Հայ ժողովրդի պատմության մեջ շատ են եղել պատերազմներ և դժվար ժամանակներ։ XII դարում սելջուկ-թուրքերը հարձակվում էին Հայաստանի վրա։ 1124 թվականին պաշարվեց Անի քաղաքը։ Պատմիչ Սամվել Անեցիը գրում է, որ պաշարումը տևել է մեկ տարի։ Քաղաքում սով էր, ավերածություններ կային, բայց մարդիկ չէին հանձնվում։ Այդ ժամանակ Անիի պատերի վրա կռվում էր Այծեմնիկ անունով մի քաջ կին։ Նա վիրավորվում էր, սակայն չէր հեռանում կռվից։ Նետերը հանում էր իր մարմնից և նորից մասնակցում պաշտպանությանը։ Նրա սխրանքի մասին հիշատակում է նաև Նիկողայոս Մառը՝ նշելով, որ Անիում կանայք նույնպես մասնակցում էին քաղաքի պաշտպանությանը։ Այծեմնիկը դարձավ հայրենասիրության և քաջության օրինակ։
Այծեմնիկի կերպարը շատ է տարբերվում Հովհաննես Թումանյանի «Թմկաբերդի առումը» ստեղծագործության Թմկա տիրուհուց։ Երբ Թմկաբերդը պաշարվեց, Թմկա տիրուհին այլ ճանապարհ ընտրեց։ Նա դժգոհ էր իր կյանքից և ուզում էր ավելի մեծ փառք ու իշխանություն։ Այդ պատճառով նա գաղտնի կապ հաստատեց թշնամու հետ և օգնեց նրանց մտնել բերդ։ Նրա դավաճանության պատճառով բերդը ընկավ։ Վերջում նա հասկացավ իր սխալը, բայց արդեն ուշ էր։
Այսպիսով, երկու կանայք հայտնվել էին նման իրավիճակում՝ պաշարման մեջ։ Բայց նրանց ընտրությունը տարբեր էր։ Թմկա տիրուհին ընտրեց դավաճանությունը և մտածեց իր շահի մասին։ Իսկ Այծեմնիկը ընտրեց պայքարը և մտածեց իր ժողովրդի մասին։ Մեկը դարձավ դավաճանության օրինակ, մյուսը՝ հերոսության։
Այս պատմությունները մեզ սովորեցնում են, որ դժվար պահին մարդու իրական բնավորությունը երևում է նրա արարքներով։ Եթե մարդը սիրում է իր հայրենիքը, նա պատրաստ է զոհվելու նրա համար։ Իսկ եթե մտածում է միայն իր մասին, կարող է սխալ քայլ անել։ Այդ պատճառով Այծեմնիկի անունը հիշվում է հպարտությամբ, իսկ Թմկա տիրուհու պատմությունը հիշեցնում է, թե ինչի կարող է բերել դավաճանությունը։
Թմկա տիրուհին և Այծեմնիկը
Եվա Միքայելյան 
Оставить комментарий