեալականուցումը մեզ կարող է տալ ուղղություն, որին հետագայում ձգտելու եք։ Մյուս կողմից էլ իրականությունը մեզ դարձնում է ավելի գիտակից/հասուն մարդ, սովորեցնում է կյանքին և օգնում է չապրել երազանքների մեջ, որոնք կարող են բերել հիասթափությանը։

Իմ կարծիքով սիրո մեջ դժվարությունները, խնդիրները ունեն իրենց նշանակությունը։ Այն ամրեցնում է հարաբերությունները, քանի որ օգնում է հասկանալ սխալները, ճանաչել իրար ավելի լավ։ Օգնում են ստանալ նոր էմոցիաներ և զգացողություններ։ Սակայն դա չի նշանակում, որ բարդությունները հաղթահարելը հեշտ է, բայց եթե մարդը պատրաստ է երջանիկ և երկար սեր ձեռք բերելուն, փոխելու իրենց տեսակետը, զիջել և ընդունել միմյանց, ապա այդ ժամանակ բարդությունները կարող են դառնալ սիրո ավելի ամուր կապ։

Harry Potter is a boy wizard who has taken over the world. He is everywhere. No one had heard of Harry Potter before 1997. That’s when J.K. Rowling published her first book. She’s the creator of Harry Potter. The first novel was called ‘Harry Potter and the Philosopher’s Stone’ and it became amazing success. Everyone was talking about it and Harry became an overnight phenomenon. Six more Harry Potter books followed and they all became best sellers. People went crazy over every new book. My friends waited overnight outside a bookstore to make sure they got their copy of the latest book. My friends are 40 years old! Harry Potter is now a global industry, with movies and merchandise of all kinds. It’s amazing how big he is .

Harry Potter is a boy wizard who has taken over the world. He is everywhere. No one had heard of Harry Potter before 1997. That’s when J.K. Rowling published her first book. She’s the creator of Harry Potter. The first novel was called ‘Harry Potter and the Philosopher’s Stone’ and it became an amazing success. Everyone was talking about it and Harry became an overnight phenomenon. Six more Harry Potter books followed and they all became best sellers. People went crazy over every new book. My friends waited overnight outside a bookstore to make sure they got their copy of the latest book. My friends are 40 years old! Harry Potter is now a global industry, with movies and merchandise of all kinds. It’s amazing how big he is.

Harry Potter is wizard has over boy who taken a the world. He is everywhere. No one had heard of Harry Potter before 1997. That’s when J.K. Rowling published her first book. creator the She’s Potter Harry of. The first novel was called ‘Harry Potter and the Philosopher’s Stone’ and success became an it amazing. Everyone was talking about it became and an Harry overnight phenomenon. Six more Harry Potter books followed and they sellers best became all. People went crazy over every new book. My friends waited overnight outside a bookstore they got their to sure make copy of the latest book. My friends are 40 years old! Harry Potter is now a global industry, with all of merchandise and movies kinds. big how amazing It’s is he.

Harry Potter is wizard who has taken over the world. He is everywhere. No one had heard of Harry Potter before 1997. Thats when J. K. Rowling published her first book. Shes creator of Harry Potter. The first novel was called Harry Potter and the Philosophers Stone and it became an amazing success. Everyone was talking about it Harry became an overnight phenomenon. Six more Harry Potter books followed and they all became best sallers. People went crazy over every new book. My friends waited overnight outside a bookstore to make sure they make their copy of the latest book. My friends are 40 years old! Harry Potter is now a global industry, with movies and merchandise of all kinds. Its amazing how big he is.

1)Անհավասարումը լուծե՛ք միջակայքերի եղանակով.
ա) x2 — 6x + 5 > 0

(∞;1)U(5+∞)
բ) — x2 + 9x + 10 >= 0

(-10;1)
գ) 3×2 + 12x + 4 <= — 5

(-∞;-3)U(-1+∞)
դ) 4x² + 14x — 5 > — 15

(-∞;2,5)U(-1+∞)

2)Անհավասարումը լուծե՛ք գրաֆիկական եղանակով.
ա) x2 + 6x — 7 > 0

1)Ապացուցեք, որ նկարում պատկերված եռանկյունները նման են։

AB/DE=BC/EF=AC/DEF

2)ABCD զուգահեռագծի CD կողմի վրա նշված է E կետը: AE և BC ուղիղները հատվում են F կետում։ Գտեք`
ա) EF–ը և FC-ն, եթե DE = 8 uմ, EC = 4 սմ, BC = 7 սմ, AE = 10 սմ,
բ) DE–ն և EC-ն, եթե AB = 8 սմ, AD = 5 սմ, CF = 2 սմ:

EF/AE=CE/DE

EF=5, FC=3,5

DE=40/7, EC=16/7

3)AB և CD հիմքերով ABCD սեղանի անկյունագծերը հատվում են O կետում։ Գտեք`
ա) AB–ն, եթե OB = 4սմ, OD = 10 սմ, DC = 25 սմ,

10
բ) (AO)/(OC)-ն և (BO)/(OD) -ն եթե AB = a, DC = b

a/b
գ) AO-ն, եթե AB = 9,6 դմ, DC = 24 սմ, AC = 15 սմ:

AO=12

1. Առանձնացրու, կարդա Թադմորի ապարանքի նկարագրությունը սկզբում եւ վերջում։ Մեկնաբանիր նկարագրությունների տարբերությունները (հեղինակի բանաստեղծական մտահղացումը)։

