Բնության մեջ տեղի ունեցող ցանկացած փոփոխություն անվանում են երևույթ: Դրանք բաժանվում են երկու հիմնական խմբի.
Ֆիզիկական երևույթներ՝ Այն երևույթները, որոնց ընթացքում նյութերը (առարկաները) փոխում են իրենց ձևը, չափսերը կամ ագրեգատային վիճակը, բայց նոր նյութեր չեն առաջանում։Օրինակներ` Սառույցի հալվելը, ջրի գոլորշիացումը, ապակու կոտրվելը, մետաղալարի ծռելը, շաքարի լուծվելը ջրում:
Օրինակներ` Սառույցի հալվելը, ջրի գոլորշիացումը, ապակու կոտրվելը, մետաղալարի ծռելը, շաքարի լուծվելը ջրում:
Քիմիական երևույթներ (կամ քիմիական ռեակցիաներ)՝ Այն երևույթները, որոնց ընթացքում տվյալ նյութերը փոխարկվում են այլ նյութերի՝ իրենց բաղադրությամբ և հատկություններով տարբերվող նոր նյութերի։
Օրինակներ` Երկաթի ժանգոտումը, փայտի այրումը, կաթի թթվելը, մագնեզիումի այրումը:
Քիմիական հավասարում՝ Քիմիական ռեակցիայի պայմանական գրառումն է քիմիական բանաձևերի և հատուկ նշանների միջոցով:
Այն փոփոխությունները, որոնցով դիտվում է քիմիական ռեակցիայի ընթացքը.
- Գույնի փոփոխություն
- Հոտի առաջացում կամ փոփոխություն
- Գազի անջատում
- Նստվածքի առաջացում կամ անհետացում
- Ջերմության անջատում կամ կլանում (երբեմն՝ լույսի արձակմամբ)
Ռեակցիաների ընթանալու պայմանները
Որպեսզի քիմիական ռեակցիան սկսվի և ընթանա, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
Նյութերի հպում և մանրացում՝ մեծացնում է մասնիկների բախման հավանականությունը:
Տաքացում՝ հաղորդում է անհրաժեշտ էներգիա:
Ակտիվացման էներգիա՝ Այն նվազագույն էներգիան, որն անհրաժեշտ է փոխազդող նյութերի մասնիկներին (ատոմներ, մոլեկուլներ) բախվելիս քիմիական ռեակցիայի մեջ մտնելու համար:
Կատալիզատորի առկայություն՝ Այն նյութը, որը փոփոխում է (սովորաբար՝ արագացնում է) քիմիական ռեակցիայի արագությունը, բայց ռեակցիայի վերջում մնում է քանակապես և որակապես անփոփոխ:
Լույսի կամ էլեկտրական հոսանքի ազդեցություն (որոշ դեպքերում):
Միացման ռեակցիա՝ Միացման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնց ընթացքում երկու կամ ավելի նյութերից (թե՛ պարզ, թե՛ բարդ) առաջանում է մեկ նոր բարդ նյութ:
Քայքայման ռեակցիա՝ Քայքայման են կոչվում այն ռեակցիաները, որոնց ընթացքում մեկ բարդ նյութից առաջանում են երկու կամ ավելի նոր նյութեր (պարզ կամ բարդ):
Տեղակալման ռեակցիա՝ Տեղակալման են կոչվում պարզ և բարդ նյութերի միջև ընթացող այն ռեակցիաները, որոնց ժամանակ պարզ նյութի ատոմները տեղակալում են բարդ նյութի տարրերից մեկի ատոմներին:
Փոխանակման ռեակցիա՝ Փոխանակման են կոչվում երկու բարդ նյութերի միջև ընթացող այն ռեակցիաները, որոնց ընթացքում դրանք փոխանակվում են իրենց բաղադրիչ մասերով (ատոմներով կամ իոններով):
Ջերմանջատիչ (էկզոթերմային) ռեակցիաներ՝ Այն ռեակցիաները, որոնք ընթանում են ջերմության անջատումով:
Ջերմակլանիչ (էնդոթերմային) ռեակցիաներ՝ Այն ռեակցիաները, որոնք ընթանում են ջերմության կլանումով:
Ջերմաքիմիական հավասարում՝ Քիմիական ռեակցիայի այն հավասարումը, որում նշված է ռեակցիայի ջերմային էֆեկտը (անջատված կամ կլանված ջերմության քանակը):
