Եվա Միքայելյան

Առաջնորդությունը շատերը խառնում են հրամայելու հետ։ Նաև կարծում են, որ առաջնորդները իրենից մեծերի են վկայում, բայց առաջնորդությունը լռիվ ուրիշ բան է։ Լավ առաջնորդ լինելը նշանակում է բոլորին օգնել և գտնել իրենց հետ լեզու։ Լավ առաջնորդները պետք է բարի լինեն և ամեն ձևով փորձեն խոսել մարդկանց հետ։ Վատ առաջնորդները նույնպես շատ են, բայց նրանց ոչ ոք չի սիրում, իսկ լավերին բոլորը ուզում են լսել և շբվել նրանց հետ։

Հատկացուցիչ

Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր հատկացուցիչներով:

 Ո՞ւմ աչքն ամբողջ օրը ճանապարհին էր: Վարորդի

Միշտ հիշում է ո՞ւմ խոսքը: Պապիկի

Ինչի՞ ջուրը բարձրացել էր ձնհալից: Լճերի

Ինչի՞ արմատները շատ խորն էին թափանցել: Սնկերի

Ինչի՞ փողոցները լայն էին և ուղիղ: Կենտրոնի

 

2. Ընդգծված բառերին ավելացրո՛ւ հատկացուցիչ լրացումներ, որոնք ցույց տան, թե դրանք (հատկացյալները) ո՛ւմ, կամ ինչի՛ն են պատկանում կամ վերաբերում:

Ձկներըլույսի պատճառով շատ խորն էին իջել:

Նրա ձկները լույսի պատճառով շատ խորն էին իջել։

Սիրով կարդում էր բանաստեղծությունները:

Սիրով կարդում էր իմ բանաստեղծությունները։

Երեկոն շատ խաղաղ էր:

Լեռների երեկոն շատ խաղաղ էր։

Խանութն արդեն երկար ժամանակ փակ էր:

Նրանց խանբւթն արդեն երկար ժամանակ փակ էր։

Հրամանները շատ արագ էին կատարվում:

Իմ հրամանները շատ արագ էին կատարվում։

3. Նախադասություններն ընդարձակի´ր` ընդգծված հատկացուցիչի և հատկացյալի միջև ավելացնելով փակագծում տրված բառակապակցությունը: Կետադրությանն ուշադարությո´ւն դարձրու:

Օրինակ`

Արեգակի խավարումը  սարսափ առաջացրեց մարդկանց մեջ: (ընդամենը մի քանի րոպե տևող) – Արեգակի` ընդամենը մի քանի րոպե տևող խավարումը սարսափ առաջացրեց մարդկանց մեջ:

Նոբելի գործարանները ցրված էին Եվրոպայով մեկ: (պայթուցիկ նյութեր արտադրող)

Նոբելի` պայթուցիկ նյութեր արտադրող գործարանները ցրված էին Եվրոպայով մեկ:

Նոբելի կտակը կարծես թե հակասում էր նրա ապրած կյանքին: (մարդության խաղաղասիրությունն ու զարգացումը խթանող)

Նոբելի` մարդության խաղաղասիրությունն ու զարգացումը խթանող կտակը կարծես թե հակասում էր նրա ապրած կյանքին:

Վիկտոր Համբարձումյանը դարձավ աստղաֆիզիկայի ամբիոնի առաջին վարիչը: (իր իսկ նախաձեռնությամբ ստեղծված)

Վիկտոր Համբարձումյանը դարձավ աստղաֆիզիկայի` իր իսկ նախաձեռնությամբ ստեղծված ամբիոնի առաջին վարիչը:

Նա նկատեց, որ փայտանյութի բաղադրությունը ինչ-որ բանով խաղողի շաքարն է հիշեցնում (թղթի ու արհեստական մետաքսի վերածվող):

Նա նկատեց, որ փայտանյութի` թղթի ու արհեստական մետաքսի վերածվող  բաղադրությունը, ինչ-որ բանով խաղողի շաքարն է հիշեցնում

Քիմիկոսներն էին ելք փնտրում այդ երկրների բնակչությանն օգնելու: (գյուղատնտեսական մթերքների կարիք ունեցող)

Քիմիկոսներն էին ելք փնտրում այդ երկրների` գյուղատնտեսական մթերքների կարիք ունեցող բնակչությանն օգնելու:

Ի՞նչ առանձնահատկություններ ունի Արևելյան Ասիա տարածաշրջանը:

Արևելյան Ասիայում ժամանակ առ ժամանակ տեղի են ունենում ցունամիներ, պայթյուններ, երկրաշարժներ, տայֆուններ: Արևելյան Ասիայի տարածաշրջանն առանձնանում է, իր մեծ տարածքներով, որը կազմում է Ասիա աշխարհամասին 1/4 մասը, նաև իր բնակչությամբ, որը կազմում է երկրագնդի բնակչության` 1/5 մաս։ Արևելյան Ասիան առավել հարուստ տարածաշրջաններից մեկն է, այն առավել հարուստ է՝ քարածխի, երկաթի, մանգանի, նավթի, անագի, ալյումինի, կապարի, ցինկի և ուրանի պաշարներով։

Ի՞նչ դեր ունի Արևելյան Ասիան համաշխարհային տնտեսությունում:

Արևելյան Ասիան մեծ դեր է խաղում ամբողջ աշխարհի տնտեսության համար։ Նա աշխարհինտալիս է՝ նաֆթի, ուրանի, բնական հանոծոների, մանգանի, անագի, ալյումինի, ցինկի, երկաթի, քարածուխի մեծ պաշարներ։ Եվ Արևելյան Ասիայում է գտնվում նաևՉինաստանը։ Իսկ ինչպես բոլորս գիտենք Չինաստանը նույնպես մեծ դեր է խաղում աշխարհիտնտեսության աճի համար։

Որո՞նք են Արևելյան Ասիայի երկրների տնտեսության մասնագիտացված ճյուղերը:

Արևելյան Ասիայի երկրների տնտեսության մասնագիտացված ճյուղերն են ածխի հանույթ, սևմետաղաձուլություն, տեքստիլ, մեքենայաշինույուն, հացահատիկի արձյունաբերություն, ոչխարների և խոզերի գլխաքանակների, ձկնորսություն։

Քարտեզի վրա նշել Արևելյան Ասիայի երկրները և այդ երկրների ափերը ողողող ջրային ավազանները:

Кто такие Аид и Персефона?

Была у великой богини плодородия Деметры юная дочь Персефона. Однажды прекрасная Персефона вместе со своими подругами, океанидами (дочерьми Океана и Тефиды), беззаботно резвилась в цветущей Ниссейской долине, на берегу Саронического залива, не ведая, что её отец — великий громовержец Зевс — решил отдать её в жёны своему мрачному брату Аиду, властителю подземного царства.

Каким способом Аид решил похитить Персефону?

Аид, увидев цветущую красоту Персефоны, решил немедля похитить её. С этой целью он упросил богиню Земли Гею вырастить цветок необычайной красоты. Богиня согласилась, и в Ниссейской долине не замедлил вырасти дивный цветок, пьянящий аромат которого разливался далеко вокруг него. Персефона, увидев цветок, протянула к нему руку, но стоило ей только сорвать его, как тут же разверзлась земля: на чёрных конях в золотой колеснице появился из-под земли владыка царства теней Аид, который схватил юную, ничего не подозревающую Персефону, и в мгновение ока скрылся с ней на своих быстрых конях в недрах земли. Персефона от ужаса успела только лишь вскрикнуть… .

По какому вопросы Деметра обратилась к Гелиосу?

Богиня Деметра, услышав крик дочери, поспешила в Ниссейскую долину, но тщетно: Персефоны уже нигде не было. Тяжкая скорбь об утрате единственной дочери овладела сердцем матери. Одетая в тёмные одежды, девять дней, ничего не сознавая, блуждала она по земле, проливая горькие слёзы. Никто не мог помочь ей в её горе… На десятый день она пришла к богу Гелиосу, со слезами на глазах умоляя его сказать, где находится её дочь.

Что ответил Гелиос Деметре?

— Великая богиня, ты знаешь, как я чту тебя… Знай, могущественный Зевс отдал дочь твою в жёны владыке царства теней, — ответил ей Гелиос.-  Побори же свою тяжёлую печаль, богиня; ведь велик муж твоей дочери…

Что случилось когда Деметра проливала слезы?

Ещё больше опечалилась богиня Деметра. Разгневавшись на Зевса, она покинула богов и  светлый Олимп. Приняв вид простой смертной и облекшись в тёмные одежды, долго блуждала богиня между смертными, не переставая проливать горькие слёзы. Без её благотворной силы всякий рост на земле прекратился: листья на деревьях завяли и облетели; сады не давали плодов, засохли зелёные виноградники, а прежде плодородные нивы опустели… Голод царил повсюду: везде слышался плач и стоны…

Кого Зевс послал Деметре?

Печаль по нежно любимой дочери не покидала её. По-прежнему бесплодна была земля, и голод становился все сильнее и сильнее… Гибель грозила всему живому… Тогда Зевс послал к Деметре вестницу богов — богиню радуги Ириду, которая прилетела на своих радужных крыльях в Элевсинский храм Деметры, моля её вернуться на светлый Олимп. Деметра ни в какую не внимала ее просьбам.

Что Аид дал Персефоне до того как отпустил к матери?

Послал тогда к своему мрачному брату Аиду великий Зевс быстрого, как мысль, Гермеса. Аид согласился отпустить Персефону к матери, но предварительно дал ей проглотить зерно граната — символ брака. Взошла Персефона на золотую колесницу мужа вместе с Гермесом, и в мгновение ока достигли они Элевсины.

Почему Персефона являеться богиней мертвых?

Забыв всё от радости, Деметра бросилась навстречу своей дочери, заключив её в свои объятия, и вместе с ней вернулась на Олимп. Тогда великий Зевс решил, что две трети года Персефона будет жить с матерью, а на одну треть — в царстве своего мужа Аида: вот почему Персефона является не только богиней плодородия, но и богиней мертвых.

Что случилось когда Деметра нашла свою дочь?

Как только Деметра нашла свою возлюбленную дочь, великая богиня вернула земле плодородие: снова нежной весенней листвой покрылись леса; запестрели цветы на изумрудных лугах, а вскоре пробудилась и вся природа!

Что происходит каждый год?

Но каждый год покидает свою мать Персефона, и каждый раз Деметра погружается в печаль, вновь облекаясь в тёмные одежды. Тогда вся природа горюет об ушедшей под землю Персефоне: желтеют на деревьях листья осенью, отцветают цветы, пустеют нивы и наступает зима… Природа засыпает на некоторое время, чтобы вновь проснуться в радостном блеске весны .

1)Արկղն ունի 3,5 դմ կողմով խորանարդի ձև: Որքա՞ն նրբատախտակ է անհրաժեշտ այդ արկղը պատրաստելու համար

3,5²=12,25֊ո

12,25•6=73,5

2)Ուղղանկյունանիստի ձև ունեցող սենյակի չափսերն են՝ երկարությունը 6 մ, լայնությունը 4 մ, բարձրությունը`3 մ: Գտեք սենյակի՝

ա) հատակի մակերեսը,

6•4=24մ²

բ) պատերի մակերեսը

3•4=12մ²

2•12=24մ²

3•6=18մ²

18•2=36մ²

24•36=60մ²

3)3 մ բարձրություն ունեցող սենյակի ուղղանկյունաձև հատակն ունի 5 մ և 4,5 մ չափսեր: Առնվազն քանի փաթեթ պաստառ է հարկավոր այդ սենյակի պատերը լրիվ պաստառապատելու համար, եթե յուրաքանչյուր փաթեթ ունի 9,5 մ² մակերես (դուռը և պատուհանը անտեսել):

3•5=15

15•2=30մ²

3•4,5=13,5

13,5•2=27մ²

30•27=57մ²

57:9,5=6 փաթեթ

4)20 մ երկարությամբ, 10 մ լայնությամբ և 2 մ բարձրությամբ ուղղանկյունանիստի ձև ունեցող ջրավազանի հատակը և պատերը անհրաժեշտ է սալիկապատել: Սալիկներից յուրաքանչյուրն ունի 2 դմ կողմով քառակուսու ձև: Քանի՞ այդպիսի սալիկ է հարկավոր։

20մ=200դմ

10մ=100դմ

2մ=20դմ

200•100=200000դմ²

20000:2=10000 սալիկ

20•200=4000դմ²

4000•2=8000դմ²

8000:2=4000 սալիկ

20•100=200դմ²

200•2=400դմ²

400:2=200 սալիկ

10000+4000+200=14200 սալիկ

1)Հայտարարում ազատվեք արմատանշանից․

√2, 3, √x, √3, √8x\x, √x\x, √35\5, √6\2

2)Պարզեցրե՛ք արտահայտությունը․

5√2

√2

-4√a

√x(a-3)

√a

-2√2

16

6-30√3+24√10

3)Արտադրիչը դուրս բերեք արմատանշանի տակից․

4)Հաշվե՛ք արտադրյալը․

5)Բացե՛ք փակագծերն ու պարզեցրե՛ք արտահայտությունը.

Деньги иногда могут поменять человека в плохую сторону. Когда у человека есть деньги он автоматом становиться избалованным и понимает, что без усилий можешь достичь всего. В погоне за деньгами человек может забыть о своих близких и так сказать быть зависимой от них. Конечно же деньги это хорошо, но не надо быть одержимой ими. Надо знать меры и не забывать о родственниках и о том что вокруг. Ящик Пандоры приносит несчастье. Его открыть означает открыть зло. Думаю, что деньги тоже могут принести много плохого. Они могут принести тебе много лживых друзей, зависть с каждого угла. От этого через время можно устать.

Կարդա՛ Ղ․ Աղայանի ,, Տորք Անգեղ և Հայկանուշ Գեղեցիկ,, ստեղծագործության  Երրորդ երգը։

1. Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։

2.  Ինչպե՞ս էին հյուրերին ընդունում հսկաները։

Նրանք հսկայի ոտքերը համբուրում էին:

3. Մեկնաբանի՛ր միտքը՝ Ինչ որ կարող է մարդ անել սիրով,Նույնն անել կարող չէ նա իր ուժով:

Մարդը կարլղ է սրտանց անել այնպիսի մի բան, որ ֆիզիկական ուժով չի կարողանա։ Այս միտքը նաև ասում է թե ինչքան ուժեղ է սերը։

Սրտիս թագուհի,
Կարոտել եմ քեզ.
Ա՜խ, ինչ կլինի
Հանկարծ հայտնըվես
Եվ թեկուզ իսկույն
Դարձյալ չըքանաս,
Ինչպես գիշերվան
Կարճատեւ երազ:
Միայն թե տեսնեմ
Պատկերդ մեկ էլ,
Միայն թե ասեմ՝
Ո՛նց եմ կարոտել:

Այստեղ Թումանյանը պատմում է իր սրտի թագուհու մասին։ Բանաստեղծությունը ընթերցելուց հետո կարելի է գալ եզրակացության, որ նա իրան շատ է կարոտում և ուզում է տեսնել իր պատկերը, թեկուզ մեկ վայրկյան։ Ստեղծագործությունը շատ փոքրիկ է և այդ պատճառով մեկ նախադասությամբ կարելի է այն վերլուծել։

1.Հաշվիր խորանարդի լրիվ մակերևույթի մակերեսը, եթե նրա կողը 2,1 սմ է:

2,1•2=4,41

6•4,41=26,46սմ²

2.Գտեք այն խորանարդի նիստի մակերեսը, որի մակերևույթի մակերեսը հավասար է 24սմ²: Կարո՞ղ եք գտնել այդ խորանարդի կողը։

24:6=4

4սմ²

3.Ուղղանկյունանիստի հիմքը a = 6սմ և b = 7սմ կողմերով ուղղանկյուն է, իսկ կողմնային կողը՝ c = 8սմ։ Գտեք այդ ուղղանկյունանիստի`

ա) հիմքի մակերեսը

6•7=42սմ²

բ) կողմնային մակերևույթի մակերեսը

6•8=48սմ²

48•2=96սմ²

56•2=112սմ²

96+112=208սմ²

գ) լրիվ մակերևույթի մակերեսը․

42•2=84

84+208=292սմ²

4. Ուղղանկյունանիստի հիմքը 8 սմ կողմով քառակուսի է, իսկ կողմնային մակերևույթի մակերեսը հավասար է 112 սմ² ։ Գտեք ուղղանկյունանիստի լրիվ մակերևույթի մակերեսը։

8•8=64

64•2=128սմ²

112+128=240սմ²

5.Հաշվիր խորանարդի լրիվ մակերևույթի մակերեսը, եթե նրա կողը 3,5 մ է:

3,5•3,5=12,25

12,25•6=73,5սմ²

6.Գտեք այն խորանարդի նիստի մակերեսը, որի լրիվ մակերևույթի մակերեսը հավասար է 150 դմ² :Կարո՞ղ եք գտնել այդ խորանարդի կողը։

150:6=25

a=5սմ

7. Ուղղանկյունանիստի հիմքը 24 սմ պարագծով քառակուսի է, իսկ կողմնային կողը հավասար է 5,5 սմ։ Գտեք այդ ուղղանկյունանիստի

ա) կողմնային մակերևույթի մակերեսը

24•4=6

6•5,5=33սմ²

33•4=132սմ²

բ) լրիվ մակերևույթի մակերեսը

6•6=36

36•2=72

132+72=204սմ²

Նյութը բաղկացած է փոքրագույն մասնկներից,որոնց միջև արանքներ կան»,նման ենթադրությունները գիտության մեջ անվանում են վարկածներ:Վարկածների իրավացիությունը ստուգվում է փորձերով : Փորձ 1

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր.2 սրվակ,մանր ավազ,ջուր,կալիումի պերմանգանատ.սրվակների համար նախատեսված պատվանդան։

Աշխատանքի ընթացքը. սրվակները դրեցի պատվանդանին և նրանց մեջ լցրեցի կեսից մի քիչ շատ ավազ մեկի մեջ,իսկ մյուսի մեջ,նույն քանակությամբ կալիումի պերմանգանատի լուծույթ:Ուշադրություն դարձրեցի 2 սրվակնում եղած ջրի և ավազի մակարդակներին և գրեցի, թե ինչ եմ կարծում,եթե 2 սրվակներ պարունակությունները դատարկես՝ լցնեմ մեկը մյուսի վրա,ի՞նչ տեղի կունենա ,կտեղավորվի՞ երկուսի պարունակությունը մեկ սրվակում ամբողջությամբ,թե՞ կթափվի:

Ես կարծում եմ, որ կալիումի պերմանգանատի լուծույթը կթափվի։

Ես շատ զարմացա, որ փորձը կատարելուց հետո մեր կարծիքին հակասեց այն։ Պերմանգանատի լուծույթը ամբողջովին գրավեց ավազի ազատ մոլերուլները և նույնիսկ չթափվեց։

https://youtube.com/shorts/HGcTm6J8c8k?si=4bEGeF8PFPjENscR

Սիրել կյանքը իմ համար դա նույն ազատ լինելն է։ Ազատությունը դա սեփական կարծիքն ունենալն է։ Ես սիրում եմ կյանքը նրա պատճառով, որ մենք միշտ ունենք իրավունք սիրել ուրիշին և նվիրել այն այդ սերը։ Մեզ տվել են կյանք սիրելու համար։ Իրականում կյանքը շատ շատ բացասական որակներ ունի, բայց պետք չէ մոռանալ իր դրական որակները նույնպես։ Մենք ապրում ենք նպատակներ ունենալու համար և նրանց հասնելու, բայց ըստ ինձ երազանքը ավելի մեծ բան է քան նպատակը։ Ամեն մարդ ունի իր երազանքը, որին փորձում է հասնել։ Ես ունեմ իմ կյանքում այսպիսի մի խոսք *Ապրիր այնպես, որ բոլոր երազանքներդ դառնան նպատակ*:

1.Կետադրի՛ր:

Ընկերս զվարթ ու կատակաբան, շուրջն էր հավաքել բոլոր հյուրերին: Կանաչազարդ դաշտավայրը, ցողված վաղորդյան մարգարիտներով, վառվում էր ծիածանի ամենանուրբ գույներով: Այդ առավոտ, տեսածս առաջին բանը մեր ծիրանենին էր, ծաղկազգեստ ու բուրող: Մայրամուտին, ծովը շառագույն ու հանդարտ, հանկարծ ալեկոծվեց:

Հարցական դերանունները փոխարինի´ր համապատասխան որոշիչ բառակապակցություններով:

Հեռագիրը` ընկերոջս կազմած ո՞ր, բերել էին գիշերը:
Ծաղիկը` նուրբ գույնով ինչպիսի՞, դաշտում կարծես միակն էր:
Աշունը շուկան լցրել է մրգերով` շատ քաղցրահամ ինչպիսի՞:
Նրա հիասթափությունը մատնում էին աչքերը` լցված տխրությամբ ինչպիսի՞:
Մի ժպիտ`լի ուրախությամբ  ինչպիսի՞, թառել էր դեմքին:

Այն ալիքը, որում միջավայրի մասնիկները տատանվում են նրա տարածման ուղղությանն ուղղահայաց կոչվում է լայնական։ Ջրի մակերևույթին տարածվող ալիքների դեպքում ջրի մասնիկներն ու ալիքի վրայով լողացող փայտի կտորը վեր ու վար են շարժվում, իսկ ալիքը հեռանում է հորիզոնական ուղղությամբ։ Պարանի ծայրը վերև-ներքև շարժվելիս ալիքը տարածվում է այդ շարժման ուղղահայաց ուղղությամբ։

Այն ալիքը, որում միջավայրի մասնիկները տատանվում են ալիքի տարածման ուղղությամբ, կոչվում է երկայնական։ Երկայնական ալիքի օրինակ՝ եթե ձեռքով պարբերաբար հարվածենք մի ծայրը պատին ամրացրած երկար, թույլ զսպանակի ազատ ծայրին, ապա կնկատենք, թե ինչպես է զսպանակի երկայնքով գալարների խտացումների և նոսրացումների տեսքով ալիք տարածվում։

Հարվածի ժամանակ գալարները զսպանակի այդ ծայրում մոտենում են իրար՝ կազմելով գալարների խտացում, իսկ երբ ձեռքը հեռացնում ենք զսպանակից, գալարները հեռանում են իրարից, և նախկին խտացման տեղում առաջանում է գալարների նոսրացում։ Զսպանակի գալարներն այսպիսով տատանվում են։

Ձայնային ալիքների մասին պրեզենտացիա։

Կարդա՛ Ղ․ Աղայանի ,, Տորք Անգեղ և Հայկանուշ Գեղեցիկ,, ստեղծագործության  Երկրորդ երգը։ 

1. Դուրս գրիր անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։

Լոք-լայն, լապտեր-լույսի աղբյուր

1. Ըստ ստեղծագործության նկարագրի՛ր և բնութագրի՛ր Հայկանուշին։

Ըստ ստեղծագործության Հայկանուշը շատ գեղեցիկ, բարի և չնաշխարհիկ աղջիկ էր։

1. Առանձնացրո՛ւ Տորքի սիրո նկարագրության հատվածները։                  Սիրում էր Տորքը, սիրում էր անկեղծ,
   Սիրում էր սիրով անբիծ, անտխեղծ.
   Եվ կոպտատարազ իր դեմքը մթին
   Դառել էր սիրո ցոլացող լուսին.
   Այն կերպարանքը և հայացքն ահեղ,
   Որ քարացնում էր մարդկանց տեղնուտեղ,
   Այժմ դառել է մի վճիտ աղբյուր,
   Որից բխում է սեր հեզահամբյուր…
   Ի՜նչ քաղցր ժպիտ, ի՜նչ քնքուշ շարժվածք.
   Ե՜րբ է ունեցել անճոռնի կազմվածք…

Իմ հաց ն ու ջուրը, – գիտե՞ս որն է այն –
Քո սե՛րն է, հոգիս, քո սե՛րն է միայն.
Մի՛ նայիր, որ ես կոպիտ եմ ու բիրտ,
Այս կոպտության մեջ կա մի քնքուշ սիրտ,
Որ քեզ գլխովին իր մեջ կամփոփե.
Եվ միշտ քեզ համար միայն կտրոփե,
Ահա եկել եմ ընկել ոտքերդ,                                                                                Կամ ինձ սպանիր, կամ տուր ինձ սերդ».

1. Ի՞նչ պահանջ առաջադրում Հայկանուշը։ 

Բայց քեզ, Հայկանուշ, չեմ կարող դիպչել…
– Եթե այդպես է, ուրեմն գնա՛
Եվ բեր ինձ համար քսան աժդահա.
Կերթաս Ձորոփոր, ուր քարայրերում
Քեզ պես հաղթանդամ մարդիկ են կենում,
Եթե նրանցից քսանին գերես,
Դրանով իմ անվան պատիվ կբերես.
Եթե ոչ՝ գիտե՞ս մերոնք ինչ կասեն,
Ի՜նչ բամբասանքներ վրաս կբարդեն.
Կասեն փախցրել է, փախցրել է նրան
Լեռներից փախած մի թափառական…

1)Հաշվե՛ք․

4. 3,1 ,-1, -5, 1,13, -7,2, -0,3, -57,1

2)Արտադրիչը հանեք արմատանշանի տակից։

2√3

3√2

2√5

2√6

3√3

2√7

2√8

3√5

5√2

3√9

3)Հաշվե՛ք․

20

18

30

48

220

105

210

630

154

4)Արտադրիչը հանեք արմատանշանի տակից։

a2

x√x

m2√m

p2√p

ab

2mn

x2y

3pq2

5a3b

4y√xy

7pa2√ap

11m2nk√n

5)Հաշվե՛ք․

1/2

-1/3

1 1/5

-2 1/3

6)Հաշվե՛ք․

6

12

20

35

90

560

Today we visited the Martiros Saryan Museum. We saw many paintings. I realized that he focuses a lot on small details and all his paintings have a deep meaning. I really liked the painting *Three Years*. 

It shows the three ages of Martiros Saryan. When he was little, old and young. It is the only painting that impressed me. After the museum, we went to eat and had a good time.

Գոյականական անդամի լրացումներ՝ որոշիչ, հատկացուցիչ, բացահայտիչ:

Գոյականական անդամի այն լրացումը, որը ցույց է  տալիս հատկանիշ (որակ, որպիսություն, չափ, քանակ) կոչվում է որոշիչ: 

Որոշիչ ունեցող անդամը կոչվում է որոշյալ: Որոշիչը սովորաբար դրվում է որոշյալից առաջ և պատասխանում է ինչպիսի՞, ո՞ր, որքա՞ն, ինչի՞ց, ինչո՞վ և նման այլ հարցերի: 

1. Կարդա՛ նախադասությունները և ընդգծի՛ր որոշիչ-որոշյալները: 

Ա. Վարագույրի վրա ամբողջ հասակով նկարված էր մի վիթխարի մարդ: 

Բ. Երևակայական թշնամին աչքերի առաջ դառնում էր շոշափելի: 

2. Ո՞ր խոսքի մասերով է արտահայտվել որոշիչը.

Ա. ծով աչքեր, փայտից գդալ, ուրցի թեյ, Գոյական

Բ. տխուր եղանակ, լեռնային օդ,

Ածական

Գ. այն տղան, յուրաքանչյուր մարդ,

Դերանուն

Դ. երեք խնձոր, յոթ-ութ օր,

Թվական

Ե. քնած դշխուհի, վազող մարդ, գրելու թուղթ,

Դերբայ

Զ. վարդի նման այտեր

Կապակցությամբ

Է. կարմիր ծաղիկներով գլխաշոր, բարձր գագաթներով լեռներ :

Բառակապակցություն

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Ընդգծված ծավալուն որոշիչները (որոշիչ բառակապակցությունները) գրի՛ր որոշյալից հետո: Կետադրությանն ուշադրությո՛ւն դարձրու:

Օրինակ`

Անտառաբնակ բուի նման մի կին քաշում էր գանգակի պարանր: Զանգակի պարանը քաշում էր մի կին` նման անտառաբնակ բուի:

Սրտաբուխ ու մտերիմ այդ ձայնը ուշքի բերեց նրան-նրան ուշքի բերեց այդ սրտաբուխ ու մտերիմ ձայնը:

Գարնան երեկոյի նման գգվող մի ժպիտ թառել էր դեմքին– գարնան երեկոյան նման գգվող մի ժպիտ  թառել էր  դեմքին :            

Կոշտուկներով պատած ու հողաբույր ձեռքերը հարգանք
էին ներշնչում- հարգանք էին ներշնչում ձեռքերը` կոշտուկներով պատված ու հողաբույր :

Անտառային հավերժահարսի  նման մի աղջիկ հանկարծ փայտահատին մոտեցավ-  փայտահատին հանկարծ մոտեցավ մի աղջիկ` անտառային հավերժահաստի նման:

Երկարոտն ու նրբակազմ մի կին անցնում էր մեր փողոցով- մեր փողոցով անցնում էր մի կին`երկարոտն ու նրբակազմ :

Գազանիկը մարդու ձեռքերին նմանվող երկար, բարակ ու ոսկրոտ մատներով թաթեր ուներ-երկար, բարակ ու ոսկրոտ մատներով թաթեր ուներ գազանիկը  մարդու ձեռքերին նմանվող:

2. Տրվսւծ ծավալուն որոշիչներն ավելացրո՛ւ ընդգծված գոյականներին այնպես, որ լինեն նրանցից առաջ և հետո: Կետադրությանն ուշադրությո՛ւն դարձրու:

Օրինակ`

Ծեր ու իմաստուն հեքիաթասաց: Ջրաղացը լռել էր արդեն: – Ծեր ու իմաստուն հեքիաթասաց ջրաղացը լռել էր արդեն:

Ջրաղացը` ծեր ու իմաստուն հեքիաթասաց, լռել էր արդեն:
Արդեն լռել էր ջրաղացը` ծեր ու իմաստուն հեքիաթասաց:




Խուճապահար թռչունի նման: Մի աղջիկ մոտեցավ հավաքվածներին-հավաքվածներին մի աղջիկ մոտեցավ` խուճապահար թռչունի նման:

Հավաքվածներին մոտեցավ խուճապահար թռչնի նման մի աղջիլ։

Վերջալույսի շողերով օծված: Լեռն առասպելական մի նահապետ էր կարծես-Վերջալույսի շողերով օծված լեռը, առասպելական մի նահապետ էր կարծես։

առասպելական մի նահապետ էր կարծես լեռը` վարջակույսի շողերով օծված

Կարկաչուն ու հստակ ձայնը գլուը գցած: Զանգը բոլորին հավաքում էր եկեղեցու- Զանգը` կարկաչուն ու հստակ ձայնը գլուխը գցած,, բոլորին հավաքում էր եկեղեցում:

Բոլորին հավաքում էր եկեղեցում կարկաչուն ու հատագ ձայնը, գլուխը գցած զանգը

1.Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր տրված նախադասություններով:


Բազմախոստում է կենդանիների աշխարհը, ո՞ր :  Օձերի որոշ տեսակներ, ո՞ր դեպքում, ջերմության հազարերորդական աստիճանի փոփոխությանն արձագանքում են:  Չղջիկն այնքան նուրբ լսողություն ունի, որքա՞ն : Արու թիթեռնիկն իր «անտենայով» իմանում է էգի տեղը նույնիսկ այն դեպքում, ո՞ր դեպքում: Ե՞րբ, հնարավոր կլինի արտասովոր զգայուն ռադիոաստղադիտակներ ստեղծել: Իսկ դա հնարավորություն կտա լսելու ազդանշաններ, ինչպիսի՞:

Դրանից գիտնականները սովորելու շատ բան ունեն: Անգամ շատ հեռու են լինում քամու կամ կրակի գոտուց: Իր ծղրտոցից երկու հազար անգամ ավելի բարձր աղմուկի մեջ էլ մոծակի բզզոցը լսում է: Նա հինգ կիլոմետր հեռու է լինում: Գիտնականները թիթեռնիկի «անտենայի» ու չղջիկի լսողական ապարատի աշխատանքի սկզբունքը հասկանան: Դրանց աղբյուրը ինչ-որ տեղ տիեզերքում է:

Բազմախոստում է կենդանիների այն աշխարհը, որից գիտնականները սովորելու շատ բան ունեն: Օձերի որոշ տեսականեր, անգամ քամու կամ կրակի գոտուց շատ հեռու լինելու դեպքում,ջերմության հազարերորդական աստիճանի փոփոխությանն արձագանքում են: Չղջիկն այնքան նուրբ լսողություն ունի, որ իր ծղրտոցից երկու հազար անգամ ավելի բարձր աղմուկի մեջ էլ մոծակի բզզոցը լսում է: Արու թիթեռնիկն իր «անտենայով» իմանում է էգի տեղը նույնիսկ այն դեպքում, երբ նա հինգ կիլոմետր հեռու է լինում: Երբ գիտնականները թիթեռնիկի «անտենայի» ու չղջիկի լսողական ապարատի աշխատանքի սկզբունքը հասկանան, հնարավոր կլինի արտասովոր զգայուն ռադիոաստղադիտակներ ստեղծել: Իսկ դա հնարավորություն կտա լսելու ազդանշաններ, որոնց աղբյուրը ինչ-որ տեղ տիեզերքում է:

Ես ընթերցել եմ այս գրքից 100 էջ։ Այստեղ մեկ աղջկա և մի չարաճճի տղայի մասին է։ Այս պահին նրանք թշնամիներ են։ Հայտնվել է այդ աղջկա մանկության ընկերը, որ սիրահրավել է նրան։ Ինքը լավն է, բայց ըստ սյուժեյի աղջիկը լինելու է չարաճճիի հետ։ Այս գիրքը առաջին գիրքն է, որը ընթերցելու ժամանակ շատ պարզ պատկերացնոգմ ես ինչ է կատարվում։ Ես չեմ նկատում ոնց եմ թերթում էջերը այնքան հեշտ է և հետաքրքիր։

Կարդա՛ Ղ․ Աղայանի ,, Տորք Անգեղ և Հայկանուշ Գեղեցիկ,, ստեղծագործության նախաբանը  Առաջին երգը։
1. Առանձնացրո՛ւ անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։ 

Նաժիշտ-ծառա։

Պասքամյան–լեռների անվանում, որտեղ բնակվում էր Տորքը։

2.Նկարագրի՛ր և բնութագրի՛ր Տորքին։

Տորք Անգեղը ներկայացված է, որպես հսկայական և ուժեղ մի հերոս, որը տգեղ էր։ Չնայած իր սարսափելի տեսքին նա շատ բարի էր հոգու խորքում։

3. Տորքի կարծիքով ո՞րն է ճշմարիտ խելքը։

Նա համարում է, որ մարդը պետք է լինի ոչ միայն ուժեղ, այլ նաև բարի ու խելացի։

4. Ներկայացրո՛ւ հսկաների ապրելակերպը և սովորությունները։

Հսկաները ազատ խմբի անդամներ են, ովքեր ապրում են խաղաղությամբ և փոխադարձ հարգանքով։ Նրանք սիրում են աշխատել։

Կատարել .ԳայանեՄխիթարյան՝ մաս I-ից էջ10-ից մինչև էջ 17

Մոլեկուլները և նրանց շարժումը

Տարբերակ 1
I. Կարո՞ղ է բուսական յուղի կաթիլը անսահմանափակ տարածվել ջրի մակերևույթով.
Ոչ չի կարող:Կաթիլը կտարածվի այնքան ժամանակ, քանի դեռ շերտի հաստությունը չի հավասարվել յուղի ամենափոքր մասնիկների չափերին:

Պատ.՝2

Ընտրեք ճիշտ սահմանումը.

II. Փոքրագույն մասնիկները, որոնցից կազմված են տարբեր նյութերը, կոչվում են ատոմներ:

Պատ.՝1
III. Նյութի փոքրագույն մասնիկների բաղկացուցիչ մասերը կոչվում են մոլեկուլներ:

Պատ.՝2

IV. Ո՞ր նյութերում է (պինդ, հեղուկ թե գազային) տեղի ունենում դիֆուզիան.
Դիֆուզիա տեղի է ունենում պինդ մարմիններում, հեղուկներում, գազերում:

Պատ.՝4

V. Թթու դնելիս թարմ վարունգների վրա տաք աղաջուր են լցնում: Ինչո՞ւ է վարունգների աղիացումը տաք ջրում ընթանում ավելի արագ
Մոլեկուլների շարժման արագությունը մեծանում է, և դիֆուզիան արագ է կատարվում:

Պատ.՝3

VI. Նյութի մոլեկուլների միջև. գոյություն ունի փոխադարձ ձգողություն և վանողություն:

Պատ.՝1

Տարբերակ 2
I. Նույն նյութի մոլեկուլները. իրարից չեն տարբերվում:

Պատ.՝1

II. Տարբեր նյութերի մոլեկուլները. տարբերվում եմ միմյանցից:

Պատ.՝2

III. Ի՞նչ է դիֆուզիան.
Դիֆուզիյան մի նյութի մոլեկուլների ներթափանցումն է մյուս նյութի մոլեկուլների մեջ, նյութերի ինքնուրույն (առանց արտաքին ազդեցությունների) միմյանց խառնվելը:

Պատ.՝ 1 և 3 պատասխանները ճիշտ են

IV. Դիֆուզիայի երևույթից նյութի կառուցվածքի վերաբեյալ ի՞նչ կարևոր եզրակացություն կարելի է անել. Կարելի է անել եզրակացությւոն, որ բոլոր նյութերի մոլեկուլները անընդհատ շարժվում են:

Պատ.՝2

V. Որոշ պողպատե դետալների ամրությունը մեծացնելու համար նրանց մակերևութները պատում են քրոմով (այդ պրոցեսը կոչվում է քրոմապատում): Քրոմապատման համար դետալը տեղավորում են քրոմի փոշու մեջ և տաքացնում մինչև 1000°C: 10 -15 ժամ հետո քրոմը թափանցում է պողպատի վերին շերտի մեջ: Ֆիզիկական ի՞նչ երևույթ է տեղի ունենում.
Տեղի է ունենում դիֆուզիա:

Պատ.՝1

VI. Ի՞նչ նպատակով են տաքացնում պողպատե դետալները և քրոմի փոշին.
Մեծանում են երկու նյութերի մոլեկուլների շարժման արագությունները, և դիֆուզիան արագ է ընթանում:

Պատ.՝2

Տարբերակ 3
I. Մետաղների, հեղուկների և օդի տաքացման դեպքում նրանց ծավալը. մեծանում է:

Պատ.՝2

II. որովհետև նյութերը. կազմված են առանձին մասնիկներից:

Պատ.՝1

III. նրանց տաքացման դեպքում մասնիկների միջև արանքները մեծանում են:

Պատ.՝2

IV. Դիֆուզիան կախվա՞ծ է ջերմաստիճանից.
Ինչքան ջերմաստիճանը բարձր է, այնքան դիֆուզիան արագ է ընթանում:

Պատ.՝1

V. Արդյո՞ք նույն արագությամբ են շարժվում մոլեկուլները տաք ջրում և սառը ջրում.
Տաք ջրում արագությունն ավելի մեծ է,քան սառը ջրում:

Պատ.՝3

VI. Նյութի մոլեկուլները ձգում են միմյանց: Այդ դեպքում ինչո՞ւ նրանց միջև կան ազատ տարածություններ, և նրանք կիպ չեն կպչում իրար: Դրա պատճառը այն է, որ մոլեկուլները իրար շատ մոտենալու դեպքում միմյանց վանում են:

Պատ.՝3

Տարբերակ 4
I. Ապակե սրվակի մեջ լցնում են ջուր, իսկ հետո զգուշորեն ավելացնում են սպիրտ (նկ.3,ա): Չափելով սպիրտի մակարդակը’ այն խառնում են ջրի հետ: Պարզվում է, որ ստացված խառնուրդի ծավալը փոքր է երկու հեղուկների ծավալների գումարից (նկ.3.բ): Բերված բացատրություններից ո՞րն է ճիշտ.

Ճիշտ է այս բացատրությունը՝ ջրի մասնիկների միջև կան միջմոլեկուլային տարացքներ, որտեղ էլ տեղավորվում են սպիրտի մասնիկները:

Պատ.՝3

II. Ի՞նչ մասնիկներից է կազմված թթվածնի մոլեկուլը.
Թթվածնի երկու ատոմից:

Պատ.՝3
III.Ի՞նչ մասնիկներից է կազմված ջրածնի մոլեկուլը.

Ջրածնի երկու ատոմից:

Պատ.՝4
IV.Ի՞նչ մասնիկներից է կազմված ջրի մոլեկուլը.

Երկու ատոմ ջրածնից և մեկ ատոմ թթվածնից:

Պատ.՝1

V. Ո՞ր մարմիններում է դիֆուզիան արագ ընթանում’ պինդ, հեղուկ, թե գազային.
Գազային:

Պատ.՝4

VI. Նու՞յն արագությամբ են շարժվում արդյոք օդի մոլեկուլները ամռան շոգ և ձմռան ցուրտ օրերին.
Ամռանը ավելի արագ, քան ձմռանը:

Պատ.՝2

Նյութի երեք վիճակը

Տարբերակ 1
I. (1) Մոլեկուլները ինչպե՞ս են դասավորված պինդ մարմիններում և
ինչպիսի՞ շարժում են կատարում.
Մոլեկուլները դասավորված են կանոնավոր և տատանվում են հավասարակշռության դիրքի շուրջը:

Պատ.՝3

II. (2) Բերված հատկություններից որո՞նք են պատկանում հեղուկներին.
Ունեն որոշակի ծավալ,ընդունում են անոթի ձևը, քիչ են սեղմվում:

Պատ.՝1, 3 և 4

III. (1) Կփոխվի՞ գազի ծավալը, եթե այն 1լ տարողությամբ անոթից պոմպով դուրս քաշենք և լցնենք 2լ տարողությամբ անոթի մեջ.
Այն կմեծանա երկու անգամ:

Պատ.՝1

IV. (3) Մոլեկուլները դասավորված են շատ մեծ հեռավորությունների վրա (իրենց չափերի հետ համեմատած), փոխազդեցության ուժը նրանց միջև թույլ է, շարժումը՜ քաոսային: Դա ինչպիսի՞ մարմին է.

Դա գազ է:

Պատ.՝1

V. (1) Ի՞նչ վիճակում կարող է գտնվել պողպատը’ պինդ, հեղուկ, գազային.
Այն կարող է գնտվել բոլոր երեք վիճակներում:

Պատ.՝4

Տարբերակ 2
I. (2) Մոլեկուլները ինչպե՞ս են դասավորված հեղուկներում և ինչպիսի՞ շարժում են կատարում.
Մոլեկուլները դասավորված են մոլեկուլի չափերից փոքր հեռավորության վրա և ազատ տեղափոխվում են մեկը մյուսի նկատմամբ:

Պատ.՝1

II. (2) Բերված հատկություններից որո՞նք են պատկանում գազերին.
Գրավում են իրենց հատկացված ողջ ծավալը,հեշտ են սեղմվում,չունեն սեփական ձև:

Պատ.՝1, 4 և 5

III. (1) Չափանոթում կա 100սմ³ ծավալով ջուր: Այն լցնում են 200սմ³ տարողություն ունեցող բաժակի մեջ: Կփոխվի՞ ջրի ծավալը.
Ծավալը չի փոխվի:

Պատ.՝3

IV. (3) Մոլեկուլները կիպ դասավորված են, ուժեղ ձգում են իրար, և յուրաքանչյուր մոլեկուլ տատանվում է որոշակի դիրքի շուրջ: Ի՞նչ մարմին է դա.
Դա պինդ մարմին է:

Պատ.՝3

V. (1) Ջուրը ինչպիսի՞ վիճակներում կարող է գտնվել’ պինդ, հեղուկ, գազային.
Բոլոր երեք վիճակներում:

Պատ.՝4

Տարբերակ 3
I. (2) Ինչպե՞ս են դասավորված գազի մոլեկուլները և ինչպիսի՞ շարժում են կատարում.
Մոլեկուլները դասավորված են մոլեկուլի չափերը մի քանի անգամ գերազանցող հեռավորությունների վրա և շարժվում են անկանոն:

Պատ.՝2

II. (2) Բերված հատկություններից որո՞նք են պատկանում պինդ մարմիններին.
Դժվար են փոխում ձևը, պահպանում են իրենց ձևը,դժվար են սեղմվում:

Պատ.՝1, 3 և 5

III. (1) Կփոխվի՞ գազի ծավալը, եթե այն պոմպով քաշենք 20լ տարողությամբ բալոնից և լցնենք 40լ տարողությամբ բալոնի մեջ.
Այն կմեծանա 2 անգամ:

Պատ.՝1

IV. (2) Կա՞ այնպիսի նյութ, որի մոլեկուլները դասավորված են մեծ հեռավորությունների վրա, ուժեղ ձգում են միմյանց և տատանվում են որոշակի դիրքերի շուրջը.
Ոչ, այդպիսի նյութ գոյություն չունի:

Պատ.՝4

V. (1) Ինչպիսի՞ վիճակում կարող է գտնվել սնդիկը’ պինդ, հեղուկ, գազային.
Բոլոր երեք վիճակներում:

Պատ.՝4

Տարբերակ 4
I. (3) Ներքևում նշված է մոլեկուլի վարքը հեղուկներում, գազերում և պինդ մարմիններում: Ի՞նչն է ընդհանուր հեղուկների և գազերի համար.
Որ մոլեկուլները շարժվում են անկանոն:

Պատ.՝3

II. (2) Տրված հատկություններից որո՞նք են պատկանում պինդ մարմիններին.
Ունեն որոշակի ծավալ, քիչ են սեղմվում:

Պատ.՝1 և 4

III. (1) Շշում կա 0,5լ ծավալով ջուր: Այն լցնում են 1լ տարողությամբ անոթի մեջ: Կփոխվի՞ արդյոք ջրի ծավալը.
Չի փոփոխվի:

Պատ.՝3

IV. (3) Մոլեկուլները դասավորված են այնպես, որ նրանց միջև եղած հեռավորությունները փոքր են մոլեկուլի չափերից: Նրանք ուժեղ ձգում են միմյանց և տեղափոխվում են մի տեղից մյուսը: Ինչպիսի՞ մարմին է դա.
Դա հեղուկ է:

Պատ.՝2

V. (1) ԻՆչպիսի՞ վիճակում կարող է գտնվել թթվածինը’ պինդ, հեղուկ, գազային.
Բոլոր երեք վիճակներում:

Պատ.՝4..

