Հնչյունափոխություն

Վարժություն 1։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել է ձայնավորի հնչյունափոխություն։ Գրել, թե ինչ հնչյունափոխություն է եղել։

Միջնապատ, միություն, գինեգործ, կիսալուսին, թիավարել, վիպասան, շինարարություն, հիվանդասենյակ, գիրանալ, գիտուն, վիրահատել, վիճահարույց,գիսավոր, հիանալի, լիություն, զինագործ, սիրավեպ, դիմաքանդակ, կինոթատրոն։

Միջնապատ – մեջ + ն + պատ ե < ի

Գինեգործ – գինի + ա + գործ ի + ա < ե

Կիսալուսին – կես + ա + լուսին ե < ի

Վիպասան – վեպ + ասան  ե < ի

Շինարարություն – շեն + արար + ություն ե < ի

Գիրանալ – գեր + անալ ե < ի

Գիտուն – գետ + ուն ե < ի

Վիրահատել – վեր + ա + հատել ե < ի

Վիճահարույց – վեճ + ա + հարույց ե < ի

Գիսավոր – գես + ավոր ե < ի

Զինագործ – զեն + ա + գործ ե < ի

Սիրավեպ – սեր + ա + վեպ ե < ի

Դիմաքանդակ – դեմ + ա + քանդակ ե < ի

Վարժություն 2։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ի ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Հնադարյան, տնական, ջրավազան, ընչաքաղց, ըղձական, ընկուզենի, ազնվական, գնորդ, վեհապանծ, մտաբերել, լեռնագործ, հիմնադիր, լրագրեր, աղավնյակ, վիրակապ, քմային, գարեհաց, ճգնել, թրթիռ, գունագեղ, միջանկյալ,նշաձև, գրակալ, թխամորթ, կրաման, նմանատիպ, սրտակից:

Վարժություն 3։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ու ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Բրդոտ, կարմրախայտ, բվեճ, թմբեր, ըմպանակ, գնացուցակ, ջրամբար, նշանագրություն, տնական, գթալ, ժողովրդական, խճուղի, խմբակային, մրգահյութ, խնկարկել, տրտնջալ, ոսկեգույն, սրել, գրականություն, աշխարհագրական, լրաբեր, ցորենահատ, առվակ, մթնել, դյուրահալ, հնձել:

Վարժություն 4։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ը ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Տնակ, մանկական, ծանրամարտ, մանրադրամ, մտադրություն, մեղրահաց, կիսակառույց, փոքրություն, լրատվական, քաղցրահամ, սանրել, ընձուղտ, եզրաշերտ, լիտրաչափ, գլխաշոր, ցուցափեղկ, վագրաձի, լուսավորություն, դստրիկ, կպրագույն, լայնություն, բարձրություն, ծաղկաման, մետրանոց, ծաղրանկար, սրամիտ, ժանրային։

Վարժություն 5։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել երկհնչյունի հնչյունափոխություն։

Բուսական, հրեղեն, աստղանիշ, գուրծունեություն, ձնծաղիկ, նվիրատվություն, ալրաղաց, անկյունաչափ, բնավեր, գունատ, ձկնաբուծարան, դռնակ, եղջերափող, միութենական, մանկական, սառցարան, մրցավազք, մատենագիր, բուրավետ, հրակայուն, մշակութային, տարեվերջ, արնանման, առօրեական, այգեպան, մթերային, զգուշություն։

Բուսական – բույս + ական → ույ < ու
Գործունեություն – գործ + ույն + յա + ություն → ույ < ու
Ձնծաղիկ – ձյուն + ծաղիկ → յու < ը
Ալրաղաց – ալյուր + ա + աղաց → յու < ը
Բնավեր – բույն + ավեր → ույ < 0
Գունատ – գույն + ատ → ույ < ու
Ձկնաբուծարան – ձուկ + ա + բույծ + արան → ույ < ու
Եղջերափող – եղջյուր + ա + փող → յու < ե
Միութենական – մի + ություն + ական → յու < ե
Սառցարան – սառույց + արան → ույ < 0
Մատենագիր – մատյան + ա + գիր → յա < ե
Բուրավետ – բույր + ա + վետ → ույ < ու
Մշակութային – մշակ + ույթ → մշակույթ + ային → ույ < ու
Արնանման – արյուն + ա + նման → յու < 0
Առօրեական – առօրյա + ական → յա < ե
Զգուշություն – զգույշ + ություն → ույ < ու