Լուսակերտ է ապարանքը Թադմորի,
Անապատում, որպես երազ ոսկեհյուս.
Յոթն հարյուր սյունի վրա մարմարի
Սլանում է աշտարակը երկնասույզ:

Շուրջը նազուկ արմավենու պուրակներ,
Ուր երգում են հրաշք-հավքեր կարոտով,
Շատրվաններն հուրհրում են կրակներ,
Ծաղիկները պճնազարդում արծաթով:

Պուրակները չորացել են, չքացել,
Եվ շիջել է լույս երազը սյուների.
Անապատը դեղին քղանցքն է փռել
Եվ ծածկել է ապարանքը Թադմորի…

Եվ ավազուտ շիրմի վրա մենավոր
Աշտարակն է մնում կանգուն ու վկա,
Որ իմանան վառ աստղերը հեռավոր
Էլ-Սամանի սերը հզո՛ր ու անմա՛հ:

Իմ կարծիքով այս երկու նկարագրությունները տարբերվում են իրենց մթնոլորտով: Սկզբում Թադմորի ապարանքը նկարագրվում է կարելի է ասել “կենդանի” տեսքով: Ծտերը երգում էին, արևը շողում, իսկ վերջում մթնոլորտը լրիվ հակասում է սկզբի մթնոլորտին:

2. Բառարանից գտիր բամբիշ, մանկլավիկ, նաժիշտ, ձեղուն, սնդուս, թալկանալ, եբենոսյան, մուշկ, կնդրուկ բառերի բացատրությունը։

Թագուհի, ստրուկ, աղախին, տանիք, դիպակ, ուժասպառ լինել, փայտից պարտաստված, բուրավետ յուղային նյութ, անուշահոտ խեժ

3. Ստեղծագործության վերաբերյալ գրի՛ր քո մտորումները։ 

Ստեղծագործությունը միջին էր՝ ոչ շատ լավ, ոչ էլ վատ։ Ավետիք Իսահակյանը շատ գեղեցիկ ու հետաքրքիր նկարագրություններ ուներ, օրինակ՝ նա Թադմորի կերպարով ցույց էր տալիս թագավորի տրամադրությունը։ Չգիտեմ՝ կա արդյոք հավերժական սեր, բայց համոզված եմ, որ ինչքան էլ սիրես ինչ-որ մեկին, ամենակարևոր մարդը պիտի լինես դու ինքդ։ Սիրելիին կորցնելը ցավոտ է, բայց դրա պատճառով կյանքը անիմաստ համարելը ճիշտ չէ։ Կարծում եմ՝ պետք է գնահատել կյանքը և շարունակել ապրել ու վայելել այն՝ նույնիսկ դժվար իրավիճակներում։

Կարիոտիպը նշանակում է…

ա) Գեների հաջորդականության ամբողջականությունը
բ) Օրգանիզմի բոլոր սպիտակուցների համախումբը
գ) Օրգանիզմի քրոմոսոմների ամբողջական հավաքածուն՝ քանակը, չափը և ձևը
դ) ԴՆԹ-ի կրկնօրինակման գործընթացը

Մարդու սոմատիկ բջիջներում քանի՞ քրոմոսոմ կա։

ա) 22
բ) 23
գ) 44
դ) 46

Մարդու սեռաբջիջներում (գամետներում) քանի՞ քրոմոսոմ կա։

ա) 23
բ) 46
գ) 44
դ) 22

Քրոմոսոմների մեծամասնությունը ի՞նչ ձև ունեն մետաֆազում։

ա) Օղակաձև
բ) S-աձև
գ) X-աձև (երկքրոմատիդ)
դ) Գնդաձև

Քանի՞ զույգ ավտոսոմ և քանի՞ զույգ սեռական քրոմոսոմ ունի մարդը։

ա) 23 ավտոսոմ, 1 սեռական
բ) 22 ավտոսոմ, 1 սեռական
գ) 22 սեռական, 1 ավտոսոմ
դ) 23 սեռական, 2 ավտոսոմ

Կարդացե՛ք Վ․ Սիրադեղյանի ,,Ափսոս էր երեխան,,  ստեղծագործությունը։

Առանձնացրե՛ք կարևոր միտք արտահայտող հատվածները և մեկնաբանե՛ք։

«Քո երեխան քո կորցրած մանկության որոնումն է»

Սա ցույց է տալիս, որ ծնողները երեխաների մեջ գտնում են իրենց անցած, կորցրած մանկությունը։

Ստեղծագործության վերաբերյալ գրե՛ք ձեր կարծիքը։

Ստեղծագործությունը տխուր է, բայց գեղեցիկ։ Այն ցույց է տալիս, որ մարդ երբ մեծանում է, կորցնում է իր մանկության մաքրությունը և հաճախ մենականում է։ Հեղինակը հիշեցնում է, որ պետք է գնահատել մեր ներսի «երեխային» ու չկորցնել այն։

1)Հաշվել արտահայտության արժեքը․

11/7

29/39

1/20

1/9

2)Հաշվել արտահայտության արժեքը․

ա)|5a + 2| — |a — 2|, եթե a = 4

20

բ)|3a — 6| — |2a — 1|, եթե a = -2

7

գ)|2a — 5| — |5a — 3|, եթե a = -6

-16

դ)|4a + 2| — |a|, եթե a = -2

4

3)Հաշվել արտահայտության արժեքը․

8