Ժամանակակից աշխարհում ամեն ինչ շատ փոխվել է։ Իհարկե որոշ բաները դեպի լավ կողմ են փոխվել, բայց ինձ դուր էր գալիս հին ժամանակները։ Հիմա և մեծերը և փոքրերը հեռախոսից կախվածություն ունեն։ Չեմ բացառում, որ ես այնտեղ չեմ անկացնում, բայց առաջ ավելի հետաքրքիր էր, զվարճալի։ Զբաղմունքները շատ էին և տարբեր։ Հիմա շատ են զարգացել սարքերը, երեխաները։ Սարքերը արդեն այն շրջանում են, որ ուզում են ռոբոտներ սարքել մարդկանց տեղը։ Երեխաները շատ են զարգանում այն պահով, որ իմանում են ամեն ինչ ավելի շուտ տարիքում քան իրենց անհրաժեշտ է։ Նրանք չեն հասցնում վայելել մանկությունը։ Արհեստական բանականության մասին էլ կարող եմ ասել, որ ինքը ամեն ինչ անում է աշակերտների փոխարեն։ Ավելի ճիշտ է ևս մեկ անգամ հարցնել ուսուցչուն և հասկանալ քան պատճենել և նոր գիտելիքներ չստանալ։ Կարճ ասաց ես մի քիչ դժգոհ եմ այս դարաշրջանի պահով։

«Չարին հակառակ չըկենալու» վրա ես նայեցի ինքնապաշտպանության տեսակետից: Ինձ ասողներ եղան, թե ես այդ բանն այնպես չեմ բացատրում , ինչպես Տոլստոյը: Պետք է գիտենալ սակայն, որ Տոլստոյը չի ասում, թե «չարին չպետք է հակառակ կենալ»: Սա կնշանակե՝ «չարիքին պետք է հակառակ կենալ, միայն ոչ չարիքով»: Ես էլ հո չե՞մ ասում, թե՝ երբ մեկը քո տունը կրակ տա, դու էլ գնա նրանը կրակ տուր: Այլ թե՝ «երբ տեսնում ես, որ տունդ կրակ են տալիս, աշխատիր թույլ չտալ, և պաշտպանիր ինչով որ կարող ես»: Գոյության պաշտպանությունը հակառակ չէ ոչ մի օրենքի: Բայց եթե դուրս կգա, որ դա հակառակ է Տոլստոյի ասածներին, թող լինի հակառակ, քանի որ նա մի մարդ է սխալական, իսկ տիեզերական օրենքները հավիտենական են:Թող այս բանը լավ իմանա կրթվող հայ սերունդը և սիրե ու պաշտպանե իր դժբախտ ազգն ու լեզուն, իր պապերի թողած ավերակները և իր ծնող եկեղեցին: Ինքն իրան չպատվողը ուրիշից պատիվ սպասելու իրավունք չունի: Ինքն իրան չօգնողը նույնիսկ աստծուց օգնություն հուսալու իրավունք չունի: Մեզ պես խեղճ ազգերը միայն ինքնօգնությամբ կարող են զորեղանալ և պահպանել իրանց գոյությունը: Դժբախտ ազգերի ամեն մի գիտակից անդամի մեջ շատ զարգացած է լինում ինքնապաշտպանության զգացումը: Դրանք դառնում են մի-մի լուսատու ճրագ և լուսավորում իրանց ազգակիցների առաջադիմության ուղին… դեպի ԻՆՔՆՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆ…

1. Ներկայացրո՛ւ Աղայանի ասելիքը՝ ներառելով քո մեկնաբանությունը։ 

Ըստ ինձ այս հոդվածը ուզում է ասել, որ պետք է ինքնօգնություն ունենաս։ Եթե ինքդ քեզ չօգնես կամ պատիվ չունենաս, ուրիշից դա իրավունք չունես վերցնելու, խնդրելու։ Ինքդ քեզ չսիրես, ինչու՞ ուրիշը քեզ պետք է սիրի։

Ապրիլի 4-ը գրող, մանկավարժ Ղազարոս Աղայանի ծննդյան օրն է: Աղայանը I–IV դասարանների համար կազմել է «Ուսումն մայրենի լեզվի» դասագրքերը. նրա կազմած այբբենարանով շուրջ 40 տարի դասավանդել են հայկական դպրոցներում: Հայ հեքիաթագրության լավագույն նմուշներից են Աղայանի «Անահիտը», «Արեգնազանը», «Հազարան բլբուլը», «Վիշապին հաղթողը», «Եղեգնուհին»: Նա օժտված էր բնության զարմանալի զգացողությամբ և նկարչի նուրբ դիտողականությամբ: Աղայանի պոեզիայում առանձնանում են Հիշողություն, Ճախարակ, Սերմնացան, Մանուշակ բանաստեղծությունները, Տորք Անգեղ պոեմը:

1. Քարտեզի վրա նշել Թուրքիայի հարևան պետությունները և ափերը ողողող ջրային ավազանները:
2. Թուրքիան սահմանակցում է հետևյալ պետություններին.
3. Հյուսիս-արևելքում՝ Վրաստան
4. Արևելքում՝ Հայաստան, Ադրբեջան (Նախիջևանի ինքնավար հանրապետություն), Իրան
5. Հարավում՝ Իրաք, Սիրիա
6. Արևմուտքում՝ Հունաստան, Բուլղարիա
7. Թուրքիայի ափերը ողողում են հետևյալ ջրային ավազանները.
8. Հյուսիսում՝ Սև ծով
9. Արևմուտքում՝ Էգեյան ծով
10. Հարավում՝ Միջերկրական ծով
11. Ներքին ջրային ավազան՝ Մարմարա ծով, որը միացնում է Սև ծովը Էգեյան ծովին Բոսֆորի և Դարդանելի նեղուցների միջոցով
12. Բնութագրեք Թուրքիայի աշխարհագրական դիրքը:
13. Աշխարհագրական դիրքի առանձնահատկություններ
14. Մայրցամաքային դիրք – Թուրքիան գտնվում է հիմնականում Ասիայում (Անատոլիա), բայց նրա փոքր մասը՝ Արևելյան Թրակիան, տեղակայված է Եվրոպայում։
15. Ծովային դիրք – Երկիրը շրջապատված է երեք ծովերով՝ Սև, Էգեյան և Միջերկրական, ինչպես նաև ներքին Մարմարա ծովով։
16. Սահմանային դիրք – Թուրքիան սահմանակցում է ութ երկրի, ինչը նպաստում է միջազգային առևտրին և քաղաքական հարաբերություններին։
17. Կապող հանգույց – Բոսֆորի և Դարդանելի նեղուցները կապում են Սև ծովը Միջերկրականի հետ, դարձնելով Թուրքիան ռազմավարական նշանակության երկիր։
18. Կլիմայական բազմազանություն – Երկիրը ներառում է միջերկրածովյան, ծովային, լեռնային և մայրցամաքային կլիմայական գոտիներ՝ պայմանավորված իր աշխարհագրական դիրքով։
19. Ռազմավարական նշանակություն
20. Թուրքիան գտնվում է Ասիա-Եվրոպա տարանցիկ ճանապարհների վրա, ինչը նրան դարձնում է տնտեսական և ռազմական կարևոր կենտրոն։
21. Իրանի, Իրաքի և Սիրիայի հետ սահմանակցությունը Թուրքիային կապում է Մերձավոր Արևելքի ռեսուրսներով հարուստ շրջանների հետ։
22. Նեղուցների վերահսկողությունը նրան կարևոր դեր է տալիս համաշխարհային առևտրի և էներգետիկ տրանսպորտի մեջ։
23. Ի՞նչ դեր ունի Թուրքիան հվ-արմ Ասիայում:
24. Թուրքիան ունի կարևոր դեր Հյուսիս-Արևելյան Ասիայում, հատկապես հաշվի առնելով իր աշխարհագրական դիրքը, ռազմական հնարավորությունները և տնտեսական ազդեցությունը։ Նրա դերը հատկապես ընդգծվում է մի քանի ոլորտներում՝ տարածաշրջանային անվտանգություն, տնտեսական կապեր, էներգետիկ ենթակառուցվածքներ, և միջազգային քաղաքականություն։
25. Որո՞նք են Թուրքիայի զարգացման նախադրյալները:

Թուրքիայի զարգացման նախադրյալները ձևավորվում են նրա աշխարհագրական դիրքի, տնտեսական ներուժի, երիտասարդ բնակչության և միջազգային հարաբերությունների վրա հիմնված քաղաքականության շնորհիվ։ Այս բոլոր գործոնները միասին ապահովում են երկրի աճն ու մրցունակությունը միջազգային ասպարեզում։

Նախադասության գլխավոր անդամներ

Նախադասությունը ունի երկու գլխավոր անդամ՝ ենթակա և ստորգյալ, որոնք իրար հավասարազոր անդամներ են: 

Ենթական դրվում է ուղղական հոլովով և պատասխանում է ո՞վ, ովքե՞ր, ի՞նչ, ինչե՞ր հարցերին: 

1. Գտի՛ր տրված նախադասությունների ենթական և նշի՛ր, թե որ խոսքի մասով է արտահայտված: 

Եվ անապատի սահուն լռությունը ծանրացավ նորից: Գոյական

Այնուհետև մենք էլ չէինք լսում նրա ձայնը: Դերանուն

Գեղեցիկը կփրկի աշխարհը: Ածական

Երեքը ներս մտան անմիջապես, իսկ երեքը՝ սպասեցին: Թվական

Աղոթելը նրա միակ մխիթարությունն էր: Դերբայ

Պտուղդ քաղող չկա: Դերբայ

Ձերբակալվածները միայն հրաշքի էին սպասում: Գոյական

Մեծ քաղաքում հաճույք էր կացարան փոխելը: 

2. Գտի՛ր նախադասության ենթական, կետադրի՛ր :  

Նրա ծանր հառաչանքները, ողբը, հեծկլտանքը  տխրեցնում էին ինձ: 

Ի՞նչ կոչվում այս ենթական: Բազմակի ենթակա

Ստորոգյալ 

Արտահայտում է հատկանիշ և այն վերագրում ենթակային ժամանակի մեջ: 

Համեմատել.

դարբին Մարգարը

Մարգարը դարբին է:

Ստորոգյալը արտահայտվում է դիմավոր բայաձևով: Լինում է երկու տեսակ՝ պարզ և բաղադրյալ:

Միայն խոնարհված բայով կազմված ստորոգյալը կոչվում է պարզ ստորոգյալ: 

3.Գտի՛ր նախադասությունների ստորոգյալները:

Նա ներկայացնում էր իր պատրաստած ուտեստը : 

Լինում է, չի լինում մի հրաշք երկիր:

իր երազանքների գրկում: 

Բաղադրյալ ստորոգյալ ՝ որևէ խոսքի մասով և դիմավոր բայով կազմված ստորոգյալը: 

Ստորոգելին արտահայտվում է գոյականով, ածականով, դերանունով, թվականով, դերբայով և դիմավոր բայի՝ հանգույցի հետ կազմում է բաղադրյալ ստորոգյալ: Որպես  հանգույց հանդես է գալիս եմ բայը: (Երբեմն որպես հանգույց կարող են հանդես գալ նաև լինել, դառնալ, թվալ բայերը): 

4. Դուրս գրի՛ր պարզ և բաղադրյալ  ստորոգյալները:

Եթե նա հիվանդ լինի, ոչ մեկին իր մոտ չի թողնի:

Հիվանդ լինի — բաղադրյալ ստորոգյալ , չի թողնի- պարզ ստորոգյալ

Լուսնի շողերի տակ ձյան ծածկոցը ինձ գորգ թվաց:

Բաղադրյալ ստորոգյալ

Խաղաղված ծովակը ծփում է։

Պարզ ստորոգյալ

Իմ պապը շատ ծեր էր:

Բաղադրյալ ստորոգյալ

5. Համաձայնեցնել տրված նախադասությունների ենթական և ստորոգյալը: 

Ճանապարհին նա միայն գլխի շարժումով եմ պատասխանում:

Եմ — է

Ծովինարն ու Անդրանիկը կանգնել է հին բարձունքին:

Է — են

Աղմուկն ու աղաղակը գնալով շատացան:

Շատացան — շատացավ

Հանկարծ լաց ու կոծ լսվեցին:

Լսվեցին — լսվեց

Ընդունվում է պատվերներ:

Է — են

Ուղիղ շարադասություն՝ Տարիներ անցան:

Շրջուն շարադասություն՝ Անցան տարիներ: 

Ըստ կազմության նախադասությունները լինում են պարզ և բարդ: 

Մեկ ստորոգյալ ունեցող նախադասությունը կոչվում է պարզ նախադասություն:

Մեկից ավելի պարզ նախադասություններից կազմված նախադասությունը կոչվում է բարդ նախադասություն: 

1. Գտե՛ք պարզ և բարդ նախադասությունները: 

Լեռներում ծնված ջրերը խեղդվում են օդում: Պարզ

Երկնքում պտտվում են գորշ ամպեր, ու ձորով փախչում է գետը: Բարդ

Երբ նա կռացավ ու ճակատս համբուրեց, ես նրա բարի աչքերում արցունքներ տեսա: Բարդ

Ողջ գիշեր նրանք տարուբերվել էին անպարփակ ծովում: Պարզ

Պարզ նախադասությունները լինում են երկու տեսակ՝ համառոտ և ընդարձակ: Միայն ենթակայից և ստորոգյալից կամ միայն ստորոգյալից կազմված նախադասությունը պարզ համառոտ է: 

Ենթակա , ստորոգյալ և լրացումներ ունեցող նախադասությունները կոչվում են պարզ ընդարձակ:

Ենթակային և ստորոգյալին լրացնող անդամները կոչվում են երկրորդական անդամներ (լրացումներ):

2. Գրի՛ր պարզ համառոտ նախադասություններ:

Ես նայեցի։

Դաս էի անում։

Հեռախոս էր խաղում։

3. Պարզ համառոտ նախադասությունները դարձրո՛ւ պարզ ընդարձակ: 

Գարունը եկավ:

Կանաչ գարունը վերջապես եկավ։

Մենք չենք լռում:

Մենք երբեք չենք լռում։

Տարիներ անցան:

Երկար տարիներ անսպասելի անցան։

4. Բարդ նախադասությունները դարձրո՛ւ երկուական պարզ նախադասություններ:

Հարավային Աֆրիկայում կա մի բույս։ Հիմնականում թիթեռներով է սնվում:

Անգլիայում մեծ համարում ունի խոլորձ (օրխիդեա) ծաղիկ։ Ունի չորս հազար տեսակ:

Առավել արժեքավոր է այս տեսակը։ Նրա հոտը շարունակ փոխվում է:

Մոնղոլիայի երկարակյացների մեջ, որոնց միջին տարիքը գերազանցում է հարյուրը։ Այնտեղ չկա ոչ մի տղամարդ:

Արդեն գիտական պատասխան կա այս հարցին։ Ո՞ր տարիքից են երեխաները սկսում հեքիաթ սիրել:

5. Բարդ նախադասությունները դարձրո՛ւ երկուական պարզ նախադասություններ, զ:

Շվեյցարացի գիտնականները էլեկտրոնային սարքավորումներով ստուգելով Լոզանի սիմֆոնիկ նվագախմբի հարյուրավոր երաժիշտների լսողությունը։ Պարզել են, որ զգալիորեն ավելի լավ վիճակում է չծխողների լսողությունը:

Ֆլորիդայի նահանգի գիտահետազոտական աշխատարանի գիտնականներին երկար տարիների գիտափորձերից հետո հաջողվեց արտազատել մի քիմիական միացություն։ Այն օդում արձակում է սատկած միջատը:

Նրանք մոտակայքում ինչ- որ տեղ են գտնվում: Այդ պատճառով  միացությունը չափազանց ագրեսիվ է դարձնում բոլոր մեղուներին և իշամեղուներին։

Ծովային կենդանիների շատ տեսակներ ոչնչանում են: Կալիֆոռնիայի նահանգում անցկացված հետազոտությունների արդյունքները ցույց են տալիս, որ Լոս Անջելեսի և Սան Դիեգոյի միջև գտնվող ատոմային էլեկտրակայանի ջրային հովացման համակարգի պատճառով։ 

6. Տեքստը փոխադրի՛ր պարզ նախադասություններով:

Հագար ինը հարյուր ութսունյոթ թվականի հունվարի մեկից Ֆինլանդիայում կենդանիների պաշտպանության վերաբերյալ նոր օրենք է ընդունվել: Ըստ նրա երկրի կրկեսներում փղերի ելույթներն արգելված են։ Արևադարձային երկրների այդ հյուրերը վատ են հաղթահարում Սուոմիի ցուրտ կլիման: Փղերը միակ «մերժվածները» չեն. այդ ցուցակում հիշատակվում են նաև ռնգեղջյուրները, զեբրերը, ջայլամները, կոկորդիլոսները և կապիկները: Ֆինլանդիան աշխարհում առաջին երկիրն է, որը նման հակակրկեսային օրենք է ընդունել:

Առաջադրանքներ․

1)Սեղանի հիմքերը 12 սմ և 6 սմ են, բարձրությունը՝ 7 սմ: Գտեք սեղանի մակերեսը:

S=12+6/2•7=15

2)Սեղանի հիմքերը 15 դմ և 5 դմ են, մակերեսը՝ 60 դմ² : Գտե՛ք սեղանի բարձրությունը:

15+5:2=10

60/10=6

Պատ. ` 6 դմ

3)Սեղանի միջին գիծը 13 սմ է, բարձրությունը`8 սմ: Գտեք սեղանի մակերեսը:

13•8=104սմ

4)35 սմ² մակերեսով սեղանի հիմքերը հարաբերում են ինչպես 2:3: Գտե՛ք եռանկյունների մակերեսները, որոնց տրոհվում է սեղանը իր անկյունագծով:

5)Սեղանի բարձրությունը հավասար է փոքր հիմքին և երեք անգամ փոքր է մեծ հիմքից: Գտեք սեղանի մեծ հիմքը, եթե մակերեսը 72 դմ² է:

6)CK-ն ABCD հավասարասրուն սեղանի C գագաթից AD մեծ հիմքին տարված բարձրությունն է: Գտեք սեղանի մակերեսը, եթե CK = 6 սմ, AK = 9 սմ:

Մի կալ հակառակ չարի

Շատերն ինձ հարցնում են, թե ես ի՞նչ կարծիքի եմ «չարին հակառակ չկենալու» վերաբերությամբ։

Թեպետ շատ վտանգավոր է մեծերի ասածին դեմ գնալը, բայց ես չպիտի ծածկեմ իմ կարծիքն ու համոզմունքն այդ մասին։

Բնության մեջ ոչ մի կենդանի արարած չկա, որ ինչևիցե մի բանով զինված չլինի իր գոյությունը պաշտպանելու համար, երկու կենդանի արարածներ իրար բարեկամ լինել չեն կարող, եթե մեկը մյուսի կյանքին վտանգ է սպառնում։ Մարդը կարող է միայն այնքան բարի լինել, որ չի հարձակվիլ ուրիշի վրա, բայց երբ իր վրա են հարձակվում, նա չի կարող չպաշտպանվիլ։

Երբ որ Քրիստոսին ապտակ զարկեցին, նա իր մյուս երեսը դեմ չարավ ապտակողին, այլ ասաց. «Եթե չար խոսեցի, վկայիր չարի մասին, իսկ եթե բարի, ինչո՞ւ ես զարկում ինձ»։ (Հով. գլ. ԺԸ. 23)։

Այս է ահա բնականը, իսկ «չարին հակառակ չկենալը» անճարության, թուլության և ստրկության հետևանք է. այսինքն` չարին հակառակ չկենալը առաքինություն չէ, այլ անկարողի խոհեմություն` ժամանակ վաստակելու համար, ընդդիմանալու ուժ հավաքելու համար։ Չարին հակառակ չկենալը շատ անգամ խոհեմություն էլ չէ, այլ անբարոյականություն, անբանականություն, անասնություն, որովհետև թույլ է տալիս չարերին, որ բարիների հետ վարվեն իրանց ուզածի պես։

Բայց այդ բարոյական սկզբունքը ասված է ամենքի համար։ Այդ սկզբունքին պետք է հետևեն ամենքը։ Այո, այդպես են բացատրում, բայց դա սոփեստություն է։ Ամենքի մեջ միակերպություն ոչ եղել է և ոչ էլ կլինի երբեք։ Մեկոնք հիմարությամբ կընդունեն այդ, իսկ մյուսները` չարությամբ կօգտվեն այդ հանգամանքից։ Ի՞նչ կվաստակես նրանից, եթե ասես` «Սուր քո, և պարանոց մեր»։ Չէ՞ որ թշնամին էլ հենց այդ կուզի և սուրը պարանոցիցդ անպակաս կպահե, ինչպես որ կա և եղել է միշտ։

Ես դեմ չեմ խոհեմության, որ դարձյալ ինքնապաշտպանության  մի զենք է, բայց խոհեմությունը պետք չէ շփոթել առաքինության հետ։ Չարին հակառակ չկենալը՝ ուղիղ և բարոյական վարդապետություն չէ։ Դա դեմ է և ՛ խելքի, և՛ բարոյականության։

1. Երկու-երեք նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ Աղայանի ասելիքը։

Աղայանը ասում է, որ պետք է կարողանալ պաշտպանվել։ Նա համարում է, որ եթե չես կարող ուրեմն դու թույլ ես։ Ես համաձայն եմ իր կարծիքի հետ, քանի որ կյանքը այդպես է դասավորվում։ Պետք է պաշտպանվել, այլ ոչ չարությամբ պատասխանել։

What is the main purpose of holidays according to the text?

Take a break from the hustle and bustle. 

How does the text describe the benefits of traveling during holidays?

New friends, new atmosphere, new sensations and so on .

What are some of the activities people might enjoy during a holiday at home?

Read books, watch TV, Or just enjoy the peace and quiet.

Why do holidays bring people together, according to the text?

We spend time with our family or friends, especially during occasions like Christmas, Easter, Thanksgiving to share joy and create lasting memories together.

What is the significance of the memories created during holidays?

We remember how we spent time together and it makes us happy.

Դասը ուսումնասիրելուց հետո հասկացա, թե` ի՞նչ է իշխանությունը։ Աօաջին հերթին դա համեմատություն է ծնողների և զավակների միջև կամ ուսուցիչների և սաների։

Իշխանության գլխավոր նպատակներից մեկը մարդկանց, հասարակակն խմբերի միջև հարաբերությունների կարգավորումն է։ Դրան վերաբերվում են մարդու կենսական կարիքների բավարարմանը։ Մենք չենք կարողանա նրանց բավարարել, եթե`չլինի կարգուկանոն, օրենքներ և բոլորը լինեն անպատասխանատու։

Պատմողական- նպատակը տեղեկատվություն հաղորդելն է:
Հարցական
Հրամայական
Բացականչական
Տրված են նախադասություններ, նշի՛ր տեսակները.

Ավա՜ղ, ոչինչ փոխել չենք կարող-բացականչական:
Ո՞վ այսուհետ պետք է հարգի մեզ-հարցական:
Զարթնի՛ր և ողբա՛ այն, ինչ էլ չենք կարող ետ բերել-հրամայական:
Երկու օրից գնա,. կհասնեմ քաղաք, հետո կխոսենք-պատմողական:
Պատմողական նախադասություն

1.     Հաստատական

2.     Ժխտական

Նշի՛ր պատմողական նախադասությունների տեսակները:

Ինձ հեռվից չի կանչում, չի ժպտում, խաղաղ է հիմա ամեն ինչ-ժխտական:
Ութ նշանավոր բանաստեղծներ էին ապրում արքունիքում-հաստատական:
Հարցական նախադասություն

Բուն հարցում ( Ի՞նչ է այդ գետակի անունը):
Հարցում-հաստատում  (Դու իմ ասածները կանես, չէ՞):
Հարցում-ժխտում (Ո՞վ կթողնի նրան այդ գործը կատարել)
Ճարտասանական կամ անպատասխան հարցում (Ի՞նչ եմ անում այս կողմերում, ի՞նչ եմ կորցրել, չեմ գտնում):
Կետադրի՛ր նախադասությունները:

–Դու ինձնից ի՞նչ ես պահանջում,- հարցեց Սահակը:

Սահակը Արմենին հարցրեց, թե իրենց ինչ է պահանջում:

–Ո՞վ է ինձ սպասում:

–Ինչպե՞ս չսիրեմ, երկիր իմ կիզված:



Հրամայական նախադասություն

Արտահայտում է հրաման, հորդոր, խնդրանք, հանձնարարական:

Արգելական հրամայական՝  մի:

Կետադրի՛ր նախադասությունները:

–Լի՛լիթ, ների՛ր ինձ:

Մի՛ հիշիր ինձ այդպես մի գթա:

–Լռե՛լ և սպասե՛լ նոր հրահանգների:

–Խաղա՛ղ անցիր, մի սպասիր :



Բացականչական նախադասություն

Այս նախադասությունների բուն նպատակը լսողի մեջ հույզ, զգացմունք առաջացնելն է:

Կետադրի՛ր

–Ա՜խ, մայրի՛կ ջան, մեծ է թախիծս:

Ավաղ ոչինչ չի փոխվել:

Այսօր իմ ծննդյան տարեդարձն է։ Ես սրճարանում նստած համտեսում եմ տաբեր աղցաններ։ Շատ անսպասելի իմ մոտ սկսեց սթրես, բայց չհասկացա ինչու։ Ես արագ վեր թռա իմ նստատեղից և վազելով դուրս եկա։ Գրեթե բոլորը նայում էին վրաս և ես ավելի սկսեցի անհանգստանալ։ Դրսում սկսեցին արցունքներ թափվել։ Դա անկառավարելի էր։ Մոտեցավ ինձ անծանոթ տղա և աջակցեց, որովհետև իր խոսքերով նրա մոտ էլ կա այդ խնդիրը։ Նրա հետ ավելի հանգիստ էի ինձ զգում։ Հրավիրեցի նրան սրճարան և մենք սկսեցինք զրուցել, որովհետև դա ինձ հանգստացնում էր։

Վերադարձս բոլորի համար անսպսաելի էր: Բայց նրանք մի պահ քարացան ու հանգիստ շարունակեցին պարել:

Չարենցի ծնողները հակում ունեին իրենց երեխաների ապագան որոշելու և ցանկանում էին, որ Չարենցն էլ առևտրական դառնա։ Կարսը` Չարենցի ծննդավայրը ինքնատիպ էր, տարբեր մշակույթներով լցված։ Նրա պատանի տարիքում լեհաստանից եկավ մի գրող ով նրան ծանոթացրել իր որդու հետ և նրան տալիս էր գրքեր կարդալու։ Չարենցը այդ հասակում կարդում էր այնպիսի գրքեր, որոնք հասուն տարիքում են կարդում և ըմբռնում։ Գիրք տպելը այդպիսի քաղաքում այն էլ այդ ժամանակ իսկական հերոսություն էր և այն լույս տեսավ Եղիշե Չարենց անունով։ Նա Չարենց ազգանունի բացատրությունը տվեց այն, որ սկսնակներին հանրությունը չի ընդունում և անվանում է չար, նորարարներին և այդպիսի մարդկանց։ Չարենցը ուներ փախչելու, դեգերելու հակում։ Հատկապես այդ ժամանակաշրջանների իրադարձությունների ժամանակ սուտ պատրվակով “փախավ” Երևան որպեսզի ատամագրվի այդտեղի կամավորական ջոկատներին։ Նա ուներ լուրջ մղում և ոգևորություն հայրենիքը փրկելու։ Նա բախվեց դաժան իրականությանը և տարավ ցնցումներ կորցնելով իր ընկերներին։ Մայրը տեսնելով նրա տարած ցնցումները ցանկացավ, որ նա գնա Մոսկվա և ընդունվի համալսարան։Նա ընդունվեց համալսարան, դա ժամանակի հայտնի և կարևոր համալսարաններից էր։ Չարենցի երկրորդ գիրքը` “Ծիածան”-ը նվիրված էր Կարինե Քոթանջյանին։ Չարենցը ընդունեց հեղափոխությունը,այն հույսով, որ իր երկրում լույս կձագի։ Հետագայում Նա կատարում է իր կյանքի ընթացքում ամենատարօրինակ ընտրություններից մեկը` որոշում է գնալ հեռավոր գյուղ և զբաղվել ուսուսչությամբ։ Այդ տարիներին նա գրեց իր երկու կարևոր պոեմները` “Սօմա”-ն և “Ամբոխները խելագարված”-ը։ Այդ տարիներին նաև զուգադիպվեց հայոց պետականության վերականգմանը ինչին Չարենցը այդքան տենչում էր։ Չարենցը դարձավ հայտնի։ 1919 թվականին կրթության և արվեստների նախարար Նիկոլ Աղբալյանը տարբեր խմբագրություններից գտել էր Չարենցի գրքերը, շատ հավանել և կազմակերպել մի հրաշալի երեկո այդ առիթով։ Նիկոլայը նրան ծանոթացրցլ Արմենուհու հետ ով պետք է հոգ տաներ նրա մասին։ 1921 թվականին հայկական ազգային բանակի սպայական ձերբակալություններ տեղի ունեցան և նրան հաջողվեց մի քանի մտավորականների փրկել մահից։ Այդ նույն թվականին նա ամուսնացավ Արփենիկ Տեր-Աստվածատրանյանի հետ, ով հերոսական կին էր։ Չարենցին Մյասնիկյանը ուղևորել էր Եվրոպա քաղաքական կողմից ներկայացնելու Հայաստանը։ Ահա Եվրոպայից վերադառնալով նա շատ ոգեշնչված էր։ Օգոստոսին Չարենցը Արփենիկին ճանապարհից Լենինգրադ։ Նա մի անգամ տեսավ Սարգիս Այվազյանի դստերը։ “Գռազ” եկավ իր ընկերների հետ, որ եթե նա իր առաջարկությանը չհամաձայնի նրան կսպանի։ Եվ ահա մի քանի անգամ փորձելուց և մերժվելուց հետո նա արեց իր ասածը։ Ինչի համար նրան տվեցին 8 տարվա ազատազրկում խիստ ռեժիմի պայմաններում։ Այդ նույն դատարանը դարձրեց 8 տարին 3 տարի հաշվի առնելով, որ` Չարենցը մեծ բանաստեղծ է, ունի առողջական խնդիրներ և հասցրած վերքը աննշան էր։ Ընկերներին այլ ընտրանք չէր մնում և նրանք հեռագիեցին Արփենիկին, որպեսզի նա շատպ գա Երևան։ Նոր տարվա օրերին շատ ցավալի դեպք պատահեց և սուր ցավերի պատճառով Չարենցի կնոջը տեղափոխվեցին հիվանդանոց։ Դժբախտաբար հենց Նոր Տարվա գիշերը Արփենիկը վախճանվեց։ Չարենցը փոխվել էր, նա արդեն շատ բան էր տեսել։ Առողջական խնդիրներից ելնելով Չարենցը հայտնվեց հիվանդանոցում և նրան առաջաին անգամ ներարկեցին։ Դրանից հետո նրա մոտ կախվածություն սկսեց ներարկիչներից։ 1928 թվականին նա աշխատանքի անցավ հրատարակչության մեջ և այդտեղ էլ աշխատեց մինչև 1935 թվականը։ Տպագրում էր և մեծն ստեղծագործողներին և սկսնակներին։ Չարենցին ընկերները շատ էին համոզում նոր ընտանիք կազմել, բայց նա փոքր իսկ ցանկություն չուներ դրա մասին լսելու և միշտ մերժում էր։ Եվ բոլորը զարմացած մնացին, երբ իմացան որ Չարենցը հանկարծ հանդիպել է Մոսկվայից եկած մի աղջկա, որի անունը Իզաբելլա էր և հրապուրվել նրանով։ 1931 թվականին նա ամուսնացավ նրա հետ և ունեցավ 2 աղջիկ։ 1933 թվականին տպագիեց իր “Գիրք ճանապարհի” գրքերի գիրքը։ 1936 թվականին Խանջյանը սպանվում է։ 1937 թվականին բանտում գրեց մի պոեմ, որտեղ ներկայացնում էր Ստալինին։ Նա բանտում մնում է մինչև նույն թվականի նոյեմբերի 27-ը։ Չարենցը մտահոգվում էր իր ձեռագրերի համար։ Հետո իր կինը հայտնաբերում է վերնաշապիկին գրված բանաստեղծությունը, որը հանձնվում է Ռեգինա Ղազարյանին։ Դրանից հետո նաև ձերբակալում են կնոջը։ Փոքր երեխայի խնամքը հանձնարարվում է տատին իսկ մեծը տեղափոխվում է մանկատուն։ Կնոջը ձերբակալելու հետո Չարենցին այլևս այցելող չի լինում։ Նա շատ ծանր առողջական վիճակ ուներ և բանտում պահելուց հետո տեղափոխեցին Երևանի բանտի հիվանդանոցը։ Երբ նա իրեն անհանգիստ էր պահում մորթի բացակայությունից նրան պարզապես կապում էին մի տեղից, որպեսզի հանգստանա։ Այդպիսի տապառանքով նա մահացավ։ Եվ ինչպես նա կանխատեսում էր ամբողջ քաղաքով տարածվեց մահվան լուրը, նույնիսկ իր թշնամիները ծանր տարան։ 17 տարի շարունակ արգելանքի տակ էին նրա գործերը, բայց 1854 թվականին նա “հարություն առավ” և արդարացվեց, ինչից հետո տպագրվեցին իր գրքերը։ Իսկ նա տարածվեց, որպես մեծագույն հանճար, ով ավանդույթ թողեց։

Հարակատար դերբայով կազմված ժամանակային ձևեր 

Հարակատար դերբայ + օժանդակ բայ : Հատուկ են միայն սահմանափակ թվով բայերի: 

Հարակատար ներկան ցույց է տալիս առարկայի դրությունը և վիճակը ներկայում՝

Քնած են, կարծես անսահման խաղաղություն է:

Հարակատար անցյալը ցույց է տալիս առարկայի դրությունը, վիճակը անցյալում ՝ խոսելու պահից առաջ: 

Կանգնած էր սեղանի մոտ և ինչ-որ բան էր մտորում: 

1. Փակագծերում եղած բայերը գործածիր հարակատար անցյալի համապատասխան թվով ու դեմքով: 

Դղյակի ուրիշ շատ սենյակների նման քարաշեն էր և այս առանձնարանը՝ միայն այն զանազանությամբ , որ սա կերտված էր գույնզգույն ընտիր քարերից: Պատերից յուրաքանչյուրը բաժանված էր չորս կամարամասի, որոնք հաստատված էին գոտեզարդ պատվանդանների վրա: Պատերի հարթ ու ողորկ մասերը շինված էին սպիտակ, սյուներն ու կամարները ՝ դեղնագույն քարից: 

Նախադասություն — կարևոր բնութագրիչներ.

• միտքը կամ բովանդակությունը, 
• ստորոգյալը / ստորոգումը
• հնչերանգը:

Գտնել նախադասության ստորոգյալը: 

Առաջին աքլորականչի հետ արթնանում էր պապս: 

Նախադասության անդամ կարող են դառնալ նյութական իմաստ արտահայտող խոսքի մասերը, թվել՝ դերանուն, բայ, մակբայ, ածական, գոյական, թվական:

 

Տրվածները համեմատել և գրել տարբերությունը՝ աշնան անձրև, Աշնանն անձրևում է:

Առաջինը բառակապակցություն է, իսկ երկրորդը նախադասություն։

Տրված են բառակապակացություններ, բնութագրի՛ր ըստ գերադաս անդամի խոսքիմասային պատականելության.

ա. աղի արցունք, համով կերակուր, փայտից գդալ-գոյական են։

բ. հերոսի պես հաղթական, գործից անկախ, մաթեմատիկայից ուժեղ-ածականներ են։

գ. մարտի ութ, առնվազն տասը-թվական են։

դ. մեզնից ով, երեխաներից յուրաքանչյուրը- դերանուն են։

ե. խղճին ծանրացած, տանը պահվող-դերբայներ են։

զ. սպասվածից շուտ , ժամեր շարունակ- մակբայ են։

 

Կայուն բառակապակացություններ են դարձվածքներն ու շրջասույթները.

բացատրել.

Սկյուտարի սոխակ-Պետրոս Դուրյան

ուղտի ականջում քնել-աշխարհից անտեղյակ

սիզիփոսյան աշխատանք- անօգուտ աշխատանք

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

 Դուրս բեր բայերը, որոշիր տեսակը, դեմքը, թիվը, եղանակը, սեռը:

Սկսել էր փչել թարմ, գրեթե ցուրտ քամին: 

Սկսել էր=Դիմավոր, երրորդ, եզակի, սահմանական, վաղակատար անցյալ, ներգործական ։

Փչել=անդեմ, անորոշ

Արևը հաճախ ծածկվում էր վազող ամպերի մութ կտորներով:

Ծածկվում էր=դիմավոր, երրորդ դեմք, եզակի, սահմանական, կրավորական։

Վազող=անդեմ, ենթակայական

Առջևս՝ ցածում, փռված էր գյուղը՝ իր կարմիր կղմինդրե տանիքներով, սիրուն ծառաստանների մեջ թաքնված:

Փռված էր=դիմավոր, երրորդ դեմք, եզակի, կրավորական։

Թաքնված=անդեմ, հարակատար դերբայ

Հորիզոնում հնձված արտերի հեռանկարը ծածկվել էր մոտակա թաց հողերից ելնող գոլորշիների քողաձև վարագույրով:

Հնձված=անդեմ, հարակատար դերբայ

Ծածկվել էր=դիմավոր, երրորդ դեմք, եզակի, սահմանական, անցյալ, կրավորական

Ելնող=անդեմ, ենթակայական

 

2.      Վերհիշել ածականը, նախորդ առաջադրանքի տեքստից դուրս գրել ածականները, գրել տեսակը և աստիճանը:

Թարմ

Ցուրտ

Մութ

Կարմիր

Սիրուն

Թաց

Քողաձև

3.      Դուրս գրի՛ր անորոշ դերբայները, որոշի՛ր դրանց հոլովը և պաշտոնը:

Նստել-ենթակա, ուղղական անկարելի էր, պետք էր միայն կանգնել-ստորոգյալ, ուղղական : Ասաց, որ մեռնելու-տարական, ցանկություն չունի, կարիք չկա անհանգստանալու-տարական:  Նրանց դուրս գնալուց-բացառական հետո սենյակն ազատվեց:

Պատուհանի մութ ապակիները սկսեցին որոշակի  երևալ-, խրճիթը սկսեց քիչ-քիչ լուսավորվել:

Հավերը շարժվեցին թառի վրա, բարձրացան ոտների վրա, թափահարեցին թևերը:

 

4.      Հոլովի՛ր հեռանալ և հեռացնել անորոշ դերբայները:

  1. Ո՞ր բանաձևի միջոցով կհաշվես նյութի զանգվածը, եթե հայտնի է նյութի քանակը(մոլ):

n=N/Na

2. Ո՞ր բանաձևի միջոցով կհաշվես կառուցվածքային մասնիկների թիվը, եթե հայտնի է նյութաքանակ(մոլը):

N=n•Na

3. Ո՞ր համակցված բանաձևով կհաշվես նյութի մոլը, եթե հայտնի է նյութի զանգվածը:

m=n•M

Խնդիր 1: Որքան է 2,7 գ զանգվածով ջրի նյութաքանակը (մոլ):

n=2.7/18=0.15

Խնդիր 2:

Որքան է 3,2 մոլ քանակով կալցիումի կարբոնատի (CaCO3) զանգվածը (գ):

m=n•M=CaCo3(Mr=100)

3.2•100=320

Խնդիր 3: Որքան է 6,02 . 10 24 թվով թթվածնի մոլեկուլների նյութաքանակը (մոլ):

n=N/Na

6,02•10-24/6,02•10-23=10

1. Նկարագրիր ոչ բևեռային և բևեռային կովալենտային կապերը:

Բևեռային կապը դա H2 ն է։ Ոչ բևեռայինը դա երկու նման և մեկը ոչ նմանն է։

2. Ընտրիր նյութերի այն շարքը, որոնց մոլեկուլներում կան միայն ոչ բևեռային կովալենտային կապեր.

ш) HCI, NaCl, H₂O,

P) H2, F2, O2

q) HBr, Br₂, LiBr,

η) HI, NH3, CH4

Вместо точек вставьте нужное окончание.

-ОМ -ЕМ -ОЙ -ЕЙ

мясо с рисом(рис) 6. бутерброд с рыбой (рыба) 7. творог
со сметаной(сметана) 8. суп с мясом (мясо) 9. салат с яйцом
(яйцо) 10. хлеб с ветчиной (ветчина)

Вчера я был в цирке с братом(брат). 2. Я хочу поговорить с преподавателем (преподаватель). З.Антон танцевал
с Олей (Оля). 4. Миша играл в шахматы с сестрой(сестра).

Я хочу пойти в театр с другом (друг). 6. Иван хочет пойти
в кино с подругой (подруга). 7. Преподаватель разговаривал с Игорем (Игорь). 8. Декан говорит со студентом (студент). 9. У нас была встреча с писателем(писатель). 10. Андрей был на вечере с Таней (Таня).
Задание № 48 (таб. № 27).
Вместо точек вставьте нужное окончание. (Форма именительного падежа, данная в скобках, поможет вам).
-ОМ -ОЙ

чай с лимоном (лимон) 2. кофе с сахаром (сахар) 3. какао с молоком (молоко) 4. бутерброд с колбасой (колбаса)

Задание № 55.
Вместо точек вставьте нужное окончание.
-А -Я -У -Ю -Ы -И -Е

1. Маша идёт из библиотеки 2. Студенты едут в общежитие 3. Мама пришла с почты 4. Мы идём на станцию
   метро. 5. Преподаватель сейчас в аудитории 6. Сергей
   учится в институте 7. Дети идут в школу 8. Виктор живёт в общежитие 9. Антон приехал из Петербурга 10. Наташа работает в поликлинике 11. Ли приехал из Китая
2. Вчера мы были на концерте 13. Откуда ты идёшь? —
   Из общежития 14. Кирилл идёт на лекцию

Задание № 88 (таб. № 43).
Вместо точек вставьте нужный глагол.
ЕХАТЬ ЕЗДИТЬ ПОЕХАТЬ

1. Вчера студенты ездили в Суздаль (едут, ездили, поедут).
2. В следующее воскресенье мы поедем на экскурсию во Владимир (едем, ездили, поедем).
3. В прошлом году летом Мария ездила на родину (едет, ездила, поедет).
4. Вы хотите поехать в Петербург? (ехать, ездить, поехать).
5. Сейчас 5 часов. Люди едут с работы домой (едут, ездили,
   поедут).
6. Вы давно ездили в Киев? (едете, ездили, поедете).
7. Здравствуй, Виктор! Куда ты едешь ? (едешь, ездил, поедешь).
8. В субботу мы хотим ездить за город (ехать, ездить, поехать).
9. Завтра я поеду в лес за грибами (еду, ездил, поеду).
10. Осторожно! Сюда едет машина! (едет, ездила, поедет)

Упражнение 35 

Беспрестанно гудят паровозы, уходят длинные эшелоны сколько было песен перепето. Как смеялась старая гармошка а что именно вы хотите мне подарить какие-нибудь игрушки для детей. Стой, кто идет и вдруг за окном раздалось чудное пение, то был маленький живой соловей он узнал, что император заболел, и прилетел, чтобы утешить его. Он сидел на ветке и пел.

Поезд уже ушел, а я стоял еще на платформе. В руке у меня был маленький предмет, этот пакет оставил мне при прощании американский профессор. Дома я развернул бумагу и увидел коричневый листок 

2-часть. Дополнительное задание.

Написать сочинение на тему: «С каким человеком я бы хотел дружить».

Я бы хотела дружить с человеком который умеет увешивать, поддерживать, потому что я сама это умею делать. Хочу дружить также с тем кто говорит комплементы. Это поднимает настроение на весь день ну и уверенности больше. Я обожаю комплементы говорить, потому что мне искренне нравиться стиль кого-то, глаза, улыбка, макияж, ногти, духи и т. д. Очень приятно, когда с другом(подругой) можешь разговаривать на любые темы и быть настоящей. Очень люблю общительных людей. Я сама люблю слушать человека, его мнение.

1. Որքան է 0,1 մոլ քանակով հելիումի ատոմների թիվը:

n=0,1

Na=6,03•10-23

————————

N=? N=n•Na=0,603•10-23

1. Որքան է 2,03* 10  23 թվով արծաթի մոլեկուլների քանակը (մոլ):

N=2,03•10-23

Na=6,03•10-23

———————-

n=N\Na=0,33

3. Հաշվել  N2O5 ում տարրերի զանգվածների բաժինները:

N2O5=14•2+16•5=108

N=14•2/108=0,25•100%

16•5/108=0,74•100%

1)Արդյո՞ք նշված արտահայտությունն իմաստ ունի.

Այո, այո, ոչ, այո, ոչ, այո, այո, այո, ոչ, ոչ

2)Գտե՛ք տրված կողմի երկարությամբ քառակուսու մակերեսը: Հարմարության համար կարելի է փոխել չափման միավորը.

ա) 3 մ

9մ²

բ) 9 կմ

81կմ²

գ) 0.05 կմ

2500կմ²

դ) 2.8 սմ

784սմ²

ե) 200 սմ

4մ²

զ) 6000 մմ

36մ²

է) 80 դմ

6400դմ²

ը) 0.9մ

0,81մ²

թ) 1.3 սմ

64մ²

ժ) 0.000003 կմ

9մմ²

3)Թիվը բարձրացրե՛ք քառակուսի.

1, 49, 2,44, 0,01, 5, 1,222, 14, 0, 17,64, 6,8

4)Գտե՛ք քառակուսու կողմի երկարությունը, եթե նրա մակերեսը հավասար է.

ա) 25 մ² =5մ

բ) 100 մմ² =10մմ

գ) 49 մ² =7մ

դ) 0.01 սմ² =0,1սմ

ե) 64 դմ² =8դմ

զ) 0.09 սմ² =0,3սմ

է) 2.56 մ² = 1,4մ

ը) 10000 սմ² =100սմ

թ) 144 սմ² =12սմ

ժ) 1.69 կմ² =1,3կմ

5)Հաշվե՛ք արտահայտության արժեքը.

