Ինչպե՞ս են Վասիլիկի և Պետրոս Գետադարձի արարքները փոխում Զաբուղոնի և Հայաստանի ճակատագիրը։ Կարո՞ղ էր արդյոք նրանց ընտրությունը փոխել իրադարձությունների ընթացքը։
Մարդու ընտրությունը երբեմն դառնում է ճակատագրի վճիռ։ Այն կարող է ազդել ոչ միայն մեկ մարդու կյանքի վրա, այլև ունենալ շատ ավելի լայն հետևանքներ։ Վասիլիկի և Պետրոս Գետադարձի օրինակները ցույց են տալիս, որ մեկ որոշումը կարող է փոխել ինչպես անձնական, այնպես էլ ազգային ճակատագիրը։
Գրիգոր Զոհրապի «Զաբուղոն» նովելում Վասիլիկի ընտրությունը դառնում է գլխավոր շրջադարձային պահը։ Նրա քայլը՝ հրաժարվել իր սիրուց և ընտրել ուրիշին, առաջին հայացքից կարող է թվալ սովորական անձնական որոշում։ Սակայն այդ ընտրությունը խոր ազդեցություն է ունենում Զաբուղոնի վրա։ Նա, տեսնելով Վասիլիկին այլ տղամարդու հետ, ապրում է ուժեղ հոգեկան ցնցում, վիրավորվում է և կորցնում իր կյանքի հենարանը։ Նրա մեջ առաջանում է վրեժի զգացում, և մի պահ նա նույնիսկ պատրաստ է դիմել բռնության։ Բայց նա կարողանում է կանգ առնել և հրաժարվել այդ քայլից։ Այս դրվագը ցույց է տալիս, որ մարդը կարող է հաղթահարել իր ամենածանր զգացմունքները։ Այնուամենայնիվ, Զաբուղոնի կյանքը փոխվում է դեպի վատը․ նա մնում է միայնակ, հիասթափվում է կյանքից և վերջում վերադառնում է բանտ։ Նրա համար ազատությունն այլևս արժեք չի ունենում։ Այսպիսով, Վասիլիկի ընտրությունը դառնում է Զաբուղոնի կյանքի ողբերգական շրջադարձը։
Պետրոս Գետադարձի գործունեությունը արդեն պատմական մասշտաբ ունի։ Նա, լինելով կաթողիկոս, պետք է պաշտպաներ երկրի շահերը, սակայն իր որոշումներով նպաստեց Անիի թագավորության անկմանը։ Նրա մասնակցությամբ Բյուզանդիայի հետ կնքված պայմանավորվածությունները, որոնք հայտնի են «Ամոթալի կտակ» անունով, հանգեցրին նրան, որ Անիի թագավորությունը անցավ Բյուզանդիային։ Այս քայլը թուլացրեց Հայաստանի պետականությունը և դարձավ նրա անկման կարևոր պատճառներից մեկը։ Բացի այդ, Գետադարձը նաև ազդեց այն բանի վրա, որ Գագիկ II-ը հեռանա Անիից, ինչն էլ ավելի հեշտացրեց թագավորության կործանումը։
Այս երկու օրինակները հստակ ցույց են տալիս, որ ընտրությունը պարզապես անձնական քայլ չէ, այլ պատասխանատվություն, որի հետևանքները կարող են լինել շատ լուրջ և անդառնալի։ Վասիլիկի որոշումը կործանեց մեկ մարդու կյանքը, իսկ Պետրոս Գետադարձինը՝ ազդեց ամբողջ ժողովրդի ճակատագրի վրա։
Եզրափակելով՝ կարելի է ասել, որ նրանց ընտրությունները կարող էին լինել այլ, և այդ դեպքում հնարավոր էր փոխել իրադարձությունների ընթացքը։ Գուցե հնարավոր լիներ խուսափել թե՛ Զաբուղոնի անձնական ողբերգությունից, թե՛ Հայաստանի պատմական ծանր կորուստներից։ Սա ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս, որ յուրաքանչյուր որոշում պետք է լինի մտածված, քանի որ այն կարող է ունենալ մեծ և երբեմն ճակատագրական հետևանքներ։
Եվա Միքայելյան 
Оставить комментарий