2, 5, 4, — 1, 0,1, 10, 100, 21, — 12, 1000

Էլի գարուն կգա, կբացվի վարդը,
Սիրեկանը էլի յարին կմնա:
Կփոխվին տարիքը, կփոխվի մարդը,
Բլբուլի երգն էլի՛ սարին կմնա:

Ուրիշ բլբուլ կգա կմտնի բաղը,
Ուրիշ աշուղ կասե աշխարհի խաղը,
Ինչ որ ե՛ս չեմ ասե — նա՛ կասե վաղը.
Օրերը ծուխ կըլին, տարին կմնա:

Հազար վարդ կբացվի աշխարհի մեջը,
Հազար աչք կթացվի աշխարհի մեջը,
Հազար սիրտ կխոցվի աշխարհի մեջը —
Էշխը կրակ կըլի՝ արին կմնա:

Ուրիշ սրտի համար կհալվի խունկը,
Կբացվի շուշանը, վարդերի տունկը.
Գոզալը լաց կըլի, կընկնի արցունքը —
Գերեզմանիս մարմար քարին կմնա:

1. Անհասկանալի բառերը բացատրի՛ր։

Էշխ-եռանդ

Բաղ-վաղչա

2. Ի՞նչ կրկնություններ կան բանաստեղծության մեջ՝ բառերի, բառակապակցությունների, հնչյունների։ Կրկնությունները ի՞նչ են տալիս բանաստեղծությանը։

Կբացվի, կթացվի, կխոցվի։ Կփոխվին, կփոխվի։ Բաղը, խաղը, վաղը։

Տալիս է ռիթմ։

3. Ի՞նչ տրամադրություն է արտահայտում բանաստեղծությունը։

Տխուր, դժվար տրամադրություն կա։

4. Ի՞նչ բովանդակություն է արտահայտում բանաստեղծությունը։ 

Սիրո բովանդակություն է ներառում իր մեջ։

Դու մի օր աչքերդ կփակես, որ ուրիշը քո տեղ գոյանա
Կգնաս, կանցնես աշխարքից, որ ուրիշը քո տեղ

գոյանա։

— Այն դու՛ ես, իմաստուն, այն դու՛,— բայց արդեն

դարձած մի ուրիշ․

Հաստատեց, ժխտելով, նա քեզ, որ ուրիշը քո տեղ

գոյանա։

Այս բանաստեղծության իմաստը արտահայտում է առաջին տողը՝ Դու մի օր աչքերդ կփակես, որ ուրիշը քո տեղ գոյանա։ Այստեղ ասում է, որ մի օր քո կյանքին դադար կգա և դու կգնաս այլ իրականություն։ Նաև ասում է, որ դու մնում ես նույնը ատրաքնապես, բայց արդեն դարձել ես ուրիշ հոգեպես։

Կրթության համակարգում ի՞նչ փոփոխություններ տեղի ունեցան։

Գիտությունները զարգացան, դպրոցները շատացան, հատկապես առաջընթաց երևաց մաթեմատիկական և բնագիտական ոլորտներում։

Քո կարծիքով ինչո՞ւ մտավորականության թիվը կտրուկ աճեց։

Քանի որ գիտություն ու մշակույթն դարձան հասարակության կարևոր մասը։ Նաև այդ ժամանակաշրջանում անհրաժեշտ էին մտավորականներ։ 

Դասանյութում տրված գիտնականներից ո՞վքե՞ր են քեզ ծանոթ։

Նրանք ինձ ծանոթ չէին։

Ի՞նչով էր պայմանավորված քաղաքների դերի և քանակի աճը։

Բժշկության, կրթության, արդյունաբերության և այլ պատճառներով

Գիշերն ամբողջ հիվանդ, խելագար,
Ես երազեցի արևի մասին։
Շուրջս ո՛չ մի ձայն ու շշուկ չկար ―
Գունատ էր շուրջս՝ գիշեր ու լուսին։

Ես երազեցի արևի ոսկին,
Տենչացի նրա հրաշքը խնդուն՝
Ուզեցի սիրել շշուկն իմաստուն՝
Արևանման, արնավառ խոսքի, ―

Բայց շուրջս այնպես գունատ էր, տկար ―
Խոսքեր չկային, ու արև չկար․․․

1. Անծանոթ բառերը բացատրի՛ր։ 

Տենչալ-կարոտել

2. Մեկնաբանի՛ր արևանման խոսք և արնավառ խոսք բառակապակցությունները։

Ձայն և շշուկ։ Արև և լուսին։

3. Ցույց տուր բանաստեղծության մեջ եղած հակադրությունը։

Հակադրությունը մթության եւ լույսի մեջ է կամ գիշերվա և արևի։

4. Վերնագրի՛ր բանաստեղծությունը։

Լուսին և արև

Քամին

Քամին,
Աշնան քամին
Թռցնում է դեղին նժույգները իրա:

Ինչ-որ մի տեղ հիմա
Հավաքել է ի մի
Ու փչում է աշնան հոգեվարքի ժամին
Իր ահռելի հոգին մի վիթխարի բերան:

Քամին,
Աշնան քամին
Հռնդում է հիմա.
Փոշու հսկա դեզեր փախցընում են իրար
Սարսափահար դարձած նախիրների նման:

Քամին,
Աշնան քամին…
Քաղաքը գորշ ու մութ:
Ամեն անցորդ դեղին զառանցանք է հիմի՛,
Որ իրիկվա մեգին երազվել է քամուն:

Փողոցները երկար,
Ու ձանձրալի, աշնան անձր—ների նման,
Փողոցները, որ կան,
Փողոցների ներկան,
Փողոցները` դաժան, անհրապույր, չարկամ, —
Որքան, որքան, որքան ահավոր են հիմա:

Քամին,
Աշնան քամին
Մոլորվել է այստեղ.
Մահվան սարսուռ առած վիրավոր է նա մի:
Ու կարող է հիմա ամեն արգելք քանդել
Քամին,
Աշնան քամին…

Հռնդում է,
Փնչում,
Ահեղացունց ցնցում ցուցանակները չոր.
Զրնգում են ահից պատուհաններն հնչուն,
Ու թռչում է քամին, — երկաթաթ— թռչուն, —
Զարհուրելի, զազիր փողոցների միջով…

Խելապտույտ, անմարդ փողոցներում կորած,
Զարհուրելի ոխով ու զայրույթով իրա,
Որպես ոսոխ տեսած մի վիթխարի հովազ,
Հայացքներում‘ փոշի — արնամուժ ավազ, —
Քամին, աշնան քամին հարձակվում է ահա
Անօգնական կքած բուլվարների վրա:

Օ, բուլվարի հիվանդ ծառերը որբ ու խենթ,
Ցնցոտիներ հագած պառավների նման, —
Ծվատում են նրանք դեղին մազերն իրենց,
Գլուխները ցնցում ու մորմոքում հիմա:

Ծառերը ծեր, հիվանդ,
Ծառերը ծուռ ու չոր,
Մուրացկանի նման ծառերը խեղճ ու մերկ.
Քամին ծեծում է ծեր գլուխները նրանց
Ու ճչում է մահվան չարագուշակ ճչով, —
Երբեք,
Երբեք,
Երբեք…

Օ, գթացեք հիմա.
Այդ ծառերին` խաչված բուլվարներին ամա,
Օ, փրկեցե՛ք նրանց հարվածներից քամու,
Որ բերում է նրանց մահվան մորմոք ու մահ:

Օ, գթացե՛ք հիմա.
Լսեք, լսեք, լսեք. —
Այս ահռելի, դաժան հոգեվարքի ժամին`
Պիտի դառնա, որ ձեր հոգինե՛րը խուժե —
Քամին,
Աշնան քամին…

1. Դո՛ւրս գրիր այն հատվածները, որոնք բնութագրում են աշնան քամին։

Քամին,
Աշնան քամին
Մոլորվել է այստեղ.
Մահվան սարսուռ առած վիրավոր է նա մի:

2. Դո՛ւրս գրիր այն հատվածները, որոնք նկարագրում են աշնան քամին։

«Փոշու հսկա դեզեր փախցընում են իրար՝ սարսափահար դարձած նախիրների նման։»

«Հռնդում է, փնչում, ահեղացունց ցնցում ցուցանակները չոր։»

«Զրնգում են ահից պատուհաններն հնչուն, ու թռչում է քամին՝ երկաթաթ—թռչուն։»

«Քամին, աշնան քամին հարձակվում է ահա անօգնական կքած բուլվարների վրա։»

«Քամին ծեծում է ծեր գլուխները նրանց ու ճչում է մահվան չարագուշակ ճչով։»

3. Բացատրի՛ր անհասկանալի բառերը։ 

«Քամին, Աշնան քամին մոլորվել է այստեղ։»

Չկային

4. Ցույց տուր հեղինակի վերաբերմունքը ա/ քամու նկատմամբ, բ/քաղաքի նկատամամբ, գ/ ծառերի նկատմամբ, դ/ մարդկանց նկատմամբ:

Քամու նկատմամբ վերաբերվում է, որպես ուժեղ, փոտորկոտ երևույթ։

Քաղաքի նկատմամբ վերաբերվում է, որպես ձանձրալի, տխուր մի բան։

Ծառերին նկարագրում է ծուռ, մեղկ, մերկ, ծեր և չոր ածականներով։

Մարդկանց մասին է, որ նրանք զրացանք էին։

1)Զուգահեռագծի սուր անկյունը 30^օ է, իսկ բութ անկյան գագաթից տարված բարձրությունները հավասար են 2 սմ և 3 սմ։ Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը։

2)Գտեք զուգահեռագծի անկյունները, եթե նրա մակերեսը 40 սմ² է, իսկ կողմերը՝ 10 սմ և 8 սմ։

3)Քառակուսին և քառակուսի չհանդիսացող շեղանկյունն ունեն հավասար պարագծեր։ Համեմատեք այդ պատկերների մակերեսները։

4)Գտեք զուգահեռագծի անկյունները, եթե նրա մակերեսը 20 սմ² է, իսկ բութ անկյան գագաթից կողմերից մեկին տարված բարձրությունը այդ կողմը տրոհում է 2 սմ և 8 սմ երկարությամբ հատվածների՝ սկսած սուր անկյան գագաթից։

5)Համեմատեք ուղղանկյան և զուգահեռագծի մակերեսները, եթե նրանք ունեն հավասար հիմքեր և հավասար պարագծեր։

6)ABCD զուգահեռագծի B անկյունը բութ է։ AD կողմի շարունակության վրա՝ D կետից դեպի աջ նշված է E կետն այնպես, որ <ECD = 60^o, <CED = 90^o, AB = 4 սմ, AD = 10 սմ։ Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը։

7)MPKT զուգահեռագծի MT կողմի վրա նշված է E կետը, <PEM = 90^o , <EPT = 45^o , ME = 4 սմ, ET = 7 սմ։ Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը։

Առողջագիտության դասին պատրաստեցինք օճառ։ Ես նկարողն էի, իսկ դասընկերուհիներս պատրաստողները։ Մենք դրեցինք սիլիկոնե կաղապարի մեջ օճառը եւ ավելացրեցինք ներկը, հոտը։ Պատրաստում էինք վարդ, արեւածաղիկ։ Շատ գեղեցիկ էր ստացվել, իսկ ավելի մանրամասն հասկանալու համար դիտեք տեսանյութը՝

Դու հարուստ չե՛ս եղել երբեք,— դու կյանքում միայն աշխատել ես.
Դու ունես մկանուտ ձեռքեր,— դու կյանքում միայն աշխատել ես,

[ էջ 318 ]

Դու փոխում ես նյութը, բնությունը, դու գիտես, որ ամե՛ն ինչ փոխվում է.—
Կհնձե՛ս դու մի օր կյանքի բերքը— դու կյանքում միայն աշխատել ես։

Այս քառյակը ասում է, որ մարդը միայն կյանքում աշխատել է, բայց գոնե որոշ մի բան փոխել է բնության մեջ։ Դրա համար կյանքի բերքին կհասնի։

Մի հարուստ է անցնում փողոցով,— ախ, նայե՛ք՝ նա ինչքա՜ն ինքնագոհ է.
Մի ժպիտ կա դեմքին խոցող,— ախ, նայե՛ք՝ նա ինչքա՛ն ինքնագոհ է.
Նա կարո՞ղ է հասկանալ, այդ հիմարը, որ շուրջը ուռճանում է իր մահը
Եվ տեսնել այդ ձեռքը սղոցող,— ախ, նայե՛ք՝ նա ինչքա՛ն ինքնագոհ է։

Այստեղ պատմում է, թե` հարուստ մարդը շատ ինքնագոհ է, բայց շրջապատը իրենից գոհ չէ։

Դու ինքդ քո մեջ միասիրտ.— ինչ որ կաս՝ նա կա ու այդպե՛ս է.
Դու տրվում ես մեզ մի՛շտ միասին.— ինչ որ կաս՝ նա կա ու այդպե՜ս է.
Բացվում ես, լինում, գոյանում— հառնելով հենց ի՛նքդ քո դեմ՝
Պատմում ես մի՛շտ քո մասին.— ինչ որ կաս՝ նա կա ու այդպե՛ս է:

Ցույց է տալիս, որ մարդը ազատ է և վայելում է կյանքը։

«Ռուբայի» արաբերեն բառ է, որը նշանակում է քառապատկված: Ռուբայաթները բանաստեղծության մի տեսակ են. դրանք արևելյան ոճի քառյակներ են: Ռուբայները բնորոշ են աշուղական քնարերգությանը: Ռուբայները երկու բեյթ է և երկու հանգ:

1)2, 3, -5 թվերից ո՞րն է հետևյալ համախմբի լուծում.

ա)

2, 3

բ)

3, -5

գ)

2, 3

2)Լուծեք համախումբը.

ա)

3+3x-2<10-25x-3x

3x+25x+3x<10-3+2

31x<9

x<9/31

8-2x-3>4x-7

-6x>12

x<2

(-∞;2)

բ)

(-∞;+∞)

Աշխատանք դասարանում 

Վերաբերական՝ վերաբերմունքային իմաստ
Եղանակավորում կամ երանգավորում են նախադասությունը կամ նրա որևէ անդամ:
Օրինակ՝ Բարեբախտաբար, ամեն ինչ հրաշալի անցավ:
Ո՞րն է ,,բարեբախտաբարի,, դերը այս նախադասության մեջ:
1. Վերաբերականները սովորաբար եղանակավորում են ամբողջ նախադասությունը և կապվում են հիմնականում ստորագյալի հետ: Օր՝. Դժբախտաբար չի եկել:
2. Վերաբերականները կարող են դրվել նաև նախադասության այլ անդամների վրա:
Նույնիսկ Վահեն այսօր լուծեց խնդիրը:
Վահեն նույնիսկ այսօր լուծեց խնդիրը
Վահեն այսօր նույնիսկ խնդիրը լուծեց:

Ըստ իրենց արտահայտած վերաբերմունքային կամ երանգային իմաստի՝ վերաբերականները բաժանվում են հետևյալ տեսակների՝

·                    հաստատական

·                    ժխտական

·                    երկբայական

·                    գնահատողական

·                    սաստկական

·                    սահմանափակման 

 

1. Նշված վերաբերականները, ըստ արատահայտած երանգային իմաստի,  տեսակավորի՛ր՝ իհարկե, կարծես թե, անպայման, մի՞թե, բարեբախտաբար, դժբախտաբար, նույնիսկ, մանավանդ, գոնե, միայն, ոչ:

·                    հաստատական-իհարկե, անպայման

·                    ժխտական-ոչ

·                    երկբայական-կարծես թե, մի՞թե

·                    գնահատողական-բարեբախտաբար, դժբախտաբար

·                    սաստկական-նույնիսկ, մանավանդ

·                    սահմանափակման-միայն, գոնե

 

Ըստ կազմության  վերաբերականները լինում են պարզ, բարդ և ածանցավոր: 

2. Տրված վերաբերականները գրի՛ր ըստ կազմության՝ գոնե, նույնիսկ, իբր, անպատճառ, իբրև թե, ահա, կարծես թե, բարեբախտաբար: 

Պարզ-գոնե, ահա, իբր

բարդ-նույնիսկ, կարծես թե

ածանացավոր-անպատճառ

բարդածանցավոր-բարեբախտաբար, իբրև թե,

 

3. Կետադրի՛ր տրված նախադասությունները

Իրոք, նրան չէր հաջողվել որևէ աշխատանք գտնել: 

Ոʼչ, դա միայն ինձ է վերաբերում: 

Ընկերս, անշուշտ, միշտ ինձ հետ է: 

Արդյո՞ք լուծում ունի այս հարցը: 

 

4. Գտի՛ր վերաբերականները, նշի՛ր տեսակը: 

Իմ ուզածի պես էլ եղավ: Սաստկական

Իհարկե իմ սրտով է այդ պատմությունը: Հաստակական

Գեթ մի բառ ասա, մի բան խոսիր: Սահմանափակման

Ցավոք, մեզնից ոչինչ կախված չէր: Գնահատողական

Թերևս այս մասին նորից խոսենք: Երկբայական

Այդ պատմությունը, ո՛չ, չի կարող որևէ դեր ունենալ: Ժխտական

 

5. Հարցերին պատասխանի՛ր վերաբերականների միջոցով:
1. Դու վստահո՞ւմ ես ընկերներիդ: Իհարկե վստահում եմ։
2. Գո՞հ ես  տանն անցկացրածդ օրերից: Ոʼչ, շատ ձանձրալի է։
3. Համացանցը քեզ օգնո՞ւմ է: Այոʼ, անշուշտ:

Դու մտածի՛ր հարց ընկերոջդ համար, թող պատասխանի վերաբերական գործածելով:

1. 1•Գրեք ածխածնի (II) օքսիդի, ածխածնի (IV) օքսիդի, կալիումի օքսիդի, երկաթի (II) օքսիդի երկաթի (III) օքսիդի, ֆոսֆորի (V) օքսիդի, ցինկի օքսիդի բանաձևերը։

CO, CO2, KO2, FeO, Fe3O2, P2O5, ZnO

2•Ներկայացնել ածխածին, ֆոսֆոր, ծծումբ, յոդ, կալցիում, ալյումին և քրոմ տարրերի օքսիդների բանաձևերը, որոնցում նշված տարրերի օքսիդացման աստիճանները թվապես հավասար են պարբերական համակարգում իրենց խմբերի համարներին։

CO2, P2O5, SO3, I2O7, CaO, Al2O3, CrO3

3•Կազմել թվարկված ոչ մետաղների օքսիդների բանաձևերը. P (V), S (IV), S (VI), C (IV), N (II), N(IV) Si (IV):

P2O5, SO2, CO2, NO, NO2, SiO2

1. Որքան է 803* 10  23 թվով ֆոսֆորի մոլեկուլների քանակը (մոլ):

Na=6,03•10-23

N=8,03•10-23

———————

n=N/Na=1,33•10-23

1. Որքան է 0,6 մոլ քանակով պղնձի ատոմների թիվը:

Na=6,03•10-23

n=0,6

——————

N=n•Na=3,6•10-23

1. Спишите, употреляя глаголы в форме прошедшего времени.

Однажды люди со всех концов Земли собрались вместе. Они отличались друг от друга цветом глаз и волос. И говорили на разных языках , поклонялись на разным богам.

Всех собравшихся объеденяло одно желание: чтобы не было войн, чтобы никто не знал страха и нужды, чтобы никто и никогда не мог наказывать людей без вины. Поэтому они все вместе написали документ . В этом документе они привели список прав, которые имеет каждый человек на Земле, чтобы все знали и уважал эти права. Этот документ называется «Всемирная декларация прав человека».

2.Напиште глаголы в прошедшем времени.

Юра решал задачи лучше всех. Он быстро решил задачу.(решать — решить)

На уроках он часто смотрел в окно. Я посмотрел на Княжина и не сразу узнал его.(смотреть-посмотреть)

Учитель долго объяснял урок. Юра сразу очень хорошо все объяснил.(обЪяснять- обЪяснить)

3 Подберите антонимы.

Войти-выйти, начать-закончить, поднять-отпустить, приходить-уходить, счастливый-грустный, печальный-радостный, смелый-трусливый, новый-старый, лучше всех-хуже всех, яркий-мутный, грязный-чистый, маленький-большой, широкий-узкий, солнечный-пасмурный, холодный-жаркий, красивый-уродливый.

Լուծել խնդիրներ.

1. Որքան է 4,03* 10  23 թվով երկաթի մոլեկուլների քանակը (մոլ):

Na=6,03 •10-23

N=4,03•10-23

—-—————-

n=N/Na = 1,49≈1,5  մոլ

1. Որքան է 0,4 մոլ քանակով ջրածնի ատոմների թիվը:

Na=6,03•10-23

n=0,4

———————

N=n•Na=2,4≈2,5•10-23 մոլ

1. Տրված է’ K2SO4, Na2O, CaCO3, CO2, NaOH, H2SO4, AgCl, Cu(OH)2, N2O5, Fe(OH)3, HCl, Ba(OH)2, HNO3, ընտրիր ա) օքսիդի, բ) հիմքի, գ) թթվի, դ) աղի բանաձև(եր)ը:

Օքսիդ=Na2O, CO2, N2O5

Հիմք=NaOH, Cu(OH)2, Fe(OH)3, Ba(OH)2

Թթու=H2SO4, HNO3

Աղ=K2SO4, CaCO3

Ձայնարկություն՝ զգացմունք, հուզմունք, կոչ, նմանաձայնություն արտահայտող բառեր:
1. Տրված նախադասություններում ընդգծի՛ր ձայնարկությունները:
—Փի՜շտ, հեռու գնա ափսեի մոտից:
—ՈՒխա՛յ, հաճելի է այս ջուրը խմելը:
—Հե՜յ, որտեղ եք:

Ձայնարկությունները լինում են երեք տեսակ.

·                    զգացական

·                    կոչական

·                    նմանաձայնական




2. Ձայնարկությունների շարքերի դիմաց գրի՛ր տեսակը, նշի՛ր՝ ինչ են արտահայտում:
Ա.Է՜յ, Էհե՛յ, ծո՜, ա՜, փի՜շտ, տո՜… Կոչական
Բ. ա՛խ, վո՛յ, ո՛ւխ, օ՛, օ՛յ, ջա՛ն, պա՛հ… Զգացական
Գ.ծի՛վ-ծի՛վ, ծուղրուղո՜ւ,խը՜շշ, բը՛զզ, ճը՛ռռ Նմանաձայնական

Ձայնարկությունները նախադասության անդամ չեն դառնում:

Ձայնարկությունները կազմությամբ լինում են պարզ և բարդ:

3. Գրի՛ր տրված ձայնարկությունների կազմությունը՝ ա՛խ, վա՛յ, վա՛յ-վա՛յ, հե՜յ վախ, բը՛զզ, ջա՛ն:

պարզ-ա՛խ, վա՛յ, բը՛զզ, ջա՛ն:
բարդ-վա՛յ-վա՛յ, հե՜յ վախ։

Ձայնարկությունների ուղղագրությունը.

·                    միության գծիկով գրվում են կրկնավոր հարադրությունները՝ հա՛յ-հա՛յ, վա՜շ-վի՜շ…

·                    անջատ գրվում են հարադրական բարդությունները՝ հա՜յ հա, զը՜նգ հա զը՜նգ …

·                    եթե ձայնարկության միակ վանկարար հնչյունը ը-ն է, գրվում է՝ թը՜խկ, հը՜մ…

4. Կետադրի՛ր նախադասությունները.

Աʼյ մարդ, ի՞նչ ենք անելու:

Հե՜յ, ու՞ր եք գնում:

Օ՜, ինչպե՞ս մինչև հիմա գլխի չէի ընկել:


Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)
1. Տրված բառերին ավելացնելով ինչքա՞ն, ինչպե՞ս, ե՞րբ, ո՞ւր հարցերին պատասխանող լրացումներ` կազմի´ր բառակապակցություններ: Անհանգստանալ, սովորել, ուղևորվել, կեղտոտվել:

Շատ անհանգստանալ։ Գերազանց սովորել։ Գիշերը ուղևորվել։ Դրսում կեղտոտվել։

2.Տրված բառակապակցությունների մեջ ընդգծի´ր այն բառը, որ գլխավորն է (լրացյալը), և գրի՛ր, թե ի՛նչ հարցի է պատասխանում լրացումը:
Օրինակ`

հրաշագործ դեղ — ինչպիսի՞ դեղ:

Մեքենաների օգնությունը-ինչի՞ օգնությունը։ Լավ բերք-ինչպիսի՞ բերք։ Արդյունաբերական ձեռնարկություններ-ինչպիսի՞ ձեռնարկություններ։ Ֆիզիկոսների ընկերություն-ինչպիսի՞ ընկերություն։ Գործարանի ծխնելույզներ-Ինչի՞ ծխնելույզներ։ ատել անտառը-ի՞նչ անել անտառը։ Քաղաքում հանդիպել-որտե՞ղ հանդիպել։ Ընկերներին հրավիրել-ո՞ւմ հրավիրել։ Արագ տարածվել-ինչպե՞ս տարածվել։ Հանդիպել խոչընդոտների-ինչի՞ հանդիպել:

Այս տեքստը օրինակ է բերում  շատ տարբեր փիլիսոփայական, քաղաքական և պատմական մտքեր, որոնք կապված են ազգային ինքնության, պետությունների ճակատագրի և առանձին ձգտումների հետ։

Տեքստը պատմում է գաղափարական, քաղաքական  և պատմական հարցեր ասելով, որ հեղափոխությումները չեն հաջողում առանց գաղափարական հիմքերի և ռազմավարության։ Փոքր ժողովուրդների պայքարը բավարարվում է դիվանագիտությամբ։

Վերջում ընդգծվում է, որ առաջնորդ դառնալը ոչ միայն փառք է, այլ նաև մեծ պատասխանատվություն, որի համար  պահանջում է ունենալ  քաջություն և Ուժ։

Հնչում են օրերը, կանչում են,

Օրերը – կարմիր ու բոսոր.

Օրերը ղողանջ ու հնչյուն են,

Զնգում են՝ հրե ու հզոր: 

 

Ու սիրտս զնգում է, զնգում է,

Թռչում է՝ կրակ է ու բոց.

Լսո՞ւմ ես սրտի իմ զնգունը, 

Լսո՞ւմ ես, լսո՞ւմ ես, թե ոչ… 

 

Կրա՛կ կա սրտիս մեջ, կրա՛կ կա,

Հրդեհ է՝ վառվում է հրկեզ.

ալիքը, կուզեմ, որ արա՛գ գա – 

Անդարձ է կարոտը երգիս: 

 

Կուզեմ, որ կյանքի մեջ գալիք այն 

Երգերս զնգան ու հնչեն 

– Կուզեմ, որ լսե, ա՜խ, գալիքը 

Երգերս այս վառ ու հնչեղ…

Անքնություն

 

Դոփո՛ւմ են, դոփո՛ւմ են, դոփո՛ւմ են ձիերը,
Մթի մեջ դոփում են, խփում են պայտերը,
Պայտերը խփում են, խփում են հողին․-
Անծա՜յր է գիշերը, անհայտ է ուղին:
Գնո՜ւմ են, գնո՜ւմ են, գնո՜ւմ են ձիերը,
Մոտիկ են, հեռու են, դոփում են պայտերը,
Պայտերը դոփում են քունքի՛ս մեջ հիմա․-
Անհա՜յտ է աշխարհը՝ անցում է ու մահ

ԻՄ ԽՈՍՔԵՐԸ ԿԱՐԿԱՉՈՒՄ ԵՆ ԿԱՊՈՒՅՏՈՒՄ

Իմ խոսքերը կարկաչում են կապույտում,
Կարկաչում են ու կանչում են, կապույտում:
Կարոտներ կան, որ անմարմին ու տրտում —
Միայն շշուկ ու հնչյուն են — կապույտում:
Երազներ կան, որ կարոտներ են միայն,
Լո՛ւյս կարոտներ, որ կանչում են կապույտում…

Ինչքան աշխարհը սիրես ու աշխարհով հիանաս –
Այնքան աշխարհը անուշ ու ցանկալի կլինի.
Թե ուզում ես չսուզվել ճահճուտները անհունի –
Պիտի աշխարհը սիրես ու աշխարհով հիանաս:
Այնպե՜ս արա, որ կյանքում ո՜չ մի գանգատ չիմանաս,
Խմի՜ր թախիծը հոգու, որպես հրճվանք ու գինի.
Որքան աշխարհը սիրես ու աշխարհով հիանաս –
Այնքան աշխարհը անուշ ու ցանկալի կլինի…

Ինչ որ լավ է՝ վառվում է ու վառում,
Ինչ որ լավ է՝ միշտ վառ կմնա.
Այս արև, այս վառ աշխարհում
Քանի կաս՝ վառվի՛ր ու գնա՛։
Մոխրացի՛ր արևի հրում,
Արևից թող ոչինչ չմնա, —
Այս արև, այս վառ աշխարհում
Քանի կաս՝ վառվի՛ր ու գնա՛։

Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն,
Բոլորը թափվել են փողոց.
Լսո՞ւմ եք անուշ մի զնգոց —
Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն:
Դյութում են շրթերը վարդե,
Սրտերը կրակ են ու բոց —
Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն,
Բոլորը թափվել են փողոց:

Կյանքը — երգի, երկնքի՜ պես անհո՜ւն, անհո՜ւն, —
Կյանքը — կորած աստղերի՜ պես հազարանուն:
Կյանքը — կրակ ճահիճներում՝ կա ու չկա, —
Կյանքը — ճամփորդ, սպասված հյուր, որ պետք է գա:
Կյանքը — երգի, երկնքի՜ պես անհո՜ւն, անհո՜ւն, —
Կյանքը — կորած աստղերի՜ պես հազարանուն …

 

Ապրեցիր դու ըմբոստ մի դարում— և ոչինչ քեզ հար

չթվաց,

 

Դու տեսար մոտիկն ու հեռուն— և ոչինչ քեզ հար

չթվաց.

 

Դու տեսար փլուզումն ու զարթնումը, անսասան

հիմերի կործանումը—

 

Եվ, բացի պայքարից, աշխարհում քեզ ոչինչ հար

չթվաց։

 

Ելե՜լ են նորից…

 

Ելե՜լ են նորից…
Լսո՞ւմ ես երգերը հնչեղ…
Շիկնել է աշխարհը հրից։ —
Պատրա՞ստ ես, եթե քեզ կանչեն…

Աշխարհը — զգո՞ւմ ես,
Շեփո՜ր է. զնգում է անուշ…
Շիկնե՜լ է, շիկնե՜լ է հսկումս,
Եվ սիրտս — կրակ է և ուժ։

Զգում եմ՝ սրտիս մեջ
Ծփում է ալիք առ ալիք
Արյունը նրանց, որ ելել սեգ՝
Գնում են դեպ կյանքը գալիք…

Օ, ե՛րգ իմ, թռչո՜ւմ ես.
Գիտեմ, որ — ո՛ւր էլ որ թռչես…
Երգիս մեջ կզգա ջերմ ողջույնս
Ընկերը, կամ քո՛ւյրը հրկեզ…

Օ, ե՛րգ իմ, օ, քո՛ւյր իմ հրկեզ..

1. Դուրս բեր անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։

Հիմ(հիմեր) = հիմք

2. Առանձնացրո՛ւ հետաքրքիր արտահայտություններ և նկարագրություններ։

Եվ, բացի պայքարից, աշխարհում քեզ ոչինչ հար չթված։

Կյանքը — կրակ ճահիճներում՝ կա ու չկա, —

Ինչքան աշխարհը սիրես ու աշխարհով հիանաս –
Այնքան աշխարհը անուշ ու ցանկալի կլինի.

3. Առանձնացրո՛ ւ տրվածներից քեզ դուր եկած բանաստեղծությունը, մի քանի նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ ասելիքը։

Կյանքը — երգի, երկնքի՜ պես անհո՜ւն, անհո՜ւն, —
Կյանքը — կորած աստղերի՜ պես հազարանուն:
Կյանքը — կրակ ճահիճներում՝ կա ու չկա, —
Կյանքը — ճամփորդ, սպասված հյուր, որ պետք է գա:
Կյանքը — երգի, երկնքի՜ պես անհո՜ւն, անհո՜ւն, —
Կյանքը — կորած աստղերի՜ պես հազարանուն …

Բանաստեղծությունը պատմում է կյանքի մասին, նրա իմաստը։ Շատ նկարագրություն կա նրա մեջ։ Ասում է, որ կյանքը կա ու չկա։

4. Ընտրե՛ք Չարենցից սիրելի բանստեղծություններ։ Բանավոր ներկայացնել դասարանում։ 

Տաղ անձնական

Թողած Կարսում, գետի ափին, տունս՝ շինված անտաշ քարով,
Կարսը թողած, Կարսի այգին ու հայրենի երկինքը մով
Եվ Կարինե Քոթանճյանին անգամ չասած մնաս բարով―
Ա՜նց եմ կենում հիմա օտար քաղաքների ճանապարհով:

Անց եմ կենում, շուրջս-մարդիկ, շուրջս դեմքեր հազա՜ր-հազա՜ր.
Շուրջս աշխարհն է աղմկում, մարդկային կյանքն անհավասար.
Եվ ո՞վ կասի՝ ինչո՞ւ ես դու, և ով կասի, թե ո՞ւր հասար,―
Դեմքերը, ախ, բութ են այնպես՝ կարծես շինված են տապարով:

Գորշ, տաղտկալի ու խելագար երգ է կարծես այս կյանքը մի.
Ինչ-որ մեկի սրտում բացված- վերք է կարծես այս կյանքը մի.
Եվ ո՞ւմ համար- էլ ո՞ւմ համար կարոտակեզ երգե հիմի
Սիրտս՝ լցված տարիների սեղմ արճիճով ու կապարով:

Բայց շուրջս թող որքան կուզե աշխարհը այս խնդա, ցնդի―
Ես- հաշմանդամ ու խելագար ու հավիտյան վտարանդի՜
Դեպի երկինք պիտի գնամ, դեպի եզերքը Ամենտի―
Իմ բարձր, հին ու աստղային երազների ճանապարհով…

Ու էլ ամե’ն մեղքի համար սիրտս հիմա ունի ներում.
Պիտի անդարձ ես հեռանամ, պիտի գնամ՝ ա’չքս հեռուն.
Թե Կարինե Քոթանճյանին տեսնեք Կարսի փողոցներում―
Ասե’ք նրան՝ Չարենցն ասավ- մնաս բարո՜վ, մնաս բարո՜վ…

1. Ինչպիսին է Կարս քաղաքը, ներկայացրո՛ւ քո բառերով, բայց Չարենցի նկարագրությամբ:

Ըստ Չարենցի նկարագրության այն աղմուկ քաղաք է։ Կարսում կային նաև անտաշ քարից տներ։

2. Դուրս բեր անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ:

Անտաշ- ոչ տաշված

Մով-կապույտ

Վտարանդ-վտարած

3. Բացատրի՛ր այս քառատողը.
Բայց շուրջս թող որքան կուզե աշխարհը այս խնդա, ցնդի―
Ես- հաշմանդամ ու խելագար ու հավիտյան վտարանդի՜
Դեպի երկինք պիտի գնամ, դեպի եզերքը Ամենտի―
Իմ բարձր, հին ու աստղային երազների ճանապարհով…

Այստեղ ասում է, որ գնալու է դեպի եզերք։
4. Ի՞նչ տրամադրություն է արտահայտում բանաստեղծությունը:

Տխուր, քանի որ ես ինքս զգացի թե ոնց եմ լքում իմ քաղաքը և կարոտում այն։

5. Բացատրի՛ր վերնագիրը:

Տաղը դա ստեղծագործության տեսակ էիսկ անձնականը դա հերոսի մասին է։
6. Բնութագրի՛ր բանաստեղծության քնարական հերոսին։

Ինքը շատ բարի էր, հասկացող և ներող։

6. Գրի՛ր շարադրություն ,,Դեպի երկինք պիտի գնամ հին ու աստղային երազների ճանապարհով…,, վերնագրով:

Ընթերցում եմ այս պահին «Քո սիրտը լինելու է կոտրված»։ Այն մի տղայի և աղջկա մասին է։ Դեռ 55 էջ եմ ընթերցել, դրա համար կպատմեմ ինչքանը, որ հայտնի է ինձ։ Տղան մի հայտնի անձ է իրենց դպրոցում։ Նրան բոլոր աղջկները սիրում են, բայց ինձ թվում շատ անդաստիարակ է իրեն պահում։ Իսկ աղջիկը շատ համեստ է և տրամաբանական է, որ նրան է սիրահարվելու այդ տղան։ Դեռ նրանք իրար հանդեպ թշնամիներ են։ Կարծում եմ շատ հետաքրքիր է լինելու։ Երբ կհասնեմ վերջ, կպատմեմ սյուժեն և արդյոք լավն էր։ Գնել եմ ըստ համացանցից խորհուրդների։

Գործնական քերականություն
Շաղկապ-իրար կապել, շաղկապել: Շաղկապները իրար են կապում նախադասությունները կամ նախադասության անդամները: 
Բաժանվում են երկու տեսակի
Համադասական՝ և, ու, բայց, իսկ, սակայն, այլ, կամ, էլ, նաև, այլև, ապա, այսինքն, ուրեմն  և այլն: (Կապում են նախադասության համազոր անդամներ կամ համազոր, համադաս նախադասություններ)
Օրինակ՝ Ահել ու ջահել իրարով անցան:
Կա Մեծարենց, կա Տերյան, և բազում ուրիշ պոետներ կան:

Ստորադասական ՝ որ, թե, եթե, նախքան, որպեսզի, որովհետև, թեև, թեկուզ, թեպետև, մինչ, մինչև, մինչդեռ, քան և այլն: (Բարդ նախադասության մեջ ստորադաս ՝ երկրորդական նախադասությունը կապում են  գերադաս , գլխավոր նախադասությանը)
Օրինակ՝ Գևորգի առաջարկը նա ընդունեց, որովհետև հավատաց քաջությանը:

 

1. Փորձի՛ր բացատրել տրված խմբերի նախադասությունների տարբերությունը (ուշադրությո՛ւն դարձրու

 նրանց մեջ մտնող նախադասությունների հարաբերությանը) և անվանի՛ր խմբերից յուրաքանչյուրը:

Ա. Շների ծառայությունների մասին կարելի է երկար գրել, կարելի է նաև նրանց պատվին կանգնեցված հուշարձանների մասին պատմել:

Լճում ձկների տեսակները շատացել են, և կերի պակաս է նկատվում:

Սիգը  դրսից է բերվել Սևան և այստեղ իր բազմացման համար նպաստավոր պայմաններ է գտել:

Հողը ոչ թե օգնում է բույսերին, այլ խանգարում է նրանց աճին:

Բ. Մ. թ. ա. IV ղարում շունն է արթնացրել Կորնթոս քաղաքի կայազորին,  երբ թշնամին գաղտագողի մոտեցել է քաղաքին:

Ճապոնացի գիտնական Նոդզավան ասում է, որ հողը բոլորովին էլ չի նպաստում բույսերի աճին:

Գետերի հոսանքում էլ ձուկն ազատ երթևեկելու հնարավորություն չունի, քանի որ ամենուրեք դրված են ջրմուղ սարքեր ու կայաններ:

Սևանում համեմատաբար բարվոք  է սիգ ձկան վիճակը, որը դրսից` ռուսական Լադոգա և Չադ լճերից է բերվել:

Ա շարքում համադսական նախադասություններ են, իակ Բ շարքում ստորադասական։

 

2.Տրված բարդ նախադասությունները երկու խմբի բաժանի՛ր` ըստ նրանց մեջ մտնող նախադասությունների հարաբերության:

Երբ պորտուգալացիները հայտնագործեցին Սուրբ Հեղինե կղզին, նա պատված էր համատարած անտառով: Ստոարադասական

Կղզյակում խոզեր ու այծեր թողեցին, որ նավաբեկությունից տուժած մարդիկ կարողանան որոշ ժամանակ այնտեղ ապրել: Ստորադասական

Ամենուրեք բավականաչափ կենդանիներ կային, և մարդիկ չէին մտածում դրանց վերանալու մասին: Համադասական

Որսորդությունը դարձավ նաև սպորտ, իսկ սպորտին հատուկ է ռեկորդներ սահմանելու ձգտումը: Համադասական

Արևելյան մի տիրակալ տիրակալ հռչակվեց նրանով, որ անձամբ հազար առյուծ խփեց:

Ստորադասական սական

Մի ժամանակ առյուծների մռնչյունը լսվում էր Հունաստանից մինչև Հիմալայան լեռների ստորոտը, բայց այսօր այդ վայրերում առյուծներ չկան:

Համադասական

3. Փորձի՛ր տրված նախադասությունները լրացնել:

1-ին վարժության Բ խմբում բարդ ստորադասական նախադասություններ են. դրանց կազմի մեջ մտնող նախադասություններից մեկը գլխավոր է, մյուսը`երկրորդական:

Ա խմբում բարդ համադասական նախադասություններ են, դրանց  կազմի մեջ մտնող նախադասությունները համադաս են:

Համադաս նախադասություններն ու նախադասության համադաս անդամները կարող են կապակցվել համադասական շաղկապներով:

Երկրորդական նախադասությունները գլխավորի հետ կապվում են ստորադասական շաղկապներով կամ հարաբերական դերանուններով:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Զույգ նախադասությունները միացրո՛ւ, մեկ բարդ նախադասություն դարձրո՛ւ ` քանի ձևով կարող ես:

Փողոցի ծայրը բաժանվում է նեղ ճանապարհների, իսկ դրանք տանում են դեպի այգիները:

Զրույցը լռում էր, և նրանք լսում էին ջրերի ձայնը:

Գուցե այդպիսին է եղել աշխարհը այն ժամանակ, երբ քարածուխի հսկա շերտեր են գոյացել և շերտերի վրա պահել վաղուց անհետացած բույսերի ու սողունների հետքեր:

Վեր բարձրանալիս որսորդը զգաց, որ մեկը հետևում է իրեն:

 Անունը Ծիրանի տափ է, բայց ծիրանի ոչ մի ծառ չկա այնտեղ: 

ժամանակին հսկաներ են ապրել, և իհարկե, այդ ձորերը նրանց համար առուներ են եղել:

Շինականին քարափի գլխի հովը դուր եկավ, բայց կալին  կալսածը հեշտ կլիներ քամուն տալ:

Ես ուրախ կլինեմ, երբ ամեն ինչ կկարգավորվի:

Դու քաջ ես ու անձնվեր, և դու կարդարացնես մեր հույսերը: 

Մարդու արյունատար մազանոթների ընդհանուր երկարությունը հարյուր հազար կիլոմետրի է հասնում, և դա հասարակածից երկուսուկես անգամ երկար է:

2. Ըստ տրված կաղապարների`նախադասություններ կազմի´ր: Բարդ համադասակա՞ն, թե՞ ստորադասական նախադասություններ ստացվեցին:

Նկատեցի ծանոթիս, և բարևեցի նրան:

Ես հանգիստ քնած էի, ու հանկարծ վատ երազ տեսա:

Իմ սիրած ոճը սիրավեպն է, կամ դասականը:

Հեռուստացույց էի նայում, և ընթրում ընտանիքիս հետ:

Սիրում եմ քիմիա, կամ կենսաբանություն:

Ե՛վ տղան է սխալ, և՛աղջիկը:
Ո՛չ ես եմ ճիշտ, ո՛չ էլ ընկերուհիս:
Թե՛ այս հեռախոսն է լավը, թե՛ այս:
Կամ ընտրիր այս ընտրությունը, կամ այց:

Դու քեզ լա՞վ ես զգում, թե՞ վատ:

1)Մի քառակուսու կողմը k անգամ մեծ է մյուս քառակուսու կողմից: Գտե՛ք այդ քառակուսիների մակերեսների հարաբերությունը:

2)Քառակուսաձև սենյակներից մեկի կողմը 2 անգամ փոքր է մյուսի կողմից: Գտե՛ք փոքր սենյակի մակերեսը, եթե մեծի մակերեսը 36 մ է:

3)Խոհանոցի պատը երեսապատված է 15 սմ կողմով քառակուսաձև 120 սալիկով: Քանի՞ ուղղանկյունաձև նոր սալիկ է պետք նույն պատը երեսապատելու համար, եթե նոր սալիկների կից կողմերը 10 սմ և 20 սմ են:

15•15=225

225•120=27000 սմ²

10•20=200

27000։200=135սմ ²

4)Գտե՛ք 54 սմ պարագծով ուղղանկյան մակերեսը, եթե՝
ա) կից կողմերից մեկը մյուսից մեծ է 3 սմ–ով,

բ) կից կողմերը հարաբերում են, ինչպես 4 : 5,

գ) կողմերից մեկը (b + 17) սմ է:

Նպատակը․ ճոճանակի թելի երկարությունից տատանումների պարբերության և հաճախության կախվածության պարզաբանումը:

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր․անցքով կամ կեռիկով գնդիկ,թել,ամրակալան՝կցորդիչով և թաթով,վայրկենաչափ կամ վայկենացույց, չափաժապավեն, մկրատ։

Աշխատանքի ընթացքը․ Չարաժապավենով չափեցի 100սմ երկարությամբ թել, այն կտրեցի մկրատով, թելից կախեցի կեռիկով մետաղյա գնդիկը(ստացվեց թելավոր ճոճանակ),այն կախեցի ամրակալանի կցորդիչից այնպես, որ փոքր-ինչ սեղանից կամ գետնից բարձր լինի: Չափաժապավենը տեղավորեցի գնդիկի տակ և գնդիկը շեղեցի հավասարակշռության դիրքից 8-ից 10սմ, և բաց թողեցի, անմիջապես միացնելով վարկենաչափը: Չափեցի 40 լրիվ տատանումների ժամանակը,բանաձևերով հաշվեցի տատանումների պարբերությունը և հաճախությունը:

Ստացա հետևյալ արդյունքները՝

l=     |   T=t/N=

t=     |  V=N/t=‎

N=        |

——————

V, T-?

Փորձը կրկնեցի՝ կարճացնելով թելը չորս անգամ,իսկ տատանումների լայնույթը դարձրեցի 2սմ- ից 3սմ:

l=      |   T=t/N=

t=       | V =N/t=

N=        |

——————

V, T-?

Անել եզրակացություններ՝ճոճանակի թելի երկարությունից տատանումների պարբերության և հաճախության կախումների վերաբերյալ։

Փորձը տեսագրել ,պատրաստել տեսանյութ,տեղադրել բլոգներում

Հիմա չգիտեմ…

Հիմա չգիտեմ, մոռացել եմ ես
Ճամփաները քո: Մշուշ ու թախիծ:
Մոռացել եմ ես, մոռացել է քեզ
Օրերի միգում կուրացած հոգիս:

Անցնում են, հոսում օրերը անծայր:
Ճամփորդների պես գնում են հեռու:
Հիշում եմ միայն, որ մի օր անցար
Օրերիս նման — ու ետ չես գալու:

Եվ գուցե մի օր, մի վերջին գիշեր,
Երբ վերջին միգում աչքերս մարին —
Արթնանա հանկարծ անիմաստ մի սեր
Ու աստղը ժպտա մոխրացած քարին…

Ընտրել եմ այս բանաստեղծությունը։ Այն շատ ռիթմիկ է, բայց ավելի հավանեցի իմաստի համար։ Անգիր սովորելուց դժվարություններ չարաջացան, որովհետև բոլոր բառերը հասկանալի էին։ Այն բաժանմունքի մասին է ավելի շատ, քանի որ այստեղ հեղինակը սկսել է մոռանալ իր սիրելիին գիտակցելով, որ էլ երբեք չի տեսնի նրան։ Վերջին տունը իմ կարծիքով նրա մասին է, որ գուցե կհայտնվի մի մարդ ում այդքան կսիրի ինչքան մարդուն ում հետ բաժանվել է։

1)Լուծե՛ք անհավասարումների համակարգը․

ա)

(5;8]

բ)

Լուծում չունի

գ)

[5;6)

դ)

Լուծում չունի

ե)

x-2

2)Լուծե՛ք անհավասարումների համակարգը․

ա)

(0;10/3)

բ)

(-∞;-1)

3)Լուծե՛ք անհավասարումների համակարգը․

ա)

(0;+∞)

բ)

(-∞;-8)

գ)

[1;2]

դ)

(3;+∞)

ե)

Լուծում չունի

4)Լուծե՛ք անհավասարումների համակարգը․

ա)

Լուծուք չունի

բ)

[2;7)

Նախադասությունների մեջ շարադասության (բառերի դասավորության) սխալ կա. ուղղի՛ր:

Բարձր ու երկարաձիգ գորտն սկսեց կռկռալ:
Գորտը սկսեց բարձր ու երկարաձիգ կռկռալ։

Աղմուկի միջց հուսահատ մեզ էին հասնում օգնության կանչերը:
Աղմուկի միջից մեզ էին հասնում հուսահատ օգնության կանչերը։

Հայտնվեցին միանգամայն յուրահատուկ իրիկնային ձայները` ռիթմիկ գվվոց ու բարձր, բեկբեկուն մռնչյուն:

Քարացած նայում էր իրիկնային տերևների ու թփերի տարուբերումին, կարծես առաջին անգամ էր տեսնում:
Քարացած նայում էր իրիկնային տերևների ու թփերի տարուբերումին, կարծես առաջին անգամ տեսներ։

Արահետը ոչ թե գնում էր դեպի գյուղը ուղիղ գծով, այլ շարունակ ծառերի մեջ գալարվելով:
Արահետը ոչ թե ուղիղ գծով գնում էր դեպի գյուղը, այլ շարունակ ծառերի մեջ գալարվելով։

Սա հսկայի այն կոշիկն է, որը հաղթեց դևերին ու հետ բերեց աղջկան:
Սա հսկայի կոշիկն է, որը հաղթեց դևերին ու հետ բերեց աղջկան։

Տեսանք ավտոբուսի այն վարորդին, որով եկել էինք:
Տեսանք ավտոբուսի վարորդին, որով եկել էինք։

2. Տրված բառերով կազմի՛րբառակապակցություններ` նրանց ավելացնելով ինչպիսի՞, ո՞ր, ո՞ւմ, ինչի՞ հարցերինպատասխանող լրացումներ:

Կրակ, ջուր, հող, օդ, երեխա, տուն:

Բոցավառ կրակ։ Սառը ջուր։ Փայփլուն հող։ Մաքուր օդ։ Աղմկոդ երեխա։ Հսկայական տուն։

Վրաստանի աշխարհագրական դիրքը

Վրաստանը գտնվում է Կովկասի տարածաշրջանում՝ Եվրոպայի և Ասիայի խաչմերուկում։ Հյուսիսում սահմանակից է Ռուսաստանի Դաշնությանը, արևելքում՝ Ադրբեջանին, հարավում՝ Հայաստանին և Թուրքիային, իսկ արևմուտքում ողողվում է Սև ծովի ջրերով։ 

Arsen Grig

Վրաստանի դերը Հարավային Ասիայում

Վրաստանը կարևոր դեր է խաղում Հարավային Ասիայում՝ որպես ռազմավարական խաչմերուկ Եվրոպայի և Ասիայի միջև։ Նրա աշխարհագրական դիրքը ապահովում է ելք դեպի Սև և Կասպից ծովեր, ինչպես նաև կապեր Կենտրոնական Ասիայի և Մերձավոր Արևելքի երկրների հետ։ Սա Վրաստանը դարձնում է առանցքային գործընկեր տրանսպորտային և առևտրային ուղիների, ինչպես նաև տարածաշրջանի էներգետիկ անվտանգության համար։ 

МаргарянСофи

Վրաստանի զարգացման նախադրյալները

Վրաստանի զարգացման հիմնական նախադրյալներից են նրա ռազմավարական աշխարհագրական դիրքը, որը թույլ է տալիս օգտվել Սև ծովի տնտեսական հնարավորություններից, ինչպես նաև բնական ռեսուրսները և էներգետիկ պաշարները։ Այս գործոնները նպաստում են երկրի տնտեսական աճին և տարածաշրջանային նշանակության ամրապնդմանը։ 

markhovhannisyanblog.wordpress.com

Հայ-վրացական հարաբերությունները

Հայաստանի և Վրաստանի միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականին։ Չնայած բազմաթիվ պայմանագրերի առկայությանը, հարաբերությունները միանշանակ չեն՝ պայմանավորված տարածաշրջանային քաղաքականության և երկրների անդամակցությամբ տարբեր միջազգային կազմակերպությունների։ Հայաստանը անդամակցում է Եվրասիական տնտեսական միությանը և ունի լարված հարաբերություններ Ադրբեջանի հետ, մինչդեռ Վրաստանը սերտ համագործակցում է Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ։ 

Лия Айвазян

Հայ-վրացական հարաբերությունների ազդեցությունը ՀՀ-ի համար

Հայ-վրացական հարաբերությունները կարևոր են Հայաստանի համար՝ տնտեսական, մշակութային և քաղաքական ոլորտներում համագործակցության հնարավորություններ ընձեռելով։ Ակտիվ երկխոսությունն ու համագործակցությունը կարող են նպաստել տարածաշրջանային կայունությանը և բարեկեցությանը։

Հարաբերությունների զարգացման ուղղությունները

Հարաբերությունների զարգացման համար կարևոր է շարունակել երկխոսությունը, խթանել տնտեսական համագործակցությունը, մշակութային փոխանակումները և համատեղ նախագծերի իրականացումը։ Այսպիսով, հնարավոր կլինի ամրապնդել երկու երկրների միջև բարիդրացիական կապերը և նպաստել տարածաշրջանային կայունության հաստատմանը։

Պատասխանատվությունը իմ համար ամենակարեւոր հատկանիշներից մեկն է։ Մարդը կատարում է այն ինչ խոստովանել է կամ նույնիսկ ուղղակի ասել։ Պատասխանատու մարդիկ ծնված օրվանից չեն դառնում այդպիսին, նրանք դա ձեռք են բերում ժամանակի ընթացքում։ Պատասխանատվությունը ունի աղբյուրներ։ Իրենց շնորհիվ է առաջանում պատասխանատվությունը։ Խոստում։ Երբ դու խոստովանում ես, որ այս մի բանը կանես, կասես։ Եթե չես անում, ապա ավտոմատ կերպով դառնում ես անպատասխանատու։ Նաեւ ցանկացած աշխատանքի մեջ նույնպես կա պատասխանատվություն։ Օրինակ՝ ուսուցիչը, դասավանդողը, մարզիչը։ Նրանց աշխատանքի մեջ կարեւորներից մեկը դա է։ Պատասխանատու լինել կարող է նշանակել, որ մինչեւ գործը չանես չես կարող հանգստանալ կամ զբաղվել քո ուզած բաներով։ Շատ հաճելի է շփվել պատասխանատու մարդու հետ գիտակցելով, որ հանգիստ կարող ես հույսդ իր վրեն դնել։ Ես ինձ միշտ համարել եմ պատասխանատու, իսկ դու՞։

Упражнение2. Спишите предложения , вставляя пропущенные буквы.

Мы шли по неширокой тропе. Узенькая дорожка бежала между белыми стволами  березок. Вскоре я услыхал таинственный плеск воды. Река протекала по дну ущелья. У самой реки росли плакучие ивы. Они склонили свои гибкие ветки к самой воде. У берега росли золотые кувшинки. На теплом камне грелась длиннохвостая ящерица. Все дышало солнцем, теплом , счастьем.

        Упражнение3.Спишите предложения , вставляя пропущенные буквы

Зимний день Стоит чудесный зимний день. Над нами ясное г олубое небо. Всё вокруг покрыто пушистым снежным ковром. Яркий свет слепит глаза. Мы въехали в лес. Деревья стоят словно  в сказке. На  стволе высокой сосны мы заметили пёстрого дятла. Он ловко долбит  шишку. Синички и воробьи  дружно подбирают сосновые  симена. Рыжая белка быстро  мелькнула среди  деревьев. Под  сосной видны  следы. Это заяц- беляк  пробежал по нетронутому  снегу. Хорошо в лесу! Легко  дышать свежи м  морозным воздухом.

Упражнение 5.Вместо точек вставьте нужное окончание. -А -Я -У -Ю -Ы -И -Е

1. Маша идёт из библиотеки 2. Студенты едут в общежитие 3. Мама пришла с почты 4. Мы идём на станцию метро. 5. Преподаватель сейчас в аудитории 6. Сергей учится в институте7. Дети идут в школу 8. Виктор живёт в общежитии 9. Антон приехал из Петербурга 10. Наташа работает в поликлинике 11. Ли приехал из Китая 12. Вчера мы были на концерте 13. Откуда ты идёшь? — Из общежития 14. Кирилл идёт на лекцию

ЛЕГЕНДА – художественное произведение, иногда в форме фантастической сказки, в основе которой лежит историческое событие или происшествие, имевшее место в действительности.

Ованнес  Туманян

Ахтамар

(Народная легенда)

Каждой ночью к водам Вана
Кто-то с берега идёт
И без лодки средь тумана
Смело к острову плывёт;

 Он могучими плечами
Рассекает лоно вод,
Привлекаемый лучами,
Что маяк далёкий шлёт.

Вкруг поток, шипя, крутится,
 За пловцом бежит вослед,
Но бесстрашный не боится
Ни опасностей, ни бед.

Что ему угрозы ночи,
Пена, волны, ветер, мрак?
 Точно любящие очи,
Перед ним горит маяк!

Каждой ночью искры света
Манят лаской тайных чар;
Каждой ночью, тьмой одета,
 Ждёт его к себе Тамар^[].

И могучими плечами
Бороздит он лоно вод,
Привлекаемый лучами,
Что маяк далёкий шлёт.

 Он плывёт навстречу счастью,
Смело борется с волной.
А Тамар, объята страстью,
Ждёт его во тьме ночной.

Не напрасны ожиданья…
Ближе, ближе… вот и он!
Миг блаженства! Миг свиданья!
Сладких таинств райский сон!

Тихо. Только волны плещут,
Только, полны чистых чар,
 Звёзды ропщут и трепещут
За бесстыдную Тамар.

И опять к пучинам Вана
Кто-то с берега идёт
И без лодки средь тумана
 Вдаль от острова плывёт.

И со страхом остаётся
Над водой Тамар одна,
Смотрит, слушает, как бьётся
Разъярённая волна.

 Завтра — снова ожиданья,
Так же искрится маяк,
Тот же чудный миг свиданья,
Те же ласки, тот же мрак.

Но разведал враг жестокий
 Тайну любящих сердец:
Был погашен свет далёкий,
Тьмой застигнут был пловец.

Растоптали люди злые
Ярко блещущий костёр,
 Небеса молчат ночные,
Тщетно света ищет взор.

Не заискрится, как прежде,
Маяка привет родной, —
И в обманчивой надежде
 Бьётся, бьётся он с волной.

Ветер шепчет непонятно,
Над водой клубится пар, —
И вздыхает еле внятно
Слабый возглас: «Ах, Тамар!»

 Звуки плача, звуки смеха…
Волны ластятся к скале,
И, как гаснущее эхо,
«Ах, Тамар!» звучит во мгле.

На рассвете встали волны
 И примчали бледный труп,
И застыл упрёк безмолвный:
«Ах, Тамар!» средь мёртвых губ.

С той поры минули годы,
Остров полон прежних чар, 

Мрачно смотрит он на воды
И зовётся «Ахтамар».

К. Бальмонт.

ВОПРОСЫ И ЗАДАНИЯ

1.Существует ли на самом деле остров Ахтамар? Где он находится?

Существует, Ахтамар остров на озере Ван (Турция)

Подготовьте сообщение об этом острове.

2.С использованием интернета найдите информацию об О.Туманяне

О жизни и творчестве писателя.

Ованес Туманян стал символом своей эпохи — с его именем связывают расцвет и становление армянской литературы. Его имя носят школы, улицы, площади не только в Армении, но и в других странах, а произведения — стихотворения, поэмы, сказки, притчи и легенды — каждый армянин знает с детских лет. Туманян стирает временные и языковые границы и «говорит» с читателями на сорока языках мира, на которые переведены его произведения. Более того, сказочная реальность, созданная Туманяном, давно стала частью обыденной жизни — об этом свидетельствуют крылатые фразы и изречения, которые используются как в литературной, так и повседневной речи — «ишь ты, Масленица!», «арбуз-арбуз, замечательный на вкус», «у моего отца была дубинка, которой он доставал до неба и перемешивал звёзды».

3.Прочитайте легенду на армянском языке и сравните с русским переводом.

Русская версия для меня звучало плавнее и красивее.

4.О чем эта легенда?

5. Что означал возглас юноши  «Ах, Тамар»: сожаление или обвинение

Мне кажется ни то ни другое. Но не могу сказать точно почему он так говорил. Может это значило что он будет скучать или это было обвинение или даже скучать.

Задание: спишите, раскрывая скобки.

Люди удивлялись мужеству юноши. 2.Каждое утро девушка восхищалась восходом солнца. 3.Учитель был доволен результатом моей работы. 4.Родители очень беспокоились о сыне, бабушка тоже тревожилась за здоровье внука. 5.Хозяин гостиницы был рад приезду гостей.

Составьте словосочетания, подбирая к глаголам имена существительные.

(Что?) — загрузить , передать,рассказать, предоставить

Загрузить игру.

Передала письмо.

Рассказываю анекдоты.

Предоставляю еду.

(Чего?)—бояться, лишиться, ожидать, достичь, сбежать с

Хватит бояться.

Лишиться конфет.

Ожидать задания.

Достичь цели.

Сбежать с школы.

(Чему?)—верить, завидовать, радоваться, удивляться

Верить подруге.

Завидовать другу.

Радоваться преезду.

Удивляться ситуации.

(Чем?)—красить, копать, рисовать, угрожать, увлекаться

Красить карандашом.

Копать картошку.

Рисовать маркером.

Угрожать ножом.

Увлекаться чтением.

CuO + H₂ = Cu + H₂O,
CaO + H2O = Ca(OH)2
MgO + 2HCl = MgCl2 + H₂O,
Նշի՛ր ռեակցիայի տեսակը:
CuO + H₂ = Cu + H₂O,Տեղակալման
CaO + H2O = Ca(OH)2 Միացման
MgO + 2HCl = MgCl2 + H₂O, Փոխանակման
2.Դասակարգի՛ր ռեակցիային մասնակցող  անօրգանական նյութերը:
CuO(Օքսիդ) + H₂ = Cu + H₂O(ՕՔՍԻԴ)
CaO(օքսիդ) + H2O(Օքսիդ) = Ca(OH)2(Հիմք)
MgO(Օքսիդ) + 2HCl(Թթու) = MgCl2(Աղ) + H₂O(Օքսիդ)

3. Mr
CuO=80
H2O=18
CaO=56
Ca(OH)2=74
MgO=40
2HCI=37
MgCI2=95

4.  W(զանգվածային բաժին)
W=Cu=80
W=O=20
W=H2=11.11
W=O=88.88
W=Ca=71.42
W=O=28.57
W=Mg=60
W=O=40
W=H2=5.40
W=CI=97.29
W=Mg=25.26
W=CI2=73.68

5. Օ.ա.

6.Կապի տեսակ
CuO → Իոնային կապ
H₂ → Կովալենտ կապ
H₂O → Կովալենտ կապ
CaO → Իոնային կապ
Ca(OH)₂ → Իոնային կապ
MgO → Իոնային կապ
MgCl₂ → Իոնային կապ
HCl → Կովալենտ կապ

1)Քառակուսու պարագիծը 32 սմ է, իսկ ուղղանկյան կողմերից մեկը՝ 45 սմ։ Գտեք այդ ուղղանկյան մյուս կողմը, եթե հայտնի է, որ նրա և քառակուսու մակերեսները հավասար են։

32:4=8սմ

8•8=64սմ

64/45

2)Տրված է ABCD քառակուսին։ AD ճառագայթի վրա վերցված է M կետն այնպես, որ <AMB=30o, և BM=20 սմ։ Գտեք այդ քառակուսու մակերեսը։

3)Անհրաժեշտ է սենյակի՝ 5,5 մ և 6 մ կողմերով ուղղանկյունաձև հատակը ծածկել մանրահատակով։ Դրա համար քանի՞ մանրահատակ կպահանջվի, եթե այդ տախտակներից յուրաքանչյուրն ունի 30 սմ երկարությամբ և 5 սմ լայնությամբ ուղղանկյան ձև։

Սենյակի մակերեսը 330000 սմ ², իսկ մեկ մանրահատակի մակերեսը 150 սմ² է։ 330000:150=2200 մանրահատակ։

4)ABCD ուղղանկյան A անկյան կիսորդը BC կողմը հատում է K կետում։Հայտնի է, որ BK=5սմ , KC=7սմ։ Գտեք այդ ուղղանկյան մակերեսը։

5)15 սմ կողմով քառակուսաձև քանի՞ սալիկ կպահանջվի, որպեսզի երեսպատվի 3մ և 2,7մ կողմերով ուղղանկյունաձև պատը։

300սմ•270սմ=81000սմ²

15սմ•15սմ=225սմ²

81000:225=360

Անհրաժեշտ է 360 սալիկ։

1)Կոորդինատային ուղղի վրա նշեք անհավասարումների համակարգի բոլոր լուծումները (եթե դրանք գոյություն ունեն)․

x€(3;+∞)

x€(1;+∞)

x€(-∞;2)

x€(-∞;-5)

x€(-7;-5)

x€(-5;0)

x€(4;+∞)

x€(-3;+∞)

x€(-∞;-1)

x€(-∞;-16)

Մեր ուխտը

Մենք ուխտ ունենք՝ միշտ դեպի լույս,
Ու գընում ենք մեր ճամփով,
Մըրրիկներով պատած անհույս,
Սև խավարով, մութ ամպով։

Մենք անցել ենք արյան ծովեր,
Սուր ենք տեսել ու կրակ,
Մեր ճակատը դեմ ենք արել
Մրրիկներին հակառակ։

Ու թեպետև պատառ-պատառ

Մեր դրոշը սըրբազան,
Ու մենք չունենք տեղ ու դադար՝
Երկրից երկիր ցիրուցան։

Բայց գընում ենք մենք անվեհեր
Զարկերի տակ չար բախտի,

Մեր աչքերը միշտ դեպի վեր՝
Դեպի լույսը մեր ուխտի։

1. Անհասկանալի բառերը բացատրի՛ր:

Մրրիկներ-ուժեղ քամի, ցիրուցան-ցրված

2. Բացատրի՛ր վերնագիրը:

Վերնագիրը խորհրդանշում է միասնությունը և դժվարությունները, որոնք կրել է հայ ժողովուրդը։

3. Մի քանի նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ բանաստեղծության ասելիքը,  արտահայտած միտքը:

Ընդհանուր բանաստեղծության իմաստը այն է, որ մենք անդադար գնում ենք դեպի ազատությունը։

4. Ուղտ-ուխտ. ինչպիսի՞ բառեր են, բացատրի՛ր: 

Ուղտ- կենդանի է

Ուխտ-խոստում, պատգամ

1.  Մեխանիկական տատանումների ի՞նչ օրինակներ գիտեք:
Սրտի բաբախումը, ձայնալարերի թրթռումը, թիթեռնիկի թևերի թափահարումը։

2.  Ի՞նչն է բնորոշ բոլոր տատանողական շարժումներին:
Տատանողական շարժումներին բնորոշ են հերթականորեն կատարվող, հակադիր ուղղություններով շարժումներ։

3.  Ո՞ր տատանումներն են անվանում պարբերական:
Այն տատանումները,որոնք որոշակի հավասար ժամանակից հետո նույնությամբ կրկնվում են,կոչվում են պարբերական։

4.  Ո՞ր ֆիզիկական մեծությունն է կոչվում տատանումների պարբերություն:
Այն ամենափոքր ժամանակամիջոցը, որից հետո տատանումները կրկնվում են, կոչվում է տատանումների պարբերություն։

5.  Ի՞նչ միավորներով է արտահայտվում տատանումների պարբերությունը:
Տատանումների պարբերությունը մեկ լրիվ տատանման տևողությունն է, որը արտահայտվում է, վայրկյանով, րոպեով, ժամով և այլ։

6.  Ի՞նչ է տատանումների լայնույթը: Ի՞նչ միավորներվ է այն արտահայտվում:
Տատանվող մարմնի առավելագույն շեղումը հավասարակշռության դիրքից կոչվում է տատանումների լայնություն։

7.  Ի՞նչ է տատանումների հաճախությունը: Ինչ միավորներով է այն արտահայտվում
Տատանումները արտահայտվում են Հեցով։ 1Հց նշանակում է յուրաքանչյուր վայրկյանում տատանվող մարմինը կատարում է մեկ տատանում։

8.  Ո՞ր հաճախությունն է կոչվում 1 Հց:
1Հց նշանակում է յուրաքանչյուր վայրկյանում տատանվող մարմինը կատարում է մեկ տատանում։

Դուրս բեր կարևոր միտք արտահայտող տողեր, հատվածներ և գրավոր մեկնաբանիր։ 

Ես չեմ ուզում խոսել նրանից, թե հայ ազգը առանց թատրոնի ապրել է ու կապրի թե չէ, դա դատարկ խոսք է և մի վատ սովորություն, որ մեզանում ամեն մի հարց ու խնդիր իսկույն կապում են ազգի գոյության հետ։ Ես ուզում եմ միայն նկատել էն ցավալի հանգամանքը, թե ինչպես հասկացողներն էլ սխալ են հասկանում։ Ասում են՝ հայոց թատրոնն է, որ ստեղծել է Սունդուկյաններ ու հանճարներ։ Էլ չեն մտածում, թե բոլորովին հակառակն է եղել— Սունդուկյան, Ադամյան, Հրաչյա, Սիրանույշ, Չմշկյան և այլն, և այլն, մինչև նորերը, նրանք են, որ թատրոն են ստեղծել, և առանց նրանց դուք թատրոն չեք կարող հասկանալ։ Եթե ուզում եք թատրոն ունենալ, պետք է նրանց հոգաք։ Եվ ահա էդ սխալ տեսակետից էլ առաջ գալով էսօր էլ դեռ, երբ էդքան դարդ եք անում հայոց թատրոնի համար ու հավաքվում եք իբրև թե նրան կենդանացնելու, ասում եմ՝ էսօր էլ դեռ կատարվում է զանցառություն ու հանցանք հայ թատրոնի դեմ, և էն ժամանակ, երբ շենքի ու արտաքին հանգամանքների ցավն եք ողբում, միաժամանակ զրկում ու մոռացության եք տալի նրանց, որ իրոք կազմում են հայ թատրոնը։

Այս հատվածը կոնկրետ վերաբերվում է թատրոնին։ Այն ասում է, որ եթե ուզում եք թատրոն ունենալ ապա պետք է հոգ տանել իրենց հանդեպ։

Ո՞րն է հոդվածի ասելիքը, ի՞նչ է ուզում ասել Թումանյանը։ 

Հոդվածի ասելիքը նրանում է, որ երբ մենք ասում են մեծ նշանակություն ունեցող մի բան, պատկերցնում ենք շենքեր, պատեր եւ փակ միջավայր։ Մարդիկ նայում են միայն տեսքին։

Կարդա՛ ,,Աղավնու վանքը,, բալլադը:
Համացանից պարզի՛ր՝ ինչ է բալլադը: 

Բալլադը բանաստեղծական ստեղծագործություն է, որն ունի պատմական կամ վեպի բնույթ, հաճախ ներկայացնում է հերոսական իրադարձություններ, սիրային կամ ողբերգական պատմություններ։ Այն սովորաբար ունի ռիթմիկ կառուցվածք և երգացանկային բնույթ։

Հետազոտական աշխատանք. հայկական որ վանքների կամ եկեղեցիների մասին է այս ավանդույթը: 

Հայրավանքի ավանդույթ

Դուրս գրի՛ր անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր: 

Գողգոթա — համարվում է իբրև ափստամբ, որը կապված է կրոնական պատմության հետ։

Բալլադում պատմական կերպարներ կա՞ն: 

Պատմական կերպարն է Լենկթեմուրը ով ունեցել է բազմաթիվ հաջող արշավանքներ։

1. Դուրս գրի՛ր կապերը:
Հարյուր իննսուներեք, թե, դու, անշուշտ, դանդաղ, վրա, թութակ, բոլորը, վա՜յ, մասին, հավանաբար,

մտերմանալ, հովիվ, որպեսզի, արագ, երրորդ, կացին, ա՜խ, դեղին, ընկերանալ, երկար,  կրկնել, է՜, բացի, որովհետև, հնգական:

վրա, մասին, բացի,

2. Ընդգծի՛ր կապերը:
Հայրենիքի համար պետք է պատրաստ լինի ամեն զոհողության:
Սեղանի վրա դրված էր ծաղկաման, իսկ ծաղկամանի մեջ ծաղիկներ կային:

Կապերն արտահայտում են հոլովականիմաստներ՝ կատարելով հոլովականվերջավորությունների դեր: Օրինակ՝սեղանի վրա–սեղանին
Չեն հոլովում, նախադասությանանդամ չեն դառնում:

3.Ընդգծված բառերը որտե՞ղ են գործածվել որպես կապ, որտե՞ղ` որպես այլ խոսքի մասեր (կապերն ընդգծի՛ր):

Առաջ նա բոլորովին չէր մտածում իր արարքների մասին:մակբայ
Որոշել էր ծովափ գնալուց առաջ լողալ սովորել:կապ
Սեղանի վրա  թափթփված թղթերի ու գրքերի մեջ մի կաշեկազմ տետր կար:կապ
Երեսից հասկացա, որ բոլորովին էլ գոհ չէ:գոյական

Կապերը դրվում են կապվող գոյականից, դերանունից և գոյականաբար գործածված այլ բառից առաջ կամ հետո. այդ պատճառով էլ կոչվում են նախադրություններ կամհետադրություններ: Կան մի քանիկապեր, որոնք դրվում են կապվողբառից և՛ առաջ, և՛ հետո, օրինակ՝բացի Արամից, Արամից բացի….

4. 
   Տրված նախադասությունների մեջ ընդգծի՛ր կապերը, նշի՛ր տեսակը:
   Ձիերի երամակը արածում է կանաչ լանջի տակ:հետադրություն
   Ամպի տակից ջուր է գալիս… հետադրություն
   Առանց նրա փաստաթղթերի, չէր կարող դուրս գալ:նախադրություն5. Ուղղի՛ր սխալները:
   Նվագում է դաշնամուրի վրա: Նվագում է դաշնամուր
   Այդ որոշման հետ բոլորը ծանոթացան:Այդ որոշմանը բոլորը ծանոթացան
   Կանգնել է մայթի վրա:Կանգնել է մայթին
   Ինձ մոտ ոչ մի նորություն չկա:Ես ոչ մի նորություն չունեմ6. Գրի՛ր տրված կապերի կազմությունը՝ դեպի, առ, դեմ, ի հաշիվ, նախքան, ընդդեմ, մեջ, մոտ, ըստ, նկատմամբ:
   Պարզ- առ, դեմ, մեջ, մոտ, ըստ
   բարդ-դեպի, ի հաշիվ, նախքան, ընդդեմ, նկատմամբ7. Կետադրի՛ր նախադասությունները, ուշադրություն դարձրո՛ւ կապերի կետադրությանը:
   Բացի Կարենից, բոլորն ընդունեցին իրենց մեղքը:
   Իբրև ճանաչված վիրաբույժ` Սուրենի քեռին մրցակից չուներ:
   Հերթով ներս էին մտնում և կանգնում նրա բոլոր զինվորները` որպես անդավաճան եղբայրներ:
   Վաղուց մահացել է Օհան ամին և թաղված է այս ծառի տակ` իր սրտի ուզածի համաձայն:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ ժխտական: Ուշադրություն դարձրո՛ւ ընդգծված դերանուններին և մակբայներին:

Բոլոր մարդիկ վազում էին հոսանքի ուղղությամբ: Մարդիկ չէին վազում հոսանքի ուղղությամբ:
Այդպիսի երևույթները բավականին հաճախ են նկատվում: Այդպիսի երևույթները հաճախ չեն նկատվում:
Լիովին հնարավոր է ուրիշ վայրերում էլ կիրառել նման միջոցառումներ: Լիովին անհնար է ուրիշ վայրերում էլ կիռարել նման միջոցառումներ:
Քամին դեռ փչում էր: Քամին այլևս չէր փչում:
Ինչ-որ մեկը լուսամուտներին թուղթ էր կպցրել:Ոչ ոք լուսամուտին թուղթ չէր կպցրել:
Պատերազմը քայքայել էր ամբողջ տնտեսությունը: Պատերազմը ամբողջ տնտեսությունը չէր քայքայել:
Այստեղ տարվա բոլոր տեղումները լինում են միայն գարնանը: Այստեղ տարվա բոլոր տեղումները լինում են ոչ միայն գարնանը:

2. Տրված նախադասությունները դարձրո´ւ հաստատական: Ուշադրությո´ւն դարձրու ժխտական դերանուններին հ մակբայներին:

Ոչ մի հնար նրան չէր օգնի կրճատելու ժամանակը:  Բոլոր հնարները կօգնեին նրան կրճատելու ժամանակը:
Ոչ մի առագաստանավ քամուն հակառակ շարժվել չի կարող:Բոլոր առագաստանավերը քամուն հակառակ կարող են շարժվել:
Ոչ ոք զբոսնելու ցանկություն չուներ: Բոլորը ունեին զբոսնելու ցանկություն
Իբր միջատներին թունավորող այդ դեղը բոլորովին վնաս չէր տալու այլ կենդանի էակներ:Միջատներին իբր թունավորող այդ դեղը բոլորովին վնաս էր տալու այլ կենդանի էակների։
Այդ փաստարկներն ամենևին չհամոզեցին մարդկանց:Այդ փաստարկներն ամենևին համոզեցին մարդկանց:
Ոչ մեկը հիացած չէր այդ փոշով:Բոլորը հիացած էին այդ փոշով:
Վաղուց ոչինչ չենք լսել այդ մասին:Վաղուց ենք լսել այդ մասին:

1.       Փակագծերում տրված տարբերակներից ընտրե՛ք ճիշտը։

Ես ձեզ /բազմիցս, բազմիցս անգամ/ զգուշացրել եմ։ 

Ռուսերեն այնքան գիտի, որ /հազվագյուտ, հազվադեպ / է օգտվում բառարանից։ 

Կարծում եմ՝ պետք է /միաժամանակ, միառժամանակ/ սպասել մինչև կճշտվեն որոշ հանգամանքներ։ 

Ես ձեր կարծիքը /ամբողջովին, բոլորովին/ ընդունում եմ և պատրաստեմ պաշտպանելու այն։ 

Տնօերենը / խստիվ, խստիվ կերպով/ արգելել է դասերի հաշվին այլ գործով զբաղվելը։ 

Բոլորը / հոտնկաց, հոտնկայս/ ծափահարում էին պատանի ջութակահարին։ 

Մրցույթի արդյունքները /առայժմ, առայժմս/ չեն հրապարակվել, բայց ես չեմ կասկածում իմ հաղթանակին։ 

Մեր փողոցի նոր գետնանցումը /արդեն, այլևս/ գործում է։

2.       Ընդգծե՛ք չափի երեք մակբայ։ 

Հիմնականում, դանդաղ, ամբողջովին, գյուղից գյուղ, վաղօրոք, եռակի։ 

3.       Ընդգծե՛ք ձևի երեք մակբայ։ 

Դանդաղ, փոքրիշատե, հավետ, հանկարծ, ուշիուշով, ամենուրեք։ 

4.       Ընդգծե՛ք ժամանակի երեք մակբայ։ 

Ավելի, ուշ, ապա, ձեռաց, այլևս, գյուղեգյուղ։ 

5.       Ընդգծե՛ք մակբայները։ 

Այդ հանկարծակի հանդիպումը մեզ շատ շփոթեցրեց։ 

Կարճ ժամանակում երիտասարդի կյանքում անսպասելիորեն տեղի ունեցավ փոփոխություն։ 

Սպարապետի ազնվորեն հպարտ հայացքը վկայում էր նրա մեծ հոգու մասին։ 

 Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

.Ըստ տրված կաղապարների բարդ նախադասություններ կազմի՛ր: 

Այնքան խորամանկ է խաղում, ինչքան (որքան) աղվեսը:

Այնպես ողնաշարը ցավաց, ինչպես տատիկինը կցավար:

Այնտեղ բացվելու է մթերքի խանութ, որտեղ (ուր) շոր էին վաճառում:

Երբ վատ զգաց, հենց այդ ժամանակ շտապ օգնություն զանգահարեց:

Հենց որ հետ էր գալիս զբոսանքից, միրգ գնեց:

Կարարել եմ իմ բոլոր անելիքները, այնպես որ կարող եմ հանգստանալ:

Սենյակս հավաքեցի, մինչդեռ մայրիկս գործից չի եկել:

Քանիդեռ եղբայրս հիվանդացել է, մի մոտեցեք իրեն:

Օտար լեզվի երգեր լսու՞մ էք, թե՞ ոչ:

1)Տրված են երկու շրջանագծեր, որոնք ունեն մեկ ընդհանուր կետ:

r1-ը և r2-ը համապատասխանաբար մեծ և փոքր շրջանագծերի շառավիղներն են:

Ընտրիր ճիշտ պնդումը:

• OB>r₁+r₂
• r₁+r₂=OB
• r₁+r₂>OB

2)Տրված են հետևյալ երկու շրջանագծերը, որոնք ընդհանուր կետեր չունեն:

r₁-ը և r₂-ը համապատասխանաբար մեծ և փոքր շրջանագծերի շառավիղներն են:

Ընտրիր ճիշտ պնդումը:

• r₁−r₂=AC
• AC<r₁−r₂
• AC=r₁+r₂

3)Գտիր ED-ն, եթե AC= 4 սմ, իսկ շրջանագծերի կենտրոնների միջև հեռավորությունը 5 սմ է: 

4)Գծիր տրված O և B կենտրոններով մեկ ընդհանուր կետ ունեցող շրջանագծեր, որոնց շառավիղները հավասար են՝ r₁=28 սմ և r₂=10 սմ:

Հաշվիր OB հեռավորությունը:

OB=r1-r2=18սմ

Կարդա՛ Թումանյանի ,,Աներևույթ թագավորությունը,, հեքիաթը ։

Ներկայացրո՛ւ հեքիաթի գաղափարը, դուրս գրի՛ր այդ գաղափարը ցույց տվող հատվածները։

Սակայն դու իմ կյանքը փրկել ես, Իե՛րգ, թո՛ղ էնպես լինի, ինչպես դու ես կամենում։

Գրի՛ր քո կարծիքը հեքիաթի վերաբերյալ։

Մեծանալով մենք ավելի ենք մտածում այսպիսի բանաստեղծությունների շուրջ, քանի որ փոքր ժամանակ կարծում ենք, որ անիմաստ հեքիաթներ են։ Այն նրա մասին է, որ լավություն անողին այն կվերադառնա։

Անհասկանալի բառերը դուրս բերել, բառարանի օգնությամբ բացատրել։

1. Ո՞ր գրողների մասին է խոսում Թումանյանը այս հոդվածում։ Թումանյանը խոսում է Ռ. Պատկանյանի, Հ. Հովհաննիսյանի և Վ. Տերյանի մասին։
2. Առանձնացրո՛ւ կարևոր միտք արտահայտող հատվածները։ Ազդեցությանը էն սանդուղքն է, որով սկսնակը բարձրանում է դեպի ինքնուրույնությունը։ Ոչ էլ հուզվեցեք, երբ լավ բանաստեղծություններ շատ չեն գտնում ձեր գրվածքներում։ Լավ բանաստեղծություններ քիչ կան նույնիսկ նշանավոր բանաստեղծների մեջ։ Հիշեցեք Հայնեի խոսքը, որ ասում է թե՝ մեծ բանաստեղծը նա է, որի յոթ գրվածքից մինը լավն է։ Եթե մեծ բանաստեղծը նա է, որի յոթը երգից մինը լավն է, դուք շատ պետք է ուրախ լինեք, եթե ձեր տասնևյոթ կամ քսանևյոթ երգից մինը լավ լինի։ Դրանով էլ դարձյալ կենդանի կմնաք ձեր մայրենի գրականության մեջ։
3. Ինչպե՞ս է բնորոշում իր տեղը գրականության զարգացման շրջաններում։ Թումանյանը բնորոշում է իրեն երկրորդ շրժանը, քանի որ կապ ունի ինչպես հին գրականության հետ, այնպես էլ նոր։
4. Ի՞նչ է ասում Թումանյանը ընթերցող- հասարակության վերաբերյալ։ Նա իրենց ողջունում է դեպի գրականություն։
5. Ի՞նչ է ասում Թումանյանը ազդեցության մասին։ Նա ասում է, որ չկա բանաստեղծ ով չի հուզվում իր նախկինի ստեղծագործություններից։
6. Ի՞նչ է ասում Թումանյանը քննդատության մասին։ Թումանյանը ասում է, որ պետք չէ քննադատել քո բոլոր ստեղծագործությունները, որովհետև մեծ բանաստեղծների յոթ գրածներից մենակ մեկն էր լավը, իսկ եթե քո տասնհինգ բանաստեղծություններից է մենակ մեկն է լավը, ապա դա մեծ հաջողություն է։
7. Ձեր կարծիքով, ի՞նչ է անհրաժեշտ ժամանակակից գրողներին, ի՞նչ խոհուրդ կտայիք՝ որպես ընթերցող։ 

1.Տեքստն այնպես փոխադրի՛ր, որ փղերի ոչնչացման համար մտահոգություն զգացվի:

Առաջիկա տասնամյակում Փղոսկրի ափն առանց փղերի կարող է մնալ: Փղոսկրի ափի բնության պահպանության ընկերությունը հաղորդում է, որ միայն վերջին տասնամյակում այդ կենդանիների գլխաքանակը հանրապետությունում պակասել է, ութ հազարից հասել է երեք հազարի:
Փղերի լրիվ ոչնչացում է սպառնում նաև շատ ուրիշ վայրերում, որտեղ որսագողերի և փղոսկր վաճառողների դեմ ոչինչ չի ձեռնարկվում: Նրանք ձեռք բերած «ապրանքը» մաքսանենգությամբ հասցնում են Փարիզ, Լոնդոն ու Տոկիո և մեծ շահույթով վաճառում են:

Փղոսկրի ափն առաջիկա տասնամյակում առանց փղերի է կարող մնալ:  Փղոսկրի ափի բնության պահպանության ընկերությունը ցավով է հաղորդում, որ միայն վերջին տասնամյակում այդ կենդանիների գլխաքանակը հանրապետությունում պակասել է, ութ հազար միջին քանակից հասել է երեք հազար մտահոգիչ քանակին:

Փղերի ամբողջությամբ ոչնչացում է սպասվում նաև այլ վայրերում, որտեղ բացարձակապես ոչինչ չի ձեռնարկվում ագահ որսագողների և փղոսկր վաճառողների դեմ: Նրանք ,,իրենց քրտինքով ձեռք բերած,, ,,ապրանքը,, մաքսանենգությամբ հասցնում են Փարիզ, Լոնդոն ու Տոկիո և մեծ շահույթով վաճառում են:

1)Շրջանագծին արտագծած հավասարասրուն սեղանի հիմքերը հավասար են 2սմ և 8սմ։ Գտեք սեղանի պարագիծը։

10+10=20

P=20

2)Շրջանագծին արտագծած հավասարասրուն սեղանի հիմքերից մեկը հավասար է մյուսի եռապատիկին, իսկ սեղանի սրունքը 8սմ է։ Գտեք սեղանի հիմքերը։

3)Գտեք շրջանագծին արտագծած հավասարասրուն սեղանի կողմերը, եթե նրա պարագիծը 40սմ է, իսկ հիմքերից մեկը 4 անգամ փոքր է մյուսից։

4)Հավասարասրուն սեղանին ներգծած է շրջանագիծ։ Այդ սեղանի պարագիծը 60սմ է։ Գտեք նրա սրունքը։

5)Հավասարասրուն սեղանի սրունքը 8սմ է, իսկ փոքր հիմքին առընթեր անկյունների գումարը՝ 300օ ։ Գտեք այդ սեղանին ներգծած շրջանագծի շառավիղը։

Տնային

1. Պատմի՛ր դասարանում կատարած փորձերի մասին:

Կատարել ենք քայքայման և միացման ռեակցիաներով փորձ։

Միացման ռեակցիայի փորձը կատարել ենք երկաթի և ծծմբի հետ։ Fe+S−→FeS։

Քայքայման ռեակցիա

Փորձանոթը  հորիզոնական  դիրքով  ամրացրեցի  լաբորատոր  կալանի  թաթին: Գազատար  խողովակի  ծայրն  իջեցրեցի  կրաջուր  պարունակող  բաժակի  մեջ  ու  մալաքիթը  տաքացրըցի: Կանաչ  փոշին  վերածվում  է  սև  փոշու, իսկ  փորձանոթի  պատերին  ջրի  կաթիլներ  են  հայտնվում: Գազատար  խողովակից  դուրս  եկող  գազը  պղտորեց կրաջուրը , ինչը  հաստատում  է  , որ  քայքայումից  առաջացել  է  նաև  ածխածնի (IV) օքսիդ(CO2):

Cu2CH2O5= 2CuO+H2O+CO2

2. Ինչպիսի նյութեր են տեղակալման ռեակցիայի ելանյութերը. ա) երկու պարզ, բ) երկու բարդ, գ) մեկ պարզ, մեկ բարդ, դ) մեկ պարզ, երկու բարդ:

Պատասխան գ։ Մեկ պարզ, երկու բարդ։

3. Համապատասխանեցրո՛ւ ռեակցիաների ելանյութ(եր)ը վերջանյութ(եր)ի և ռեակցիայի տեսակի հետ. Վերջանյութ Ռեակցիայի տեսակ 

ա = 2 տեղակալման

բ = 4 փոխանակման

գ = 5 միացման

դ = 7 տեղակալման

ե = 6 փոխանակման

զ = 3 փոխանակման

4. Ավարտի’ր քիմիական ռեակցիաների հավասարումները և որոշիր յուրաքանչյուր ռեակցիայի տեսակը.

1. Zn + 2HBr = ZnBr² + H²
2.   Zn(OH)2 + 2HCl = ZnCl² + H₂0
3. Zn (OH) 2 =ZnO+H20
4. Zn + Br2= ZnBr 
5. ZnC2l + 2AgNO3 = Zn(NO) + 2AgCl

1)Կոորդինատային առանցքի վրա պատկերեք միջակայքը՝

ա)(-2; 7)

բ)(-17; 34)

գ)(1234; 1398)

դ)(-∞; 0)

ե)(0; +∞)

զ)(-∞; -3)

է)(2; +∞)

ը)(-∞; +∞)

թ)(- 1/3; 0,5)

2)Ինչպիսի՞ նշան (<; =; >) պետք է դնել a և b թվերի միջև, եթե a-b տարբերությունը՝

ա)դրական թիվ է

a>b

բ)բացասական թիվ է

a<b

3)Նկարում պատկերված միջակայքերը գրեք անհավասարությունների նշանների օգնությամբ։

(1;∞), (-∞;0), (-1;3)

4)Կոորդինատային առանցքի վրա պատկերեք բոլոր այն թվերը, որոնք բավարարում են նշված անհավասարումներին՝

ա)x > 0

(0;∞)

բ)x < 3

(-3;∞)

գ)x > 3579

(3579;∞)

դ)x < -2

(-∞;-2)

ե)x > -1748

(-1748;∞)

զ)x < 0,00006

(-∞;0,00006)

5)x — a տարբերությունը համեմատեք զրոյի հետ, եթե

ա)x > a

x-a >0

բ)x < a

x-a <0

6)3 թիվը հանդիսանո՞ւմ է նշված անհավասարման լուծում՝

ա)x > 0

Այո

բ)x > -2

Այո
գ)x < 3,1

Ոչ

դ)-3 < x < 3

Ոչ

ե)2,(8) < x < 3,1

Այո

Exercise 1: Fill in the blanks with «since» or «for».

1. I have lived in this city since 2010.
2. She has worked here for five years.
3. They have known each other since childhood.
4. We have been waiting for two hours.
5. He has been a teacher since 1995.
6. I have had this book since last week.
7. She has studied French for a long time.
8. They have been married since 10 years.

Exercise 2: Complete the sentences with the correct form of the verb.

1. We (live) here ____ 2015. We have lived here since 2015.
2. I (know) her ____ five years. I have known her for five years.
3. They (not see) their cousins ____ last Christmas. They haven’t seen their cousins since last Christmas.
4. She (work) at the hospital ____ 2002. She has worked at the hospital since 2002.
5. I (wait) for you ____ an hour. I have waited for you for an hour.
6. He (study) English ____ he was a child. He has studied English since he was child.
7. We (not visit) that museum ____ our trip to Paris. We haven’t visited that museum since our trip to Paris.
8. She (have) the same phone ____ two years. She has had the same phone for two years.

Exercise 3: Correct the mistakes in the following sentences.

1. I have known her since five years. For.
2. They have been living here for 2010. Since.
3. We have studied French since 3 months. For.
4. She has worked here for 1999. Since.
5. I have been waiting since two hours. For.

Какой факт удивил вас больше всего? Почему?

Факт, что можно спать на уроках. Не то что удивило я просто завидую.

Найдите в интернете еще необычные факты про школы разных стран (5 фактов).

1. Дети между собой и с учителями и тьюторами общаются на «ты» — «Здравствуйте, МарьИванна» вы здесь не услышите, ведь учителя общаются с детьми на равных. (Испания)

2. Когда ученики приходят в школу, они заходят в здание через рот «кошки». Внутри школа похожа на все остальные, но есть еще одна заманчивая особенность – хвост кошки также служит горкой для учеников. (Германия)

3. Летние каникулы в Чили длятся с середины декабря до конца марта.

4. Школа на Филиппинах была сделана полностью из переработанных бутылок.

5. В 2014 году в Турине, Италии была самая маленькая начальная школа в мире, состоящая из одного ученика и одного учителя.

Упражнения:

Вставьте в предложения полное или краткое прилагательное в нужной форме.

Образец: Кто… – тот смеется. Мой друг – очень… и интересный человек (веселый, весел). – Кто весел – тот смеется. Мой друг очень веселый и интересный человек.

1. Этот человек прожил прекрасную и удивительную жизнь. Жизнь прекрасна и удивительна (прекрасная и удивительная, прекрасна и удивительна).

2. Мир велик и загадочен. Ему хотелось обойти этот великий и загадочный мир (великий и загадочный, велик и загадочен).

3. Обильная и плодорная земля давала хорошие урожаи. В этих местах земля обильна и плодорна. (обильная и плодородная; обильна и плодородна).

4. Старый друг лучше новых двух. Слова и дела их для нас не новы (новые, новы).

5. Оказалось, что они хорошо знакомы. Ко мне подошел знакомый студент из пятой группы (знакомы, знакомый).

Упражнение 2

Закончите предложения, поставив прилагательные в скобках в краткую форму. На какой вопрос они отвечают?

Образец: Воздух (свежий). – Воздух свеж. (Каков? ).

1. Задача (трудный) задача трудна (какова?) .

2. Способы решения этой математической задачи (известный). Способы решения этой математической задачи известна (какова?)

3. Коридор в этой квартире (узкий). Коридор в этой квартире узок (каков?)

4. Сегодня погода (хороший). Сегодня погода хороша(какова?)

5. Эта аудитория (свободный). Эта аудитория свободна(какова?)

Դավիթ Բեկի գլխավորած ապստամբությունը ազգամիջյան պատերազմ չէր, այլ հայ աշխատավոր գյուղացիության վրա հենված շարժում՝ ուղղված իրանական խաների, նաև նրանց համագործակցող ֆեոդալների և Օսմանյան Թուրքիայի դեմ։ Դավիթ Բեկը մեծ եռանդով ձեռնամուխ եղավ հայկական զինված ուժերի կազմակերպման, ամրությունների կառուցման, նյութական ու ռազմական կայուն հենարան ստեղծելու գործին, սանձահարեց տեղական ֆեոդալներին, ցեղապետներին և նրանց զինված հրոսախմբերին, որոնք, օգտվելով Իրանի կենտրոնական իշխանության թուլացումից, ասպատակում էին հայկական գյուղերը, ձգտում ինքնիշխան տիրապետության։ Դավիթ Բեկը առաջին հարվածներն ուղղեց Սյունիք թափանցած քոչվոր ցեղերի դեմ։ Սկզբնական շրջանում նա հանկարծակի հարձակումներով պարտության մատնեց թշնամիների ցիրուցան ուժերը, ահաբեկեց, խլեց իրեն դիմադրող հայ մելիքների և մուսուլման ցեղապետների կալվածները ու նվիրեց իր զորապետներին։ Այնուհետև Դավիթ Բեկի զորքը հաջող մարտեր մղեց Օրդուբադի, Նախիջևանի և Բարգուշատի խաների, Ղափանի ֆեոդալների դեմ, գրավեց Սյունիքի բոլոր կարևոր կետերն ու բնակավայրերը։ Ղարաբաղի զորայինների օգնությամբ ետ մղեց Ղարաբաղի խանի հարձակումը։ Սյունիքում նա ստեղծեց հայկական իշխանություն, որի կենտրոնն էր Հալիձորի բերդը։ Դավիթ Բեկը կազմակերպել է մշտական բանակ, որը սփռված է եղել տարբեր շրջաններում, իսկ վտանգի դեպքում միավորվել է։

Չնայած այս հաջողություններին, Դավիթ Բեկի զորքերը Նախիջևանի և Եղվարդի ճակատամարտերում պարտություն են կրել։ 1725 թվականի գարնանը թուրքական զորքերը գրավել են Անդրկովկասը և Դաղստանի ֆեոդալների հետ միանալով՝ աքցանի մեջ վերցրել Ղարաբաղն ու Սյունիքը։ Թուրքական բանակի առաջապահ գնդերը, բախվելով Դավիթ Բեկի զորքի հետ, պարտվել և ետ են քաշվել։ Թուրքական հրամանատարությունը իր կողմն է գրավել հայ առևտրա–վաշխառուական խավին, իսլամադավան հողատերերին, թափանցել Մեղրի՝ դժվար դրություն ստեղծելով Դավիթ Բեկի համար։ Նրա շուրջ համախմբված մելիքների ու տանուտերերի մեծ մասը լքեց նրան և հպատակվեց թուրքերին։ Դավիթ Բեկը նահանջեց և ամրացավ Հալիձորում, որը պաշարեց թշնամին։ Դավիթ Բեկը կարողացավ իր փոքրաթիվ զորքով անսպասելի հարձակումով ջախջախել և փախուստի մատնել հակառակորդին։ 1727 թվականին Դավիթ Բեկը կապ հաստատեց Ատրպատականում գտնվող Պարսից շահ Թահմազի հետ, որը ճանաչեց նրա իշխանությունը Սյունիքում, տվեց դրամ հատելու իրավունք։ 1728 թվականի գարնանը թուրքական զորքերը արշավեցին Սյունիք և Ղարաբաղ։ Ներքին ու արտաքին աննպաստ պայմաններում Դավիթ Բեկի փոքրաթիվ զինված ուժերը չէին կարող հարատև ու անհավասար կռիվներ մղել զորեղ հակառակորդի դեմ։ Այդ ժամանակ վախճանված Դավիթ Բեկին փոխարինեց Մխիթար Սպարապետը։

Մենք կատարել ենք տեյրանական ընթերցումներ։ Այդ նախագիծը իրականացնելու ժամանակ քննարկել ենք տարբեր ստեղծագործություններ, վերլուծել ենք ։ Նաեւ սովորել ենք անգիր իր բանաստեղծությունները։ Ես սովորել էի “Անծանոթ աղջկան”: Կարող եմ գալ եզրակացության, որ Տեյրանը շատ գեղեցիկ է գրում, շարադրում իր մտքերը։ Նա շատ էր սիրում բնութագրել բնությունը, համեմատություններ անել։ Ցանկացած բանաստեղծությունը նա գրում էր տխուր ոճի մեջ, կամ ես չեմ հանդիպել ուրախ տրամադրության մեջ։ Նա ապրել էր 34 տարի։ Դա շատ քիչ է, բայց ես նույնիսկ չեմ պատկերացնում’ ինչպիսի ստեղծագործություններ կգրեր , եթե ավել ապրեր։

Ընթերցել եմ «Երկրպագու» գիրքը։ Դա սիրավեպ ժանրում էր։ Շատ եմ հավանել այդ գիրքը։ Վերնագրից կարելի է գալ եզրակացության, որ կար աղջիկ, որը ուներ երկրպագու։ Սկզմից նա ամենօր ուղարկում էր ծաղիկներ, բայց զույգ թիվ։ Այդ փաստը վախեցնում էր աղջկան, բայց նս մտածում էր, որ տղան չգիտի, որ նվիրելուց պետք է նվիրել կենտ թվով ծաղիկներ։ Տղան երկրպագում էր աղջկան, որպեսզի սպանի, քանի որ կարծում էր, որ այդ աղջիկն է սպանել իր եղբորը, բայց որոշ ժամանակ անց սկսեց սիրահարվել նրան և վերջում պարզվեց, որ սպանողը այդ աղջկա զույգ քուրն էր։ Շատ հետաքրքիր էր, որ գլխավոր հերոսուհին, նույնիսկ չգիտեր, որ ունի զույգ քույրիկ։

Այսօր սեպտեմբերի մեկն է և մեր դասարան եկավ նորեկ։ Նստեց ամենա աննկատ տեղը, հեռու բոլորից։ Այդպես շարունակվում էր 2 ամիս և ես որոշեցի նստել նրա կողքին։ Որոշ ժամանակ նա ինձ հետ ոչ մի բանով չէր կիսվում բայց հետո ես սկսեցի պատմել իմ պատմությունը, երբ որ ես էի նորեկ և երբ ոչ մեկի հետ չէի շփվում։ Նա պատմում էր, որ հին դպրոցում ուներ շատ հարազատ ընկերներ և ընկերուհիներ, բայց քանի որ նրա ընտանիքը լքեց քաղաքը նա տեղափոխվեց այս դպրոցը։ Այդ ամենը ինքը պատմում էր շատ տխուր, գրեթե հուզվել էր։ Մյուս օրերին ես նույնպես նստում էի նրա կողքին և մենք քննարկում էինք աշխարի բոլոր թեմանները, որոնք գոյություն ունեին։

Այս պատմությունը ցույց է տալիս, որ հարազատ միջավայրից դուրս հայտնված մարդուն պետք է օգնել ու նեցուկ լինել, մինչև որ նոր տեղին հարմարվի։

Կամպոստը բնական օրգանական նյութ է, որը ստացվում է բանջարեղենի, մրգերի, խոտի, տերևների և այլ օրգանական նյութերի նոսրացումից: Այն օգտագործվում է որպես պարարտանյութ, որը հ enrich գացնում է հողը և բարելավում նրա կառուցվածքը, ջրի պահեստավորման ունակությունը և սննդանյութերի առկայությունը:

Կամպոստի պատրաստման գործընթացը ներառում է օրգանական նյութերի հավաքագրում, դրանց կուտակում, խառնուրդ և զարկերակային միջավայր ստեղծում, որին էլ նպաստում են մանրէները, ֆունգուսները և այլ կենդանիներ: Կարևոր է, որ գործընթացը տեղի ունենա օդի ներկայությամբ, որպեսզի կանխվի մթության պայմաններում նյութերի ֆերմենտացումը:

Կամպոստը չի միայն օգնում բնությանը, այլև շրջակա միջավայրի պահպանության համար է կարևոր, քանի որ նպաստում է պլաստիկի և այլ թափոնների վերամշակմանը:

Իմ խաղաղ երեկոն է հիմա
Մեղմալույս, և՛ տխուր, և՛ անուշ.
Քեզ երբեք սիրտըս չի մոռանա,
Իմ մաքո՛ւր, առաջին իմ անուրջ…

Տարիներ, տարիներ կըսահեն,
Կըմեռնեն երազները բոլոր —
Քո պատ՛կերը անեղծ կըպահեմ
Օրերում անհաստատ ու մոլոր։

Ե՛վ տանջանք, և՛ բեկում, և՛ թախիծ —
Սև օրեր ես դեռ շա՜տ կըտեսնեմ.
Անունըդ թող փարոս լինի ինձ
Սուտ կյանքի և դառը մահու դեմ..

1. Բանաստեղծությունը վերնագիր չունի, վերնագրեք և բացատրեք ձեր ընտրած վերնագիրը:

Ժամանակ։ Ընդհանուր բանաստեղծությունը նրա մասին է, որ շատ օրեր կանցնեն, կգնան, բայց այն մարդուն ում երկար ես սիրել չես կարողանա մոռանալ։
2.  Բացատրի՛ր բառերը՝ անուրջ-երազ, տեսիլք։ Անեղծ-չվնասված, անխաթարելի։ Անհաստատ-ոչ կայուն, շարժուն, անվճռական։ Բեկում-կոտրվածք։ Փարոս-որևէ բանի ուղենիշ:

3. Ի՞նչ տրամադրություն է արտահայտում բանաստեղծությունը, ո՞ր տողերից է դա զգացվում։

Տխուր տրամադրություն

Քեզ երբեք սիրտըս չի մոռանա,

Քո պատ՛կերը անեղծ կըպահեմ։

3. Ինչպիսի բառեր են մգեցված բառերը, դրանք փոխարինիր համարժեք այլ բառերով, այնպես որ բանաստեղծությունն ավելի ուրախ տրամադրություն արտահայտի:

Սև-լավ, սուտ-ճշմարիտ, դառը-քաղցր

4. Բացատրի՛ր՝
Իմ խաղաղ երեկոն է հիմա:

Հոգու հանգստության մասին է։

Անունդ թող փարոս լինի ինձ:

Թող ինձ հիշեցնի քո անունը որպես ուղենիշ։

Սարի ետևում շողերը մեռան.
Անուշ դաշտերը պատեց կապույտ մեգ.
Տխուր երեկոն զարկել է վրան.
— Սիրտըս կարոտով կանչում է քեզ՝ ե՛կ։
Խորհրդավոր է երկինքն երազուն.
Վարսաթա՜փ ուռի, դողդոջո՜ւն եղեգ.
Արծաթ խոսքերով աղբյուրն է խոսում.
—Սիրտըս կարոտով կանչում է քեզ՝ ե՛կ։
Ծաղիկներն ահա քնքուշ փակվեցին,
Բացվեցին երկնի ծաղիկներն անհաս.
Սև տագնապները իմ սիրտը լցրին.
— Արդյոք ո՞ւր ես դու, իմ անուշ երազ։
Սիրտ իմ, այդ ո՞ ւմ ես դու իզուր կանչում,
Տե՛ս՝ գիշերն անցավ, աստղերը մեռան,
Մենավոր իմ սիրտ, մոլորված թռչուն,
Կարոտիդ կանչը չի հասնի նրան…

1. Առանձնացնել բնության նկարագրությունները:

Անուշ դաշտերը պատեց կապույտ մեգ.

Խորհրդավոր է երկինքն երազուն.
Վարսաթա՜փ ուռի, դողդոջո՜ւն եղեգ.

Ծաղիկներն ահա քնքուշ փակվեցին,
Բացվեցին երկնի ծաղիկներն անհաս.

Տե՛ս՝ գիշերն անցավ, աստղերը մեռան։

2. Բացատրեք բառերը՝  պատել-ծածկել, վարսաթափ-մազերը թափված, տագնապ-վտանգ:

3. Ո՞ր տողերում է արտահայտված բանաստեղծի անձնական ապրումը:

Սև տագնապները իմ սիրտը լցրին.

Սիրտ իմ, այդ ո՞ ւմ ես դու իզուր կանչում,

Մենավոր իմ սիրտ, մոլորված թռչուն,

— Սիրտըս կարոտով կանչում է քեզ՝ ե՛կ։

Ընտրության գործունեություն`Քիմիկոս, 4 ժամ

Մարմնամարզություն`սեղանի թենիս

Երկարօրյա`չեմ օգտվում

Տրանսպորտ`չեմ օգտվում

Լրացուցիչ աշխատանք դպրոցում`չեմ հաճախում

Լրացուցիչ աշխատանք դպրոցից դուրս`հաճախում եմ թումո

Անհատական նախագիծ`հղում

Աշխատանք դասարանում

1. Դուրս գրի՛ր մակբայները, գրի՛ր տեսակը:

Դուք քաջաբար պաշտպանեցիք ձեր իրավունքները:

Ձև

Հավաքեց իր իրերը և իսկույն դուրս գնաց:

Ձև

Նստեց աթոռի մոտ և սկսեց դանդաղ գրել:

Ձև

Շուտով կբացվի լույսը, կսկսեն հայտնվել լույսի կտորները:

Ժամանակ

Շտապ փնտրում էր Կատյային, բայց թե ինչ էր ուզում, չիմացա:

Ձև

Նա քիչ-քիչ հանդարտվեց, դադարեց գոռալ:

Չափ ու քանակ

1. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ ժխտական:

Մայրս այս պտուղները չի սիրում:
Նշանաբառը ոչ բոլորը գիտեն:
Պարտեզում գեղեցիկ վարդ չէր բացվել:
Ես վաղուց չէի փնտրում այս իրը:
Մի քանի երեխաներ չէին խաղում բակում:
Ջրաղացը հին օրերի երգն չէր երգում:
Կաթի ամբողջ սերը չէր պահել միջնեկ որդուն:

Ներկայացնել սրտի կառուցվածքը։

Սիրտը կազմված է երկու բաջինից։ Աջ և ձախ։ Աջը ունի աջ փորոքը և աջ նախասիրտ, իսկ ձախը` ձախ փորոք, ձախ նախասիրտ։

Ներկայացնել արյան շրջանառության մեծ և փոքր շրջանը։

Մեծ շրջան՝

Աջ վենտրիկուլը նետում է արյունը աորտա, որը գնում է մարմնի բոլոր մասեր, ապա վերադառնում է աջ ատրիում:
Փոքր շրջան՝

Աջ վենտրիկուլը նետում է արյունը թոքերի, որտեղ այն ընդունում է թթվածին և վերադառնում է լևային ատրիում:

Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում հյուսվածքային հեղուկը և ավիշը։

Հյուսվածքային հեղուկ՝ արյան պլազմայի դուրս գալը, որն ապահովում է նյութափոխանակություն:

Ավիշ՝ հյուսվածքների միջև հեղուկ, որը աջակցում է նյութերի փոխանակությանը և թունավոր նյութերի հեռացմանը:

1. Ի՞նչ է օրգանիզﬕ ներքին ﬕջավայրը, և ի՞նչ նշանակություն ունի այն:

Ներքին միջավայր՝ օրգանիզմի հյուսվածքների շուրջ գտնվող հեղուկ, կարևոր է սննդի և թթվածնի փոխանակության համար:

2.Ինչպե՞ս է ձևավորվում հյուսվածքային հեղուկը:

Հյուսվածքային հեղուկ ձևավորվում է արյան պլազմայի դուրս գալուց, սննդանյութեր և թթվածին տեղափոխելով:

3. Ի՞նչ է ավիշը և ի՞նչ դեր է կատարում:

Ավիշ՝ հյուսվածքների միջև գտնվող հեղուկ, որը ապահովում է նյութափոխանակությունը և թունավոր նյութերի հեռացումը:

4. Ո՞րն է կոչվում հոﬔոստազ:

Հոմեոստազ՝ օրգանիզմի ներսում կայունության պահպանման գործընթաց:

5. Ի՞նչ նշանակություն ունի ներքին ﬕջավայրի կայունությունը:

Ներքին միջավայրի կայունություն կարևոր է օրգանիզմի առողջության և գործառույթի համար:

Что делают люди у медных решёток в Лувре?

Греются

Какую реакцию вызывает старушка у посетителей Лувра?

Безразличие

Почему, по вашему мнению, люди, посещающие Лувр, стараются не замечать нищих у калориферов?

Думаю, потому что они думают о себе или думают, что кто-то другой поможет.

Какой урок можно извлечь из поведения художницы и мальчика?

Что нужно помогать людям самими а не думать, что кто-то другой поможет.

Как вы думаете, почему автор выбрал именно такой способ описания старушки и её взаимодействия с окружающими?

Потому что бабушка бы не попросила людей помочь.

Как бы вы поступили, столкнувшись с похожей ситуацией? Почему?

Я думаю, что уступила место старушке и впринципе не только пожилым людям. Не люблю когда я чувствую себя хорошо а другие нет.

Как мы должны относиться к нуждающимся людям?

Конечно же помогать им. Нужно иметь человечность и проявлять ее.

Здания к представленному тексту:

1. Вставьте пропущенные слова в предложениях из текста:

«Из врезанных в пол красивых медных решёток дует горячий ветер»

• «Старушка виновато улыбалась и время от времени начинала озабоченно рыться в сумочке.»

2. Определите тон и настроение текста. Как автор использует описание и детали, чтобы создать определённое настроение и вызвать у читателя определённые эмоции?

Автор пробовал дать читателям чувства без различия, но в тоже время, что остались еще хорошие люди.

3. Сравните поведение старушки и мальчика. Как эти два персонажа реагируют на ситуацию и что это говорит о их характере?

Видно, что они воспитанные оба не зависимо от возраста. Очень понравился поступок мальчика а бабушка просто хорошая.

Творческие задания:

1. Напишите продолжение:

• Напишите продолжение истории, представив, что происходит дальше после того, как мальчик сказал «мерси» и вернулся к своей матери.

2. Создайте иллюстрацию:

• Нарисуйте иллюстрацию сцены, где старушка садится на стул, который перенесла художница. Попробуйте изобразить атмосферу и эмоции персонажей.

3. Напишите письмо от лица старушки:

Напишите письмо, которое старушка могла бы написать после этого события, в котором она выражает свои чувства и благодарность художнице и мальчику.

Здравствуй внучок. Ты вчера мне помог. Хочу поблагодарить тебя. Ты очень хороший человек и вправду герой. Для меня это было страшно, но ты помог мне. Это действительно большое дело. Продолжай помогать людям и старушкам как я.

Տնային

Սովորել

1.Նշի՛ր ռեակցիայի տեսակը և հավասարեցրու .

1. Fe + Cl2 → FeCl3;

Միացման ռեակցիա

2. CuOH → Cu2O + H2O;

Քայքայման ռեակցիա

3. NaOH + H2SO4 → Na2SO4 + H2O;

Փոխանակման ռեակցիա

4. KClO4 → KCl + O2;

Քայքայման ռեակցիա

5. Al + H2SO4 → Al2(SO4)3 + H2;

Տեղակալման ռեակցիա

6. CuO + HCl → CuCl2 + H2O;

Փոխանակումփ ռեակցիա

7. Ca + O2 → CaO;

Միացման ռեակցիա

8. Mg(OH)2 + HNO3 → Mg(NO3)2 + H2O

Փոխանակում ռեակցիա

2.Դասակարգի՛ր անօրգանական նյութերը.

NaCl-աղ
SiO2-օքսիդ
H₂O-օքսիդ
H2SO4-թթու
K₂O-օքսիդ

1 տարբերակ

I. Այն էներգիան, որով մարմինը օժտված է իր շարժման հետևանքով անվանվում է կինետիկ էներգիա։

Պատ՝․ 1

II. Սեղմված զսպանակի էներգիան պոտենցիալ էներգիայի օրինակ է։

Պատ՝․ 2

III. Գիրքը դրված է սեղանին։ Հատակի նկատմամբ այն օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։

Պատ՝․ 2

IV. Բրատսկի ՀԷԿ-ում ամբարտակից առաջ և նրանից հետո ջրի մակարդակների տարբերությունը 100մ է։ Ի՞նչ էներգիայով է օժտված ամբարտակում գտնվող ջուրը։

h₁-h₂=100մ։

Ամբարտակում գտնվող ջուրը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։

Պատ՝ 2 պոտենցիալ

V. Հաշվեք ի՞նչ էներգիայով է օժտված ամբարտակում ջրի մակերևույթին մոտ գտնվող յուրաքանչյուր խորանարդ մետր ջուրը․

h=100մ

g=9,8Ն/կգ

——————

E=?

E=hg=100•9,8=980կՋ

Պատ՝․ 4,  980 կՋ

VI. Ընտրեք հարցի առավել ճշգրիտ պատասխանը։

Պատ՝․ 3 պոտենցիալ և կինետիկ

VII. Ընտրեք հարցի առավել ճշգրիտ պատասխանը։

Ինչի՞ց է կախված մարմնի կինետիկ էներգիան․

Մարմնի կինետիկ էներգիան կախբած է մարմնի զանգվածից և շարժման արագությունից։

Պատ՝․ 3 մարմնի զանգվածից և նրա շարժման արագությունից

VIII. Միատեսակ չափսերով կապարե և փայտե գնդերը գետնին ընկնելու պահին ունին նույն արագությունները։ Այդ պահին նրանք օժտվա՞ծ էին արդյոք նույն էներգիաներով։

Պատ՝․ 1 ավելի մեծ էներգիա ուներ կապարե գունդը

IX. Հավասար զանգվածներով Ա և Բ չորսուները դրված են տարբեր բարձրություններ ունեցող թեք հարթությունների վրա։ Նու՞յնն են արդյոք թեք հարթությունների հիմքերի նկատմամբ չորսուների ունեցած էներգիաները։

Պատ՝․ 1 Ա չորսուի էներգիան ավելի մեծ է, քան Բ չորսուի էներգիան

X. Մարմնի անկման ժամանակ պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է կինետիկի։

Պատ՝․ 1

2 տարբերակ

I. Այն էներգիան, որը որոշվում է փոխազդող մարմինների կամ միևնույն մարմնի մասերի փոխադարձ դիրքով, կոչվում է պոտենցիալ էներգիա։

Պատ՝․ 2

II. Ճանապարհով շարժվող ավտոմեքենան իր շարժման հետևանքով օժտված է կինետիկ էներգիայով։

Պատ՝․ 1

III. Քամուց թեքված ծառի ճյուղը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։

Պատ՝. 2

IV. Ի՞նչ միավորներով են չափում էներգիան։

Պատ՝․ 2 /Ջ,կՋ/

V. 250կգ զանգված ունեցող ցցահար մուրճը ցցի նկատմամբ բարձրացված է 5մ բարձրության վրա։ Ի՞նչ էներգիայով է օժտված ցցահար մուրճը ցցի նկատմամբ։

Ցցահար մուրճը ցցի նկատմամբ օժտված է կինետիկ էներգիայով։

Պատ՝․ 2 /կինետիկ/

VI.

m=250կգ

h=5մ

g=9,8 Ն/կգ

_________

E/Ջ/=?

E=mgh=250կգ•5մ•9,8Ն/կգ=12250 Ջ

Պատ՝․ 2

VII. Ի՞նչ էներգիայով է օժտված ցցահար մուրճը անկման ժամանակ․

Պատ՝․ 3 /պոտենցիալ և կինետիկ/

VIII. Կապարե և փայտե՝ նույն չափսեր ունեցող երկու գնդեր բարձրացված են նույն բարձրության վրա։ Արդյո՞ք նրանք ունեն նույն էներգիաները․

Պատ՝․ 1 ավելի մեծ էներգիայով օժտված է կապարե գունդը, քանի որ նրա զանգվածը մեծ է

IX. Ընտրիր առավել լրիվ պատասխանի համարը։

Ա և Բ հավասար զանգվածներով ինքնաթիռներով թռչում են նույն արագությամբ, բայց Ա-ն ավելի մեծ բարձրության վրա, քան Բ-ն։ Հավասա՞ր են արդյոք ինքնաիթռների կինետիկ էներգիաները․

Պատ՝․ 3 /ինքնաթիռների կինետիկ էներգիաները հավասար են, քանի որ նրանք ունեն նույն զանգվածը և նույն արագությունները/

X. Այդ սարքում բեռի պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է սայլակի կինետիկ էներգիայի։

Պատ՝․ 1 /Պոտենցիալ, կինետիկ/

3 տարբերակ

I. Ի՞նչ տեսակի էներգիայով է օժտված ձգված կամ սեղմված զսպանակը․

Սեղմված զսպանակը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։

Պատ՝․ 2 պոտենցիալ

II. Ընկնող քարը գետնին հարվածելու պահին օժտված է կինետիկ էներգիայով։

Պատ՝․ 1 կինետիկ/

III. Լարված ժամացույցի զսպանակը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։

Պատ՝․ 2 պոտենցիալ

IV. Վոլգա-Դոն ջրանցքի ամենաբարձր տեղամասում ջրի մակերևույթը 44մ-ով բարձր է Դոն գետի մակարդակից։ Ի՞նչ էներգիայով է օժտված ջուրը ջրանցքում՝ գետի ջրի մակարդակի նկատմամբ․

Ջրանցքում ջուրը՝ գետի ջրի մակարդակի նկատմամբ օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։

Պատ՝․ 2 /պոտենցիալ/

V. Հաշվեք այն էներգիան, որով օժտված է նախորդ խնդրում նշված բարձրության վրա գտնվող 1մ³ ծավալով ջուրը․

h=44մ

g=9,8Ն/կջ

—————

E=?

E=hg=44•9,8=431կՋ

Պատ՝․ 1 /=431 կՋ/

VI. Երկրի նկատմամբ ի՞նչ տեսակի էներգիայով է օժտված թռչող ինքնաթիռը։ Ընտրիր առավել լրիվ պատասխանը։

Թռչող ինքնաթիռը Երկրի նկատմամբ օժտված է պոտենցիալ և կինետիկ էներգիաներով։

Պատ՝․ 3 /պոտենցիալ և կինետիկ/

VII. Ինչի՞ց է կախված Երկրի մակերևույթի նկատմամբ բարձրացված մարմնի պոտենցիալ էներգիան․ Ընտրիր առավել լրիվ պատասխանը։

Երկրի մակերևույթի նկատմամբ բարձրացված մարմնի պոտենցիալ էներգիան կախված է մարմնի՝ Երկրի մակերևույթից ունեցած բարձրության և զանգվածից։

Պատ՝․ 2 /մարմնի՝ Երկրի մակերևույթից ունեցած բարձրությունից և զանգվածից/

VIII. Ի՞նչ պայմանների դեպքում երկու միևնույն զանգվածով մարմինները կարող են ունենալ հավասար կինետիկ էներգիաներ․

Երկու միևնույն զանգվածով մարմինները կարող են ունենալ հավասար կինետիկ էներգիաներ, եթե շարժման արագությունները հավասար են։

Պատ՝․ 1 /շարժման արագությունները հավասար են/

IX. Երկրի մակերևույթի նկատմամբ նու՞յն պոտենցիալ էներգիայով են օժտված մարմինները․

Պատ՝․ 2 /Ա մարմինը ունի ավելի փոքր էներգիա, քան Բ մարմինը/

X. Երբ քամու ազդեցությամբ ծառի ճյուղը կորանում է, օդի կինետիկ էներգիան փոխակերպվում է ճյուղի պոտենցիալ էներգիայի։

Պատ՝․ 2 /կինետիկ, պոտենցիալ/

4 տարբերակ

I. Օդի ո՞ր էներգիան է օգտագործվում հողմաէլեկտրակայաններում․

Հողմաէլեկտրակայաններում օգտագործվում է օդի կինետիկ էներգիան։

Պատ՝․ 1 /կինետիկ/

II. Բալոնում սեղմված գազը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։

Պատ՝․ 2 /պոտենցիալ/

III. Ո՞ր էներգիայի հաշվին են շարժվում ձեռքի մեխանիկական ժամացույցի սլաքները․

Ձեռքի մեխանիկական ժամացույցի սլաքները շարժվում են զսպանակի պոտենցիալ էներգիայի հաշվին

Պատ՝․ 2 /զսպանակի պոտենցիալ էներգիայով/

IV. 2500 կգ զանգվածով մուրճը բարձացված է 1,5 մ բարձրության վրա։ Ի”նչ տեսակի էներգիայով է օժտված բարձրացված մուրճը․

Մուրճը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով

Պատ՝․ 2 /պոտենցիալ/

V. Օգտվելով նախորդ խնդրի պայմաններից՝ հաշվեք բարձրացված մուրճը էներգիան․

m=2500կգ

h=1,5մ

g=9,8Ն/կգ

_______

E_պ(Ջ)=?

E_պ=mgh=2500կգ•1,5մ•9,8Ն/կգ=36750 Ջ

Պատ՝․ 3

VI. Ընկնելու ժամանակ մուրճը ի՞նչ էներգիայով է օժտված։ Ընտրիր առավել լրիվ պատասխանը։

Ընկնելու ժամանակ մուրճը օժտված է կինետիկ և պոտենցիալ էներգիաներով։

Պատ՝․ 3 /կինետիկ և պոտենցիալ/

VII. Փոխվու՞մ է արդյոք մարմնի էներգիան, երբ այն կատարում է աշխատանք․

Մարմնի էներգիան նվազում է, երբ այն կատարում է աշխատանք։

Պատ՝․ 3 /նվազում է/

VIII. Ի՞նչ պայմանի դեպքում նույն արագությամբ շարժվող երկու մարմիններ կունենան հավասար կինետիկ էներգիաներ․

Նույն արագությամբ շարժվող երկու մարմինները կունենան հավասար կինետիկ էներգիաներ, եթե մարմինների զանգվածները հավասար են։

Պատ՝․ 2 մարմինների զանգվածները հավասար են

IX. Հավասա՞ր են արդյոք միանման աղյուսների՝ Երկրի նկատմամբ ունեցած պոտենցիալ էներգիաները․

Պատ՝․ 2 Բ-ն ունի ավելի մեծ էներգիա

X. Երբ սահնակը սահում է սարից, ապա պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է կինետիկ էներգիայի․

Պատ՝․ 1 պոտենցիալ, կինետիկի

1)Նշեք նշված թվերից մեկից մեծ և մյուսից փոքր թիվ։ Պատասխանը գրեք կրկնակի անհավասարության տեսքով`
ա) 3<4<5;
բ)-25>-26>-29;
գ) 2,4<2,402<2,404;
դ) 2,5<2,55<2,6;
ե)-3,71>-3,715>-3,72;
զ) -0,501<0<0,6:

2)Տրված ճշմարիտ անհավասարությունից ստացեք նոր ճշմարիտ անհավասարություն՝ գումարելով նրա երկու մասերին միևնույն թիվը՝
ա) 15 < 20

17<22
բ) 1,1 < 1,2

3,6<3,7
գ) 5 > 4

6,5>5,5
դ) 1,3 ≥ 1,2

1,6≥1,5
ե) 2,5 < 3 ;

18,6<19,1
զ) 5 ≤ 6

47≤48

3)Երկու ճշմարիտ անհավասարությունների հիման վրա կատարեք եզրակացություն։
Օրինակ 3 < 15 և 15 < 20, նշանակում է 3 < 20 :
ա)-5 < 0 և 0 < 2 ;

-5<2
բ) 2 > 1 և 1 > 0

2>2
գ) -3,7 > -4 և — 4 > — 7

-3,7>-7
դ)-2 < 0 և 0 < 2

-2<2
ե) 2,(1) > 2 և 2 > 1,(6)

2,(1)>1,(6)
զ) 0,(5) < 0,(6) և 0,(6) < 0,(67)

0,(5)<0,(67)

4)Բազմապատկեք ճշմարիտ թվային անհավասարությունները`
ա) 14 > 10 և 2 > 1

28>10
բ) 5 > 3 և 6 > 5

30>15
գ) 6 < 7 և 2 < 3

12<21
դ) 8 < 9 և 1 < 2

8<18

5)Գումարեք ճշմարիտ թվային անհավասարությունները՝

ա)14 > 11 և 10 > 9

24>20

բ)-2 > -3 և 3 > 2

1>-1

գ)-6 < -5 և 2 < 3

-4<-2

դ)-8 < 0 և 8 < 9

0<9

6)Տրված ճշմարիտ անհավասարությունից ստացեք ճշմարիտ անհավասարություն, որում յուրաքանչյուր թիվ փոխարինված է իր հակադիրով։

Օրինակ, քանի որ 19 > 13, ապա -19 < -13։

ա)3 > 0

-3<0

բ)5 > -1

-5<1

գ)-9 < -1

9>1

դ)-5 < -1

5>1

ե)9 > -2

-9<2

զ)0 < 3

0>-3

1. Կարդա՛, ցույց տուր, թե  որ բառերին են լրացնում ընդգծված մակբայները, , որոշի՛ր, թե գործողության ինչն են ցույց տալիս դրանք: 

Իսկույն-դուրս գնաց, ձև

Ծերունին տխուր մտահոգության մեջ վեր կացավ, վրանի վարագույրները ցած թողեց և իսկույն դուրս գնաց: Սամվելը մի քանի րոպե մնաց լռության մեջ: Մի քանի անգամ վեր առավ մագաղաթի թերթերը, կամենում էր գրել, բայց դարձյալ ցած դրեց: Նա վեր կացավ, արագ ետ քաշեց վարագույրի մի եզրը, նստեց, կրկին առավ մագաղաթյա թերթը և սկսեց դանդաղ գրել:

Իսկույն-դուրս գնաց, ձև

Մի քանի անգամ-վեր առավ, քանակ

Դարձյալ-ցած դրեց, չափ

Արագ-ետ քաշեց, ձև

Կրկին-առավ, քանակ

Դանդաղ-գրել, ձև

Տեղի մակբայ

Նախադասության մեջ լինում են տեղի պարագա և պատասխանում են որտե՞ղ, ո՞ւր հարցերին: Օրինակ՝ Երկրերկիր տարածվեց քաջ ասպետի համբավը: 

Տեղի մակբայներեն են՝ ամենուր, ամենուրեք, այլուր, բերնեբերան, բերնից բերան, դեմ առ դեմ, դեմ դիմաց, դեմուդեմ, դեսուդեն, դեմ հանդիման, դռնեդուռ, գյուղեգյուղ, երկրեերկիր,հետ կամ ետ, ընդառաջ, հեռու, մեջտեղ, պատն ի վեր, սարն ի վեր, վար, վեր, տեղ-տեղ: 

2. Գտի՛ր  մակբայները:

Նրանք գյուղեգյուղ փնտրում էին սարերում հայտնված մարդուն:

Հորիզոնը տեղ-տեղ շատ բարձր էր:

Քամին գույնզգույն տերևները դեսուդեն էր քշում:

Վայրի գազանները քարեքար ընկան, իրենց բներից փախան:


3. Երգել, խաղալ, ապրել բայերի հետ գործածի՛ր համապատասխան տեղի մակբայներ:

Հեռվում երգում էր հայտնի երաժիշտ։

Ընկերոջս հետ դեմ դիմաց նստած խաղում ենք։

Իմ ընկերը ապրում է երկու դպրոցների մեջտեղը։

Ընդգծիր ժամանակի մակբայները։

Այժմ փորձում եմ լինել ավելի խոհեմ։

Ժամ առ ժամ փոխվում են իրադարձությունները։

Չնայած չգիտեր, բայց նախախապես վերցրել էր իր ընդմիջումը։

Ընկերներն ասել էին՝ մշտապես չես կարող այդ աշխատանքով զբաղվել։

Օրը պայծառ էր, արդեն բացվել էր գարնանային առավոտը։

Ընդգծի՛ր ձևի մակբայները։

Իսկույն վազեց մայրիկի մոտ։

Նա լսեց ցածր ձայն, հանկարծ դուրս թռավ մի եղնիկ և զարմացած նայեց իրեն։

Զինվորները քաջաբար կռվեցին մինչև վերջ։

Փոքրիկ աղջիկը շարունակ պատմում էր իր արկածները ։

Երիտասարդները կողք կողքի զրուցում էին՝ ուշադրություն չդարձնելով կաթկթող անձրևին։

Ներկաները միաձայն հաստատեցին իրենց որոշումը։

Ցած թռավ ձիուց և սկսեց արագորեն հավաքել թափված մետաղադրամները։

Գտի՛ր չափ ու քանակի մակբայները։

Պատվիրատուն բազմիցս դիմել է , բայց մնացել է անպատասխան։

Կիսով չափ լցրել է բաժակը։

Բացեց պայուսակը և մեկիկ-մեկիկ շարեց իրերը։

Նա մտածում էր, տեղի ունեցված իրադարձության մեջ մասամբ մեղավոր էր և ինքը։

Առաջադրանքներ

ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչո՞վ էր պայմանավորված, որ XVI-XVII դդ. հայ ազատագրական շարժման
ղեկավարումը ստանձնեց հայոց եկեղեցին։

Այն ղեկավարեց հայոց եկեղեցին, քանի որ այն ուներ հեղինակություն, կաթողիկոսները կարողանում էին համախմբել տեղական իշխանություններին իսկ եկեղեցին ազդեցություն ուներ։

բ. Բացատրի՛ր։ Ինչո՞ւ էին XVI-XVII դդ. հայ ազատագրական շարժման առաջնորդները Հայաստանի ազատագրման գործը կապում արևմտաեվրոպական երկրների հետ։1

Քանի որ նրնաք կարծում էին, որ նրանք իրենց կաջակցեն Պարսկաստանի և Օսմանյան կայսրության դեմ պայքարում, բայց նրանք էլ ավելի աջակցում էին հակաօսմանյան պայքարում մանավանդ կաթոլիկները։

գ. Վերլուծի՛ր։ Որքանո՞վ էին իրատեսական Օրիի «Պֆալցյան» և «Մոսկովյան» ծրագրերը։ Որո՞նք էին եվրոպական երկրների և Ռուսաստանի շահերը Հայաստանի ազատագրության հարցում։

Ռուսաստանը և Եվրոպական երկրները պատրաստ չէին աջակցելու Հայաստանի ազատագրմանը։ Ռուսաստանի շահերը Կովկասին էին վերաբերվում, իսկ Եվրոպան պատրաստ չէր ռեսուրսներ ներդրել այդ գործի մեջ։

Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ինչո՞վ էր կարևոր
ռազմական ամրությունների՝ սղնախների ստեղծումն Արցախում և Սյունիքում։ Ի՞նչ նպատակով ստեղծվեցին դրանք։

Դրանք ապահովվում էին պաշտպանություն օտար ներխուժումներից։

Ընդհանրացրո՛ւ։ Ինչո՞ւ Արցախի և Սյունիքի ազատագրական շարժուերը չհասան
վերջնական հաջողության։

Կային ներքին տարաձայնություններ, չկար աջակցություն և նաև կայուն քաղաքականություն չկար։

Գնահատի՛ր։ Ինչո՞վ էին պայմանավորված Պարսկաստանի շահ Թահմասպ IIի կողմից Դավիթ Բեկի իշխանության ճանաչումը և անգամ նրան դրամ հատելու իրավունք տալը:

Նա ցանկանում էր ամրապնդել իր դիրքերը Կովկասում։

Փետրվարի ընթացքում ընթերցել եմ «Երջանիկներ» գիրքը։ Մի աղջկա մասին էր ով շատ էր սիրում սահնակով զբաղվել։ Մի օր եկավ, որ անհաջողություն եղավ և աղջիկը կորցրեց ոտքերը շարժելու հնարավորությունը։ Մի քանի ամիս անց ինքը որոշեց էլի կանգնել սահնակին և նրա մոտ դա ստացվեց։ Ամբողջ գիրքը մոտիվացրեց, որ ինչքան էլ քեզ չհավատան և ինչքան էլ դժվարությունների հանդիպես պետք է չհանձնվել։ Այս գիրքը իր մեջ ներառում էր մի քիչ սիրավեպ, բայց ընդհանուր իմաստը, չհանձնվելու, ընկերության և միմիանց օգնելու մեջ էր։ Շատ եմ խորհուրդ տալիս այն ընթերցել, քանի որ իսկապես հետաքրքիր էր և արագ ընթերցվող։

Ամեն տարի, փետրվարի յոթին մենք կատարում ենք բառարանային ֆլեշնոբ։ Պետք է ընտրել որևիցե բառարան, դուրս բերել տասը բառ և բացատրել նրանք։ Օրինակ` Եվրոպական փոխառեալ բառեր հայերէնի մեջ, Գրաբարի բառարան և այլն։ Ես ստեղծում եմ`անհատական բառարան, որը իր մեջ ներառելու է իմ բառապաշարի բառերը և նրանց բացատրությունը։

Կմեծանաս`կիմանաս-շատ եմ սիրում ասել ընկերուհիներիս, որովհետև ինձնից փոքր են։ Նշանակություն `կմեծանաս այնուհետև կիմանաս։

Ասենք թե-այս բառը օգտագործում եմ շատ հաճախ։ Այն նշանակում է` օրինակ, պատկերացնենք։

Ծավալուն-գեղեցիկ բառ, որը վերցրել եմ, երբ ուսուցչուհիս խոսել է կամ որևէ բան բացատրել է։ Նշանակում է`մանրամասն։

Հիանալի-այս բառը իսկապես հիանալի է հնչում։ Նշանակում է`շքեղ, իդեալական։

Ողջույն-կարծում եմ գեղեցիկ բառ է բարևելու համար։ Նշանակում է`բարև կամ, երբ առավոտը լավ տրամադրություն ունես ասում ես ողջույն ուսուցիչներին։

Մեկ անգամ ենք ապրում-սիրում եմ այս խոսքերը, քանի որ հիշողությունները ավելի կարևոր են քան «ամոթա, պետք չի անել»։ Նշանակություն `կատարիր այն, ինչ կպարգևի լավ հիշողություններ։

Եկեք մյուս դասամիջոցին գնանք էտալոն-ինձ թվում է այս նախադասությունը օգտագործում են գրեթե բոլոր կրթահամալիրի աշակերտները։ Նշանակություն`քաղցած եմ։

Պատուհան բացեք, տոթ է-այս խոսքերը ինձնից լսում են տասը անգամից ավել։

Իյու-այս բառը օգտագործում եմ տարվա սկզբից։ Նշանակություն`ինչ-որ բանից գոհ չես, որևէ մեկից գոհ չես կամ համաձայն չես ուրիշի կարծիքի հետ։ Այդ ժամանակ պետք է ասել `իյու։

Շոր չունեմ հագնելու-ցանկացած տասներեք տարեկանից մեծ աղջիկ օգտագործում է այս բառերը շատ հաճախ։ Նշանակություն կամ արդարացում` ես աղջիկ եմ։

1)Գծագրերում գտնե՛լ ABC անկյունը․

<ABC=120° աղեղ AC=240

<CBD=30°

<ABC=130°

120°

<ABC=60°

2)Գծագրերում գտնել x աղեղը․

135°

270°

3)Գծագրերում գտնել x անկյունը․

X=39°

X=23°

4)Գտնել անհայտ անկյունները․

53°

Կար մի տղա, ով շատ վաղուց սիրահարվել էր մի համեստ աղջկա, բայց վախում էր անել առաջին քայլը։ Ամեն անգամ կանգնում էր նրա դպրոցի մոտ, որ թեկուզ երկու րոպե, բայց տեսնի այդ աղջկան։ Աղջկա անունը Մելիզա էր։ Նա ուներ աստղերի գույնի նման, երկար, փայլուն մազեր, օվկիանոսի գույնի աչքեր, որտեղ տղան գրեթե խորտակվում էր, և հիանալի դիմագծեր։ Տղայի միակ երազանքն էր, որ աղջիկը նույնպես սիրահարվի իրեն։ Մի օր որոշեց, որ պետք է մոտենա Մելիզային, որովհետև ուրիշ լուծում չի տեսնում։

—Ըըը.. բ..բ..բարև։ Ե.. Ե՜ս Տիգրանն եմ,—կմկմալով փորձեց ներկայանալ տղան։

—Ողջույն։ Ես գիտեմ, թե դու ով ես։ Կարծու՞մ ես չեմ նկատել՝ ինչպես ես ամեն առավոտ ինձ հետևում։ Միշտ սպասել եմ քո քայլերին, բայց սպասումներս տեղ չէին հասնում։ Ուրախ եմ, որ մոտեցար,—ասաց աղջիկը, և տղան ընկճվելով՝ փորձեց բառեր գտնել, որ պատասխանի։

Մի քիչ հետո նրանք արդեն ընկերական խոսակցության մեջ ընկան։ Գտնվեցին ընդհանուր հետաքրքրություններ, օրինակ` նրանցից յուրաքանչյուրը հետաքրքրված էր տիեզերքով։ Նրանք զրուցում էին մինչև երեկո՝ չնկատելով, թե ինչպես է մոտենում գիշերը։ Վերջապես աղջիկը տվեց ամենասպասված հարցը.

—Այսքան ժամանակ ինձ մեկ հարց է հետաքրքրել`ինչու՞ ես ինձ հետևում ամեն առավոտ, նայում ինձ կարծես ես լուսին լինեմ։

—Իրա.. իրակա.. իրականում ես քեզ… — չհասցրեց ավարտել նախադասությունը․ աղջկան զանգ եկավ։

—Կներես, ես պետք է շտապ գնամ, մյուս անգամ կասես։

Մելիզան նստեց մեքենան, իսկ տղան ամբողջ ուժով սկսեց վազել նրա հետևից։ Հասավ ճանապարհի կեսին և դադար տվեց՝ հասկանալով, որ այդ աղջկա հետ մյուս անգամ չի հանդիպի։

Նորից երկնքում լողում էր լուսինը: Կաթնավուն լույսի մեջ ուրվագծվում էին լեռները:  Քամին շոյում էր տղայի դեմքը, և քաղաքը կանչում էր բյուրավոր լույսերով:

Սննդի բաղադրամասերը և դրանց նշանակությունըՍնման նշանակությունը: Օրգանիզմի բջիջների կենսագործունեության ընթացքում օգտագործվում է էներգիա, որն առաջանում է օրգանական նյութերի քայքայման ժամանակ: Այդ էներգիան պարփակված է սննդամթերքում` հաց, միս, կաթ, ձու, կարագ, մրգեր, բանջարեղեն: Սննդամթերքում են գտնվում հիմնական սննդանյութերը` սպիտակուցները, ճարպերը, ածխաջրերը, հանքային աղերը, ջուրը, վիտամինները: Ջուրը, հանքային աղերը և վիտամինները յուրացվում են օրգանիզմի կողմից ճիշտ նույն վիճակում, ինչպիսին կան բնական պայմաններում:

Ճարպերը, սպիտակուցներն ու ածխաջրերը համարվում են բարդ օրգանական միացություններ: Դրանք խոշոր մոլեկուլներ են, ուստի անկարող են անցնել մարսողական խողովակի պատերից արյան մեջ: Այդ պատճառով նրանք ենթարկվում են մեխանիկական և քիմիական մշակման և ապա նոր դառնում մատչելի յուրացման համար:Այն բոլոր գործընթացների ամբողջությունը, որոնց միջոցով սննդանյութերը ենթարկվում են մեխանիկական և քիմիական մշակման ու դառնում են մատչելի աղիներից արյան մեջ ներծծվելու համար, կոչվում է մարսողություն:Սննդի բաղադրամասերը և դրանց նշանակությունը: Սննդանյութերը կարող են լինել բուսական և կենդանական ծագման: Լիարժեք սնունդը պետք է պարունակի երկու ծագման սնունդն էլ:Հայտնի է, որ մարդու մարմինը միջին հաշվով պարունակում է մոտ 15−20% սպիտակուցներ, 60−65% ջուր, 0,6% ածխաջրեր, 19% ճարպ, 5,8% աղեր: Այդ նյութերը կատարում են տարբեր գործառույթներ և մշտապես պետք է լրացվեն ընդունած սննդանյութերի միջոցով: Սպիտակուցներով առավել հարուստ են կաթնամթերքը, ձկնեղենը, ընդեղենը, ընկույզը:Սպիտակուցներով հարուստ սննդամթերք.

Սպիտակուցները մարդու օրգանիզմում մտնում են բջիջների թաղանթների կազմի մեջ, իրականացնում են գազափոխանակությունը և շատ այլ գործառույթներ: Ֆերմենտ սպիտակուցներն արագացնում են կենսաքիմիական գործընթացները:Ածխաջրերը պարունակվում են հատկապես բուսական ծագման սննդամթերքում (մրգեր, բանջարեղեն, մեղր և այլն) և օրգանիզմում համարվում են էներգիայի հիմնական աղբյուր:Ածխաջրերով հարուստ սննդամթերք.

Ճարպերն ավելի շատ պարունակվում են կարագի, ձվի, կենդանական ճարպի մեջ: Ճարպերը մարդու օրգանիզմում իրականացնում են ջերմակարգավորում, համարվում են պահեստային էներգիայի աղբյուր և այլն:Ճարպերով հարուստ սննդամթերք.

Ջրով հարուստ են մրգերն ու բանջարեղենը:ՈւշադրությունՋուրն ապահովում է բջիջների լարվածությունը, համարվում է շատ կենսաբանական հեղուկների հիմնական բաղադրիչ (արյուն, լորձ, թուք), մասնակցում է նյութերի լուծմանը, փոխադրմանը և այլն:Հանքային աղերը օրգանիզմ են մտնում ջրի և սննդամթերքի միջոցով: Հանքային աղերն ապահովում են ոսկրերի, ատամների ամրությունը, մտնում են մարսողական հյութերի, արյան և հորմոնների բաղադրության մեջ:Վիտամինները մասնակցում են նյութափոխանակությանը, ֆերմենտների առաջացման գործընթացներին: Մարդը և կենդանիները դրանք ստանում են սննդանյութերի հետ՝ պատրաստի վիճակում: Կենդանիների օրգանիզմում կարող են սինթեզվել միայն D և B վիտամիններ: Վիտամիններով հարուստ են մրգերը, բանջարեղենը, լյարդը, ձկան յուղը:Սննդի էկոլոգիական անվտանգությունը: Մարդն առավել շատ օգտագործում է բնական սննդամթերք (սունկ, պտուղներ): Սակայն սննդամթերքի հիմնական մասը մշակվում և ստացվում է գյուղատնտեսական արտադրությունում և դրանց հանդեպ պահանջարկը հարաճուն կերպով մեծանում է: Այդ պատճառով բերքատվության բարձրացման համար անհրաժեշտություն է առաջանում հողը հարստացնել օրգանական և քիմիական պարարտանյութերով, որոնց մեծ քանակները հաճախ թողնում են վնասակար ազդեցություն:Այսպես, օրինակ` օրգանական պարարտանյութերից գոմաղբի կիրառումը կարող է նպաստել հողում զանազան մանրէների, մակաբույծ որդերի ձվերի կուտակմանը և դառնալ հիվանդությունների վարակի աղբյուր: Պարարտացման կանոնների խախտման, վնասատու միջատների դեմ պայքարի քիմիական միջոցների չարաշահման կամ ագրոտեխնիկական միջոցառումների ոչ ճիշտ իրականացման հետևանքով սննդանյութերի մեջ կարող են հայտնվել վտանգավոր քիմիական նյութեր (նիտրատներ):

Կարդում ենք Տերյան

Տեսա երազ մի վառ.
Ոսկի մի դուռ տեսա,
Վըրան փերուզ կամար,
Սյուները հուր տեսա։

Տեսա ծաղկած այգին,
Սոսի սուրբ ծառ տեսա,
Մի հըրեշտակ անգին
Սոսից պայծառ տեսա։

Երկու բաժակ տեսա,
Ոսկի գինին էր վառ.
Երկու նիզակ տեսա,
Երկու անգին գոհար։

Սիրտս խոցված տեսա,
Վերքիս արյունն էր վառ,
Դահճիս կանգնած տեսա,
Ասի — արևս ա՜ռ…

1.Բանաստեղծությունից դուրս գրի՛ր բոլոր այն բառերը, որոնք գույն են հաղորդում:

Ոսկի, պայծառ, փերուզ

2.Ի՞նչն է գերիշխում բանաստեղծության մեջ՝ խո՞հը, թե՞ տրամադրությունը:

Խոհը

3. Ո՞ր տողերն են բնութագրում բանաստեղծության հերոսին:

Երկու նիզակ տեսա,
Երկու անգին գոհար։

4.  Ի՞նչն է ստեղծում բանաստեղծության ռիթմը՝ բառե՞րը, հնագավորո՞ւմը, տողերի չա՞փը, թե՞ մի այլ բան:

Հնագավորումը

Տխրություն 

Սահուն քայլերով, աննշմար, որպես քնքուշ մութի թև,Մի ըստվեր անցավ ծաղիկ ու կանաչ մեղմիվ շոյելով.
Իրիկնաժամին թփերն օրորող հովի պես թեթև
Մի ուրու անցավ, մի գունատ աղջիկ ճերմակ շորերով…
Արձակ դաշտերի ամայության մեջ նա մեղմ շշնջաց,
Կարծես թե սիրո քնքուշ խոսք ասաց նիրհող դաշտերին.—
Ծաղիկների մեջ այդ անուրջ կույսի շշուկը մնաց
Եվ ծաղիկները այդ սուրբ շշուկով իմ սիրտը լցրին…
1. Անծանոթ բառերը դուրս գրի՛ր և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

2. Դուրս գրի՛ր համեմատությունները:

«Մի ըստվեր անցավ ծաղիկ ու կանաչ մեղմիվ շոյելով»:«Իրիկնաժամին թփերն օրորող հովի պես թեթև»:

3. Ո՞ր բառն է ավելի հարազատ բանաստեղծության ոգուն՝ ստվե՞րը, ուրո՞ւն, թե՞ աղջիկը:

ստվերը  արտահայտում է մթության զգացողություն, որը համընկնում է բանաստեղծության ընդհանուր տրամադրության հետ և այդ իսկ պատճառով ստվերն է ավելի հարազատ:

4. Բանաստեղծական ո՞ր պատկերն է իր մեջ խտացնում ընդհանուր տրամադրությունը:

«Ծաղիկների մեջ այդ անուրջ կույսի շշուկը մնաց»՝ այս պատկերն իր մեջ կրում է սիրո, նվիրվածության և գեղեցկության զգացողությունը, ինչի հետ կապված է բանաստեղծության ընդհանուր տրամադրությունը:

5. Ցույց տուր բանաստեղծության կապը վերնագրի՛ հետ:

Քանի որ տխրության զգացողություն ուներ բանաստեղծությունը ավելի տրամաբանակ էր դնել վերնագիրը հենց այդպետ։

6. Ինքդ վերնագրի՛ր բանաստեղծությունը: 

Fatum
Կախարդական մի շղթա կա երկնքում՝
Աներևույթ, որպես ցավը խոր հոգու.
Իջնում է նա հուշիկ, որպես իրիկուն,
Օղակելով լույս աստղերը մեկ֊մեկու։
Մեղմ գիշերի գեղագանգուր երազում՝
Այն աստղերը, որպես մոմեր սրբազան,
Առկայծում են կարոտագին, երազուն՝
Հավերժաբար իրար կապված և բաժան։
Ես ու դու էլ շղթայված ենք իրարու.
Կարոտավառ երազում ենք միշտ իրար,
Միշտ իրար հետ, բայց միշտ բաժան և հեռու,
Աստղերի պես և՛ հարազատ, և՛ օտար…
1. Բացատրի՛ր բառերը՝ աներևույթ, առկայծել, կարոտագին, կարոտավառ: 

Աներևույթ -ոչ տեսանելի

Առկայծել — լուսավորել

Կարոտագին — կարոտի, մելամաղձության զգացում ունեցող.

Կարոտավառ — կարոտի կրակի նման, ապրում է ուժեղ կարոտի զգացողությամբ.

2. Բանաստեղծությունից գտի՛ր համեմատություններ: 

«Կախարդական մի շղթա կա երկնքում՝
Աներևույթ, որպես ցավը խոր հոգու»

«Իջնում է նա հուշիկ, որպես իրիկուն»

«Այն աստղերը, որպես մոմեր սրբազան»

«Միշտ իրար հետ, բայց միշտ բաժան և հեռու,
Աստղերի պես և՛ հարազատ, և՛ օտար…»

3. Գրավոր վերլուծել բանաստեղծությունը, ի՞նչ է ներկայացված: 

Բանաստեղծությունը սկզբում բնության, երկնքի մասին է, բայց հետո ներկայացնում է իր անձնականը։ Նրա մասին է, որ ճակատագիրը որոշել էր, որ նրանք պետք է բաժան լինեն իրարից։ Ինչքան էլ փորձեն միանան չի ստացվելու։

4. Ի՞նչ է նշանակում fatum, նայեք բառարաններում, համացանցում: 

Ճակատագիր

5. Գրի՛ր շարադրություն վերնագրերից մեկով ՝ ,,Միշտ իրար հետ, բայց միշտ բաժան, հեռու,, ,  ,,Իջնում է հուշիկ,, : 

Միշտ իրար հետ, բայց միշտ բաժան, հեռու

Աշխատանք դասարանում

1.   Առանձնացրո’ւ գոյականները, ածականները, բայերը և գրի՛ր դրանց առանձնահատկությունները։ Մյուս խոսքի մասերն ուղղակի նշել։

Ձին լայն մարմնով ճեղքում էր լեռնային օդի սառն ալիքները:

Գոյական=ձին-հասարակ, իրանիշ, թանձրացական, եզակի, ուղղական, «ու» արտաքին հոլովում, որոշյալ։ Մարմնով-հասարակ, իրանիշ, թանձրացական, եզակի, գործիական, «ի» արտաքին հոլովում, անորոշ։ Օդի-հասարակ, իրանիշ, վերացական, եզակի, սեռական հոլոր, «ի» արտաքին հոլովում, անորոշ։ Ալիքները-հասարակ, իրանիշ, թանձրացական, հոգնակի, հայցական հոլով, «ի» արտաքին հոլովում, որոշյալ։

Ածական=լայն-որակական, դրական աստիճան։ Լեռնային-հարաբերական, ածանցավոր։ Սառը-որակական, դրական աստիճան։

Բայ=ճեղքում էր-դիմավոր, անցյալ, անկատար, սահմանական, եզակի, երրորդ, ներգործական։

2. Բայերն ըստ կազմության լինում են պարզ և ածանցավոր: Տրված են բայեր, բաժանի՛ր խմբերի: Թարմացնել, խմել, կռվել, վախեցնել, ներկոտել, խաղացնել, երգել, փախչել:

Պարզ-խմել, կռվել, երգել։
Ածանցավոր — թարմացնել, վախեցնել, ներկոտել, խաղացնել, փախչել։

Արդարություն և անարդարություն մենք հանդիպում ենք շատ հաճախ դպրոցում, հասարակության և այլ տեղերի մեջ։ Դպրոցում դա աշակերտների գնահատականը ըստ ուսուցչի տրամադրության կամ երբ դասատուն ունի իր սիրելի աշակերտին։ Ցավոք, բայց դա ծանոթ է ցանկացած դպրոցի աշակերտին։ Արդարացի են դա, երբ կինոթատրոնի հերթի մեջ սկզբի մարդը ավելի շատ հնարավորություն ունի ընտրել իր ցանկացած շարքը և տեղը քան վերջի կանգնածը։ Կամ երբ մարդը ով ավելի շատ ջանք է դրել որոշ գործի մեջ և հաղթել է, քան այն մարդը ով նույնիսկ չի փորձել պարապել և մտածել է, որ ինքը պետք է հաղթեր։

1. Տրված ներգործական նախադասությունները դարձրո՛ւ կրավորական, իսկ կրավորականները` ներգործական:

Կրակը ճանապարհորդներին շրջապատվել էր բարձր, վտանգավոր օղակից:

Ճանապարհորդները կրակից շրջապատել էին բարձր վտանգավոր օղակով։
Տարերքը կամաց-կամաց սեղմում էր իր չարագույժ օղակը:

Չարագույժ օղակը կամաց-կամաց սեղմվում էր իր տարերքից։
Օվկիանոսում մեծ նավերը ձգում են փոքրերին:

Օվկիանոսում փոքր նավերը ձգվում են  մեծերից։
Մոլախոտերը քամու կամ կենդանիների բրդի միջոցով են տարածվում:

Քամին կամ կենդանիների բուրդը մոլախոտերը տարածում են։

Գրքում մի հետաքրքրական թռչող մեքենա է նկարագրված (գրողի կողմից):

Գրողը գրքում նկարագրել էր հետաքրքկրական թռչող մեքենա։

Չոր խոտը շատ արագ ու հեշտ է վառվում անգամ փոքրիկ կայծից:

Փոքրիկ կայծը արագ ու հեշտ վառում է չոր խոտը։

Մի արհեստանոց էլ կառուցվել է գիտական հետազոտությունների համար քաղաքապետի կողմից:

Քաղաքապետը մի արհեստանոց էլ կառուցել է գիտական հետազոտությունների համար։

2. Սխալ կազմված բայաձևերը ճշտի՛ր:

Ինչ-որ մութ մարդկանց հետ էր կապնվել—կապվել:
Տղաները վիճվում—վիճում էին էին բակում, ու վեճը կատակի նման չէր:
Դեռ շաւր կտուժվես—կտուժես` ինձ չլսելով:
Խոսքս քեզ չի վերաբերվում—վերաբերում:

1. «…политическим лидерам хобби просто необходимо»

Эта информация…

А) соответствует тексту. В) не соответствует тексту С) отсутствует в тексте

2. «удачное хобби можно превратить в бизнес».

Эта информация…

А) соответствует тексту. В) не соответствует тексту  С) отсутствует в тексте

3. Определите стиль прочитанного текста

А) художественный

В) публицистический

С) разговорный

Д) научный

4. Определите тип прочитанного текста

А) повествование

В) описание

С) рассуждение

5. Сформулируйте 3 «тонких» вопроса, не требующих развернутого ответа.

Как вы относитесь к тому, что призиденты имеют хобби а не тратят все свое время на обдумыванние политических вопросов?

Выделите из текста какое хобби считаете самое продуктивное и интересное?

Чем бы вы хотели заниматься?

6. Составьте простой план к этому тексту.

Обзац первый о том, хобби — помогает расслабиться и забыть о ежедневных проблемах

Обзац второй о Томас Джефферсоне который имел бильярдную в своем доме.

Дуайт Эйзенхауэр, у которого было хобби играть в гольф.

Джон Куинс Адамс. По утрам часто можно было увидеть купающимся голышом в реке Потомак.

Джимми Картер очень любил кресла — качалки.

Эндрю Джонсон шил сам себе одежду.

Джеймс Гарфилд он паразил меня больше все. Он мог одновременно писать одной рукой по — гречески, а другой по — латински.

Джордж Вашингтон, имел собственную пивную.

Джордж Буш обожал прыжки с парашютом.

Билл Клинтон – игра на теноровом саксофоне.

Линдору Б. Джонсону, который любил отдыхать у себя на ранчо. Там политик готовил барбекю и обожал кататься на своих автомобилях.

7. Составьте план своего собственного рассказа о хобби какого – либо выдающегося деятеля и напишите небольшое (150 слов) эссе о нём. Неважно, о хобби какого деятеля вы захотите написать. Вы можете рассказать что – либо интересное о писателе, о политике, о музыканте, об актёре.

Мое хобби это смотреть разные сериалы/фильмы, хотя на данный момент обожаю читать современные романы либо классику. На данный момент читаю «Твое сердце будет разбито» Анна Джейн. Она очень привлекла тем, что стала для многих лучшей писательницей современных романов в том числе для меня. Эту книгу особенно хвалят и я подумала, почему бы и не прочитать?. Из сериалов обожаю «Дневники вампиров» это лучший сериал в моей жизни. Читала детектив от Агата Кристи «Десять негритят». Мне очень понравилось, но все таки думаю, что романы мне дарят больше эмоций. При чтении всегда слушаю музыку. Специально подбираю под книгу, чтобы вникнуть в него больше. Так-же прям в книге пишу лайнером про моменты которые мне понравились и пишу почему. Клею наклейки — закладки и каждый цвет, что-то означает. Синий — грустный момент, желтый — поворот сюжета, зеленый — забавный момент, розовый — романтический, милый момент, оранжевый — поворот сюжета, но такой, что вообще не ожидала, фиолетовый — страшный момент и сиреневый — странный момент. Многим жалко книгу, но мне так больше нравиться, ведь ты оставляешь в эту книгу всю себя.

Вставьте пропущенные буквы

                       Волшебница-зима.

Долго боролась зима с ненасиной осенью. В ноябре снег покрыл примёрзшую землю, и вот наступила настоящая зима.

Жутко завывает в поле холодный, резкий ветер, гуляет вьюга. А в лесу тихо. Зайдёшь в лесную глушь и не узнаешь знакомых мест, потому что всё скрылось под снегом. Мороз сковал льдом речку.

Оделся в шубку и огромный дуб . Его густые кроны придержаться всю зиму, а их мощь не сломить даже злому урагану. Ивы, берёзки, робинки утонули в дримучих сугробах.

Вдруг по веткам пробежала белка. Она кажется черной среди ослипительной, нетронутой белизны света. Из-за этой неугомонной хлепотуньи огромная снежная шапка сволилась вниз на тропиночку. Куда же она так спишит?

Какой воздух! Какая гормония! Нет слов, чтобы описать такое чудо природы. (118 слов)

Ըստ գծագրերի տվյալների գտեք անհայտ անկյունը․

1)

x=30°

2)

x=130°

3)

x=65°

4)

x=90°

5)

x=120°

6)

x=60°

7)A, B, C և D կետերը գտնվում են շրջանագծի վրա։Ապացուցեք, որ եթե աղեղ AB = CD, ապա AB = CD:

Упражнение 1. Вставьте пропущенные буквы.

Собраться, блестеть, выжигать, протереть, касательная, предлагать, приложение, росток, выращенный, скакать, озарять, зорница, подгреть, загорелый, выгорки, выровнять (грядки), сравнить (с кем-то), непромокаемый (плащ), обмакнуть (кисть), склонение.

Упражнение 2. Выяснить значение проверяемого слова и подобрать родственное слово, которое позволяет проверить безударный гласный.

Увидать знакомого (видеть) — увядать без влаги (вянуть)

Залезать на чердак (лезть) — зализать ранку (облизывать)

Поласкать кошку (ласкать) — пол..скать белье (полощет)

Старожил города (старый) — сторожил объект (сторож)

Запевать песню (петь) — запивать водой (пить)

Развевается флаг (веет) — развивается ребенок (развиваться)

Примерять одежду (мерить) — примирить друзей (мирить)

Спеши в школу (спешить) — спиши в тетрадь (списать)

Упражнение 3. Выполните задания и прикрепите скрины вашей работы.

Игра 1

Игра 2

Игра 3

Tumanyan wrote poems, quatrains, ballads, novels, fables, and critical and journalistic articles.[3] His works were mostly written in the style of realism, frequently revolving around the everyday life of his time.[2] Born in the historical village of Dsegh in the Lori region, at a young age Tumanyan moved to Tiflis, which was the centre of Armenian culture under the Russian Empire during the 19th and early 20th centuries.[4] He soon became known to the wide Armenian society for his simple but very poetic works.

Many films and animated films have been adapted from Tumanyan’s works. Two operas, Anush (1912) by Armen Tigranian and Almast (1930) by Alexander Spendiaryan, were written based on his works.Hovhannes Tumanyan was born on February 19, 1869, in the village of Dsegh, Tiflis Governorate, Russian Empire (now in Lori Province, Armenia).[1][3]

His father, Aslan (1839–1898), was the village priest known as Ter-Tadevos. He was an offspring of an Armenian princely family of Tumanyan, branch of the famous royal house of Mamikonian that settled in Lori in 10th and 11th centuries from their original feudal fief of Taron.[citation needed]

His mother, Sona (1842–1936), was an avid storyteller with a particular interest in fables. Young Tumanyan was the oldest of eight children; his siblings were Rostom (1871–1915), Osan (1874–1926), Iskuhi (1878–1943), Vahan (1881–1937), Astghik (1885–1953), Arshavir (1888–1921), Artashes (1892–1916).[5]

From 1877 to 1879, Tumanyan attended the parochial school of Dsegh. From 1879 to 1883 he went to a school in Jalaloghly.[6] Tumanyan moved to Tiflis in 1883, where he attended the Nersisyan School from 1883 to 1887.[3] Tumanyan’s wrote his first poem at the age of 12, while studying in Jalaloghly school. He lived at the teacher’s house for a while and fell in love with the teacher’s daughter Vergine.[6] Since 1893, Tumanyan worked for Aghbyur, Murtch, Hasker and Horizon periodicals and also was engaged in public activism.[3]

In 1899, Tumanyan came up with an idea of organizing meetings of Armenian intellectuals of the time at his house on 44 Bebutov Street in Tiflis (present-day Amaghleba 18, in Sololaki). Soon it became an influential literary group, which often gathered in the garret of Tumanyan’s house. Vernatun means garret in Armenian, which was the name the group was referred to. Prominent members of the collective were Avetik Isahakyan, Derenik Demirchyan, Levon Shant, Ghazaros Aghayan, Perch Proshyan, Nikol Aghbalian, Alexander Shirvanzade, Nar-Dos, Vrtanes Papazyan, Vahan Terian, Leo, Stepan Lisitsyan, Mariam Tumanyan, Gevorg Bashinjagyan and many other significant Armenian figures of early 20th century. With some pauses, it existed until 1908.[3]

In 1912 Tumanyan was elected the president of the Company of Caucasus Armenian Writers.[3]

In the fall of 1921, Tumanyan went to Constantinople to find support of Armenian refugees. After months spent there, he returned ill. After surgery in 1922, he started to get better. But in September, Tumanyan’s disease started to progress again. He was transferred to a hospital in Moscow, where he died on March 23, 1923.[7]

Ճամբարի ընթացքում մասնակցել եմ բոլոր ճամփորդություններին։ Ամենից շատ հիշվողը  Եռօրյա ճամփորդությունն էր դեպի Գյումրի և սահադաշտը։ Առաջին շաբաթվա ընթացքում շատ եմ բացակայել, որովհետև վատ եմ զգացել, սակայն հետո հաճախել եմ։ Քննարկել ենք «Ձմեռ պապ» մրցույթի մասնակիցների նախագծերը և փորձել ենք հասկանալ, թե ով է արժանի առաջին տեղը զբաղեցնել։  Մեր ջոկատը կազմակերպել է «Բառքամոցի» մրցումը, բայց ես ցանկացել էի մասնակցել։ Այցելել ենք «Մոխրոտիկ» ներկայացմանը։ Հիշված նախագիծ։ Այդ նախագծի նպատակն էր ծանոթանալ տարբեր երկրների մշակույթին։ Մեր դեպքում’ Բրազիլիայի։ Այս երկրորդ ուսումնական շրջանը համարում եմ ամենահաջողվածը և ստացվածը, որովհետև ձանձրալի պահ չի եղել։ Շատ զվարճալի էր, հետաքրքիր և կազմակերպված։

Ամսի քսաներեքի առավոտը հավաքվեցինք դպրոցի բակում, տեղավորվեցինք երթուղայինում։ Շրջեցինք բազմաթիվ եկեղեցիներով և եկանք հյուրատուն։ Հյուրատանը ընթրեցինք և խաղացինք զվարճալի խաղեր։ Երկրորդ օրը արդեն ավելի տպավորիչ էր, քանի որ այցելել էինք շատ հետաքրիր թանգարաններ։ Այնտեղ մեզ պատմում էին Գյումրիի պատմությունը։ Որպես հիշողություն գնեցի նկար։ Այս անգամ մտանք ավելի հայտնի և հին եկեղեցիներ։ Նաև մտանք սրճարան, որից հետո գնացինք առևտուր անելու։ Երբ եկանք հյուրատուն, մի քիչ հանգստացանք։ Երեկոյան թեյ ըմպելու ժամանակ խաղացինք երկրներ, քաղաքներ խաղը։ Երրորդ օրը պարագանները հավաքեցինք և շարժվեցինք դպրոց։ Ինձ շատ դուր եկավ այս ճամփորդությունը, քանի որ  առաջին անգամ էի գնում եռօրյայի և ափսոսում եմ, որ առաջ չեմ գնացել։

Այսօր այցելել ենք «Մոխրոտիկ» թատրոնը։ Կարծում էի, որ մի քիչ մանկական էին, բայց նույնիսկ մանկական հեքիաթները կարող են լինել հետաքրքիր։ Ամենասկզբում շատ զարմանալի էր տեսնել Ջուլիետտա Ստեփանյան դերասանուհուն, քանի որ իրան շատ եմ հավանում և նա ունի հիանալի դերախաղ։ Ցավոք չկարողացանք լուսանկարվել։ Գլխավոր հերոսները նույնպես լավ էին խաղում։ Վերջում բոլորս արտասանեցինք Թումանյան և երգեցինք Կոմիտաս։

Բարեկենդան
Անկասկած, տիպիկ բրազիլական տարազների մասին խոսելը ենթադրում է հատուկ հիշատակում բրազիլական կառնավալի մասին, մակրո իրադարձություն, որը տեղի է ունենում Զատիկին նախորդող քառասուն օր առաջ և նշում է Մեծ Պահքի սկիզբը: Բրազիլիայի ամենակարևոր կառնավալներն են Ռիո դե Ժանեյրո, Սան Պաուլո, Սալվադոր դե Բաիա, Ռեսիֆե և Օլինդա քաղաքապետարան։

Կասկածից վեր է, որ այս կառնավալի ամենակարևորը տարազներն են, որոնք կարելի է տեսնել այնտեղ։ Թեև ճիշտ է, որ բացարձակ մերկությունն անթույլատրելի է, անկախ նրանից, թե որքան հագուստ են կրում, սովորական է տեսնել պարուհիներին շատ քիչ հագուստ կրող կամ նույնիսկ կիսամերկ:
Բրազիլական կառնավալը տարածվել է այլ երկրներում՝ շնորհիվ իր փառքի և տպավորիչ տարազների; Այսպիսով, օրինակ, ներսում Արգենտինայի բնորոշ տարազներ, առանձնանում են Corrientes Carnival-ի նրանք, որոնք, անկասկած, ոգեշնչված են Բրազիլիայով:

Հարց 1 

Ներկայացնել լսողական վերլուծիչի կառուցվացքը և գործառույթը։
Լսողական վերլոծիչի ծայրամասային բաժինը դա լսողական օրգանն է։ Լսողական օրգանը ականջն է, որը կազմված է երեք բաժինից։ Արտաքնիր, միջին և ներքին։

Ձայները անցնում են լսողական անցուղով և հասնում թմբկաթաղանթ, որտեղից գնում խխունջիկ։

Հարց 2

Ինչ է տեղի ունենում մարդու ներքին ականջում երբ լսում է։

Խողովակը միջին ականջը կապում է ներքին ականջին և ներքին ականջով հասցնում ձայնային տեղեկությունը ուղեղին։

Հարց 3

Հենաշարժիչ համակարգի կառուցվածքը և գործառույթը։

Հենաշարժիչ համակարգը կազմված է մկաններից և  ոսկրերից։ Այն կատարում է շարժողական գործառույթ, հենարանային, պաշտոնական և արյունաստեղծ։

Հարց 4

Հենաշարժիչ համակարգը ինչպես է պաշտպանում մեր ներքին օրգանները։

Արտաքին ազդակներից գանգատուփը պաշտպանում է գլխուղեղը։ Կրծքավանդակը սիրտը, թոքերը և այլն։

Հարց 5

Մկանների կառուցվացք և գործառույթ։

Մեր օրգանիզմում կա ավելի քան 600 մկան, որոք լինում են հարթ և միջաձիգ զոլավոր։ Մկանները օգնում են մարմնին պահպանել իր կայունությունը, դիրքը։ Սրտի մկանը միջաձիգ զոլավոր, չնայաց որ կծկվում է ոչ կամային։

Հարց 6

Ներկայացնել դեկտեմբեր ամսվա բլոգային աշխատանքները։

Լսողական վերլուծիչ

Հենաշարժիչ համակարգ

Մկանային համակարգ

Ահա բոլոր իմ կատարած նախագիծները`

Ճամփորդ

Ոչինչ կիսատ մի թող

Չես հասկանա

Աշուն

Ի՞նչ անեմ, մայրիկ

Մահը միʼշտ հիշիր

Դու ինձ կըփնտրես, երբ ես չեմ լինի

Կարդա’, ա’ յ իմ խելոք մանուկ

Անծանոթ աղջկան

Նոր տարվա գիշեր

Առաջին ուսումնական շրջանի ընթացքում ես ունեցա շատ ձեռքբերումներ, քանի որ որոշել էի ավելի լավ սովորել և ավելի ուշադիր լինել դասերին։ Կիսամյակի ընթացքում մենք կենտրոնացել ենք խոսքի մասերի վրա։ Ամենից տպավորիչ խոսքի մասերն էին բայը, մակբայը, գոյականը, ածականը, թվականը։ Դժվարություն առաջացրեց դերանունը, բայց ժամանակի ընթացքում փորձեցի հասկանալ։ Կատարել ենք գործնական քերականության հետ կապված աշխատանքներ և ամեն ուրբաթ օրը անհատական նախագիծ։ Ահա բոլոր իմ կատարած նախագիծները`

Ճամփորդ

Ոչինչ կիսատ մի թող

Չես հասկանա

Աշուն

Ի՞նչ անեմ, մայրիկ

Մահը միʼշտ հիշիր

Դու ինձ կըփնտրես, երբ ես չեմ լինի

Կարդա’, ա’ յ իմ խելոք մանուկ

Անծանոթ աղջկան

Նոր տարվա գիշեր

Իմ ամենագեղեցիկ շարադրություններից մեկը դա`

Որտեղ Ես Ծնվել եմ, Այնտեղ Մարդիկ…

Ես շատ սիրում եմ այս շարադրությունը, քանի որ այնտեղ օգտագործել եմ գրագետ բառեր և զգում էի, որ բավականին գեղեցիկ եմ գրել։ Համարում եմ ստացված շարադրություն։

Ընթերցում ենք Զահրատ

Գրականության ընթացքում ընթերցել ենք հետաքրքիր ստեղծագործություններ, ինչպես էլ ոչ այդքան հետաքրքիր։ Ցանկացած հեղինակ ուներ շատ գեղեցիկ պատմվածքներ, բայց ուներ նաև թերի։ Գրականության շնորհիվ կոնկրետ այս տարի իմ բառապաշարը ավելի մեծ դարձավ։ Ես դա հասկանում եմ, երբ համեմատում եմ մեկ կամ երկու տարի առաջ գրված շարադրությունների և այս տարվա շարադրությունների հետ։ Ինձ համար ամենից շատ տպավորություն թողեց „Քանի դեռ սպասում է ավտոմեքենան„ ստեղծագործությունը։ Այն ինձ դուր եկավ իմաստով։ Հավանեցի նաև, որ ինչ-որ ձև տարբերվում է մյուս իմ ընթերցած ստեղծագործություններից։

https://youtu.be/_P6AzqXtEzs?si=Mk7VN7zeiGhAxp4q

1.Ինչ պիսի՞ կառուցվածք ունեն կմախքային մկանները:

Կմախքի մկանները կազմված են երկարաձգված մկանային մանրաթելերի կապոցներից։
Այս մկանային մանրաթելերը գլանաձև են և բազմամիջուկ:
Նրանք ցույց են տալիս գոտիավորման բնորոշ նախշ՝ փոփոխական լույսի և մուգ շերտերի խաչաձեւ շերտերով:
Լույսի գոտիները բաժանված են Z սկավառակով (մուգ լայնակի գիծ):

2. Ի՞նչ դեր է կա տարում մկանային համակարգը:

Մկանային համակարգը կատարում է մի քանի կարևոր գործառույթ.
Շարժունակություն. կմախքի մկանները թույլ են տալիս մարմնի կամավոր շարժումներ, ինչպիսիք են քայլելը, վազելը և բարձրացնելը:
Կայունություն. մկանները օգնում են պահպանել մարմնի կեցվածքը և կայունացնել կմախքի շրջանակը:
Ջերմության առաջացում. մկանների կծկումները ջերմություն են առաջացնում՝ օգնելով կարգավորել մարմնի ջերմաստիճանը:
Պաշտպանություն. մկանները մեղմացնում և պաշտպանում են ներքին օրգանները արտաքին ցնցումներից:
Արյան շրջանառություն. Արյան անոթների և սրտի հարթ մկանները կարգավորում են արյան հոսքը և պահպանում արյան ճնշումը:
Մարսողություն և շնչառություն. մկանները օգնում են կուլ տալ, սնունդը տեղափոխել մարսողական տրակտով և շնչել:
Դեմքի արտահայտություններ: Դեմքի մկանները թույլ են տալիս արտահայտման և հաղորդակցության լայն շրջանակ:

3.Ի նչպե՞ս են կատարվում շարժուﬓերը հոդերի ﬕջոցով:

Սինովիալ հոդերը թույլ են տալիս շարժումների հսկայական շարք.
Առևանգում. հեռանալ մարմնի միջին գծից:
Ավելացում. Շարժվում է դեպի միջին գիծ:
Ընդլայնում. հոդերի բացում կամ ուղղում:
Ճկում. հոդերի փակում կամ ծռում:
Պտույտ՝ առանցքի շուրջ պտտվող:
Սահող շարժումներ. սահում են միմյանց վրայով (օրինակ՝ հարթ ոսկորներ):

4.Որտե՞ղ են տեղակայված հարթ և ﬕջաձիգ զոլավոր մկանները:

Հարթ մկաններ.
Հայտնաբերվում է խոռոչ օրգանների պատերում (օրինակ՝ ստամոքս-աղիքային տրակտ, արգանդ, միզապարկ):
Պատասխանատու է ակամա կծկումների համար։
Շերտավոր մկաններ.
Ներառեք կմախքի մկանները (կցված ոսկորներին) և սրտի մկանները (սրտի պատերը):
Խիտ փաթեթավորված միոֆիբրիլների պատճառով շերտավոր:

5.Ինչպիսի՞ հիﬓական մկանախմբեր գիտեք:

Կրծքավանդակի մկաններ (կրծքավանդակ).
Մեջքի մկաններ. բարդ և աջակցում են տարբեր ֆիզիկական գործունեությանը:
Ձեռքեր, ուսեր, որովայնի և այլ խմբեր. Յուրաքանչյուրն ունի հատուկ գործառույթներ և նպաստում է ընդհանուր առողջությանը և շարժունակությանը:

6. Ի՞նչ է հոգնածությունը:

Հոգնածությունը մկանների երկարատև գործունեության պատճառով ծայրահեղ հոգնածության կամ հյուծվածության զգացումն է:
Դա տեղի է ունենում, երբ մկանները սպառում են իրենց էներգիայի պաշարները (օրինակ՝ ATP) ինտենսիվ վարժությունների ժամանակ:

7. Ո՞րն է ակտիվ հանգիստը:

Ակտիվ հանգիստը վերաբերում է հաճույքի, ֆիթնեսի և բարեկեցության համար ֆիզիկական գործունեություն ծավալելուն:
Օրինակները ներառում են սպորտը, արշավը, պարը, լողը և մարտարվեստը:

1)Ըստ գծագրերի տվյալների՝ գտեք x-ը․

ա)

152+80=128°

128:2=64°

բ)

30•2=60°

125+60=175°

360-175=85°

գ)

180+112=292

360-292=68°

68:2=34°

դ)

20•2=40°

215+40=255°

360-255=105°

2)AB կիսաշրջանագծի վրա վերցված են C և D կետերն այնպես, որ

∪AC=57^o, ∪BD=63^o   

Գտեք CD լարը, եթե շրջանագծի շառավիղը 12 սմ է։

Հավասարակողմ եռանկյուն է, քանի որ <CED=60°, <ECD=60°, <CDE=60°

Հետևաբար բոլոր անկյունները 12 սմ են։

3)AOB կենտրոնային անկյունը 30^o -ով մեծ է AB աղեղին հենված ներգծյալ անկյունից։ Գտեք այդ անկյուններից յուրաքանչյուրը։

2x=x+30

Ссылка

ՆՈՐ ՏԱՐՎԱ ԳԻՇԵՐ
Թե աշխարհում փակ դռներ կան, թող որ բացվեն այս գիշեր,
Ու Նոր տարին նոր խնդությամբ թող ներս մտնի այս գիշեր,
Թե կան դատարկ, համր տներ` մանկան ճիչով թող լցվեն,
Ով փնտրում է սրտանց մեկին` հանկարծ գտնի այս գիշեր:
Թե կան լացող, տխուր աչքեր, թող ծիծաղեն այս գիշեր,
Կանչող ձեռքերն իրար հասնեն, հրաշք ապրեն այս գիշեր:
Թե կան սրտեր` չար նախանձով, դառնան բարի ու ներող,
Եվ ուրիշի ուրախ կյանքով խանդավառվեն այս գիշեր:
Թե մոլորված անցորդներ կան, դարձի թող գան այս գիշեր,
Սրբագործված սիրով մտնեն իրենց օջախն այս գիշեր,
Թե կան բախտի փշոտ ճամփեք, թող ծաղկունքով կանաչեն
Ու երջանիկ սպասումով բոլորն արբեն այս գիշեր…
Թե աշխարհում պանդուխտներ կան, թող տուն դառնան այս գիշեր,
Հայրենական հավերժությամբ ողջագուրվեն այս գիշեր:

Վերլուծություն

Այս բանաստեղծությունը նոր տարվա մասին է։ Այն պատմում է, քե ի՞նչ պետք է կատարվի այդ կախարդական գիշերը։ Ինձ շատ դուր եկան այս տողերը`

Թե կան լացող, տխուր աչքեր, թող ծիծաղեն այս գիշեր,
Կանչող ձեռքերն իրար հասնեն, հրաշք ապրեն այս գիշեր:

Առաջին տողը նրա մասին է, որ բոլոր տխուր մարդիկ, որոնք գուցե ունեն շատ խնդիրներ կամ վատ բան է եղել իրենց հետ, թող ուրախանան, ամեն ինչի մասին մոռանան և զվարճանան այդ գիշեր սկսվելով Նոր տարին ժպիտով։ Երկրորդ տողի իմաստը նրանում է, որ յուրաքանչյուր մարդ ով փնտրում է իր հոգուն մոտ մարդուն և փորձում է հասնել նրան, թող գտնի այդ գիշեր և նրանք հրաշք ապրեն։

Աղբյուր

1.Որքա՞ն է ներգծյալ անկյունը, որը հենված է 28° աստիճանային չափով աղեղի վրա:

14°, քանի որ ներգծյալ անկյունը միշտ 2 անգամ փոքր է լոնում հենված աղեղից։

2.Դիցուք BAC անկյունը 35° է: Որքա՞ն է BnC աղեղի աստիճանային չափը։

70°

3.Գտիր ASB անկյունը, եթե ASB աղեղի աստիճանային չափը 268° է:

360 — 268 = 92°

92 : 2 = 46°

4.Գտիր BOC և BAC անկյունները, եթե ∪AB=130° ∪AC=150° ։

130 + 150 = 280°

360 — 280 = 80°

80 : 2= 40°

BOC=80°, BAC=40°

5.Հաշվիր AOB եռանկյան անկյունները, եթե ∪AB=100°։

360 — 100 = 260

AOB=100°

6. ACB աղեղի աստիճանային չափը 260° է: Գտիր AOB և ACB անկյունները:

360 — 260 = 100°

AOB=100°

100 : 2 = 50°

Աշխատանք դասարանում

1. Ա և Բ նախադասությունների տարբերությունները գտի´ր: Մնացած նախադասություններն ինքդ փոխի՛ր (կրավորակա´ն դարձրու):

Ա. Ծուխը մրոտել էր առաստաղն ու պատերը:
Բ. Առաստաղն ու պատերը մրոտվել էին ծխից:

Ա խմբի մեջ ներգործական է բայը, իսկ Բ խմբի մեջ կրավորական։

Ա. Պատահաբար այդ կողմերով անցնող մի գյուղացի փրկել էր նրան: Ներգործական
Բ. Նա փրկվել էր պատահաբար այդ կողմերով անցնող մի գյուղացու կողմից: Կրավորական

Ա. Սպիները ծածկել էին նրա ամբողջ մարմինը: Ներգործական
Բ. Նրա ամբողջ մարմինը սպիներով էր ծածկվել: Կրավորական

Անցած տարիները կնճռոտել էին կնոջ դեմքը:

Կնոջ դեմքը անցած տարիներից կնճռոտվել էր։

Դահլիճը լավ կահավորել էին:

Դահլիճը լավ կահավորվել էր։

Մեր ժողովուրդը մշակութային շատ արժեքներ է ստեղծել:

Մշակութային շատ արժեքներ են ստեղծվել մեր ժողովրդի կողմից։

2. Տրված բայերը դարձրու կրավորական: Ինչի՞օգնությամբ դարձրիր:

Օրինակ`

գտնել — գտնվել, նետել — նետվել:

Գրել-գրվել, գրավել-գրավվել, ծեծել-ծեծվել, թրջել-թրջվել, թխել-թխվել, տաշել-տաշվել, վրդովել-վրդովվել, կապել-կապվել, սպանել-սպանվել, նկարել-նկարվել, կեղտոտել-կեղտոտվել:

3.Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ կրավորական:

Քամին երկնքով մեկ հալածում էր ամպերին: —
Ամպերը երկնքով մեկ հալածվում էին քամուց:
Այս նկարը պատին պապս է ամրացրել: —

Այս նկարը ամրացվել է պատին պապուցս։

Պատին ամրացվել էր այս նկարը պապուցս։

Այս գիրքը նաև ընկերս է կարդացել:

Նաև այս գիրքը կարդացվել է ընկերոջիցս։

Առավոտյան ցողը թրջել էր ոտքերը:

Ոտքերը թռջվել էին առավոտյան ցողից։

Տերը շանը կապել էր ծառից:

Շունը կապվել էր ծառից տիրոջ կողմից:

Տարբեր մարդիկ տարբեր ձեով էին պատմում առավոտվա դեպքը:

Առավոտվա դեպքը տարբեր ձևով էր պատմվում տարբեր մարդկանց կողմից:

Սարքերը թեթև ցնցում գրանցեցին:

Թեթև ցնցում գրանցվեց սարքերի կողմից:

Ինստիտուտի աշխատակիցները մարդկանց զգուշացրին սպասվող փոթորկի մասին:

Մարդկանց զգուշացվեց սպասվող փոթորկի մասին ինսիտուտի աշխատակիցների կողմից:

Անտառում այդ երեխային որսորդներն էին գտել:

Անտառում գտնվել էր այդ երեխան որսորդների կողմից:

Տղային միշտ նույն երազն էր կախարդում:

Տղան կախարդվում էր միշտ նույն երազից:

Վարպետի խնամքոտ ձեռքը տաշում ու իրար կողքի էր դնում քարերը:

Քարերը դրում էին իրար կողք կողքի և տաշվում վարպետի խնամքոտ ձեռքերից:

Շինարարությունն ավարտին հասցրին:

Հասցվեց շինարարությունն ավարտին։

4. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ կրավորական և պատասխանի՛ր հարցերին:

Մի ձեռնարկատեր հասարակությանը զվարճացնելու համար կառուցել էր գնդաձև սենյակ հիշեցնող զվարճալի և ուսանելի կարուսել:

Կառուցվել էր գնդաձև սենյակ հիշեցնող զվարճալի և ուսանելի կարուսել մի ձեռնարկատեր հասարակությունը զվարճացնելու համար։

Ինչո՞ւ սովորական իրերի իրար ձգելը մենք չեն նկատում:

Ինչո՞ւ սովորական իրերի իրար ձգվելը մենք չենք նկատում:

Քամին սկզբում քշեց թեթև, թույլ ամրացրած տանիքները:

Թույլ ամրացրած տանիքները թույլ քշվեց քամուց։

Նուրբ շղարշը տաքացնում է դեմքը:

Դեմքը տաքացվում էր նուրբ շղարշից։

Մրջյունները ծածկել էին սեղանը:

Սեղանը ծածկվել էր մրջյուններից։

Ձնհալի մի բաժակ մաքուր ու սառը ջուրը փրկեց հիվանդին:

Ինչպե՞ս է փոխվում տրված նախադասության ենթական:
Տրված նախադասության ո՞ր անդամն է դառնում կրավորական նախադասության ենթակա:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)1. Նախադասությունները դարձրո՛ւ ներգործական:

Սիրտը գերվեց աղջկա մի ժպիտից:

Աղջկա մի ժպիտը գերեց սիրտը։

Այս ծառի տակ ինչ-որ մեկի կողմից գանձ է թաղվել:

Ինչ-որ մեկը գանձ է թաղել այս ծառի տակ:

Քարը մաշվել, հարթվել էր անձրևից ու քամուց:

Անձրևն ու քամին հարթել, մաշել էին քարը:

Արտերը խանձվել էին բարկ արևից:

Արևը խանձել էր բարկ արտերը:

Քարտը լրացվում է միայն չափահաս քաղաքացիների կողմից:

Միայն չափահաս քաղաքցիներն են լրացնում քարտը:

Նա ազատազրկման է դատապարտվել ու տուգանվել իտալական դատարանի կողմից:

Իտալական դատարանը նրան ազատազրկման է դատապարտել ու տուգանել:

Ութ տարի տղամարդ համարվեց ընկերների կողմից:

Ընկերները ութ տարի տղամարդ համարեցին:

Դյութվել էր ալիքների ու քամու երգով:

Քամու ու ալիքների երգը դյութել էին։

Աղջիկը շրջապատված էր հետաքրքրասերների մեծ խմբով:

Հետաքրքրասերների մեծ խումբը աղջկան շրջապատել էր:

Ընկերս համերգի է հրավիրված:

Համերգի է հրավիրած ընկերս։

2. Դո՛ւրս գրիր այն բայերը, որոնք կարող են կրավորական դաոնալ, և դարձրո՛ւ:

Օրինակ`

փնտրել — փնտրվել:

Վազել-վազվզել, երգել, ցրել-ցրվել, կոտրել-կոտրվել, դնել, թռչել, թրջել-թրջվել, գալ, գնալ, հեռանալ, հեռացնել, հնարել-հնարվել, ներել-ներվել, լուսանալ, մթնել-մթնվել, մթնեցնել, բարձրանալ, թխել-թխվել, մրմռալ, մաքրել-մաքրվել, դողալ, վախենալ, սրբել-սրբվել, կարել, հավաքել-հավաքվել, սարսռալ, հաչել, սիրել-սիրվել, մլավել, ծիծաղել, խոսել-խոսվել, հուզել-հուզվել, վիճել:

3. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ ներգործական և պատասխանի՛ր հարցերին:

Ձվի մեջ զարգացող կենդանի էակը բավական հուսալի զրահով է պաշտպանված:
Ձուն թխսի մարմնի ծանրությունից չի կոտրվում։ Թխսի մարմնի ծանրությունը չի կոտրում ձուն:
Ձվի կճեպը հեշտությամբ է կոտրվում ճուտիկի դեղին կտուցով: Ճուտիկի դեղին կտուցը հեշտությամբ է կոտրում ձվի կճեպը։

Գիտնականների կողմից փնտրվում են համարձակ գաղափարն
իրագործելու հնարները:

Մշակովի բույսերի սերմերը մոլախոտի սերմերից մաքրվում են մագնիսով: Մշակովի բույսերի սերմերը մագնիսը մաքրում է մոլախոտի սերմերից:
Ինչպե՞ս է փոխվում տրված նախադասության ենթական (ընդգծված է):
Տրված նախադասության ո՞ր անդամն է դառնում ներգործական նախադասության ենթակա:

Նախադասության բայը դառնում է ներգործական նախադասության ենթակա։

Կաղանդի ծառ

Ծառէն ժանեակ ծառէն մանեակ ծառէն սոխակ կախեցէք
Ծառէն թելեր ծառէն ծամեր ծառէն լոյսեր կախեցէք
Ծառէն ծաղիկ ու խաղալիկ
Ծառէն պերճանք ու զարդարանք
Ծառէն խաբկանք ծառէն պատրանք ու երազանք կախեցէք

— Կից մը տուէք — թող փլի

Նոր ծառ մʼառէք — ծառէն ձանձրոյթ կախեցէք

— Այդքան առատ արդէն ուրիշ ի՞նչ ունիք —

Վերլուծություն

Նրա մասին է, որ սովորաբար մեր օրը լցված է ձանձրույթով։ Տոնածառի վրա մենք կախում ենք շատ սերով լցված խաղալիքներ, զարդարանքներ և ներկայացնում ենք, որպես շատ ուրախ է անցնում օրը, բայց հաճախ օրը ձանձրույթ է։

1.Որո՞նք են կմախքի բաժինները:

Մարդու կմախքում տարբերում են գլխի, իրանի, ստորին և վերին վերջույթների բաժիններ:

2. Ի՞նչ բաժիններից է կազմված իրանի կմախքը:

Իրանի կմախքը կազմում են ողնաշարը և կրծքավանդակը։

3. Ի՞նչ ոսկրերից է կազմված կրծքավանդակը:

Կրծքային ողերը, 12 զույգ կողերը և կրծոսկրը կազմում են կրծքավանդակի կմախքը։

4.Ի նչպիսի՞ առանձնահատկություններ ունի մարդու կմախքը` կապված ուղղաձիգ քայլվածքի հետ:

Ուղիղ կեցվածքի ժամանակ մարդու ողնաշարը կրկնակի թեքվում է՝ վերին հատվածը թեքվում է դեպի ետ, իսկ ստորին հատվածը՝ դեպի առաջ:

5. Ի՞նչ դեր են կատարում ողնաշարիկորությունները:

Ողնաշարն ունի 4 կորություն՝ պարանոցային և գոտկային հատվածներում այն ուղղված է առաջ, իսկ կրծքային և սրբանային հատվածներում՝ հետ։ Այս կորությունները մեծացնում են մարդու ճկունությունը և մեղմացնում այն հարվածներն ու ցնցումները, որոնք գանգին են հասնում քայլելիս, ցատկելիս, վազելիս։

Աշխատանք դասարանում

1. Տրված նախադասությունները ձևի և իմաստի ի՞նչ տարբերություններ ունեն:

Ֆրանսիացի գիտնականները պարզել են, որ երկրագնդի բնակչությունը խոսում է երկու հազար յոթ հարյուր իննսունվեց լեզվով (չհաշված յոթ-ութ հազար բարբառը):

Պարզել են-վաղակատար անցյալ, խոսում է-անկատար ներկա

Ֆրանսիացի գիտնականները պարզեցին, որ երկրագնդի բնակչությունը խոսում էր երկու հազար յոթ հարյուր իննսունվեց լեզվով (չհաշված յոթ-ութ հազար բարբառը):

Պարզեցին-անցյալ կատարյալ, խոսում էր-անկատար անցյալ

Ֆրանսիացի գիտնականները կպարզեն, որ երկրագնդի բնակչությունը խոսում է երկու հազար յոթ հարյուր իննսունվեց լեզվով (չհաշված յոթ-ութ հազար բարբառը):

Կպարզեն-ենթադրական եղանակ, խոսում է-անկատար ներկա

Ֆրանսիացի գիտնականները պարզել են, որ երկրագնդի բնակչությունը խոսելու է երկու հազար յոթ հարյուր իննսունվեց լեզվով (չհաշված յոթ-ութ հազար բարբառը):

Պարզել են-վաղակատար անցյալ, խոսելու է-ապակատար ներկա

2. Փակագծերի բայերը պահանջված ձևով գրի՛ր, հետո տեքստերը համեմատի՛ր:

Ա. Խոտերն ու ծաղիկներն ինչպե՞ս (արտահայտել) զգացմունքները, եթե շարժվել կարողանան: Եթե բուսաբանները փորձ անեն ու իմանան այդ հարցի պատասխանը, օգտակար բույսերի համար ավելի լավ պայմաններ (ստեղծել) և, հավանաբար, (կարողանալ) ավելի արդյունավետ պայքարել մոլախոտերի դեմ:

Ա. Խոտերն ու ծաղիկներն ինչպե՞ս կարտահայտեն զգացմունքները, եթե շարժվել կարողանան: Եթե բուսաբանները փորձ անեն ու իմանան այդ հարցի պատասխանը, օգտակար բույսերի համար ավելի լավ պայմաններ կստեղծեն և, հավանաբար, կկարողանան ավելի արդյունավետ պայքարել մոլախոտերի դեմ:

Բ. Խոտերն ու ծաղիկներն ինչպե՞ս (արտահայտել) զգացմունքները, եթե շարժվել կարողանային: Եթե բուսաբանները փորձ անեին ու իմանային այդ հարցի պատասխանը, օգտակար բույսերի համար ավելի լավ պայմաններ (ստեղծել) և, հավանաբար, (կարողանալ) ավելի արդյունավետ պայքարել մոլախոտերի դեմ:

Բ. Խոտերն ու ծաղիկներն ինչպե՞ս կարտահայտեին զգացմունքները, եթե շարժվել կարողանային: Եթե բուսաբանները փորձ անեին ու իմանային այդ հարցի պատասխանը, օգտակար բույսերի համար ավելի լավ պայմաններ կստեղծեին և, հավանաբար, կկարողանային ավելի արդյունավետ պայքարել մոլախոտերի դեմ:

Ա խմբի տեքստը ապառնի ժամանակաձև ունի, իսկ Բ խմբի տեքստը անցյալ ժամանակաձև։

3. Տրված բայերր խոնարհի´ր ըղձական եղանակով (ապառնու և անցյալի բոլոր ձևերը կազմի´ր): 

Ապրել-ապրեմ, ապրեի, ապրեիր, ապրի, ապրեր։ 

Անցնել-անցնեմ, անցնեի, անցնեիր, անցնի, անցներ

Խաղալ-խաղամ, խաղայի, խաղաս, խաղայիր, խաղա, խաղար

Հեռանալ-հեռանամ, հեռանայի, հեռանաս, հեռանայիր, հեռանա, հեռանար։

4. Տրված բայերը խոնարհի՛ր հրամայական եղանակով (կազմի՛ր եզակի և հոգնակի բոլոր ձևերը): 

Օրինակ`

մտնել — մտի՛ր, մտե՛ք, մի՛ մտիր, մի՛ մտեք,

գնալ — գնա՛, գնացե՛ք, մի՛ գնա, մի՛ գնացեք (մի՛ գնաք):

Ա. Վերջացնել-վերջացրու՛, վերջացրե՛ք, մի՛ վերջացրու, մի՛ վերջացրեք։

Մանրացնել-մանրացրու՛, մանրացրե՛ք, մի՛ մանրացրու, մի՛ մանրացրեք։

Հիանալ-հիացի՛ր, հիացե՛ք, մի՛ հիացիր, մի՛ հիացեք։

Կամենալ-կամեցի՛ր, կամեցե՛ք, մի՛ կամեցիր, մի՛ կամեցեք։

Թռչել-թռի՛ր, թռե՛ք, մի՛ թռիր, մի՛ թռեք։

Անցնել-անցի՛ր, անցե՛ք, մի՛ անցիր, մի՛ անցեք։

Բ. Վազել-վազի՛ր, վազե՛ք, մի՛ վազիր, մի՛ վազեք։

Կարդալ-կարդա՛, կարդացե՛ք, մի՛ կարդա, մի՛ կարդացեք։

Հասնել-հասի՛ր, հասե՛ք, մի՛ հասիր, մի՛ հասեք։

Կպչել-կպի՛ր, կպե՛ք, մի՛ կպիր, մի՛ կպեք։

Վախենալ-վախեցի՛ր, վախեցե՛ք, մի՛ վախեցիր, մի՛ վախեցեք։

Միանալ-միացի՛ր, միացե՛ք, մի՛ միացիր, մի՛ միացեք։

Հիացնել-հիացի՛ր, հիացե՛ք, մի՛ հիացիր, մի՛ հիացեք։

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Փակագծերում տրված բայերը գրի՛ր պահանջված ձևով:

 Պարզվում է, որ մարդու առողջական վիճակը նախ և առաջ (կախվել) է մարդկային հարաբերություններից: Նախանձը, օրինակ, ոչ միայն որդի նման (կրծել) մարդու հոգին և (տակնուվրա անել) էությունը, այլև (առաջացնել) ստամոքսի խոց ու արյան ճնշման հիվանդություններ: Ահա թե ինչու են ասում. «Եթե (չցանկանալ) տառապել, մի՛ նախանձիր»: Զրպարտությունը, վիրավորանքը, շողոքորթությունը, անտաշ վերաբերմունքն ու հայհոյանքը նիկոտինի ու ալկոհոլի նման (թունավորել) նաև մարդու օրգանիզմը:

Երկրում առաջին ծխողներր եգիպտական փարավոններն (լինել): Մ.թ. ա. երկրորդ հազարամյակին վերաբերող մի թանգարանում հնագետները ծխելու հարմարանքներ (գտնել): Սենյակները ներկելիս պատուհաններն ու դռները փակ պիտի լինեն, որովհետև միջանցիկ քամին ու խոնավ օդը չեն թողնում, որ ներկը հավասարապես (չորանալ):

Պարզվում է, որ մարդու առողջական վիճակը նախ և առաջ կախված է մարդկային հարաբերություններից: Նախանձը, օրինակ, ոչ միայն որդի նման կրծում է մարդու հոգին և տակնուվրա անում էությունը, այլև  առաջացնում  ստամոքսի խոց ու արյան ճնշման հիվանդություններ: Ահա թե ինչու են ասում. «Եթե  տառապել, մի՛ նախանձիր»: Զրպարտությունը, վիրավորանքը, շողոքորթությունը, անտաշ վերաբերմունքն ու հայհոյանքը նիկոտինի ու ալկոհոլի նման թունավորում են նաև մարդու օրգանիզմը:

Երկրում առաջին ծխողներր եգիպտական փարավոններն են եղել: Մ.թ.ա.երկրորդ հազարամյակին վերաբերող մի թանգարանում հնագետները ծխելու հարմարանքներ են  գտել: Սենյակները ներկելիս պատուհաններն ու դռները փակ պիտի լինեն, որովհետև միջանցիկ քամին ու խոնավ օդը չեն թողնում, որ ներկը հավասարապես չորանա:

2.Սխալ գործածված ժամանակաձևերը գտի՛ր և ուղղի՛ր:

Դժվար է ասել, թև մեր ժամանակներում քանի՛ օր կպահանջվեր-կպահանջվի աշխարհի բոլոր երկրներով անցնելու համար: Եթե ուղևորությունը կատարվի-կատարվեր նավով ու գնացքով, մոտ երեսուն օր պետք կլիներ:

Թերևս մի ուրիշ բան չկա, որ մարդկային կյանքի մեջ այնքան, շատ փոփոխություն մտցներ-մտցնի, որքան տրանսպորտը: Ժյուլ Վեռնի «Ութսուն օր աշխարհի շուրջը» վեպի լույս տեսնելուց շատ չէր անցել, երբ ամերիկացի մի լրագրող որոշում է իրականացնել Ֆիլեաս Ֆոգի ֆանտաստիկ մտահղացումը: Արդեն ստեղծել են տրանսպորտային թանկարժեք, բայց փոխարենը կատարյալ միջոցներ, որոնք ճանապարհների կարիք չեն գգա-զգում:

Մի մարդ ընկերոջը մի սնդուկ արծաթ պահ տվեց ու գնաց ճամփորդության: Երբ վերադարձավ, գնաց, իր ապրանքը վերցրեց, տուն բերեց: Բացեց ու ի՜նչ տեսավ… Սնդուկի մեջ միայն երկաթի կտորտանք էր: Ի՞նչ անի, ինչպե՞ս  անի, որ իր փողերը ետ բերի: Մտածեց, մտածեց ու հնարը գտավ:

Երբ հերթական զոհերին են տանում հրեշի մոտ, նրանց միանում է թագավորի տղան, որ հաղթեր-հաղթի ջրի ճամփան փակողին ու մարդկանց ազատեր-ազատի ահավոր տառապանքներից:
Ի՞նչ կանես-կաներ, եթե հայտնվեր ու ամեն ինչ բացատրեր:
Ի՞նչ կտաս, որ քեզ մի իսկական շուն նվիրեի-նվիրեմ:
Ինչե՜ր կանեի-կանեմ, թե նորից սկսելու հնարավորություն ունենամ:
Ի՜նչ ասես չէի-չեմ տա, որ ուզածիս հասնեմ:

Իմ համար ազատությունը դա ունենալ սեփական կարծիք այլ ոչ ուրիշների կարծիքների հետևից ընկնել և ցանկանալ այն ինչ դու ինքդ ես ուզում։

Ազատություն և գիտակցություն

Մի իմաստասեր արտահայտել է այսպիսի միտք` «ազատ կանվանեմ նրան, ով ղեկավարում է միայն գիտակցությամբ»։ Ես այս միտքը տրամաբանում եմ այնպես, որ այն ինչ մենք անում ենք, պետք է անենք գիտակցաբար, քանի որ կարող են լինել հետևանքներ, որոնց համար չենք կարող լինել պատասխանատու։ Այսպիսով այս ասվածը`»ազատությունն այն է, երբ կատարում եմ այն, ինչ ցանկանում եմ» պետք է վերաշարադրել այսպես`»ազատությունն այն, երբ կարողանում եմ կատարել այն, ինչ ցանկանում եմ`գիտակցելով դրա հետևանքները»։ Նաև ազատությունը ունի սահմանափակումներ։ Ազատության սահմանը վերջանում է, երբ որ սկսում է ուրիշի ազատությունը։ Օրինակ ` Չի կարելի մի քանի խնձոր պոկելու համար տրորել ուրիշի այգին։

Midnight Kiss and Exchange of Wishes

The stroke of midnight is heralded by the traditional exchange of kisses, as friends and family embrace and share warm wishes for the coming year. This gesture is considered a symbol of affection and the hope for happiness in the days ahead.

French New Year’s parties range from intimate dinners with friends to ‘une soirée dansante’ in the form of une Grande ball. At our local hotel, they sometimes put on a special party with gastronomic delights and degustations for New Year’s Eve in France. Imagine you’re in a fine restaurant in Paris

Вопросы к представленном тексту:

1.Какие телевизионные передачи автор изначально любил смотреть?

Таньцы на льду

2. Что, по мнению автора, приносит больше удовлетворения: удача начинающих или удача признанных спортсменов?

Удача начинающих.

3. Как автор описывает процесс исправления ошибок в жизни по сравнению с танцем на льду?

Но ведь в жизни ошибок бывает гораздо больше, чем на ледяном поле. И надо уметь выходить из ошибок. Надо исправлять их немедленно и красиво. Да, именно красиво. Когда человек упорствует в своей ошибке или чересчур переживает.

4. Как вы понимаете фразу «исправлять ошибки немедленно и красиво» в контексте жизни?

В контексте жизни ошибки тоже нужно исправлять, но красиво. Не нужно сразу сдаваться.

5. Почему автор считает важным не запоминать много правил, а сосредоточиться на уважительном отношении к себе и другим?

Лучше будет не запоминать все правила, но быть человеком.

6. Как вы справляетесь с ошибками в своей жизни? Используете ли вы какие-либо из рекомендаций автора?

В своей жизни ошибок было мало и это не так сильно повлияло на мое будущее. Думаю я сделала лучше свою жизнь благодаря им.

7. Как можно поддерживать уважение и позитивное отношение в трудных ситуациях, связанных с ошибками?

Не сдаваться и делать вид как-будто так и было.

Задания к представленному тексту:

1.Определите и запишите основные идеи автора о том, как нужно исправлять ошибки.

Надо уметь выходить из ошибок. Надо исправлять их немедленно и красиво. 

2. Напишите отзыв на текст, в котором вы изложите свои соглашения и несогласия с идеями автора, опираясь на личный опыт или дополнительные источники.

Я полностью согласна с автором.

3. Исследуйте, как известные успешные личности исправляют свои ошибки и как это соотносится с подходами, описанными в тексте. Приведите примеры.

Известные личности делают вид, что так и было запланировано и это может предоставленно так, что все могли бы поверить.

Напишите эссе на тему «Как исправлять ошибки и почему это важно». Используйте идеи из текста как основу для своей работы.

Исправлять ошибки надо тогда пока не стало поздно, ведь когда что-то пойдет не так в жизни эти ошибки могут дать очень плохое впечатления в будущем. Исправлять ошибки очень важно и это надо делать аккуратно, красиво и грамотно.

1. Ներկայացրո՛ւ։ Ի՞նչ հետևանքներ ունեցան Լենկ
Թեմուրի ասպատակությունները Հայաստանի
բնակչության և քաղաքային կյանքի վրա։

Հերթական անգամ բնակչությունը կոտորվեց կամ տարվեց ստրկության, թեև եղան նաև համառ դիմադրություններ։ Այդ տարիներին ամայացան Հայաստանի բազմաթիվ շրջաններ։ Քաղաքային կյանքը կանգ առավ։

2. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ 1441 թ.
Էջմիածնում հայոց հայրապետական աթոռի
վերահաստատումն Էջմիածնում։

1441 թ. Շատ նշանակալի էր Էջմիածնի համար, քանի որ Ջհանշահի համաձայնությամբ Ամենայն Հայոց Հայրապետական
Աթոռը Էջմիածնում վերահաստատվեց։ Կաթողիկոս ընտրվեց Կիրակոս Ա Վիրապեցին։ Եվ այս ամենը ուներ մեծ նշանակություն քաղաքականության մեջ։

3. Վերլուծի՛ր։ Ինչպիսի՞ քաղաքականություն էր
վարում Ջհանշահը հայերի նկատմամբ, ինչո՞ւ։

Ջհանշահը շատ զիճումներ էր տալիս հայերին և ըստ ինձ արդար և լավ էր վերաբերվում։

Կաղանդի գիշեր

Ամէն ինչ ծայրէն վերսկսելու,
Ի վերջոյ նորէն այդպէս ըլլալու-
Տօնն է այս գիշեր……
Լոյսեր վառեցէք – եթէ չի բաւեր
Ձեզ տաքցնելու ձեր լոյսը ներքին-
Տօն է այս գիշեր…
Պահ մը ամէն ինչ վերջացնելու
Ամէն ինչ ծայրէն վերսկսելու-
Տօնն է այս գիշեր…
Յոյսեր վառեցէք – եթէ չեն բաւեր
Ձեզ տաքցնելու ձեր յոյսերը հին-
Տօն է այս գիշեր…
Երգել փորձեցէք – եթէ չէք մոռցեր
Խանդոտ երգերը ձեր պարմանութեան-
Տօն է այս գիշեր…
Զուր տեղ վատնուած օրերն յիշելու-
Գոյութեան տխուր հաշուեկշիռին
Տօնն է այս գիշեր…
Լոյսեր ու յոյսեր վառեցէք գոյն գոյն,
Երգեր երգեցէք հինէն ու նորէն-
Տօ՛ն է այս գիշեր…
Գոյատեւելո՛ւ տօնն է այս գիշեր…

1. Մեկնաբանի՛ր տողերը և գրի՛ր քո կարծիքը ասվածի վերաբերյալ։ 

Այս տողերի գաղափարը նրա մասին է, որ ամեն ինչ վերասկսելու գիշեր է։ Այսինքն ունենալ ուրիշ կարծիք, ճիշտ ճանապարհին գնալ և նպատակներին հասնելու ավելի ուժեղ ներդրում անել։ Նոր տարին ինձ տալիս է շատ մեծ ոգեշնչում, որի շնորհիվ ես դառնում եմ իմ երազած ես։

Ամէն ինչ ծայրէն վերսկսելու,Ի վերջոյ նորէն այդպէս ըլլալու-
Տօնն է այս գիշեր……

2. Բառերը գրի՛ր արևելահայերեն՝ նորէն, չի բաւեր, ըլլալու, յոյսեր, հինէն , գոյն գոյն։

նորէն-նորից

չի բաւեր-չի բավարարում

ըլլալու-լինելու

յոյսեր-հույսեր

հինէն-հին

գոյն գոյն-գույն գույն

3. Համառոտ ներկայացրո՛ւ, թե բանաստեղծությունն ինչի մասին է, ի՞նչ է ուզում ասել հեղինակը։

Հեղինակի ասելիքը նրանում է, որ նոր տարին կատարում է հրաշքներ և այդ տոնի գիշերը պետք է սկսել նոր կյանք, այսինքն վերասկսել այն։

4. Գրի՛ր շարադրություն ,,Կաղանդի գիշեր,, վերնագրով։ 

Կաղանդի գիշերը կատարում է երազանքներ և հրաշքներ։ Այդ գիշեր պետք է ունենալ նպատակ սկսել ուրիշ կյանք, ունենալ ավելի ճիշտ կարծիք և գնալ դեպի ճիշտ ճանապարհ։ Այդ ժամանակ դու հավաքվում էս քո` ընտանիքի, բարեկամների, ընկերների հետ համեղ սեղանի շուրջ և սպասում այդքան սպասված ժամին` 00:00։ Դա ամենահաճելի պահն է երբ սկսում է նոր տարի, բայց տխուր է, որ ժամանակը շատ արագ է անցնում։ Նոր տարվա գիշերը իսկապես հրաշալիքների գիշերը, քանի որ մենք բոլորս կարող ենք չխոստովանել, բայց մեծամասամբ հավատում ենք մեր երազանքների իրականացմանը։

1. Տրված բայերը խոնարհի՛ր անցյալ կատարյալ ժամանակաձևով և  ընդգծիր վերջավորությունները: Ինչո՞վ են տարբերվում Ա և Բ խմբի բայաձևերի վերջավորությունները: 

Ա. Վկայել, հուսալ: — Վկայեցի, վկայեցիր, վկայեց, վկայեցինք, վկայեցիք, վկայեցին։ Հուսացի, հուսացիր, հուսաց, հուսացինք, հուսացիք, հուսացին։

Բ. Հեռանալ, մոտենալ, տեսնել:—Հեռացա, հեռացար, հեռացավ, հեռացանք, հեռացաք, հեռացան։ Մոտեցա, մոտեցար, մոտեցավ, մոտեցանք, մոտեցաք, մոտեցան։ Տեսա, տեսար, տեսավ, տեսանք, տեսաք, տեսան։

Գ. Հասկացնել, արթնացնել—Հասկացա, հասկացար, հասկացավ, հասկացանք, հասկացաք, հասկացան։ Արթնացա, արթնացար, արթնացավ, արթնացանք, արթնացաք, արթնացան։

2. Փակագծերում տրված բայաձևերից մնկն ընտրի՛ր և գրի՛ր (ո՞ր բառով է պայմանավորված ընտրությունդ):

Գայլն սպասում էր, որ այծյամը (ննջի, ննջեր), որ նրան (բռնի, բռներ) և (ուտի, ուտեր): Այծյամը նրա միտքն իմացել էր ու (չէր քնում, չքնեց) օրեր ու օրեր, մինչև որ գայլն ինքը թմրեց ու նիրհեց: Այն ժամանակ եկավ առյուծն ու կերավ գայլին:

Լույսն էր մեռնում, օրը մթնում.
Մութը տնից տուն էր մտնում.
Ես տեսա քեզ իմ ճամփի մոտ,
Իմ մտերի՛մ, իմ անծանո՛թ։
Աղբյուրն անուշ հեքիաթի պես
Իր լույս երգով ժպտում էր մեզ.
Դու մոտեցար մեղմ, համրաքայլ,
Որպես քնքուշ իրիկվա փայլ։
Անակնկալ բախտի նըման,
Հայտնվեցիր պայծառ-անձայն.
Անջատվեցինք համր ու հանդարտ,
Կյանքի ճամփին մի ակնթա՜րթ…

Մի անծանոթ աղջկա մասին է ով հեղինակի կյանքը փոխեց և դարձրեց ավելի պայծառ։ Ասում է, որ այդ աղջիկը անակնկալ բախտի նման հայտնվեց իր կյանքում։ Շատ գեղեցիկ բանաստեղծություն էր, որը պարգևում էր բարի տրամադրություն։

Ինչո՞ւ էր անսահման երջանիկ, ինչն էր պատճառը:

Ըստ ինձ ինքը երջանիկ էր, քանի որ ինքը շատ ժամանակ անց զգում է համերաշխություն, սեր։ Նրա երջանկությունը կապված է նաև նրա հետ, որ ինքը հանդիպում է Աստվածին ով ցույց է տալիս ինչպես է լինում մարդկային վերաբերմունքը։ Աստվածը նաև ճիշտ խոսքեր ասեց, որ ինքը դառձել է ավելի պատասխանատու, բարի։

Աշխատանք դասարանում

1. Ընդգծված դերբայական դարձվածները վերածի՛ր երկրորդական նախադասությունների: Ո՞ր դերբայից ինչպիսի՞ դիմավոր ձևեր են ստացվում:
Շտապ եզրակացություն անելիս կարելի է սխալվել:Երբ շտապ եզրակացություն ես անում, կարելի է սխալվել: Անում ես
Բնության հավասարակշռությունը խախտելիս պետք է մտածել հետևանքի մասին: Պետք է մտածել հետևանքի մասին, երբ խախտում ես բնության հավասարակշռությունը: Խախտում ես
Երկրի ձգողության ազդեցության տակ գտնվող բեռը կախենք թելից:

Այն բեռը, որը գտնվում է երկրի ձգողության ազդեցության տակ, կախենք թելից: Գտնվում է
Բնության մեջ հավասարակշռության խախտումը վնաս է հասցնում իրենց սխալները երբեմն շատ ուշ գիտակցող մարդկանց:

Բնության մեջ հավասարակշռության խախտումը վնաս է հարցնում այն մարդկանց, որոնք իրենց սխալները երբեմն շատ ուշ են գիտակցում:
Կենդանաբանները հավաքեցին որսի ժամանակ խփված աղվեսները:
Կենդաբանները հավաքեցին, այն աղվեսներին որոնք խփվել էին որսի ժամանակ:Խփվել էին
Դեպի մորուտը ուղղություն վերցրած հետախույզը կտրուկ թեքվեց դեպի լանջը:

Հետախույզը, որը ուղղություն էր վերցրել դեպի մորուտը, կտրուկ թեքվեց դեպի լանջը:

2.Փակագծերի բայերը պահանջված ձևով գրի՛ր  Ա և Բ տեքստերում բայերի ժամանակները համեմատի՛ր:

Ա. Գերմանիայի դպրոցներում կատարված ուսումնասիրություններից պարզվեց, որ քաղաքի երեխաները գյուղական կյանքի մասին ոչ մի պատկերացում չունեն: Օրինակ, նրանցից շատերը կարծում են, որ կաթը ֆաբրիկայում է պատրաստվում:

Կրթության նախարարությունը դրությունը շտկելու նպատակով պահանջել է, որ բոլոր քաղաքների կենդանաբանական այգիներում կովեր ցուցադրվեն և օրվա մեջ երեք անգամ կազմակերպվի նրանց կիթը:
Բ. Գերմանիայի դպրոցներում կատարված ուսումնասիրություններից պարզվել էր, որ քաղաքի երեխաները գյուղական կյանքի մասին ոչ մի պատկերացում չունեին: Օրինակ, նրանցից շատերը կարծում էին, որ կաթը ֆաբրիկայում է պատրաստվել:

Կրթության նախարարությունը դրությունը շտկելու նպատակով պահանջել էր, որ բոլոր քաղաքների կենդանաբանական այգիներում կովեր ցուցադրվեին և օրվա մեջ երեք անգամ կազմակերպվեր նրանց կիթը:

3.Տրված տեքստի դիմավոր բայերը փոխի՛ր այնպես, որ ինչ էր (էին) արել հարցին պատասխանեն: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր. ո՞ր տեքստի բայաձևերը կանվանես վաղակատար անցյալ:

Երբ սուսերամարտի աշխարհի առաջնության հաղթողին հարցրին, թե ո՛վ է եղել նրա առաջին մարզիչը, նա պատասխանեց` Ալեքսանդր Դյուման: Ասաց, որ երբ դպրոցում առաջին անգամ «Երեք հրացանակիրները» կարդաց, հաստատ որոշեց սուսերամարտ պարապել:

Երբ սուսերամարտի աշխարհի առաջնության հաղթողին հարցրել էին, թե ո՛վ է եղել նրա առաջին մարզիչը, նա պատասխանել էր` Ալեքսանդր Դյուման: Ասել էր, որ երբ դպրոցում առաջին անգամ «Երեք հրացանակիրները» կարդացել էր, հաստատ որոշեց սուսերամարտ պարապել:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)


1.Սահմանական եղանակի տրված ժամանակաձևերը համեմատի՛ր և պատասխանի՛ր հարցերին:
Անկատար ներկա — գրում եմ, կարդում եմ:
Անկատար անցյալ — գրում էի, կարդում էի:
Ապակատար ներկա — գրելու եմ, կարդալու եմ:
Ապակատար անցյալ — գրելու էի, կարդալու էի:
Վաղակատար ներկա — գրել եմ, կարդացել եմ:
Վաղակատար անցյալ — գրել էի, կարդացել էի:
Անցյալ կատարյալ — գրեցի, կարդացի:

Ո՞ր ժամանակաձևերն են նույն դերբայներից կազմվում:

Բոլորը

Ինչպե՞ս են առաջացել առաջին վեց ժամանակաձևերի անունները (ուշադրությո՛ւն դարձրու եմ օժանդակ բայի ժամանակին):

Փորձի՛ր բացատրել, թե ինչո՞ւ այստեղ գործածված եմ (ես, է, ենք, եք, են) բայը կոչվում օժանդակ:

Դիմավոր բայերը չեն կարող մենակ գործածվեն և դրա համար օժանդակ բայ է ավելանում

Անցյալ կատարյալ ժամանակաձևն ինչո՞վ է տարբերվում մյուսներից:

Անցյալ կատարյալը ընդգծում է գործողության արված լինելը և վերջանալը։

2.Տրված բայերը խոնարհի՛ր անցյալ կատարյալ ժամանակաձևով (կազմի՛ր բոլոր ձևերը` I, II, III դեմքերով, եզակի և հոգնակի թվերով): Ընդգծի՛ր վերջավորությունները:
Թափել, կապել, խաղացնել:

Ես թափել եմ

Դու թափել ես

Նա թափել է

Մենք թափել ենք

Դուք թափել եք

Նրանք թափել են

Ես կապել եմ

Դու կապել ես

Նա կապել է

Մենք կապել ենք

Դուք կապել եք

Նրանք կապել են

Ես խաղացրել եմ

Դու խաղացել ես

Նա խաղացել է

Մենք խաղացրել ենք

Դուք խաղացել եք

Նրանք խաղացել են

Մարդը ունի արժեքներ, որոնք կարող են փոխվել հասունանալու ժամանակ։ Հիմա բոլորս ապրում ենք մեկ ժամանակաշրջանում, բայց մեր արժեքները հաճախ կարող են իրար հակառակ լինել։ Կան մարդիկ ովքեր կարևորում են սերը, նվիրվածությունը, հավատարմությունը, իսկ ուրիշ մարդիկ կարևորում են փողը, աշխատանքը, ուսուցումը կամ  ինքնագնահատականը։ Ես ավելի շատ դասվում եմ երկրորդ խմբին։ Եվս մեկ օրինակը դա երբ դու սիրահարվում էս քո համար այդ մարդը ամենագեղեցիկն է, ամենաբարին, ամենալավը և մեծ նշանակություն ունի քո կյանքում։ Չնայած, որ ուրիշների համար այդ մարդը  սովորական է և ոչնչով չի տարբերվում մյուսներից։

Առաջին իրավիճակում վստահ եմ, որ կսովորեի հարցերի պատասխանները, քանի որ եթե իմ ծնողները ջղային լինեին ես չէի բաց թողնի այդ հնարավորությունը բարձր գնահատական ստանալու։

Երկրորդ իրավիճակը ինձ համար դժվար է, քանի որ ես չեմ ուզում ընկերոջս վատություն անել և չեմ ուզում ինձ անել։ Եթե այդ ընկերը ինձ անծանոթ է և ես նրա հետ չեմ շբվում, ապա իմ մասին կմտածեի, իսկ եթե դա իմ մոտիկ ընկերն է հաստատ ես դուրս կգայի։

Երրորդ իրավիճակում ես կպահեմ իմ խոսքը և չեմ բացահայտի գաղտնիքը։ Ավելի տարօրինակ էր թե ինչու եղբայրը ուզեցավ իմանալ դա։

Աշխատանք դասարանում 

1. Ի՞նչ ընդհանրությամբ են խմբավորվել տրված բայերը:

Ա. Կիրառել, խմել, հնարել, բացատրել, գրավել, հասնել, լցնել, թռչել, սառչել:

Բ. Գնալ, գգալ, խոյանալ, ընթանալ, վախենալ, կամենալ, տզզալ, շրխկալ:

Ա խմբի բայերը ունեն «ել» վերջավորություն, իսկ Բ խմբի բայերը «ալ»։

2. Տրված արմատներից բայեր կազմի՛ր և ընդգծի՛ր արմատի և ել կամ ալ վերջավորության միջև եղած մասը:

Օրինակ`

տես — տեսնել, բարձր — բարձրանալ:

Ա. Ընկեր-ընկերանալ, թանձր-թանձրանալ, խոր-խորանալ: Ան

Բ. Վախ-վախենալ, կամ-կամենալ, մոտ-մոտենալ: Են

Գ. Հաս-հասնել, անց-անցնել, հագ-հագնել: Ն

Դ-. Թիռ-թռչել, սառ-սառչել, կիպ-կպչել: Չ

3.Տրված բայերը պատճառական դարձնող ածանցները թվի՛ր:
Մեծացնել, հեռացնել, գգացնել, վախեցնել, հիշեցնեյ, թռցնել, տեսցնել:

4. Տրված բայնրի անցյալ ժամանակը կազմի՛ր և պարզի՛ր, թե ինչպե՛ս

է փոխվում ընդգծված բայածանցներից յուրաքանչյուրը:

հագենալ — հագեցել է – են-ը դառնում է եց:

Հեռանալ-հեռացել է, մոտենալ-մոտեցել է, դալկանալ-դալկացել է, ամրանալ-ամրացել է, գտնել-գտել է, տեսնել-տեսել է, թռնել-թռչել է, փախչել-փախչել է, հասցնել-հասցրել է, մեծացնել-մեծացրել է:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Տրված բայերի անցյալ ժամանակը կազմելու միջոցով պարզի՛ր, թե ընդգծվածները ո՛ր բառերի մեջ են արմատի մասեր և որտեղ` բայ կազմող ածանցներ (կարող են փոփոխվել կամ դուրս գալ):

կպչել- կպել է, հաչել – հաչել է  (կպչել բառի մեջ չ-ն ածանց է):
Հանել, վանել, բարձրանալ, մանկանալ, հենել, վախենալ) մեռնել, բռնել, թռչել, խաչել, հառաչել:
հանել է, վանել է, բարձրացել է, մանկացել է, հենել է, վախեցել է, մեռել է, բռնել է, խաչել է, հառաչել է

2. Ընդգծի՛ր տրված անորոշ, անկատար, վաղակատար, հարակատար դերբայների ա)ել, ալ, բ)ում, գ)ել, դ)ած վերջավորություններից առաջ ընկած մասերը (հիմքերը) և պատասխանի՛ր հարցերին:

Ա Զգալ, ծերանալ, կպչել, տեսնել:
Բ. Զգում (է), ծերանում (է), կպչում (է), տեսնում (է):
Գ. Զգացել (է), ծերացել (է), կպել (է), տեսել (Է է):
Դ. Զգացած, ծերացած, կպած, տեսած:

Ո՞ր դերբայների հիմքերն են իրար նման:

Գ և Դ
Ո՞ր հիմքերը կարելի է կոչել անցյալի հիմք:

Գ և Դ
Ինչպե՞ս կանվանես մյուս հիմքը:

Ներկա հիմք։

3. Փակագծում դրված բայերն այնպես գրիր, որ ի՞նչ արեց (ի՞նչ արեցի, արեցիր, արեցինք, արեցիք, արեցին) հարցին պատասխանեն:

Դուք ինչ-որ երերուն տախտակի վրա ամրացրեցիք (ամրացնել) այդ վանդակը:
Ինչո՞ւ դու քո հոտն իմ դաշտում արածրեցիր(արածեցնել):
Հավերը երկարացրեցին (երկարեցել) վզները դեպի ներքև, նայեցին դես ու դեն:
Նա իր ձիուն մեծացրեց(մեծացնել) չամչով ու գարիով:
Ես հավանաբար ձանձրացրեցի(ձանձրացնել) ունկնդիրներին:
Մենք անզգուշորեն թռցրեցինք(թռցնել) արևկող անող թռչուններին:

Когда и где родился Валерий Яковлевич Брюсов?

Брюсов Валерий Яковлевич родился 1 декабря 1873 года.

Какие увлечения были у дедушки Брюсова, Кузьмы Андреевича?

Дед со стороны отца, Кузьма Андреевич, был купец из бывших крепостных, он оставил сыну свой дом, лавку и капитал, но купцом Кузьма Андреевич так и не стал, увлекшись литературой и естественными науками.

В каком возрасте Брюсов научился читать и что он читал?

Читать научился рано — в четыре года. Читал книги научного содержания.

Какие особенности воспитания Брюсова можно выделить в детские годы?

Для воспитания в дом приглашали учителей и гувернанток. Вместо игрушек ему покупали модели паровых машин, приборы для физических и электрических опытов.

Почему Брюсов был «белой вороной» в гимназии?

Новичок Брюсов поступил в класс, как белая ворона, попал под град насмешек и издевательств. С течением времени до гимназистов все же дошло, что он много знает, а главное, умеет хорошо пересказывать целые книги. У него появились товарищи.

Белый снег

Дайте определения следующим словам:

Грезы —приятное фантазирование о чем-то нереалистичном.

Лазурь —один из оттенков голубого цвета.

Проза —устная или письменная речь, без деления на соизмеримые отрезки — стихи.

Дайте ответы на вопросы по стихотворению:

Какое настроение передает стихотворение?

Стихотворение передает зимнюю атмосферу.

Какие образы использует автор, чтобы передать атмосферу первого снега?

Грезы, серебро, лазурь.

Какое значение имеет слово «серебро» в контексте стихотворения?

В контексте стихотворения «серебро» означало как снег.

Как автор описывает природу и её изменение в момент первого снега?

В стихотворение до первого снега говорилось, что мир был серым, черно-голым.

Почему поэт говорит о мире как о «чьей-то грезе» и «призраках и снах»?

Я думаю, что он просто не верил, что это все реально. Вот настолько снег сказочный.

Какие эпитеты и метафоры используются для создания волшебной атмосферы?

На лазури белый дым.

Целый мир из серебра!

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ներկայացրո՛ւ։ Ի՞նչ հետևանքներ ունեցան Լենկ
Թեմուրի ասպատակությունները Հայաստանի
բնակչության և քաղաքային կյանքի վրա։

Լինկ Թեմուրը գերազանցեց նույնիսկ մոնղոլներին։ Քաղաքային կյանքը կանգ առավ։ 

2. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ 1441 թ.
Էջմիածնում հայոց հայրապետական աթոռի
վերահաստատումն Էջմիածնում։

Կաթողիկոս ընտրվեց Կիրակոս Ա Վիրապեցին։ Այս իրադարձությունը, բացի կրոնականից, ուներ նաև քաղաքական նշանակություն։

3. Վերլուծի՛ր։ Ինչպիսի՞ քաղաքականություն էր
վարում Ջհանշահը հայերի նկատմամբ, ինչո՞ւ։

Կեսգիշերին, երբ դու դուրս ես գալիս մեծ դահլիճից, կարող ես մոռանալ քո հարուստ երկրպագուներին, բայց մի՛ մոռանա այն տաքսու վարորդին, որը քեզ տուն է տանում, հարցրու նրա կնոջ մասին… Եվ եթե նա հղի է, եթե նրանք փող չունեն երեխայի համար շապիկներ գնելու, փող դիր նրա ձեռքը:

Այս միտքը ասում է, որ հարցրու վարորդին նրա ընտանիքի մասին, կնոջ, կյանքի։ Եղիր մարդ և բարեգործություն արա, եթե դիմացիդ մարդը փողի կարիք ունի։

Նայի՛ր, ուշադի՛ր նայիր: Չի՞ Թվում քեզ արդյոք, որ նրանք քեզանից ավելի լավ են պարում: Խոստովանի՛ր, խոստովանի՛ր, աղջիկս: Միշտ էլ կգտնվի մեկը,որ քեզանից լավ կպարի և քեզանից լավ կխաղա:

Այս միտքի իմաստը, որ միշտ կգտնվի այն մեկը ով քեզնից ավելի գեղեցիկ կլինի և ավելի լավը։ Պետք չէ լինել եսասեր։

1. Բնութագրի՛ր ծերունուն:

Ամբողջ պատմվածքը ընթերցելուց կարելի է հասկանալ, որ ինքը շատ փորձառու ձկնորս է, նպատակասլաց և չհանձնվող։ Ինքը շատ էր սիրում բնությունը, նույնիսկ համարում էր, որպես իր կին։ Մյուս ձկնորսները համարում էին թե ծովը, բնությունը իրենց թշնամին է, բայց ծերունին հակառակ կարծիք ուներ։

2. Ստեղծագործության վերաբերյալ գրի՛ր քո հիմնավորված կարծիքը:

Այս պատմվածքը իմ համար շատ խորը իմաստ ուներ։ Այն նրա մասին է, որ մարդու պայքարը միևնույն է բերում է դժվարություններ, կորուստներ, բայց պետք չէ մոռանալ, որ եթե դու պայքար էս մինչև վերջ կստանաս քո պայքարին համապատասխան արժեքը։

Դերանունները փոխարինել հոդերով:

Քո ընկերը մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով.

Քո ընկերդ մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով:

Իմ որսն իր ոտքով եկավ.

Իմ որսս իր ոտքով եկավ:

Մենք, այսինքն` ծովափի բնակիչները, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը.

Մենք, այսինքն` ծովափի բնակիչներս, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը.

Դու` մեր ամենաուժեղ մարզիկը, հաղթանակով պիտի գաս.

Դու` մեր ամենաուժեղ մարզիկդ, հաղթանակով պիտի գաս.

Ես ծեր որսորդ եմ ու կյանքում շատ բան եմ տեսել.

Ես ծեր որսորդս եմ և կյանքում շատ բան եմ տեսել

Դուք` մեր շնորհալի տղաները, ձեր խոսքը դեռ չեք ասել.

Դուք` մեր շնորհալի տղաներդ, ձեր խոսքը դեռ չեք ասել:

Քո սիրտը քա՛ր է, քար.

Քո սիրտդ քա՛ր է, քար.

Ձեր ձեռքդ ընկնողին պրծում չկա.

Ձեր ձեռքն ընկնողին պրծում չկա:

2.Գրի՛ր, թե ընդգծված մասնիկն ինչ  է նշանակում.

ա) ս-ն`ե՞ս, մե՞նք, ի՞մ, թե՞ մեր.
բ) դ-ն` դո՞ւ, դո՞ւք, քո՞, թե՞ ձեր.

Երկրի բնակիչներս շատ  անփույթ ենք մեր մեծագույն հարստության նկատմամբ:Մենք

Մեծերդ մեզ` երեխաներիս անընդհատ փոխել եք ուզում: Դուք
Շուրջս ոչինչ չեմ նկատում:  Իմ
Ինքս էլ լճի ափին լինել շատ եմ սիրում:  Ես
Կենդանու հետքերն ինքդ կնկատես թաց գետնի վրա:դու
Աչքներդ լույս լինի: Քո

3. Դերանունների գործածության հետ կապված սխալները գտի՛ր և ուղղի՛ր:

Մի վարժեցնող փոկին խոսել է սովորեցրել: Նա նրա սանիկի խոսելու ընդունակությունր զարգացրել է երեք տարում: Այս ժամանակամիջոցում իր (փոկի) սիրած ծովատառեխը տալու և խրախուսելու միջոցով հասել է նրան, որ փոկն անգլերեն ասում է «Բարև, ինչպե՞ս ես», «Եկ այստեղ» և այլ նախադասություններ: Այլևս ոչ ոք չէին ուզում տեսնել այդ մարդուն:
16-րղ դարի ամբողջ ազնվական մարդիկ Ամերիկան հայտնագործողներից նոր նվեր ստացան:
Բոլոր աշխարհն է հետևում ռոբոտների արտադրությանը: Ֆիրմայի արտադրած ամբողջ նոր մեքենաները շատ արագ սպառվել են:

Մի վարժեցնող փոկին խոսել է սովորեցրել: Իր սանիկի խոսելու ընդունակությունը զարգացրել է երեք տարում: Այս ժամանակամիջոցում նրա (փոկի) սիրած ծովատառեխը տալու և խրախուսելու միջոցով հասել է նրան, որ փոկն անգլերեն ասում է «Բարև, ինչպե՞ս ես», «Եկ այստեղ» և այլ նախադասություններ: Այլևս նրանք չէին ուզում տեսնել այդ մարդուն:
16-րդ դարի բոլոր ազնվական մարդիկ Ամերիկան հայտնագործողներից նոր նվեր ստացան:
Ամբողջ աշխարհն է հետևում ռոբոտների արտադրությանը: Ֆիրմայի արտադրած բոլոր նոր մեքենաները շատ արագ սպառվել են:

Կարդա՛

Դերանուններն ըստ կազմության լինում են պարզ (ես, այս, ուրիշ) և բաղադրյալ (այստեղ, ինչպես): Բաղադրյալ դերանուններից մի քանիսն ունեն հարադիր գրություն (մի քանի, ոչ ոք և այլն):

Գոյականին փոխարինող դերանունները հոլովվում են հիմնականում գոյականների նման: Գոյականներից տարբեր կերպ են հոլովվում ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, սա, դա, ով դերանունները:

Դերանունների գործածությունը խոսքն ազատում է կրկնություններից և խճողումներից:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1.Տրված գոյականներից, ածականներից, դերանուններից, մակբայներից և ձայնարկություններից բայեր կազմի´ր:

Ա. Ծաղիկ, քար, անուն, քարոզ, ձև:

Ծաղկել, քարանալ, անվանվել, քարոզել, ձևել։

Բ. Մեծ, բարձր, կարմիր, տափակ, սուր:

Մեծանալ, բարձրանալ, կարմրել, տափակել, սրել։

Գ. Ոչինչ, բոլոր, նույն, ամբողջ:

Ոչնչանալ, բոլորել, նույնանալ, ամբողջանալ։

Դ. Կրկին, արագ, դանդաղ, հաճախ:

Կրկնել, արագացնել, դանդաղացնել, հաճախել։

Ե. Վա՜յ, մկըկը, տը՜զզ, թրը՛խկ:

Վայել, մկկալ, տզզալ, թրխկալ։

2.Տրված բայերից նորերն ստացի´ր` դրանք բաղադրելով Բ խմբի նախածանցների հետ:

Ա.Նայել, կառուցել, գրել, ճառել, դառնալ, հայտնել:
Բ.Անդր, վեր, արտ, հակ, մակ, ստոր:

Անդրադառնալ։

Վերանայել, վերակառուցել, վերագրել, վերադառնալ, վերահայտնել։

Հակաճառել։

Մակագրել։

Ստորագրել, ստորահայտնել։

3. Փորձի՛ր բացատրել բայերի նման խմբավորումը:
Ա. Տեսնել, նստել, ձևել, կարել, իջնել, բարձրանալ, մեծացնել:
Բ.Ձևափոխել, շրջանցել, հեռագրել, մեղադրել:
Գ. Գլուխ տալ, ձիգ տալ, գործ անել, վեր կենալ:

Ա խմբի բառերը պարզ բայեր են։ Բ խմբի բայերը բաղադրյալ, որոնք գրված են միասին, իսկ Գ խմբինը բաղադրյալ են, բայց գրվում են առանձին։

1. Ի՞նչ նշանակություն ունի լսողությունը մարդու կյանքում:

Լսողությունը մեզ օգնում է համագործակցել մարդկանց հետ, խոսել նրանց հետ և դա նաև ազդում է գիտելիքին, քանի որ լսելով մենք ավելի ճիշտ ենք խոսում։

2.Ինչպե՞ս են ձայնային տատանուﬓերը հասնում լսողական ընկալիչներին:

Արտաքին, միջին և ներքին ականջի բաժինների շնորհիվ։

3. Ի՞նչ մասերից է կազմված ականջը:

Արտաքին ականջ, միջին ականջ, ներքին ականջ

4.Որտե՞ղ է գտնվում լսողական վերլուծիչի կենտրոնական բաժինը:

O2=0

C=+2 O=-2

C=+4 O2=-4

KO=K2O

CaO=CaO

BaO=BaO

K2O=39•2+16=94

16•2:94•100=34,04

CaO=40+16=56

16:56•100=28,57

BaO=137+16=153

16:153•100=10,45

N=+5

HNO3=1+14+16•3=63

N=14:63•100=22,22

Ստորև գրված նյութերի բանաձևերից ընտրիր աղերի դասին պատկանող նյութի բանաձևը՝

• HNO2
• Al2(SO4)3 Սուլֆատային աղ
• Al2O3
• CsOH

Ստորև գրված  աղյուսակում գրի՛ր աղի անվանումը՝ ըստ տրված բանաձևի՝

Օրինակ՝ CuCl ` Պղնձի (I) քլորիդ

Աղի բանաձևը Hg2Cl2

Աղի անվանումը Սնդիկի քլոդրիդ

В огромном доме в Каменке жили племянницы и племянники Петра
Ильича Чайковского. И среди них самый любимый – Володя, добрый,
весёлый, музыкально одарённый мальчик. Дети всегда с нетерпением
ждали дядю. Они его очень любили.

Однажды, когда Пётр Ильич был в Каменке, дети весело играли. Вдруг
раздался крик: у куклы Наташи свернулась набок голова. Все по очереди
стали крутить её, но напрасно.
Пётр Ильич сел за фортепиано и заиграл что-то медленное и грустное.
И детям стало ясно, что кукла заболела. Её необходимо напоить чаем с
малиной, завязать горло тёплым шарфом, а главное – не шуметь и ходи՛ть
на цы՛почках.
Но лечение не помогло. Голова куклы скатилась с подушки на пол.
– Ах, она умерла, какое горе! – заплакали Володины сестрёнки. Тогда
Пётр Ильич заиграл торже՛ственный марш. И под эту музыку куклу отнесли
в чулан.
На следующее утро девочке принесли большую коробку. Пётр Ильич,
хитро улыбаясь, играл что-то весёлое. Он-то знал: в коробке – новая кукла.
Иногда Пётр Ильич просил Володю сыграть что-нибудь. Володя не очень
любил играть этюды и упражнения на фортепиано. Они ему казались
скучными.
Однажды, когда Петра Ильича не было в Каменке, из Петербурга пришла
посылка. В ней был «Детский альбом», который Чайковский посвятил
своему племяннику, Володе Давыдову. В «Детском альбоме» были пье՛сы с
такими названиями: «Марш деревянных кукол», «Болезнь куклы», «Новая
кукла», «Нянина сказка»…, а также танцы, песни.

До позднего вечера Володю нельзя было оторвать от фортепиано.
Забыв усталость, голод, сон, – словом, забыв обо всём на свете, он играл
страницу за страницей…
– Вы только послушайте, что это за музыка! – говорил Володя.
Володю с трудом отправили спать. «Детский альбом», уже со слегка
помя՛тыми страницами, лежал под подушкой. Может быть, поэтому мальчик
во сне слышал удивительную неповтори՛мую музыку. И ещё ему казалось,
будто в доме снова Пётр Ильич.
По Г. Абрамяну

2.Найдите ответы на вопросы и прочитайте их.

1. Кто жил в Каменке?

Племянницы и племянники Петра
Ильича Чайковского, Володя, Наташа

2. Что случилось с куклой Наташи?

Свернулась набок голова.

3. О чём рассказала музыка Петра Ильича?

То что кукла заболела.

4. Что Володя не любил играть на фортепиано?

Этюды

5. Кому посвятил «Детский альбом» Пётр Ильич?

Володе

6. Как изменилось отношение Володи к музыке?.

Его было невозможно оторвать от фортепиано.

3.Подберите к выделенным словам антонимы из текста.
Бездарный музыкант-талантливый музыкант

Быстрое и весёлое-Медленное и грустное

Кукла выздоровела-Кукла заболела

Обычная музыка-Удивительная музыка

4. Допишите предложения.

Дети очень любили своего дядю. 2. Больной кукле необходимо дать чай с малиной. 3. Наташе подарили новую куклу. 4. Володя не очень любил играть этюды. 5. Пётр Ильич посвятил
«Детский альбом» своему племяннику. 6. Володя и во сне слышал музыку.

Спишите. Слова из скобок поставьте в нужном падеже.

Света читает книгу, газету (книга, газета). 2. Анна рисует дом, дерево(дом, дерево). 3. Рубен
любит музыку, литературу, рисование(музыка, литература, рисование). 4. Мы слушаем песню, концерт (песни, концерт).
Они изучают математику, географию(математика, география).

Допишите пропущенные окончания существительных.

Дети с нетерпением ждали дядю . 2. Пётр Ильич заиграл грустную пьесу .
Под торжественный марш куклу отнесли в чулан. 4. Наташе подарили новую
куклу . 5. Дети получили посылку . 6. Мальчик услышал удивительную песню .

Образуйте словосочетания с существительными в винительном
падеже. С некоторыми из них составьте предложения.
Образец: Подарить куклу, игрушку, картину. – На день рождения девочке
подарили куклу.
Слушать (песня, музыка, сказка)-Перед сном слушаю медленную песню;

Принести (книга, газета, конфеты, сумка);-я принесла газету для деда.
Ждать (сестра, подруга);-до вечера ждала подругу.

Любить (музыка, танцы, театр)-Тетя по маминой линии любит музыку.

Вставьте пропущенные буквы и раскройте скобки.

Лиса в Мещере разбойники глухие. Хорошо идти весь день по этим лесам. Пробраться сквозь заросли кустов по дорогам к дальнему озеру.

Путь в лесах это километры тишины, безветрия.

Я люблю(3) лисные сумерки, когда из мхов тянет сыростью в траве горят светлячки.

Закат тяжело пылает на кронах деревьев золотит их старинной(2) позолотой. Последний луч солнца ещё касается их верхушек, а у подножия сосен уже темно и глухо. Бесшумно летают и словно заглядывают в лицо летучие мыши(4). На западе ещё тлеет зорька в зарослях волчьих ягод кричит выпь.

Вот и озеро. Здесь под березой расположились знакомые рыбаки. Их лиц я не вижу из-за дыма костра который то разгорается то гаснет.

Выделите грамматические основы предложений.

1. Заспались рыбаки рассолодели от безделья даже шутить перестали.

Заспались рыбаки. Рыбаки перестали шутить.

2. Кедровка перестала кричать неторопливо ощипалась задрала голову и по лесу снова понеслось её скрипучее «кра!»

Кедровка перестала кричать. Кедровка понеслась.

3. От птицы шёл пар и аппетитный запах: глухарь упрел в собственном соку.

Глухарь упрел.

4. Облака спрессованной ватой ложились на тайгу и она растворялась в них.

Облака растворялись.

5. Васютка выбрал посуше место натаскал дров развёл огонь.

Васютка натаскал дров.

Раскройте скобки (напишите НЕ со словами слитно или отдельно).

Нерушимая клятва; бормотал что-то невнятное; не длинный рассказ; неправильный вывод; не должен унывать; путь не близок, а далек; далеко не лёгкая задача; недоступная территория; непреложное правило; невежливое обращение; не подкупная совесть; необъятные просторы; неугомонный характер; ветер не восточный; незнакомый человек.

Допишите слова.

Смажьте замок; поджечь хворост; увлечься игрой с детьми; нарежьте аккуратно; испечь калач; спрячь деньги; намажь маслом; отрежь хлеб; запрячь лошадь; печь пироги; больно обжечься; режь аккуратнее; увлечься чтением; отвлечь от занятий; смажьте петли.

Прочитайте текст и выполните задания.

Тысячи книг написаны во все века об искусстве ораторов и лекторов. Не стоит здесь повторять все, что известно об ораторском искусстве. Скажу лишь одно, самое простое: чтобы выступление было интересным, выступающему самому должно быть интересно выступать, ему должно быть интересно изложить свою точку зрения, убедить в ней, материал лекции должен быть для него самого привлекательным, в какой-то мере удивительным. Выступающий сам должен быть заинтересован в предмете своего выступления и суметь передать этот интерес слушателям – заставить их почувствовать заинтересованность выступающего. Только тогда будет его интересно слушать.

И еще: в выступлении не должно быть несколько равноправных мыслей, идей. Во всяком выступлении должна быть одна доминирующая идея, одна мысль, которой подчиняются другие. Тогда выступление не только заинтересует, но и запомнится.

А по существу, всегда выступайте с добрых позиций. Даже выступление против какой-либо идеи, мысли стремитесь построить как поддержку того положительного, что есть в выражениях спорящего с вами. Общественное выступление всегда должно быть с общественных позиций. (12)Тогда оно встретит сочувствие.


1.Определите и запишите основную мысль текста.

Общественное выступление всегда должно быть с общественных позиций. Тогда оно встретит сочувствие.

Эта фраза дала весь посыл текста. Текст впринципе о том, что выступающему должно быть приятно выступать и организовывать проект, чтобы зрители были заинтересованы.

2.Составьте и запишите план текста из трёх пунктов.

Выступать с удовольствием.

Выступать не с тысячу смыслами а однимглубоким смыслом.

Выступать с доброй позиции.

3.Как заинтересовать слушателей своим выступлением?

Выступающему должен быть интересен сам проект или то что он делает. Если ему будет неинетересно и выспупающий будет это делать не с удовольствием то само выступление будет скучным.

4.Определите и запишите лексическое значение слова «встретит» из предложения 12.

Тогда оно встретит сочувствие.

Встретить не человека, а сочувствие.

1. Ի՞նչ էր ծովը ծերունու համար:

Ծերունին ծովը սիրում էր իր կնոջ պես և չէր համարում թշնամի։ Նա շատ էր սիրում բնությունը, ծովը, ձկներին և նրա համար այդ ամենը շատ հարազատ էր։
2 . Ներկայացրո՛ւ  ծերունու վերաբերմունքը ձկան նկատմամբ:

Ծերունին հարգում էր ձկանը, բայց ցավոք ուզում էր սպանել նրան։ Չէր սպանում, որովհետև ինչ-որ ձև կապ էր զգում իրենց միջև։
3. Դուրս բեր հատվածներ, որոնք կարծում ես, կարևոր են:

Լավ է իհարկե, երբ մարդու բախտը բանում է։ Բայց ես գերադասում եմ կարգին բռնել իմ գործը։ Իսկ երբ բախտը գա, ես պատրաստ կլինեմ։

Կարդա՛, ա՛յ իմ խելոք մանուկ,
Կարդա՛, գրի՛ր տարին բոլոր,
Կարդացողի խելքն է կտրուկ,
Միտքը պայծառ ու լուսավոր:

Գիրք կարդալով՝ դու գրքերում
Շատ նորանոր բան կիմանաս,
Շատ շատերից շատ բաներում
Մտքով հեռու կսլանաս:

Կարդա՛, ա՛յ իմ խելոք մանուկ,
Կարդա՛, գրի՛ր տարին բոլոր,
Կարդացողի խելքն է կտրուկ,
Միտքը պայծառ ու լուսավոր:

Այս բանաստեղծության ընդհանուր գաղափարը նրա մասին է, որ քանի դեռ դեռահաս ես, փոքր ես, ջահել ես կարդա գրքեր զանազան, որ ավելի մեծ բառապաշատ, ավելի հարուստ մտքեր ունենաս։ Մեծ տարիքում աչկերդ վատ են տեսնելու և չես կարողանա կարդալ, բայց մանուկ հասակում դա ամենաճիշտ պահն է։ Հետաքրքիր է ծանոթանալ տարբեր հեղինակների գրլու ոճի հետ, խելքը միշտ պետք է գալու ապագայում։

Առաջադրանքներ․

1)Հաշվիր CA -ն, եթե CD=8 սմ և ∢AOD=120°

Քանի որ <COA=60°, մյուս անկյուններն էլ կլինեն 60°, որովհետև պետք է լինի 180°։ Այսպես դառնում է հավասարակողմ, իսկ դա նշանակում է, որ տրամագիծը բաժանելով 2-ի կդառնա 4սմ։

2)Տրված են շրջանագիծ և մի քանի հատվածներ: Որո՞նք են դրանցից հանդիսանում շառավիղներ, լարեր և տրամագծեր:

Շառավիղներ-AB, DA, NA, EA, CA

Լարեր-FC, CD, NB

Տրամագիծ-NB, DC

3) Ընտրիր շրջանագծի լարը:

Կարող են լինել մի քանի ճիշտ պատասխաններ:

MN, KN, KL

4) Ո՞ր հատվածներն են հանդիսանում շրջանագծի տրամագիծ:

HF, KG

5) Տրված է՝ MN=7սմ, ∢ONM=60°։Գտիր՝ KN-ը։

Հավասարասրուն եռանկյուն է և հետո դառնում է հավասարակողմ, քանի որ 180° պետք է լինի։ NO=7սմ KN=14սմ

6) ABCD զուգահեռագծի B գագաթից АD կողմին տարված է  BH բարձրությունը, որ AB կողմի հետ կազմում է 40 աստիճանի անկյուն։ Գտեք զուգահեռագծի բոլոր անկյունները։

1.Ի՞նչ էր ինդուլգենցիան և ի՞նչ նպատակի էր ծառայում:

Մեղքերի թողության վկայագիր։
Ի՞ նչ է ռեֆորմացիան:

Արևմտյան և Կենտրոնական Եվրոպայում կաթոլիկ եկեղեցու
բարեփոխման համար XVI դ. առաջին կեսին սկսված հասարակական–քաղաքական շարժում:

Ե՞րբ է սկսվել և որքա՞ն է տևել Նիդերլանդական հեղափոխությունը:

1566–1609 թթ. Իսպանիայի դեմ Նիդերլանդների մղած ազգային–ազատագրական պատերազմը։

Ինչո՞վ ավարտվեց այդ պայքարը:

Իսպանիան Իտալիան ճանաչեց, որպես ինքնուրույն պետություն։ Իսկ հետո Իսպանիան վերջնականապես հրաժարվեց Իտալիայից։

1․Ի՞նչ է ուսումնասիրում մեխանիկայի
<<դինամիկա>> բաժինը։

<<Դինամիկա>> բաժինը ուսումնասիրում է տարաբնույթ շարժումների առաջացման և փոփոխման պատճառները։

2․Նյուտոնի առաջին օրենքի ձևակերպումը:

Ամեն մի մարմին շարունակում է պահպանել դադարի կամ հավասարաչափ ուղղագիծ շարժման վիճակը, քանի դեռ հարկադրված չէ փոփոխել այդ վիճակը կիրառված ուժերի ազդեցությամբ:

3․Ի՞նչն է մարմնի արագության փոփոխության պատճառը:

Մարմնի արագության փոփոխության պատճառը, դա մարմնի վրա ազդող անհամակշիռ ուժերն են։

4․Նյուտոնի երկրորդ օրենքի ձևակերպումը,գրել
բանաձևը

Մարմնի արագության փոփոխության պատճառը ուղիղ համեմատական է այդ մարմնի վրա ազդող ուժերին և հակադարձ համեմատական մարմնի զանգվածին։

a=F/m

5․Ո՞ր դեպքում է մարմինը շարժվում արագացմամբ:

Մարմինը շարժվում է արագացմամբ եթե նրա վրա ազդող ուժերը չեն համակշռում:

6․Բերել մարմինների փոխազդեցության օրինակներ.

Մեքենայի հրում, բեռի ձգում:

7․Նյուտոնի երրորդ օրենքի ձևակերպումը,գրել
բանաձևը

Երկու մարմիններ միմյանց հետ փոխազդում են մոդուլով հավասար և հակառակ ուղղված ուժերով:

F1=-F2

Հարցեր և առաջադրանքներ։

30. Ի՞նչ արագացմամբ է թափ հավաքում 60 տ զանգվածով ռեակտիվ ինքնաթիռը, եթե նրա շարժիչի քարշի ուժը 90 կՆ է: Օդի դիմադրությունը հաշվի չառնել:

m-60տ=60 000կգ

F-90Կն=90 000Ն

—————

a-?

a=F/m=90 000Ն/60 000կգ=1,5մ/վ²

a=1/5մ/վ²

31. Որոշեք ավտոմեքենայի զանգվածը, եթե արգելակման ընթացքում նրա վրա ազդող 6կՆ շփման ուժի ազդեցությամբ այն շարժվում է 2մ/վ արագացմամբ։

F-6Կն=6000Ն

a-2մ/վ²

—————

m-?

m=F/a=6000Ն/2մ/վ²=3000կգ

m=3000կգ

32. Որոշեք 200կգ զանգվածով մարմնին 0,2մ/վ² արագացում հաղորդող ուժի մոդուլը:

m-200կգ

a-0,2մ/վ²

—————

F-?

F=ma=200կգ•0,2մ/վ²=40Ն

F=40Ն

33. Որոշեք գնդիկի զանգվածը, եթե այն 2Ն ուժի ազդեցությամբ ձեռք է բերում 8մ/վ² արագացում:

F-2Ն

a-8մ/վ²

————-

m-?

m=F/a=2Ն/8մ/վ²=0,25կգ

m=0,25կգ

34. Ուղիղ ճանապարհով շարժվող մեքենայի վրա ազդում են Fք, քարշի ուժը, Fդ դիմադրության և Fշ, շփման ուժերը (տես նկարը, էջ 33): Ինչպիսի՞ն է շարժման բնույթը հետևյալ դեպքերում. Fք>Fդ + Fշ, Fք>Fդ+ Fշ, Fք=Fդ + Fշ:

35. Ինչ-որ ուժի ազդեցությամբ m զանգվածով մարմինը ձեռք բերեց a արագացում: Ինչպե՞ս կփոխվի մարմնի արագացումը, եթե մարմնի վրա ազդող ուժը մնա նույնը, իսկ մարմնի զանգվածը մեծանա 3 անգամ:

Եթե մարմնի վրա ազդող ուժը մնա նույնը, իսկ զանգվածը մեծանա 3 անգամ, ապա արագացումը կկրճատվի 3 անգամ:

36. Որոշակի ուժի ազդեցությամբ մարմինը շարժվում է արագացմամբ: Ի՞նչ արագացում ձեռք կբերի այն, եթե մարմնի զանգվածը և ազդող ուժը մեծացնենք 4 անգամ։

Եթե ուժը և զանգվածը մեծանան 4 անգամ, ապա արագացումը կմեծանա 16 անգամ:

37. Մարմինը 60 Ն ուժի ազդեցությամբ շարժվում է 8մ/վ արագացմամբ: Ի՞նչ ուժ է անհրաժեշտ կիրառել մարմնի վրա, որպեսզի այն շարժվի 2մ/վ արագացմամբ:

Եթե F = 60Ն և a=8 մ/վ²

m=F/a=60Ն/8մ/վ²=7,5կգ

Այժմ հավասարումը կլինի այսպես`

F=ma=7.5կգ•2մ/վ²=15Ն

38. Ինչ-որ ուժի ազդեցությամբ 10կգ զանգվածով մարմինը ձեռք է բերում 2մ/վ² արագացում: Ի՞նչ արագացում ձեռք կբերի այդ նույն ուժի ազդեցությամբ 5կգ զանգվածով մարմինը:

F=ma=10կգ•2մ/վ²=20Ն

a=F/m=20Ն/5կգ=4մ/վ²

39. 400գ և 600գ զանգվածներով մարմինների վրա ազդում է միևնույն ուժը: Հաշվեք այդ մարմինների արագացումների հարաբերությունը:

600գ զանգվածը կունենա 1.5 անգամ ավելի փոքր արագացում, քան 400գ զանգվածը։

40. 40Ն ուժը մարմնին հաղորդում է 0,8մ/վ արագացում: Ի՞նչ ուժ է անհրաժեշտ այդ մարմնին 0,15 մ/վ արագացում հաղորդելու համար:

m=F/a=40Ն/0,8մ/վ²=50կգ

F=ma=50կգ•0,15մ/վ²=7,5Ն

41. Ի՞նչ ուժ է հարկավոր 100կգ զանգվածով սայլակին 1,2մ/վ արագացում հաղորդելու համար, եթե նրա վրա ազդող շփման ուժը 50Ն է:

F=ma=100•1.2=120Ն

Բայց եթե շփման ուժը 50 Ն է, ապա կիրառվող ուժը պետք է լինի 120+50=170Ն։

42. 36կմ/ժ արագությամբ շարժվող 2տ զանգվածով մեքենան, շարժիչն անջատելուց հետո, շփման ուժի ազդեցությամբ 40վ անց կանգ առավ: Որքա՞ն է մեքենան արգելակող ուժը:

36կմ/ժ= 36×1000/3600=10մ/վ

Իրական ժամանակը t=40վ, զանգվածը m=2տ=2000կգ:

v=u+at, որտեղ u=10մ/վ², v=0մ/վ², t=40վ։

0=10+a•40

a=10-/40=-0,25մ/վ²

F=ma=2000•0,25=500Ն

43. Արգելակելիս 2տ զանգվածով մեքենայի վրա ազդում է 16կ ուժ: Որքա՞ն է մեքենայի սկզբնական արագությունը, եթե արգելակման ճանապարհը 50մ է:

44. Երկիրը ծառից կախված խնձորը ձգում է 3 Ն ուժով: Ի՞նչ ուժով է խնձորը ձգում Երկիրը:ն

Նույնը, 3Ն։

45. 40 և 50կգ զանգվածներով երկու չմշկորդներ կանգնած են սահադաշտում: Նրանցից մեկը մյուսին հրում է 10Ն ուժով: Ի՞նչ արագացում ձեռք կբերի նրանցից յուրաքանչյուրը:

m=40կգ

F=10Ն

———-

a=?

a=F/m=10Ն/40կգ=0,25 մ/վ²

m=50կգ

F=10Ն

————

a=?

a=F/m=10Ն/50կգ=0,2 մ/վ²

46. Երկու աշակերտ ուժաչափը 50 Ն ուժով քաշում են հակառակ ուղղություններով: Ի՞նչ ցույց կտա ուժաչափը:

Fգումար=50Ն+50Ն=100Ն

Առաջադրանքներ
Առանձնացրո՛ւ անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։

Չկար

Ներկայացրո՛ւ ծերունու մտորումները։

Ընդհանուր նա մտածում էր ձկնորսության շուրջ, նրա կատարած աշխատանքի, հաղթանակի և դժվարությունների մասին:

Տեքստից առաջանձանցրո՛ւ ծերունու բռնած ձկան նկարագրությունները։

Շատ խոշոր շնաձուկ էր դա՝ մակո ցեղից, ստեղծված նույնքան արագ լողալու համար, որքան ամենաարագընթաց ձուկն է լողում ծովում, և նրա ամեն ինչը գեղեցիկ էր, բացի երախից։ Նրա մեջքը նույնպես բաց կապույտ էր, ինչպես թրաձկանը, փորը՝ արծաթաթույր, իսկ մաշկը՝ կոկ ու գեղեցիկ, և նա ամբողջությամբ նման էր թրաձկան, եթե չհաշվեին հսկայական ծնոտները, որոնք այժմ իրար էին սեղմված։ Նա արագ լողում էր ծովի մակերեսին խիստ մոտ՝ մեջքի իր բարձր լողաթևով հեշտությամբ ճեղքելով ջուրը։ Նրա երախի սեղմ փակած կրկնակ շրթունքների տակ ութ շարքով ձգվում էին ծուռումուռ ատամները։ Ատամները նման չէին շնաձկների մեծ մասի սովորական բրգաձև ատամներին, այլ հիշեցնում էին զսպանի ճիրանների նման կեռ մարդկային մատներ։ Երկարությամբ դրանք չէին զիջում ծերունու մատներին, իսկ կողքերից ածելիի շեղբի պես սուր էին։ Շնաձուկը ստեղծված էր, որպեսզի սնվեր ծովային բոլոր, անգամ այնպիսի արագաշարժ, ուժեղ ու լավ զինված ձկներով, որոնց համար ոչ մի այլ թշնամի սարսափելի չէր։ Հիմա նա շտապում էր՝ զգալով, որ ավարը մոտ է արդեն, և նրա մեջքի կապույտ լողաթևը շարունակում էր ճեղքել ջուրը։

1. Ո՞ր դպրոցում է սովորել Մխիթար Սեբաստացին։

Սուրբ Նշան

Նարեկացու Նշան

Նաբուգոդոնոսոր Նշան

2. Որտե՞ղ է Մխիթար Սեբաստացին հիմնել եկեղեցի քսանհինգ տարեկանում։

Հռոմում

Էրեբունիում

Կոստանդոպոլսում

3. Ո՞ր տարիքում Սեբաստացին նշանակվեց որպես քահանա։

1. 19

2. 20

3. 24

4. 18

4. Ե՞րբ է ծնվել Մխիթար Սեբաստացին։

Նոյեմբերի 30

Հունվարի 5

Դեկտեմբերի 17

Փետրվարի 7

5. Որտե՞ղ է հիմնադրվել միաբանությունը։

6. Ո՞ր թվականին է հիմնադրվել միաբանությունը։

1703

1699

1700

1701

7. Որտե՞ղ է տեղափոխվել միաբանությունը 1715 թվականին։

8. Ինչպե՞ս է կոչվել միաբանությունը Մխիթար Սեբաստացու մահվանից հետո։

9. Ինչպե՞ս են նրան մեծարել։

Երկրորդ Լուսավորիչ ազգիս

Երկրորդ Մեսրոպ

Այլ պատվանուններ

10. Ինչպե՞ս է նրա իրական անունը։

Աշոտ

Հովհաննես

Մանուկ

Թաթուլ

11. Ո՞ր տարիքում է մահացել։

76

73

52

75

12. Որտե՞ղ է գտնվում Մխիթար Սեբաստացու ծննդավայրը։

Սեբաստիայում

Մխիթարյանում

Ընտանիքը դա այն տեղն է, որտեղ մենք ծնվում ենք և շարունակում մեր կյանքը այնտեղ։ Ընտանիքին միավորում է այն, որ ինքը հասարակության հիմքն է, սկզբնական օղակը։ Դուք պահու՞մ էք ձեզ դրսում այնպես ոնց որ տանը։ Այս հարցը մենք քննարկեցինք դասարանում։ Կոնկրետ ես ինձ պահում եմ դրսում ուրիշ ձևով, իսկ ընտանիքում ուրիշ, քանի որ ընտանիքը տեսել է իրական քեզ և դու չես վախում նրանց կողքը ինչ-որ բան սխալ ասել կամ պահել, իսկ դրսում ավելի էս հետևում քո շարժումներին, պահվածքին, խոսալու ձևին և ավելի հանդարտ էս։ Փոքր տարիքում դու չէս մտածում այդ ամենի մասին։ Ես սկսել եմ հետևել ինձ մեկ տարի առաջ և հաստատ ավելի լավ եմ ինձ զգում։

1. Տրված դերանուններով բառեր կազմի՛ր:
Ես, ինքը (իր կամ յուր), այս, նույն, այլ, ամեն:

Եսասեր, յուրաքանչյուր, այստեղ, նույնիսկ, այլաձև, ամենաերջանիկ

2.Տրված որոշյալ դերանուններով նախադասություններ կազմի՛ր:

Բոլոր, բոլորը, ամբողջ, ամբողջը, ամեն ինչ, յուրաքանչյուր, ամեն մի:

Բոլոր երեխաները հավաքվել էին փորձի շուրջ։

Համարյա բոլորը գիտեին, որ այնտեղ կա շատ սարդ։

Ամբողջ ունեցվածքը տվեց թշնամուն։

Ամբողջը սիրելիին նվիրեց։

Ամեն ինչ շատ տարօրինակ էր։

Յուրաքանչյուր լավ ընկերը պետք է նվիրված լինի։

Այն դասատուն ամեն մի շարժումից զայրանում էր։

3.Տրված ժխտական և անորոշ դերանուններով նախադասություններ կազմի՛ր:

Ինչ-որ, մի քանի, ուրիշ, ոչ մի, ոչ ոք, ոչինչ:

Շունը տեսել է ինչ-որ մրջյուն և վազում էր նրա շուրջը։

Մի քանի օր հետո նրանք ճամբորդելու են աշխարհով մեկ։

Ուրիշ օր կգրեմ իրեն նամակը։

Ինքը ոչ մի օգնության կարիք չունի։

Ոչ ոք չկարողացավ հաղթել այս մրցույթում։

Ոչինչ չի հետաքրքրում այն իրավիճակից հետո։

Մեզնից յուրաքանչյուրը ունի անձնական շփումներ։ Այդ շփումների պատճառից մեկը դա հետաքրքրությունն է։ Ընկերները գոնե մեկ միասնական հետաքրքրություն պետք է ունենան, քանի որ առանց դրա անկապ կլինի զրույցը։ Համագործակցությունը դա որոշակի խնդիր լուծելուն ուղղված համատեղ գործունեությունն է։  Համագործակցությունը զարգացնում է արդյունավետ փոխհարաբերվելու կարողություններ, որոնց կարիքն ունեն բոլորը։ Համակեցությունը նշանակում է անկախ նրանից խմբի այս կամ այն ներկայացուցիչը, համադասարանցին մեզ համակրելի են, թե ոչ, մենք պետք է նրանց հարգեանքով վերաբերվենք։

1)Քանի՞ նիստ ունի յոթանկյուն պրիզման:

9 նիստ

2)Գտեք վեցանկյուն պրիզմայի կողերի, գագաթների, նիստերի թվերը:

18 կողմ, 12 գագաթ, նիստերը 8

3)Կարո՞ղ է պրիզմայի կողերի թիվը լինել՝
ա) 13 ոչ
բ) 14 ոչ
գ) 18 այո

4)Ի՞նչ բազմանկյուն է պրիզմայի հիմքը, եթե պրիզման ունի 
ա) 18 կող

Վեցանկյուն
բ) 24 կող

Ութանկյուն
գ) 9 նիստ

Յոթանկյուն

5)Կարո՞ղ է պրիզմայի նիստերի թիվը լինել՝
ա) 13 այո
բ) 14 այո
գ) 18 այո

6)Պրիզմայի գագաթների և կողերի թվերի գումարը 30 է: Քանի՞ նիստ,կող և գագաթ ունի այդ պրիզման:

3n=30

3n+2n=5n=3n=30:5=6

n=6

Նիստեր 8

Կող 18

Գագաթ 12

1. Տրված նյութերի շարքից ընտրե՛ք հիմքերը և անվանե՛ք. NaOH, HCI, Fe (OH) 2 , H2SO4, Ba (OH) 2 , Na2CO3, H2SiO3, SO2

NaOH-Նատրիումի հիդրոքսիդ, Fe(OH)-Երկաթի հիդրոքսիդ, Ba(OH)=Բերիումի հիդրոքսիդ

2.Անվանե՛ք այն հիմքերը, որոնք առօրյայից հայտնի են ձեզ:

Na(OH)-Նատրիումի հիդրոքսիդ

https://youtu.be/k5g84PQLOdU?si=gAJ8mqpuxwXOwEsa

Կատարել Է. Ղազարյանի դասագրքից. էջ177-178 խնդիրներ29․30,31,32,33,37-ից մինչև 46-ը

29.

m-3 կգ            |  a=F/m=6Ն/3կգ=2մ/վ²

F-6Ն              |

—————-

a-?

30.

m-60տ=60000կգ         |  a=F/m=90000Ն/ 60000կգ=1.5մ/վ²

F-90կՆ=90000Ն         |

—————

a-?

31.

a-2մ/վ²         |  m=F/a=6000Ն/2մ/վ²=3000կգ կամ 3տ

F-6կՆ=6000      |

—————

m-?

32.

a-0,2մ/վ²    |  F=m·a=200կգ·0,2մ/վ²=40Ն

m-200կգ      |

—————

F-?

33.

a-8մ/վ²         |  m=F/a=2Ն/8մ/վ²=0.25կգ

F-2Ն           |

—————

m-?

37.

F₁-60Ն        | m=F₁/a₁=60Ն/8մ/վ²=7,5կգ

a₁-8մ/վ²       | F₂=a₂·m=2մ/վ²·7,5կգ=15Ն

a₂-2մ/վ²      |

————

m-?,F₂-?

38.

m₁-10կգ        | m=m₁·a₁=10կգ/2մ/վ²=20Ն

a₁-2մ/վ²       | a₂=F/m₂=20Ն/5կգ=4մ/վ²

m₂-5կգ

———–

F-?,a₂-?

39.

600/400=1.5

40.

F₁-40Ն        | m=F₁/a₁=40Ն/0.8մ/վ²=50կգ

a₁-0.8մ/վ²       | F₂=a₂·m=0.15մ/վ²·50կգ=7.5Ն

a₂-0.15մ/վ²      |

————

m-?,F₂-?

41.

a-1,2մ/վ²    |  F=m·a=100կգ·1,2մ/վ²=120Ն

m-100կգ      | F=F+F_շ=120Ն+50Ն=120Ն

F_շ-50Ն       |

————

F-?

42.

m-2տ=2000կգ        |  a=-10/40=-0.25մ/վ²

v₀-36կմ/ժ=10մ/վ    |  F₂=m·a=2000կգ·(-0,25մ/վ²)=-500Ն

v_f-0մ/վ            |  F₁=-F₂=500Ն

t-40վ              |

—————

F-?

44.

F₁-3Ն     | F₁=-F₂=-3Ն

————

F₂-?

46.

50+(-50)=0

Իմ համար ազատ լինելը դա ոչ ոքից կախված չլինել, ապրել անկախ և հանգիստ։ Երբ դու կախված էս որևէ մեկից արդեն սկսում էս նրան հնազանդ լինել և չնկատել նրա բացասական բնույթները։ Ազատ լինելը նաև նշանակում է ունենալ ինքդ քո կարծիքը և արտահայտել այն առանց մտածելու, որ կքննադատեն։

Быть себастайцем это никогда не сдаваться и идти вперед. Наша школа разлечаеться от других по многим причинам. Например у нас есть возможность выбрать чем заняться 2 часа. Это может быть гончарное дело, фехтование, дизайнер, инженер, художество и т. д. также это может быть спорт, но для этого есть отдеальный урок для которого выделяешь так-же 2 часа и занимаешься выбранным собой спортом. Наша школа всегда помогает друг другу и в принципе дружелюбная. Самое главное различие, что мы делаем уроки с компьютерами и листок с ручкой под запретом.

Վիշապը ո´ղջ է, հաղթեց վիշապը։ Չինական առակ
Չինական մի նահանգում կար մի վիշապ: Մարդիկ յուրաքանչյուր ամիս նրան տուրք էին վճարում և զոհում ամենագեղեցիկ աղջկան: Այդ ժամանակ նահանգում կային նաև քաջ երիտասարդներ, որ գնում էին վիշապի պալատը և կռվում էին նրա դեմ, բայց ամեն անգամ մունետիկը դուրս էր գալիս պալատի պատշգամբ և հայտարարում՝ «Վիշապը ո´ղջ է, հաղթե´ց վիշապը»:
Օրերից մի օր հայտնվում է մի խիզախ երիտասարդ, որը գալիս է վիշապի պալատ՝ իր սիրելի աղջկա հետևից: Սպանելով վիշապին՝ նա գնում է փնտրելու իր հարսնացուին: Պալատի պատերի ողջ երկայնքով շարված են մեծաքանակ սնդուկներ՝ լցված ոսկով և թանկարժեք քարերով: Որքան ավելի է նա հիանում այդ ահռելի հարստությամբ, որն արդեն իրեն է պատկանում, այնքան աճում են նրա պոչը, ճանկերը ժանիքները, թեփուկները… Երիտասարդը ձեռքերը մտցնում է ոսկու սարերի մեջ և չի կարողանում զսպել իրեն: Այդ ժամանակ պատշգամբի դուռը բացվում է, իսկ ներքևում հավաքված է ժողովրդի բազմությունը:
Մունետիկը (ինչպես սովորաբար) հայտարարում է. «Վիշապը ո´ղջ է, հաղթեց վիշապը»: Երիտասարդը փորձում է համոզել, որ վիշապը սրից ընկած, հաղթված է: Մունետիկը նրան է տալիս հայելին և երիտասարդը նրա մեջ տեսնում է սոված ու կատաղի վիշապին:

Ժլատությունը մարդուն կարող է ստիպել կռվել ինքդ քո հետ։


Կրիան ու կարիճը
Մի անգամ կարիճը խնդրեց կրիային անցկացնել իրեն գետը։Կրիան մերժեց, բայց կարիճը աղաչեց նրան։
-Լավ , -համաձայնեց կրիան,- միայն խոսք տուր, որ ինձ չես խայթի։
Կարիճը խոսք տվեց։ Այդ ժամանակ կրիան դրեց նրան իր մեջքին և սկսեց լողալ։
Կարիճը ամբողջ ճանապարհին խաղաղ նստած էր, բայց երբ մոտեցան ափին, նա կրիային խայթեց։
-Ինչպե՞ս չես ամաչում, կարի՛ճ․ չէ՞ որ դու ինձ խոստացել էիր,- բղավեց կրիան։
-Հետո՞ ինչ,- սառնասրտորեն ասաց կարիճը կրիային,-  ասա ինձ՝ ինչու՞  համաձայեցիր ինձ գետն անցկացնել՝ իմանալով իմ բնավորությունը։
— Ես միշտ օգնում եմ յուրաքանչյուրին․ դա է իմ բնույթը,- ասաց կրիան։
— Ի՛մ ընկեր,- պատասխանեց կարիճը, — քո բնույթը բոլորին օգնելն է , իսկ իմը՝ խայթելը։ Իսկ ինչո՞ւես քո բնույթը ներկայացնում մեծ բարություն, իսկ իմը՝ ստորություն։

Այս աչակը պատմում է նրա մասին, որ ցանկացած մարդ ունի իր բնույթը և չի կարող այն փոխել։

Աշխարհը և մենք
Շատ վաղուց մի արքա կառուցեց պալատ, որի բոլոր պատերը, հատակը և առաստաղը հայելուց էին: Այնպես պատահեց, որ  պալատ մտավ մի շուն:  Իր շուրջը նայելով՝ նա տեսավ բազմաթիվ շներ: Լինելով շատ խելացի և զգուշավոր՝ համենայն դեպս ատամ ցույց տվեց, որպեսզի իրեն պաշտպանի այդ միլիոնավոր շներից և վախեցնի նրանց: Ի պատասխան նրան՝ բոլոր շները անմիջապես իրենք էլ ատամ ցույց տվեցին: Շունը կամացուկ հաչեց: Մյուսները սպառնալիքով պատասխանեցին նրան (պալատում արձագանք կար): Հիմա շունը հաստատ համոզված էր, որ իր կյանքը վտանգված է, և սկսեց բարձր հաչել: Սակայն երբ նա հաչում էր, հայելիների միջի շները նրան պատասխանում էին հուսահատ հաչոցով: Եվ որքան շատ էր նա հաչում, այնքան բարձր էին նրանք պատասխանում, ինչպես թվում էր խեղճ շանը: Առավոտյան շանը գտան սատկած: Սակայն նա պալատում միայնակ էր եղել: Ոչ ոք չէր կռվել նրա հետ, որովհետև պալատը դատարկ էր: Ուղղակի նա տեսել էր ինքն իրեն բազմաթիվ հայելիների մեջ և վախեցել: Եվ երբ նա սկսել էր կռվել, հայելիների միջի արտացոլանքները պայքարի մեջ էին մտել: Նա սատկել էր իր միլիոնավոր սեփական  արտացոլանքների հետ պայքարում:

Այս առակի իմաստը նրանում է, որ դու պայքարում էս ինքդ քո մեջ և դու ինքդ քեզ համարում էս թշնամի։

1. Բնութագրի՛ր տղային՝ տեքստից մեջբերումներ անելով:

Տղան շատ բարի մարդ էր, նույնիսկ կարող էր մտածել իրեն վատ անել, բայց ուրիշներին լավություն։
2. Առանձնացրո՛ւ ծերունու նկարագրությունը:

Նա շատ պարզասիրտ մարդ էր, որպեսզի մտածեր, թե հեզությունը երբ էր համակել իրեն։
3. Մեկնաբանի՛ր միտքը՝ Հին էր նրա ամեն ինչը, բացի աչքերից, իսկ աչքերի գույնը նման էր ծովին, աննկուն մարդու ուրախ աչքեր էին դրանք։

Նրա մասին է, որ աչքերը լի էին ուրախությամբ, խաղաղությամբ և հանգստությամբ, իսկ ուրիշ ամեն ինչ ավելի տխուր և ծեր էր երևում։

4. Մեկնաբանի՛ր՝ Բայց գիտեր, որ հեզությունը եկել է և իր հետ ո՛չ ամոթ է բերել, ո՛չ էլ մարդկային արժանապատվության կորուստ։
Սկզբում պարտք ես խնդրում, հետո էլ ողորմություն ես խնդրում…

Նրա մասին է, որ երբ տղան հյուրասիրում էր ծերունուն, ծերունին դա ընդունում էր և չէր տեսնում ամոթ։

1)Բերված մարմիններից ո՞րն է բուրգը:

ա)

բ)

գ)

դ)

ե)

Այս նկարը բուրգ է։

զ)

2)Քանի՞ նիստ ունի իննանկյուն բուրգը:

Ունի 10 նիստ։

3)Գտեք 8-անկյուն բուրգի կողերի, նիստերի և գագաթների թվերը։

Կողերը`16

Նիստերը`9

Գագաթները` 9

4)Գտիր 45-անկյուն բուրգի կողերի թիվը:

90

5)Ինչպե՞ս է կոչվում բուրգը, եթե այն ունի՝

ա)13 նիստ

12 անկյուն

բ)10 գագաթ

9 անկյուն

գ)12 կող

6 անկյուն

6)Կարո՞ղ է լինել այնպիսի բուրգ, որն ունի՝

ա)9 նիստ

բ)9 կող

Ոչ չի կարող։

7)Քառանկյուն բուրգի հիմքը 64 սմ պարագծով քառակուսի է, իսկ կողմնային նիստերը հավասարակողմ եռանկյուններ են։Գտեք բուրգի կողմնային կողերը։

Հեղինակ`Ռաֆայել Սանտի,

Նկարի անվանում`Աթենական դպրոց

Թվական`1511

1508 թվականին, Հռոմի պապ՝ Հուլիոս II-ի հանձնարարականով Ռաֆայելը նկարազարդում է Վատիկանի պալատի ստանցերը (շքադահլիճները)։ Ստանցա դելլա Սենյատուրան ստաներից առաջինն էր, որ նկարազարդում է Ռաֆայելը (1508-1511 թվականներին)։ Նրա ֆրեսկոները մարդկային գործունեության այլաբանական պատկերումներն են՝ «Աթենական դպրոց»՝ փիլիսոփայություն, «Բանավեճ»՝ աստվածաբանություն, «Իմաստնություն, հնազանդություն և ուժ»՝ արդարադատություն, «Պառնաս»՝ պոեզիա։ Իր չորս մեծ ստեղծագործություններում Ռաֆայելը ցույց է տալիս այն չորս հիմքերը, որոնց վրա, ըստ նրա համոզման, պետք է հիմնվի մարդկությունը. բանականություն (փիլիսոփայություն, գիտություն), բարություն և սեր (կրոն), գեղեցկություն (արվեստ), արդարություն (արադարադատություն)։ «Աթենական դպրոց» ֆրեսկոն իրավամբ համարվում է ոչ միայն Ռաֆայելի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը, այլև Վերածննդի արվեստի ամբողջությամբ։

1.Որ շարժումն են անվանում   շրջանագծային հավասարաչափ շարժում:

Այդ շարժման ժամանակ արագության թվային արժեքը չի փոփոխվում, իսկ ուղղությունը շարժման ընթացքում անընդհատ փոփոխվում է։

2.Ինչ ուղղություն ունի արագությունը շրջանագծային հավասարաչափ շարժման դեպքում:բերել օրինակներ

Ուղղությունը ուղիղ չէ։ Օրինակ` երբ մեքենան վարելու ժամանակ անիվների ցեխը թռչում է։

3.Ինչ է պտտման պարբերությունը:

Պտտման պարբերությունը դա ժամանակամիջոցն է որի ընթացքում շրջանագծով հավասարաչափ շարժվող մարմինը կատարում է մեկ ամբողջական պտույտ։

4.Ինչ է պտտման հաճախությունը,և որն է նրա միավորը:

Պտտման հաճախությունը այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է միավոր ժամանակամիջոցում մարմնի կատարած պտույտների թվին։ 1վ-¹

5.Գրել և բացատրել պտտման պարբերության և հաճախության կապն արտահայտող բանաձևը:

n=1/T, T=1/n

v=2π/T

Ի՞նչ է նշանակում Վերածնունդ:

Վերածննդի ժամանակահատվածում հումանիստները ուսումնասիրում էին մարդկանց, Սուրբ գրքեր և այլ բաներ, որոնց շնորհիվ զարգանում էին։ Նրանք ամեն հետաքրքիր լուր տարածում էին մարդկանց միջև։

Ովքե՞ր էին հումանիստները:

Վերածննդի գործակիչները։ Նրանք համարում էին, որ իրենց միայն նպատակը դա մարդուն ճանաչելն էր։ Նրանց կարծիքով մարդն ունի ամեն ինչի հասնելու ունակություն։

Աշխատանքի նպատակը․

1․Համոզվել,որ ուսումնասիրվող շարժումը հավասարաչափ արագացող է։

2․Կարողանալ ճանապարհի և ժամանակի օգնությամբ որոշել թեք ճոռով շարժվող գնդիկի շարժման արագացումը ։

Աշխատանքը կատարելու համար պետք է իմանալ․

1․Հավասարաչափ շարժման հիմնական բանաձևերը․

V=at S=at²/2 ՝ այս բանաձևից a= 2S/t²

2․Արագացման սահմանումը,բանաձև,միավորը։

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր․մետաղե ճոռ․պողպատե գնդիկ,վայրկենաչափ․մոտաղյա բաժակ,չափաժապավեն,ամրակալան։

Փորձի ընթացքը․

Ամրակալանին ամրացրեցի ճոռը,որոշակի անկյան տակ։Ճոռի հիմքին տեղավորեցի մետաղյա բաժակը։Չափեցի ճոռի երկարությունը։Դա կլինի այն ճանապարհը(S),որը կանցնի գնդիկը։Բաց թողեցի գնդիկը և միաժամանակ աշխատեցրեցի վայրկենաչափը։Երբ գնդիկը կբախվի արգելակին կանգնեցրեցի վայկենաչափը և գրանցեցի շարժման ժամանակը՝կլորացնելով վայրկյանի տասնորդական մասով։Փորձը կրկնեցի երեք անգամ և հաշվեցի չափված ժամանակների միջին արժեքը՝t=(t₁+t₂+t₃)/3:Հաշված ժամանակը ընդունեցի որպես գնդիկի շարժման ժամանակ։Վերևի բանաձևով հաշվեցի արագացումը՝ a= 2S/t²

Այժմ նույւն փորձը ,նույն կերպ կրկնեզի S-ի համար ընտրելով երկու ուրիշ չափեր։

Փորձ I

S=1,1մ

t1=1,2 վ                 t=(t1+t2+t3)/3=1,2

t2=1,2 վ                 a= 2S/t²=1,83

t3=1,2 վ

—————

a-?

————-

Փորձ II

S=0,5մ

t1=0,8վ                          t=(t1+t2+t3)/3=0,6վ

t2=0,6վ                          a= 2S/t2=1/0,6=1,6

t3=0,6վ

——————

a-?

——————

Փորձ III

S=0,25մ

t1=0,4                          t=(t1+t2+t3)/3=0,43

t2=0,4                          a= 2S/t2=1,25

t3=0,5

——————

a-?

Կատարածս փորձերից արեցի վերջնական եզրակացություն,գնդիկի շարժումը թեք ճոռով հավասարաչափ արագացող է, քանի որ երեք դեպքերում արագացումը ստացվել է մոտավորապես մոտիկ թվերով։